Bài giảng Logic học - Chương 1: Đại cương về Logic học

Chương 1

Đại cương về Logic học

Chương I: Đại cương về Logic học

I. Logic học là gì ?

II. Quá trinh nhận thức của tư duy

III. Hì nh thức – quy luật của logic

IV. Sự hì nh thành và phá t triển

V. Phâ n loại logic học

4/24/2017 Logic học - Chương 1

2

I. Logic học là gì ?

 Biểu diễn mối liên hệ giữa sự vật và

hiện tượng của hiện thực khách quan.

 Biểu thị tập các quy luật của quá trình

tư duy.

Định nghĩa:

Logic là khoa học nghiên cứu về các

quy luật và hình thức của tư duy nhằm

giúp tư duy đúng.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

3

II. Quá trình nhận thức của tư duy

 Là quá trình phản ánh và tái tạo tư

duy của con người.

 Quá trình nhận thức: là từ trực quan

sinh động (cảm tính) đến tư duy trừu

tượng (lý tí nh).

 Logic học bàn về 2 quá trình nhận

thức cảm tinh và lý tính.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

4

1. Nhận thức cảm tính (tt)

Là cấp độ thấp của quá trình nhận thức

bao gồm: cảm giác, tri giác, biểu tượng.

 Cảm giác: là sự phản ánh các thuộc

tính riêng lẻ sự vật và hiện tượng bên

ngoài.

Ví dụ: cảm giác các thuộc tính cay, đắng,

ngọt, …

4/24/2017 Logic học - Chương 1

5

1. Nhận thức cảm tính (tt)

 Tri giá c: là sự phản ánh các thuộc

tính hoàn chỉnh sự vật và hiện tượng

bên ngoài.

Ví dụ: Hình ảnh trọn vẹn về con người

(hình dáng, gọng nói, …)

4/24/2017 Logic học - Chương 1

6

1. Nhận thức cảm tính (tt)

 Biểu tượng: là hình thức cao nhất của nhận

thức cảm tính về sự vật và hiện tượng

được lưu giữ trong ý thức đã được cảm thụ

trước đó.

◦ Ví dụ: Hiện nay còn nhớ máy bay đâm

vào tháp đôi ngày 11/09/2001.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

7

1. Nhận thức cảm tính (tt)

Biểu tượng: không chỉ là hình ảnh tái hiện

mà con người sáng tạo ra, trong đó có hình

ảnh hoang tưởng.

Ví dụ: con rồng, nàng tiên cá, các thần linh,

…

4/24/2017 Logic học - Chương 1

8

2. Tư duy trừu tượng (lý tính)

Là quá trình phản ánh hiện thực một cách

khái quát và gián tiếp, diễn ra dưới ba

hình thức cơ bản: khái niệm, phán đoán,

suy luận.

a. Tư duy phản ánh hiện thực dưới dạng

khá i quá t

Ví dụ: Khái quát những thuộc tính chung của con

người: có khả năng lao động, tư duy, trao đổi tư

tưởng bằng ngôn ngữ, …

4/24/2017 Logic học - Chương 1

9

2. Tư duy trừu tượng (tt)

b. Tư duy là quá trình phản ánh trung gian

của hiện thực (gián tiếp).

Ví dụ: không nhìn thấy hành động của tội phạm,

bằng tư duy trừu tượng với những chứng cứ

trực tiếp và gián tiếp có thể truy tìm ra thủ phạm.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

10

2. Tư duy trừu tượng (tt)

c. Tư duy liên hệ mật thiết với ngôn ngữ

Thông qua ngôn ngữ con người biểu thị, diễn

đạt, củng cố các kết quả tư duy của mình, trao

đổi tư tưởng với người khác, kế thừa tri thức của

các thế hệ trước.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

11

2. Tư duy trừu tượng (tt)

d. Tư duy là sự phản ánh và tham gia vào

quá trình cải biến thế giới khách quan.

 Nhờ tư duy con người có thể nhận thức được

các quy luật và sử dụng chúng vì mục đích

của mình.

 Làm cơ sở phát triển kinh tế, xã hội, …

 Biểu hiện hoạt động sáng tạo ở khả năng

tưởng tượng

Ví dụ: Newton thấy quả táo rơi phát minh định

luật vạn vật hấp dẫn, ….

4/24/2017 Logic học - Chương 1

12

3. Mối quan hệ giữ nhận thức cảm tính và lý tính

◦ Là hai trì nh độ nhận thức khá c nhau,

nhưng có sự thống nhất biện chứng với

nhau.

◦ Nhận thức con người từ “Trực quan sinh

động đến tư duy trừu tượng”. Từ trực

quan (tư duy cảm tí nh) phản á nh đúng sự

vật, tư duy trừu tượng giúp con người

khá m phá tí nh tất nhiên, phổ biến, bản

chất, quy luật của sự vật, …

◦ Vì vậy nhận thức cảm tí nh và tư duy trừu

tượng là hai yếu tố khô ng thể tá ch rời của

một quá trì nh nhận thức.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

13

III. Hình thức – quy luật của Logic

1. Khái niệm hình thức logic của tư tưởng

Là phương thức liên kết các thành phần

của tư tưởng. Có các dạng:

 Dạng 1: S là P (S: chủ ngữ, P: vị ngữ)

Ví dụ: “Số 8 là số chẵn”

 Dạng 2: Nếu S là P thì S là P1

Ví dụ: “Nếu bạn học giỏi thì bạn sẽ được

khen”

 Dạng 3:

M là P

S là M

Vậy, S là P

Ví dụ: Luật sư phải tốt nghiệp ngành luật

Ông X là luật sư

Vậy, Ông X phải tốt nghiệp ngành luật

4/24/2017 Logic học - Chương 1

14

2. Khái niệm về quy luật logic của tư duy

◦ Là mối liên hệ bản chất, tất yếu của các

tư tưởng trong quá trình lập luận.

◦ Các quy luật logic cơ bản: luật đồng nhất,

luật không mâu thuẩn, luật loại trừ cái thứ

ba, luật lý do đầy đủ (sẽ được trình bày

sau).

◦ Phản ánh mối liên hệ giữ sự vật và hiện

tượng trong thế giới khach quan.

◦ Tuân theo quy luật logic là điều kiện tất

yếu đạt tới chân lý trong quá trình lập

luận.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

15

3. Tính chân thật của tư tưởng – tính đúng

đắn của lập luận

◦ Tư tưởng con người thể hiện phán đoán

có thể là chân thật ( nếu phù hợp với thế

giới khách quan); ngược lại: giả dối.

◦ Ví dụ:

Một số CB biến chất (chân thật)

Nam sinh ngày 30/02 (giả dối)

◦ Lưu ý: để rút ra kết luận đúng trong quá

trình lập luận, cần phải:

1. Tư tưởng (Các tiền đề ) - chân thật

2. Lập luận

– hợp logic

4/24/2017 Logic học - Chương 1

16

Các ví dụ:

◦ Ví dụ 1: Số chẵn chia hết cho 2

Số 50 là số chẵn

Vậy, số 50 chia hết cho 2 (châ n thật)

◦ Ví dụ 2:Nếu lũ lụt thì sẽ mất mùa

Năm nay mất mùa

Vậy, năm nay có lũ lụt (KL: sai – sai

quy tắc suy luận)

◦ Ví dụ 3:Nếu một số là số chẵn thì chia hết

cho 4 (sai)

Số 10 là số chẵn

Vậy, số 10 chia hết cho 4 (KL: sai)

4/24/2017 Logic học - Chương 1

17

IV. Sự hình thành và phát triển (xem tài liệu)

1. Thời cổ đại

2. Thời phục hưng (XVI  cận XIX)

3. Thời hiện đại:

Logic hiện đại thiên về logic toán đáp

ứng ngày càng nhiều hơn hiệu quả hơn

các nhu cầu hoạt động của nhận thức.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

18

1. Thời cổ đại

Thế kỷ thứ IV trước công nguyên thời

văn minh cổ Hy Lạp

Aristote được xem là người sáng lập ra

khoa học logic.

Trong tác phẩm “Organon” (công cụ

nhận thức) đề cập đến vấn đề logic

hình thức như: khái niệm, phán đoán,

suy luận diễn dịch, chứng minh và 3

trong 4 luật cơ bản của tư duy: luật

đồng nhất, luật phi mâu thuẫn, luật triệt

tam.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

19

1. Thời cổ đại (tt)

 Logic học Aristote được xây dựng trên

cơ sở duy vật.

 Logic của ông nặng về suy luận diễn

diễn dịch.

4/24/2017 Logic học - Chương 1

20