Biến đổi đời sống hộ gia đình dân tộc Mường hiện nay (Qua nghiên cứu tại xã Yên Lập, huyện Cao Phong và xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình)
VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
Original Article
Changes in the Daily Life of Muong Ethnic Households Today
(Through Research in Yen Lap Commune, Cao Phong District
and Du Sang Commune, Kim Boi District,
Hoa Binh Province)
Mai Linh
VNU University of Social Sciences and Humanities, 336 Nguyen Trai, Thanh Xuan, Hanoi, Vietnam
Received 16 November 2020
Revised 02 December 2020; Accepted 03 December 2020
Abstract: The improvement in living standards among households of ethnic minorities has always
been a prioritized issue in Vietnam's socio-economic development. According to the statistics about
ethnic groups across the country, the Kinh make up 86,0% of the population, and the next respective
largest groups are Tay, Thai, Muong, Khmer, Nung, Mong and Dao, which collectively account for
about 10% of the total population [1]. The Muong ethnic group has the most concentrated population
in Hoa Binh province, they are interspersed with Kinh and other ethnic groups, mainly in
mountainous districts such as Mai Chau, Kim Boi, and Cao Phong,… Despite the support from the
State's policies, the lives of a number of households in these regions still face many difficulties.
Therefore, through quantitative and qualitative research, with subjects being Muong ethnic
households in two communes Yen Lap, Cao Phong district and Du Sang commune, Kim Boi district,
Hoa Binh province, this research aims at perceiving, providing a general outlook at the current living
conditions of Muong ethnic households, as well as the changes in their daily life compared to the
previous period.
Keywords: Change in the daily life, Households, Ethnic Minorities, Change in the daily life of
Muong ethnic households.
________
Corresponding author.
86
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
87
Biến đổi đời sống hộ gia đình dân tộc Mường hiện nay
(Qua nghiên cứu tại Xã Yên Lập, Huyện Cao Phong và Xã Đú
Sáng, Huyện Kim Bôi, Tỉnh Hòa Bình)
Mai Linh
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN,
336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 16 tháng 11 năm 2020
Chỉnh sửa ngày 02 tháng 12 năm 2020; Chấp nhận đăng ngày 03 tháng 12 năm 2020
Tóm tắt: Phát triển đời sống hộ gia đình người dân tộc thiểu số luôn là vấn đề được ưu tiên trong
phát triển kinh tế - xã hội của Viêt
̣
Nam. Theo số liệu thống kê về các dân tộc trên cả nước, người
, và các nhóm lơn nhât tiêp theo là Tày, Thái, Muơng, Khmer,
̉
m khoang 10% tông dân số. [1] Dân tộc Mường có số dân tập trung đông
̉
̉
Kinh chiê
́
m hon 86% tông dân sô
́
́
́
́
̀
̛
̛
Nùng, Mông và Dao chiê
́
nhất là ở Hòa Bình, họ sống xen kẽ với người Kinh và các dân tộc khác, chủ yếu ở các huyện miền
núi như Mai Châu, Kim Bôi, Cao Phong,… Mặc dù đã nhận được sự hỗ trợ từ các chính sách của
Nhà nước song đời sống của một số hộ gia đình thuộc các vùng này vẫn gặp nhiều khó khăn. Vì vậy,
thông qua việc nghiên cứu định lượng và định tính các khách thể là các hộ gia đình dân tộc Mường
thuộc hai xã Yên Lập, huyện Cao Phong và xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình nhằm khái quát,
nhìn nhận được thực trạng đời sống các hộ dân tộc Mường, sự biến đổi trong đời sống sinh hoạt của các
hộ so với thời kì trước. Đồng thời nghiên cứu cũng đi vào tìm hiểu các yếu tố dẫn tới sự thay đổi để từ đó
đánh giá được những ưu nhược điểm và đưa ra các giải pháp, khuyến nghị phù hợp.
Từ khóa: Biến đổi đời sống, Hộ gia đình, Dân tộc thiểu số, Đời sống hộ gia đình dân tộc Mường.
việc tiếp cận cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công
như y tế và giáo dục [1]
1. Mở đầu
Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân
Dân tộc Mường tập trung phần lớn ở tỉnh
Hòa Bình. Dưới sự tác động mạnh mẽ của các
điều kiện kinh tế - văn hóa – xã hội, sự tăng
cường giao lưu hội nhập, đời sống cả về vật
chất lẫn tinh thần của dân tộc Mường đang có
những biến đổi mạnh mẽ. Có thể thấy từ
sinh hoạt đời thường, phong tục tập quán cho
đến việc sở hữu các vật dụng trong gia đình
như xe máy, tủ lạnh, ti-vi,…, mức sống hàng
ngày đều đang có ít nhiều sự đổi khác so với
thời kì trước đây.
tộc cùng sinh sống. Người Kinh chiếm 86,0%
dân số Việt Nam, với 78,32 triệu người. 53 dân
tộc thiểu số (DTTS) còn lại chỉ chiếm 14,0% dân
số cả nước. Đồng bào các DTTS thường tập
trung vào các vùng núi và vùng sâu vùng xa. Các
DTTS sinh sống ở khu vực thành thị thường sung
túc hơn các DTTS sống ở khu vực nông thôn.
Nhiều làng, xã có tới 3-4 DTTS khác nhau cùng
sinh sống. Vị trí địa lý đóng một vai trò quan
trọng trong các tập tục văn hóa của các DTTS,
song cũng đồng thời tạo ra những rào cản trong
________
Tác giả liên hệ.
Địa chỉ email: [email protected]k
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
88
Nhắc đến dân tộc Mường, có rất nhiều các
là quan hệ gia đình, dòng họ, làng xóm,…) và
nguồn vốn này cũng đóng vai trò quan trọng
trong việc phục hồi sinh kế cho người dân sau tái
định cư và là những nhân tố quan trọng để đạt
được sinh kế bền vững.
tài liệu, bài báo, bài nghiên cứu về các mặt đời
sống của người dân ở đây. Một trong số đó phải
kể đến luận án Tiến sĩ Xã hội học của tác giả
Nguyễn Thị Hằng “Những biến đổi văn hóa và
tính cố kết cộng đồng dân tộc Mường hiện nay
(Nghiên cứu trường hợp dân tộc Mường tỉnh
Hòa Bình)” năm 2016 [2]. Luận án tập trung
nghiên cứu sự biến đổi về đời sống văn hóa của
dân tộc Mường như: về trang phục, nhà ở, ngôn
ngữ, tín ngưỡng, tổ chức xã hội,…; tính cố kết
cộng đồng và từ đó tìm hiểu các yếu tố ảnh
hưởng đến sự thay đổi đời sống đó bao gồm:
chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm
địa bàn cư trú, sự phát triển lực lượng sản xuất...
Nghiên cứu đã làm rõ được những khái niệm, cơ
sở lý luận và thực tiễn, sử dụng các phương pháp
của chuyên ngành để thu thập, phân tích và đánh
giá thực trạng biến đổi, các yếu tố ảnh hưởng đến
sự biến đổi để từ đó đề xuất ra các giải pháp xây
dựng chính sách quản lý xã hội cũng như chính
sách nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa
dân tộc Mường.
Việc nghiên cứu về phong tục tập quán của
người Mường cũng được đề cập đến trong luận
án “Văn hóa nước của người Mường tại tỉnh Hòa
Bình” năm 2016 của Lê Thanh Hòa [4], những
kết quả nghiên cứu về văn hoá truyền thống của
người Mường góp phần quan trọng trong việc
nghiên cứu thế giới quan bản địa, quan niệm vạn
vật hữu linh cũng như những phong tục, nghi lễ
liên quan đến nước của người Mường. Luận án
sử dụng phương pháp điền dã dân tộc học để hiểu
logic trong mối quan hệ giữa người Mường và
môi trường sinh thái và tìm hiểu những ý nghĩa
bên trong của các biểu thị văn hoá sinh thái tộc
người cũng như những biến đổi của chúng trong
bối cảnh hiện đại.
Thông qua một số nghiên cứu đi trước, tác
giả của nghiên cứu này có thêm cái nhìn toàn
diện hơn về đời sống của người Mường tại tỉnh
Hòa Bình. Tuy nhiên các nghiên cứu đi trước còn
hạn chế trong việc phác họa đời sống hộ gia đình
người Mường và những thay đổi của nó trong
thời kỳ mới. Bài viết mong muốn đưa ra cái nhìn
tổng quan về đời sống của dân tộc Mường tại tỉnh
Hòa Bình hiện nay và những biến đổi của nó
trong thời kỳ 2013-2018.
Khác với bài viết trên, luận án tiến sĩ “Biến
đổi kinh tế của người Mường vùng lòng hồ thủy
điện Hòa Bình ở nơi tái định cư” năm 2018 của
Trịnh Thị Hạnh lại đi sâu vào tìm hiểu sự biến
đổi về đời sống kinh tế của người Mường [3].
Nghiên cứu đã cho thấy một số kết quả mới như
nói lên ý nghĩa vô cùng quan trọng của chính
sách tái định cư trong việc tổ chức lại đời sống
cho người dân. Việc tái định cư thủy điện Hòa
Bình khiến cho số lượng người phải di chuyển
thực tế lớn gấp đôi số lượng người dự kiến nhưng
lại chưa có một chính sách và kế hoạch tái định
cư hoàn chỉnh, điều này khiến cho mọi nguồn
vốn sinh kế của người dân bị suy giảm nghiêm
trọng, đặc biệt là nguồn vốn xã hội… Nghiên cứu
của luận văn này còn góp phần làm rõ các mô
hình tái định cư, các kiểu thích ứng với xã hội và
môi trường mới của các cộng đồng buộc phải rời
bỏ nơi cũ. Kết quả của nghiên cứu này cũng cho
thấy rằng những nghiên cứu trước đây thường
quan tâm phân tích tầm quan trọng của nguồn
vốn vật chất mà bỏ xa nguồn vốn xã hội (chủ yếu
2. Số liệu và phương pháp
Nghiên cứu được thực hiện dựa trên số liệu
Đề tài cấp nhà nước của Ủy ban Dân tộc “Tác
động của biến đổi xã hội đến ổn định và phát
triển vùng dân tộc thiểu số nước ta hiện nay”, mã
số CTDT.33.18/16-20 do PGS.TS. Nguyễn Thị
Kim Hoa làm chủ nhiệm đề tài.
Đề tài tiến hành khảo sát 277 hộ gia đình dân
tộc Mường thuộc 2 xã Yên Lập , huyện Cao
Phong và xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa
Bình. Cơ cấu mẫu cụ thể như sau:
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
89
Bảng 1. Cơ cấu mẫu cụ thể của xã Yên Lập và xã Đú Sáng
Địa bàn
Xã Yên Lập
Xã Đú Sáng
Số lượng mẫu nghiên cứu
Giới tính
Nam
147
Số lượng Tỷ lệ (%)
130
Số lượng
Tỷ lệ (%)
55,4
44,6
4,9
22,0
29,3
29,3
11,4
3,2
80
67
15
19
49
36
13
14
120
1
54,5
45,6
10,3
13,0
33,6
24,7
8,9
9,6
83,3
0,7
72
58
6
27
36
36
14
4
Nữ
Trình
độ Dưới tiểu học/ chưa từng đi học
học vấn
Tiểu học
Trung học cơ sở
Trung học phổ thông
Trung cấp
Đại học
Nghề
Nông dân
130
0
96,3
0,0
nghiệp
Công nhân
Hưu trí
0
0,0
1
0,7
Công chức
14
1
2
9,7
0,7
1,4
2,8
2
0
0
2
1,5
0,0
0,0
1,5
Bộ đội/ Công an
Kinh doanh/ Bác sỹ
Cán bộ chính quyền/ đoàn thể
4
(Nguồn: Kết quả nghiên cứu của đề tài)
Với phương pháp phỏng vấn sâu, chúng tôi
hàng hóa của nhân dân trong xã, các hệ thống
trường lớp học cũng được quan tâm đầu tư, công
trình thủy lợi phục vụ cho tưới tiêu cũng được
quan tâm đầu tư xây dựng. Về văn hóa – giáo
dục, y tế, công tác bảo vệ chăm sóc sức khỏe trên
địa bàn được đảm bảo. Ngoài ra, địa phương
cũng thường xuyên có những chế độ bảo trợ xã
hội cho người yếu thế, tình hình an ninh trên địa
bàn ổn định, công tác quốc phòng cũng được
quan tâm, chú trọng.
thực hiện với 30 PVS gồm: 10 cán bộ, 20 người
dân chia đều ở hai xã. Nội dung phỏng vấn sâu
xoay quanh những dữ liệu về thực tế đời sống
của người DTTS, những chính sách mà họ được
thụ hưởng, sự giúp đỡ của các cơ quan đoàn thể
tại địa phương và những khuyến nghị để
nâng cao đời sống cho người DTTS tại địa bàn
nghiên cứu.
Về địa bàn nghiên cứu, Yên Lập là một xã
vùng 135 của huyện Cao Phong, cách trung tâm
huyện 14km. Có vị trí địa lý phía Bắc giáp xã
Xuân Phong và Dũng Phong, phía nam giáp với
xã Yên Thượng, phía Đông giáp với xã Yên
Thượng và xã Thượng Tiến huyện Kim Bôi, phía
Tây giáp với xã Nam Phong huyện Cao Phong.
Năm 2018, xã có diện tích tự nhiên là 2.281,95
ha và được chia thành 7 xóm, có 525 hộ, 2.242
khẩu. Dân tộc Mường chiếm 98,2% còn lại là
dân tộc Kinh và các dân tộc khác. Về tình hình
kinh tế của xã, nông nghiệp chiếm 96% còn dịch
vụ 4%. Đây là một xã thuần nông, người dân
sống chủ yếu bằng nghề chăn nuôi và trồng trọt,
các ngành nghề khác chưa phát triển. [5] Đường
các xóm đã được hoàn thành và đi vào sử dụng
tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại và trao đổi
Xã Đú Sáng là xã thuộc miền núi, có chương
trình chính sách 135 và là xã khó khăn. Năm
2018, tổng diện tích quản lý hành chính của xã
là 5.030,45 ha, dân số 6.002 khẩu; tổng số hộ là
1.384; hộ chính sách có công là 39; đối tượng
hưởng chính sách xã hội là 173; số hộ nghèo là
728; hộ cận nghèo 337; dân tộc mường chiếm
80% dân số; dân tộc Dao chiếm 18% còn lại là
dân tộc kinh và một số dân tộc khác, xã thuộc
diện đặc biệt khó khăn chương trình 135 của
Chính phủ, có 01 trường mầm non, có 03 trường
TH&THCS, 01 trung tâm học tập cộng đồng và
01 trạm y tế. Trong xã có các đoàn thể như mặt
trận tổ quốc, hội phụ nữ, đoàn thanh niên, hội
nông dân, công đoàn cơ sở. Hội đặc thù là hội
cao tuổi, chữ thập đỏ, khuyến học, hội thanh niên
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
90
xung phong, hội cựu giáo chức, hội chất độc da
cam. Cũng giống như xã Yên Lập, Đú Sáng cũng
là một xã thuần nông, hàng năm thu về nhiều lợi
nhuận từ ngành này [6].
lương thực chính. Ngoài ruộng nước, người
Mường còn làm nương rẫy, chăn nuôi gia đình,
săn bắn, đánh cá, hái lượm và sản xuất thủ công
nghiệp (dệt vải, đan lát,…)
Tình hình thực hiện chương trình Quốc gia
giảm nghèo bền vững năm 2018 tại huyện Kim
Bôi được thực hiện khá tốt, tỉ lệ hộ nghèo giảm
từ 25,21% xuống còn 20,58%; tỉ lệ hộ cận nghèo
từ 21,63% giảm xuống còn 20,49% [8]. Với tình
hình chung của huyện Cao Phong, theo Báo cáo
năm 2017, kinh tế của huyện đã có bước phát
triển khá, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 11,4%;
cơ cấu kinh tế nông – lâm nghiệp, thủy sản đạt
46%; công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp – xây
dựng đạt 28%; du lịch – dịch vụ đạt 26% [9].
Nhờ đó mà mức thu nhập của người làm nông
cũng tăng lên đáng kể. Mức thu nhập trung bình
tháng của người dân tại xã Yên Lập là 2,5 triệu
trong khi tại xã Đú Sáng là 3 triệu đồng.
3. Biến đổi đời sống hộ gia đình dân tộc
Mường tại xã Yên Lập, huyện Cao Phong và
xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình
Dân tộc Mường con tên tự gọi là Mol (hoặc
Mon, Moan, Mual) với số dân là 1.452.095
người, chiếm 1,47% [7] dân số cả nước với ngôn
ngữ chủ yếu là tiếng Mường thuộc nhóm ngôn
ngữ Việt – Mường trong ngữ chi Việt thuộc ngữ
tộc Môn – Khmer của ngữ hệ Nam Á. Người
Mường sống tập trung chủ yếu ở tỉnh Hòa Bình
và một số các huyện miền núi của tỉnh Thanh
Hóa, Phú Thọ, Sơn La,…
Trong hoạt động sản xuất, nông nghiệp
ruộng nước chiếm vị trí hàng đầu, cây lúa là cây
Bảng 2. Nguồn thu nhập từ các ngành nghề của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng và xã Yên Lập
(Năm 2013 - 2018, đơn vị %).
Ngành nghề
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
Năm
2013
79,1
3,1
35,7
4,7
2013
87,9
1,4
21,4
12,1
0,0
Sản xuất nông – lâm – ngư nghiệp
Buôn bán – Kinh doanh
Làm thuê
80
3,1
40
6,2
0,8
0,8
88,4
4,8
26
15,1
0,0
0,7
Lương
Thuê tài sản
Trợ cấp
0,8
0,8
0,0
Nguồn thu nhập chính của các hộ gia đình ở
đây chủ yếu vẫn đến từ công việc làm nông, cho
thấy rằng các gia đình ở đây vẫn chủ yếu là các
hộ thuần nông. Mặt khác số gia đình có nguồn
thu nhập từ việc làm thuê cũng đang có xu hướng
tăng lên khi chiếm đến 40% ở Đú Sáng và 26%
ở Yên Lập. Số ít khác nguồn thu nhập của các hộ
gia đình còn đến từ buôn bán, cho thuê tài sản,
tiền trợ cấp, tiền lương.
ngoài nông nghiệp có mức tăng trưởng khá cao
khi ở Yên Lập, thu nhập từ việc kinh doanh buôn
bán tăng 3,4% so với năm 2013 còn ở Đú Sáng,
nguồn thu từ làm thuê có mức tăng lên đến 4,3%.
Về nhà ở, có 3 loại nhà chính đó là nhà gỗ,
nhà xây khép kín và nhà bán kiên cố. Tuy nhiên
tại hai xã thực hiện nghiên cứu, lại có sự khác
nhau về loại nhà ở. Trong khi tại xã Yên Lập kiểu
nhà gỗ nhà sàn chiếm phần lớn hơn (chiếm
46,9%) thì ở xã Đú Sáng, nhiều hộ gia đình lại
chọn kiểu nhà bán kiên cố nhiều hơn (chiếm
52,2%). Nhà xây khép kín ở hai nơi đều có tỉ lệ
tương đương nhau lần lượt là Yên Lập chiếm
Nguồn thu nhập của người dân so với thời
điểm cách đây 5 năm đã có sự cải thiện đáng kể
khi nhìn chung thu nhập từ các nguồn đều tăng
lên. Điều này cho thấy thu nhập từ các ngành
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
91
30,6%, Đú Sáng là 33,8%, chứng tỏ rằng đời
sống của các hộ dân tộc Mường đã có sự cải thiện
hơn, họ có xu hướng lựa chọn những ngôi nhà có
tính chất vững chắc hơn để chống chọi với các
hiện tượng thiên nhiên bất thường.
60
52.2
50
40
30
20
10
0
46.9
33.8
30.6
Đú Sáng
Yên Lập
18.4
11
3.4
2.9
0.7
0
Nhà xây khép
kín
Khác
Nhà gỗ, nhà
Nhà bán kiên Nhà tạm, lều,
cố lán
sàn
Biểu đồ 1. Loại nhà ở của các hộ gia đình dân tộc Mường ở xã Yên Lập và xã Đú Sáng (năm 2018, đơn vị %)
Nhìn chung người dân tộc Mường trên địa
bàn đã đáp ứng được nhu cầu cơ bản về nhà ở vì
hầu hết các gia đình đều có nhà ở khép kín. Con
số này so với thời kì 5 năm trước cũng không có
sự thay đổi gì nhiều. Tuy nhiên ở hai địa phương
vẫn còn tồn tại những ngôi nhà tạm bợ như lều,
lán (là 2,9% tại xã Đú Sáng và 3,4% tại xã Yên
Lập) cần được quan tâm và giúp đỡ.
So với năm 2013, kiểu nhà vệ sinh ở các hộ
gia đình dân tộc Mường đã có sự thay đổi đáng
kể. Hầu hết các gia đình phần lớn đều sử dụng
các nhà vệ sinh thô sơ thì đến năm 2018, số nhà
vệ sinh tự hoại đã tăng lên, đặc biệt là ở Đú Sáng,
từ 24,1% lên đến 41,4%. Điều này cho thấy nhận
thức người dân đã được nâng cao, đời sống
người dân đã được cải thiện, nhiều hộ gia đình
đã sửa sang lại nhà vệ sinh vừa giúp thuận tiện
cho sinh hoạt, đảm bảo vệ sinh lại góp phần bảo
vệ môi trường sống.
Hầu hết các hộ gia đình người Mường đều có
nhà vệ sinh, phần lớn là kiểu nhà vệ sinh thô sơ
chiếm 42,2% tại xã Yên Lập, 57,9% tại xã Đú
Sáng, trong khi đó tỉ lệ nhà vệ sinh tự hoại/ bán
tự hoại lần lượt là 55,1% và 41,4% tại Yên Lập
và Đú Sáng. Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số
ít các gia đình không có nhà vệ sinh, con số này
lớn hơn tại xã Yên Lập với 2,7% số hộ gia đình.
Điều này đòi hỏi các chính quyền địa phương cần
quan tâm sát sao hơn đến các hộ gia đình này bởi
nó không chỉ gây ảnh hưởng đến hộ gia đình đó
mà còn tạo ra những bất cập đến làng xóm và
môi trường xung quanh.
Về khía cạnh nguồn nước sử dụng, các hộ gia
đình vẫn sử dụng nước giếng là chủ yếu khi tỉ lệ
này ở Yên Lập là 63,2% còn ở Đú Sáng là 67,6%.
Bên cạnh nguồn nước giếng, người dân còn
sử dụng nước từ các ao, hồ, sông, suối gần đó.
Một điều mà tôi thấy rõ nhất là rất ít các gia đình
có nguồn nước máy để sử dụng và nguồn nước
mưa thì gần như tỉ lệ người sử dụng xấp xỉ
bằng không.
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
92
70
60
50
40
30
20
10
0
57.9
55.1
42.2
41.4
Đú Sáng
Yên Lập
2.7
0.8
Không nhà VS
Nhà VS tự hoại/bán tự
hoại
Nhà VS thô sơ
Biểu đồ 2. Kiểu nhà VS của các hộ gia đình dân tộc Mường ở xã Yên Lập và xã Đú Sáng (năm 2018, đơn vị %).
80
75.2
70
60
57.7
50
40
Đú Sáng
30
20
10
0
30.3
24.1
Yên Lập
12
0.8
Không nhà VS
Nhà VS tự hoại/bán tự
hoại
Nhà VS thô sơ
Biểu đồ 3. Loại nhà ở của các hộ gia đình dân tộc Mường ở xã Yên Lập và xã Đú Sáng (năm 2013, đơn vị %).
Bảng 3. Nguồn nước sử dụng của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Yên Lập và xã Đú Sáng (Năm 2013 -
2018, đơn vị %)
Nguồn nước
Năm
Nước máy
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
2013
10,4
3,7
2013
3,6
2,1
14
0,7
6,3
0,0
Nước mưa
Nước giếng
Nước từ ao, hồ, sông, suối
69,6
14,1
67,6
14,2
60
27,9
63,2
24,3
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
93
động, tủ lạnh, bếp ga. Một số gia đình ngoài các
vật dụng trên, thông qua khảo sát, nhận thấy còn
sử dụng đầu DVD, đầu kỹ thuật số (ở Yên Lập
là 23,1%; Đú Sáng là 12,6%); đài radio ( 19,7%
ở Yên Lập). Một số hộ khá giả hơn còn có ô tô,
máy giặt, máy vi tính, điều hòa, bình nóng lạnh.
Tuy nhiên số hộ có các vật dụng này có tỉ lệ lớn
hơn ở địa bàn xã Yên Lập. Điều này cũng cho
thấy sự thay đổi đáng kể trong đời sống của
người dân khi tỉ lệ này là rất thấp so với thời kì
cách đây 5 năm.
Khảo sát người dân tại hai xã, hầu hết cho
rằng họ đều có đủ nước để sinh hoạt hàng ngày
(81,3% ở Yên Lập và 71,6%). Đánh giá về chất
lượng nguồn nước sử dụng, 43,8% người dùng
hài lòng ở xã Yên Lập, trong khi đó phần lớn các
hộ ở Đú Sáng lại cho rằng chất lượng nước chỉ
dừng lại ở mức bình thường (chiếm 55,6% số hộ
được khảo sát). Tuy nhiên vẫn còn tồn tại nhiều
gia đình không có đủ nước để sinh hoạt hàng
ngày, đặc biệt là các hộ thuộc xã Đú Sáng khi
con số ấy lên đến 23,1%.
Hầu hết người dân trong xã đều có đủ điện
áp để sử dụng, tuy nhiên vẫn còn 8,8% số hộ ở
Đú Sáng và 7,5% số hộ ở Yên Lập không có đủ
điện để sử dụng. Phần lớn điện sinh hoạt của
người dân là từ nguồn điện lưới quốc gia (ở Yên
Lập là 99,3%, ở Đú Sáng là 96,3%), số ít người
dân ở xã Đú Sáng sử dụng nguồn điện khác từ
máy phát, điện từ pin mặt trời.
Nhận thấy nguồn nước người dân sử dụng so
với thời kỳ 5 năm trước ít có khi sự thay đổi
nhiều. Người dân vẫn lựa chọn nguồn nước mà
mình dùng hàng ngày, chỉ có mức độ sử dụng là
tăng lên, nhiều nhất là ở nguồn nước máy và
nước mưa.
Về các vật dụng trong gia đình, nhìn chung
các hộ gia đình dân tộc Mường đều có một số vật
dụng cơ bản như ti-vi, xe máy, điện thoại di
Bảng 4. Nguồn điện sử dụng của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng và xã Yên Lập (năm 2013 –
2018, đơn vị %)
Điện sinh hoạt
Năm
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
2013
96,2
1,5
1,5
0,8
2013
88,8
4,2
0,0
2,8
Điện lưới quốc gia
Điện máy phát, máy nổ
Điện pin mặt trời
Điện dùng nhờ (hàng xóm, họ hàng)
Khác
96,3
1,5
1,5
0,7
0,0
99,3
0,0
0,0
0,0
0,7
0,0
4,2
Về lương thực, thực phẩm, do tính chất nông
Nguồn điện áp mà các hộ gia đình đang sử
dụng nhìn chung đều ổn định. Một số nơi do điều
kiện địa hình nên đôi lúc mức truyền tải điện
chưa được tốt, nhiều hộ gia đình chưa có điện để
sử dụng. Đặt ra yêu cầu đòi hỏi chính quyền địa
phương cần quan tâm và đưa ra các giải pháp phù
hợp để khắc phục tình trạng này.
nghiệp của địa phương nên đa số người dân đều
có đủ lương thực để ăn. Tuy nhiên, vẫn còn rất
lớn số lượng các hộ gia đình cho rằng số lượng
thực thực phẩm mà họ có không đáp ứng được
nhu cầu của gia đình.
Mặc dù tỉ lệ các hộ thiếu lương thực vẫn còn
cao song nhìn chung con số ấy đã giảm đáng kể
so với thời điểm 5 năm trước từ 22,1% còn
15,3% ở Yên Lập và từ 40,2% xuống 32,6% tại
xã Đú Sáng. Điều này cho thấy sự quan tâm hỗ
trợ từ địa phương cùng các chính sách của Nhà
nước đã mang lại sự hiệu quả, góp phần thay đổi
đời sống người dân tộc thiểu số.
Nhận thấy sự thay đổi về nguồn điện sử dụng
của các hộ gia đình ở Đú Sáng so với 5 năm năm
trước cũng không có sự thay đổi nào đáng kể.
Tuy nhiên ở Yên Lập, năm 2018 số hộ sử dụng
điện lưới quốc gia gia tăng đáng kể (lên đến
10,5%), nhờ vậy mà số hộ dùng điện nhờ hàng
xóm đã không còn, do vậy đời sống của các hộ
đã được cải thiện hơn trước rất nhiều.
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
94
Bảng 5. Mức độ đáp ứng về nhu cầu lương thực thực phẩm của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng
và xã Yên Lập (năm 2013-2018, đơn vị %)
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
Năm
2013
40,2
59,1
0,8
2013
22,1
77,9
0,0
Không đủ
Vừa đủ
Dư thừa
32,6
66,7
0,8
15,3
81,9
2,8
hình trang trại và theo công nghệ mới, có hộ nuôi
hàng trăm con lợn, bên cạnh đó còn nuôi gà
vườn” (PVS, Nam, xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi,
tỉnh Hòa Bình). Khi được hỏi về người
quyết định sản xuất chính trong gia đình, đa số
đều trả lời người quyết định là cả hai vợ chồng
khi chiếm tỉ lệ 81,1% tại Đú Sáng và 73,6% tại
Yên Lập.
Về tình hình lao động sản xuất của người dân
tộc thiểu số, hầu hết các gia đình trên địa bàn hai
xã đều có nghề chính là làm nông nghiệp
“người dân sống chủ yếu bằng nghề chăn nuôi
và trồng trọt, các ngành nghề khác thì chưa
phát triển” (PVS, Nam, xã Yên Lập, huyện
Cao Phong).
Các hộ gia đình đều có đất riêng phục vụ cho
quá trình sản xuất, chăn nuôi. Đất sản xuất của
người dân có diện tích khoảng 2.000 ha chiếm
phần lớn tại hai xã. “Đất này người ta chủ yếu
dùng để trồng trọt, các loại cây trồng như lúa,
mía, cây ăn quả, trong đó lúa chiếm 63,32 ha,
mía 192 ha, cây ăn quả là 74,82 ha. Tổng sản
lượng lương thực quy thóc là 800 tấn bằng 88%
so với đầu nhiệm kỳ và kế hoạch, nguyên nhân
không đạt về sản lượng do chuyển dịch dần từ
đất trồng lúa sang trồng cây công nghiệp” (PVS,
Nữ, xã Yên Lập, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa
Bình). “Trong chăn nuôi, các loài gia súc chính
vẫn là trâu, bò, lợn, người dân nuôi theo mô
Chúng ta thường thấy ở các dân tộc thiểu số,
quan niệm trọng nam khinh nữ diễn ra khá phổ
biến, đàn ông gia trưởng, là người quyết định
mọi việc trong gia đình. Song từ việc khảo sát
về người quyết định chính việc sản xuất trong gia
đình, tỉ lệ hộ cho rằng cả hai vợ chồng đều tham
gia chiếm đa số là một tín hiệu đáng mừng, cho
thấy thay đổi trong suy nghĩ của người dân tộc
thiểu số, sự bình đẳng giữa nam giới và nữ giới.
Bên cạnh đó việc quyết định về những vấn đề
khác như về chi tiêu, mua bán các vật dụng trong
gia đình,… cũng đều có sự tham gia của hai vợ
chồng.
90
80
70
60
50
40
30
81.1
73.6
Đú
Sáng
17.1
20
9.8
7.6
5.7
3.6
10
0
1.5
Khác
Chồng
Vợ
Cả 2
Biểu đồ 4: Người quyết định chính trong gia đình ở xã Yên Lập và xã Đú Sáng, tỉnh Hòa Bình
(năm 2018, đơn vị %)
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
95
Tiếp theo, chúng tôi đi sâu vào tìm hiểu thực
trạng các vấn đề giáo dục, y tế, sự tham gia các
hoạt động tại địa phương của người dân và các
vấn đề an sinh xã hội đang hàng ngày tác động,
chi phối các hoạt động khác trong đời sống
chung của các hộ gia đình dân tộc Mường trên
hai địa bàn mà nghiên cứu thực hiện.
quốc gia, thực hiện tốt chế độ ăn bán trú ở các
bậc học đảm bảo theo quy định, thực hiện tốt
công tác phổ cập giáo dục ở các cấp học” (PVS,
cán bộ xã Yên Lập, huyện Cao Phong)
“Xã luôn thực hiện tốt các chương trình
khuyến học, khuyến tài cho các con em học giỏi,
có năng lực học tập vượt khó, có hoàn cảnh đặc
biệt khó khăn vươn lên trong học tập ở các cấp.
Trong những năm vừa qua hội khuyến học xã,
xóm đã trao thưởng cho nhiều em học sinh thi đỗ
đại học cao đẳng, đại học và học giỏi các cấp
trên địa bàn xã nhằm thúc đẩy các em có ý thức
vượt khó chăm lo cho học tập nhiều hơn” (PVS,
cán bộ xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi)
Về giáo dục, việc đến trường của con em
luôn nhận được sự quan tâm của các gia đình.
Các cáo dục, việc đến trường của con em luôn
nhận được sự quan tâm của các gia đình. m gia
các hoạt độnghuyên môn để đáp ứng nhu cầu học
tập của người dân, thực hiện tốt công tác phổ cập
giáo dục. 100% trẻ em các gia đình dân tộc trong
hai xã nghiên cứu đều được đến trường, hàng
năm đều có khen thưởng cho những em học sinh
giỏi, học sinh xuất sắc tại địa phương.
Đánh giá về mức độ quan tâm đến việc đi
học của con cháu trong gia đình, đa số các hộ đều
chọn ở mức quan tâm và rất quan tâm (75,6% ở
Đú Sáng và 83,2% ở Yên Lập). Chất lượng giáo
dục tại địa phương cũng được người dân hài lòng
và đánh giá tốt. Nhưng có một tồn tại đáng quan
tâm đó là số hộ cho rằng gia đình không có đủ
tiền cho con đi học lại chiếm tỉ lệ khá cao, đặc
biệt là tại xã Đú Sáng, con số ấy gần xấp xỉ với
số hộ nói mình vừa đủ tiền cho con đi học. Tuy
nhiên, so với thời kì cách đây 5 năm, đời sống của
các hộ cũng được cải thiện phần nào, số trẻ em
trong độ tuổi đi học đều được đến trường đầy đủ.
“Các trường trên địa bàn xã đã xây dựng kế
hoạch hoạt động năm học mới để đảm bảo các
điều kiện tốt nhất cho các em học sinh trong năm
học mới, phối hợp với các ban ngành đoàn thể,
các tổ chức chính trị xã hội vận động các em đến
trường đầy đủ theo kế hoạch, không để tình trạng
bỏ học, thực hiện tốt công tác phổ cập giáo dục.
Bên cạnh đó, xã tiếp tục duy trì và nâng cao chất
lượng giáo dục và đào tạo, ưu tiên nguồn lực đầu
tư xây dựng cơ sở hạ tầng giáo dục đảm bảo đáp
ứng yêu cầu dạy và học, có 2/3 trường đạt chuẩn
Yên lập
Đú Sáng
2.2
1.6
21.3
Không đủ
Không đủ
41.9
Vừa đủ
Vừa đủ
Dư thừa
Dư thừa
56.5
76.5
Biểu đồ 5+6: Khả năng chi trả cho giáo dục của các hộ dân tộc Mường tại xã Yên Lập
và xã Đú Sáng, tỉnh Hòa Bình (năm 2018, đơn vị %).
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
96
Về y tế và chăm sóc sức khỏe, khác với quan
Đánh giá về chất lượng hệ thống y tế, người
dân đều hài lòng với dịch vụ y tế tại các cơ sở
khám chữa bệnh ở địa phương (chiếm 82,9% ở
Đú Sáng và 61,7% ở Yên Lập). “Công tác y tế
luôn được xã quan tâm và làm tốt công tác chăm
sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn, thực
hiện đầy đủ các chương trình y tế dự phòng,
tiêm chủng, uống thuốc các loại theo chương
trình y tế dự phòng. Công tác dân số gia đình
phối hợp với cộng tác viên dân số tuyên truyền
vận động hội viên và nhân dân chấp hành tốt
pháp lệnh dân số” (PVS, Cán bộ xã Đú Sáng,
huyện Kim Bôi).
niệm của người dân tộc thiểu số khi bị bệnh sẽ
chọn cách chữa trị đến nhà thầy cúng vì tin rằng
bị bệnh là do ma quỷ thì thông qua thu thập ý
kiến, đa phần người dân sẽ chọn cách đến các cơ
sở y tế ở địa phương như trạm y tế xã, trung tâm
y tế huyện hoặc bệnh viện tư nhân. Điều này cho
thấy sự thay đổi trong nhận thức của người dân
tộc thiểu số, đẩy lùi mê tín dị đoan trong chữa
bệnh. Đặc biệt tại Yên Lập, chỉ sau 5 năm, một
số hộ từ việc chọn chữa bệnh ở nhà thầy lang thì
nay chuyển hoàn toàn sang các trung tâm y tế cấp
xã, huyện,…
Bảng 6. Nơi khám chữa bệnh của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng,
huyện Kim Bôi và xã Yên Lập, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình (năm 2013-2018, đơn vị %).
Nơi khám
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
Năm
2013
0
2013
1,5
Nhà thầy lang
0
0
Nhà thờ, nhà chùa
Trạm y tế phường
Trung tâm y tế huyện
Bệnh viện tỉnh
Bệnh viện trung ương
Bệnh viện tư nhân
0
0
0,8
0,7
57,6
44,1
12,7
0
46,4
56,8
15,2
0
70,5
53
65,9
58,7
27,5
10,9
5,1
25
12,1
2,3
0
0,8
Về văn hóa, phong tục tập quán, người dân
cho biết vẫn phát huy và giữ gìn bản sắc dân tộc,
thực hiện nếp sống văn minh trong cưới hỏi, tang
lễ và lễ hội. Phòng chống các hủ tục lạc hậu, mê
tín dị đoan. “Về tập quán, bà con thờ tổ tiên tín
ngưỡng. Tỷ lệ sinh con thứ 3 hiện tại đã giảm,
trong 1000 cặp chỉ có 1-2 cặp sinh con thứ 3.
Bên cạnh đó, tư tưởng trọng nam khinh nữ cũng
giảm theo. Xã có tổ chức to vào các dịp lễ tết cổ
truyền, tháng thanh minh, đặc biệt 2/9 và tết
trung thu. Cưới xin tại đây thì giống người kinh,
gồm có 1 lễ ăn hỏi, tổ chức đơn giản. Trước đây
thì toàn đưa dâu, rể ăn 2 nhà. Còn về ma chay,
không để quá 24 tiếng trong nhà, vẫn mời ông
thầy Mo khóc hộ, trình hộ người đến viếng. Về
đám giỗ thì cũng như người kinh, mâm cỗ thì
phải giữ vệ sinh” (PVS, Nam, xã Đú Sáng,
huyện Kim Bôi).
Tại địa phương vẫn thường tổ chức các hoạt
động văn nghệ, thể thao, có các câu lạc bộ, các
hội như hội phụ nữ, hội nông dân,… được người
dân tham gia sôi nổi và hưởng ứng nhiệt tình.
Ở cả hai xã người dân đều có điện thoại
thông minh để sử dụng nhưng số người có ở xã
Đú Sáng lại chiếm tỉ lệ ít hơn khi số người chưa
có điện thoại là 75% trên tổng số người được
khảo sát. Rất ít các hộ có mạng Internet để sử
dụng, các loại máy móc, công nghệ hiện đại như
máy vi tính,… vẫn còn xa vời với đời sống của
người dân. “Công nghệ thông tin thì có điểm văn
hóa xã, Viettel, Vinaphone, người dân dùng 4G,
5G phủ khắp xã chiếm 80-85%. Người dân truy
cập mạng trên điện thoại, tiếp cận internet nhiều
hơn. Tuy nhiên, máy tính nối mạng thì chỉ gia
đình cán bộ, giáo viên” (PVS, cán bộ xã
Yên Lập).
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
97
71.1
HĐ dòng họ
38
78.6
Họp
52.6
36.4
Thể thao
Lễ hội
Yên
Lập
13.5
38.9
21.5
25.2
HĐ văn nghệ
17.3
0
20
40
60
80
100
Biểu đồ 7. Mức độ tham gia các hoạt động tập thể của các hộ dân tộc Mường tại xã Yên Lập và xã Đú Sáng,
tỉnh Hòa Bình (năm 2018, đơn vị %)
120
100
51.4
80
60
40
20
0
58.2
49.3
Yên Lập
Đú Sáng
58.2
6.8
12.7
4.1
7.5
7.5
0.7
Đoàn Thanh
Hội Phụ nữ Hội Người cao Hội Cực chiến Hội Nông dân
tuổi binh
niên
Biểu đồ 8. Tỉ lệ tham gia các đoàn thể tại địa phương của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng, huyện
Kim Bôi và xã Yên Lập, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình (Năm 2018, đơn vị %)
Bảng 7. Tỉ lệ sử dụng Internet và công nghệ thông tin của các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Đú Sáng, huyện
Kim Bôi và xã Yên Lập, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình
Đú Sáng
2018
Yên Lập
2018
Năm
2013
12,2
0,8
2013
22,4
13,7
31,5
8,3
Sử dụng máy móc
Sử dụng Internet
Sử dụng điện thoại thông minh
Ti-vi có kết nối Internet
Sử dụng máy vi tính
31,1
11,5
25
46,5
41,9
66,2
31,5
17,2
7,6
3,1
0,8
12,7
7,1
5,7
Sau 5 năm, đời sống người dân đã có sự cải
thiện rõ rệt khi ở các yếu tố nhìn chung đều có
sự gia tăng tương đối lớn. Số người có điện thoại
thông minh để sử dụng tăng đáng kể, đặc biệt
nhiều gia đình đã có ti-vi kết nối Internet, nhất là
ở xã Yên Lập, mức tăng trưởng này lên đến
23,5% trong vòng 5 năm.
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
98
Về an sinh xã hội, người dân cho biết vẫn
những ngôi nhà kiên cố hơn, đầy đủ các vật dụng
sinh hoạt và có đủ nguồn lương thực để sinh
sống. Về nguồn điện và nguồn nước, về cơ bản
các hộ đều được sử dụng nguồn điện lưới quốc
gia, có đủ điện và nước để dùng. Tình hình sản
xuất nông nghiệp của các hộ cũng gặp nhiều
thuận lợi, góp phần vào tăng trưởng kinh tế của
gia đình của toàn xã.
luôn giúp đỡ, tương trợ lẫn nhau trong đời sống
hàng ngày. Các vấn đề về trật tự xã hội, an ninh
vẫn được chính quyền địa phương quan tâm để
đảm bảo đời sống người dân ổn định.
“Công tác quản lý nhân hộ khẩu, thực hiện
tốt công tác thống kê, quản lý nhân hộ khẩu đi,
đến địa phương. Đẩy mạnh phong trào toàn dân
bảo vệ an ninh tổ quốc, nâng cao ý thức chấp
hành pháp luật của quần chúng nhân dân, xây
dựng thế trận an ninh nhân dân, tuyên truyền vận
động nhân dân chủ động phòng ngừa tố giác tội
phạm và bài trừ các tệ nạn xã hội, làm giảm đáng
kể các vụ việc vi phạm pháp luật, các vụ việc
phải xử lý bằng pháp luật năm sau lại giảm hơn
năm trước, an ninh trật tự an toàn xã hội được
giữ vững” (PVS, cán bộ xã Yên Lập, huyện Kim
Bôi).
Về đời sống tinh thần, an sinh xã hội, toàn bộ
trẻ em trong độ tuổi đến trường đều được đi học,
hoàn thành phổ cập giáo dục. Chất lượng dịch vụ
y tế cũng được nâng cao, người dân chú trọng
hơn trong việc đến các trạm xá, bệnh viện hơn là
đến các thầy lang. Văn hóa, phong tục tập quán
mang bản sắc dân tộc vẫn được giữ vững, các hủ
tục lạc hậu, mê tín dị đoan bị xóa bỏ. Người dân
cũng tích cực tham gia vào các hoạt động, các
hội, tổ chức đoàn thể trong địa phương. Trật tự
an ninh được giữ vững, người dân tham gia tích
cực đẩy lùi tệ nạn xã hội, góp phần xây dựng đời
sống tốt đẹp. Nhiều người dân đã có điện thoại
thông minh để sử dụng tuy nhiên mạng lưới
Internet và các thiết bị điện tử vẫn chưa được phổ
biến, gây khó khăn trong việc cập nhật thông tin
của người dân.
“Tình hình an ninh chính trị đảm bảo giữ
vững ổn định, trong 6 tháng đầu năm 2018 đã
xảy ra 5 vụ, trong đó có 1 vụ đánh nhau, 1 vụ
chiếm đoạt tài sản, 1 vụ trộm cắp, 1 vụ uống
thuốc tự tử và 1 vụ va chạm giao thông nhẹ. Xã
thực hiện tốt công tác giao ban, phản ảnh, trực
ban, quản lý đội ngũ công an viên thực hiện
nhiệm vụ có hiệu quả, xây dựng kế hoạch bảo vệ
an ninh trật tự - an toàn xã hội trong các sự kiện,
các ngày lễ” (PVS, cán bộ xã Đú Sáng, huyện
Kim Bôi).
Từ việc tìm hiểu thực trạng đời sống của các
hộ gia đình dân tộc Mường tại hai xã, bài viết xin
đưa ra một số khuyến nghị như sau:
Trên địa bàn vẫn còn tồn tại nhiều gia đình
sống trong nhà tạm, lều, lán. Phần lớn nhà vệ
sinh là nhà vệ sinh thô sơ. Nhiều hộ chưa có đủ
nguồn điện, nước, thiếu lương thực để ăn, gây
khó khăn cho sinh hoạt hàng ngày. Điều này đòi
hỏi sự quan tâm từ các cấp chính quyền trong
việc thực hiện các chính sách, kêu gọi sự hỗ trợ,
hỗ trợ kinh phí xây nhà cho số ít hộ ở trong nhà
tạm, có những phương án hỗ trợ điện, nước và
lương thực đầy đủ cho người dân.
Người dân cho biết sẵn sàng tham gia vào
ngăn chặn các vấn đề xã hội có thể xảy ra như
đánh nhau, nạn trộm cắp, các tệ nạn xã hội như
mại dâm, ma túy. Họ cũng đánh giá cao các hoạt
động, chính sách góp phần nâng cao đời sống an
sinh xã hội cho nhân dân. Vì vậy, tình hình an
ninh chính trị trên địa bàn trong năm được đánh
giá là khá ổn định và bền vững.
Về mặt văn hóa – xã hội, các hộ gia đình vẫn
chưa thể tiếp cận với Internet và máy vi tính.
Điều này đòi hỏi chính quyền địa phương cần tạo
ra đường truyền để người dân tiếp cận với mạng
Internet để cập nhật thông tin cần thiết một cách
nhanh chóng dễ dàng.
4. Kết luận
Như vậy, qua nghiên cứu về thực trạng đời
sống các hộ gia đình dân tộc Mường tại xã Yên
Lập và xã Đú Sáng có thể thấy rằng, nhìn chung
đời sống vật chất của các hộ đã có nhiều thay đổi
so với những năm trước đó. Tỉ lệ hộ nghèo đã
giảm xuống, các hộ gia đình sinh sống trong
Cần sắp xếp lại một cách có hệ thống các
chương trình và chính sách phát triển kinh tế - xã
M. Linh / VNU Journal of Science: Policy and Management Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 86-99
99
[3] T. T. Hanh, Economic Changes of Muong
Households in the Reservoir Area of Hoa Binh
Hydroelectric Power Station in the Place of
Resettlement, Doctoral Thesis in Anthropology,
Hanoi, 2018 (in Vietnamese).
[4] L. T. Hoa, The Water Culture of the Muong in Hoa
Binh Province, Doctoral Thesis, Hanoi, 2016 (in
Vietnamese).
[5] The People's Committee of Yen Lap Commune,
Summary Report on Local Situation in 2017, Hoa
Binh, 2018 (in Vietnamese).
[6] Du Sang Commune People's Committee, Summary
Report on Local Situation 2017, Hoa Binh, 2018
(in Vietnamese).
hội vùng DTTS gắn với tăng cường sự phối hợp
giữa UBDT, Bộ LĐTBXH, và Bộ NNPTNT là
những Bộ ngành chủ chốt trong chính sách phát
triển kinh tế - xã hội vùng DTTS. Trong báo cáo
rà soát chính sách về giảm nghèo liên quan đến
DTTS của UBDT (2015) [10], chỉ có 9 trong số
hơn 130 chính sách được liệt kê là do UBDT trực
tiếp quản lý và tổ chức thực hiện; các chính sách
còn lại là thuộc phạm vi quản lý của các bộ
ngành khác. Do đó, tăng cường công tác phối
hợp giữa các Bộ ngành liên quan đến giảm nghèo
cho đồng bào DTTS trong đó phát huy vai trò là
cơ quan quản lý Nhà nước về công tác dân tộc
của UBDT là rất quan trọng.
[7] Hien Them, The Name’s Origin, The Population of
the Residential Area of the Muong Ethnic Group,
May 29th, 2021 (in Vietnamese).
References
[8] Kim Boi District People's Committee, Summary
Report of the Local Situation in the Second Half of
2017, Hoa Binh, 2018 (in Vietnamese)
[9] Cao Phong District People's Committee, Summary
Report on Local Situation 2017, Hoa Binh, 2018
(in Vietnamese).
[10] World bank, Research Report: Factors Affecting
the Socio-Economic Development of Ethnic
Minorities in Vietnam, 2019 (in Vietnamese).
[1] Population Committee, Irish Aid, UNDP,
Overview of the Socio-Economic Situation of 53
Ethnic Minorities, Hanoi, 2017 (in Vietnamese).
[2] N. T. Hang, Cultural Changes and Cohesion
Feature of the Muong Ethnic Community Today (A
Case Study of The Muong Ethnic Group in Hoa
Binh Province), Doctoral Thesis in Sociology,
Hanoi, 2016 (in Vietnamese).
14 trang
21360
Free
Bạn đang xem tài liệu "Biến đổi đời sống hộ gia đình dân tộc Mường hiện nay (Qua nghiên cứu tại xã Yên Lập, huyện Cao Phong và xã Đú Sáng, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bien_doi_doi_song_ho_gia_dinh_dan_toc_muong_hien_nay_qua_ngh.pdf
