Dấu ấn tôn giáo trong hai bộ sử thi Mahabharata và Ramayana
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
DẤU ẤN TÔN GIÁO TRONG HAI BỘ SỬ THI MAHABHARATA VÀ RAMAYANA
Vương Nguyễn Hoàng Trúc*
Trường Đại học Thủ Dầu Một, Bình Dương
TÓM TẮT
Ấn Độ là chiếc nôi của nhiều tôn giáo lớn trên thế giới. Và những tư tưởng của các tôn giáo
này không chỉ biểu hiện sinh động trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng mà còn phả vào văn
chương, nghệ thuật với một ý vị cũng không kém thú vị. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi
tập trung khảo sát một cách khái quát nhất những biểu hiện tôn giáo thông qua việc tìm hiểu
hai bộ sử thi Mahabharata và Ramayana. Dựa trên nền tảng về điều kiện tự nhiên, lịch sử và
xã hội cùng với những đặc trưng giá trị của Ấn Độ, người viết bước đầu đã đưa ra những giá
trị tinh thần quan trọng của người Ấn. Các kết quả nghiên cứu này hy vọng sẽ cung cấp thêm
tư liệu cho việc học tập, tìm hiểu về văn học Ấn Độ tại các trường đại học.
Từ khóa: Mahabharata, Ramayana, tôn giáo, Ấn Độ.
RELIGIOUS IN TWO SETTLEMENTS MAHABHARATA AND RAMAYANA
Vuong Nguyen Hoang Truc*
Thu Dau Mot University, Binh Duong
* Corresponding author: [email protected]m
ABSTRACT
India is the cradle of many major religions in the world. The ideas of these religions are not
only animated in spiritual life, but also in literature, art with an equally interesting taste. In
this essay, we focus on the most general examination of religious manifestations by studying
the Mahabharata and Ramayana epics. Based on the background of natural, historical and
social conditions, and the valuable characteristics of India, the writer gave the important
spiritual values of the Indians. The results of this study provide additional material for
studying and exploring Indian literature at universities.
Keywords: Mahabharata, Ramayana, religion, India.
(Pháp). Ngoài ra, chúng tôi còn tìm hiểu về
TỔNG QUAN
Ấn Độ là ngôi nhà chung của nhiều tôn giáo những nghệ thuật đặc tả yếu tố tôn giáo trong
lớn trên thế giới. Và mỗi một tôn giáo lại tác phẩm.
mang màu sắc riêng biệt trên bức tranh văn
hóa đa sắc tộc của đất nước này. Việc tìm
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
hiểu và nghiên cứu về Ấn Độ, đặc biệt là các Trong bài viết, chúng tôi đã sử dụng thao tác
tôn giáo tại đây không phải là một điều mới liệt kê vì các yếu tố tôn giáo trong hai bộ sử
mẻ. Tuy nhiên, khi tiếp cận với những vấn đề thi được lồng ghép khéo léo qua rất nhiều
này, mỗi người sẽ có một cách tiếp nhận khúc ca. Khi liệt kê được những dấu ấn tôn
khác nhau. Chúng tôi lựa chọn tìm hiểu về giáo, người viết đã sử dụng phương pháp
tinh thần của người Ấn thông qua hai bộ sử thống kê và phân loại. Để việc phân loại
thi Mahabharata và Ramayana.
mang tính khách quan và khoa học, chúng tôi
Vì tìm hiểu về văn hóa thông qua việc tiếp còn sử dụng phương pháp nghiên cứu liên
cận tác phẩm văn học nên trong bài viết, ngành và cách tiếp cận văn học bằng văn hóa
chúng tôi tập trung tìm hiểu về hình tượng và học.
quan điểm tôn giáo thông qua hệ thống nhân
vật và hành động tâm linh là chủ yếu. Đề tài
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
đã bước đầu xác lập được những tinh thần Nền tảng của một đất nước mộ đạo
tôn giáo quan trọng của người Ấn thời cổ đại Về điều kiện tự nhiên, Ấn Độ là một bán đảo
từ những kiểu mẫu đẳng cấp tiêu biểu đến hình tam giác nằm ở phía Nam Châu Á. Tiểu
hành động mang tính quy chuẩn của Dharma lục địa này có hai con sông lớn là sông Ấn và
583
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
sông Hằng cùng với dãy núi Hymalaya. tham vọng của bản thân mà đánh mất đi
Thiên nhiên của vùng đất này có sự phân hóa thành quả tu luyện khắc khổ của mình.
đa dạng, vì thế tạo nên sự không đồng nhất
về mặt khí hậu giữa các vùng miền.
Quan điểm tôn giáo
Khi sự biến cải, đổi dời của nhân sinh đã làm
Về hoàn cảnh lịch sử, vào TNK I TCN, cho con người cảm thấy thống khổ trước
chủng người Aryan đã tiến vào hạ lưu sông cuộc sống thì họ tìm kiếm vào một niềm tin
Indus. Từ đây, họ bắt đầu công cuộc khẩn tôn giáo giúp họ thoát khỏi cuộc đời trần thế.
hoang bờ cõi, dồn đuổi chủng người bản xứ Đấng Chí tôn bất diệt đã thiên khải cho
đi nơi khác và về sau chiếm luôn cả một những tín đồ Hindu có thể thừa hành để thực
vùng Bắc Ấn rộng lớn.
hiện công cuộc sám hối thể trí. Một con
Tôn giáo đầu tiên của Ấn Độ là Vệ Đà giáo. người trần thế muốn sáp nhập vào Đại ngã to
Đạo này ra đời dựa trên những dấu tích ban lớn, khởi vi những mầm mống tự ngã của
sơ từ tàn dư thời nguyên thủy cùng với sự mình cần phải hoàn thành các giai đoạn của
dung hợp tín ngưỡng giữa hai chủng người cuộc đời, thực nghiệm tâm linh và hành động
Dravidian và Aryan. Vào khoảng trung cổ, vô vị lợi. Ngoài ra, trong hai bộ sử thi còn
vùng đất Ấn đã sản sinh ra nhiều tôn giáo đưa ra những ẩn dụ tôn giáo cho hai loại giải
khác : đạo Phật, Jaina, Silk... và tiếp nhận thoát: giải thoát giả tạm và giải thoát vĩnh
thêm đạo Hồi và Kito giáo. Dù rằng các viễn.
trường phái tôn giáo tại Ấn Độ phủ nhận Cũng giống như đạo Phật và những đạo khác
quyền uy của kinh Veda và cố gắng đưa ra trên đất nước Ấn Độ, trong nhận thức luận
những tư tưởng, giáo lý riêng biệt để không của những tín đồ Hindu cũng có tư tưởng
bị hòa tan nhưng những tín đồ của các tôn nghiệp báo - luân hồi (Karma - Samsara). Đại
giáo này lại chung sống hòa hợp, không có để rằng linh hồn đang thường tồn trong thể
hiện tượng bài xích và ít nhiều kế thừa nhận xác thì không bị mất đi vì nó là một phần của
thức luận và giải thoát luận của nhau.
Hình tượng tôn giáo
Brahman. Nhưng Atman vẫn chưa thể hòa
nhập được với Brahman vì Atman không biết
Theo quan điểm truyền thống của đạo Hindu, con đường tu luyện và sám hối. Chính vì điều
yếu tố thần linh chiếm một vị trí quan trọng. đó mà linh hồn bị đẩy vào trầm luân trong
Để tiện cho việc tiếp cận yếu tố này, chúng hàng vạn kiếp. Nghiệp báo cũng như thuyết
tôi đã thống kê và phân loại các vị thần dựa nhân quả của nhà Phật. Khi con người gây ra
theo những dạng thức mà họ được nhắc đến một hành động xấu xa hay tốt đẹp thì sẽ được
trong tác phẩm.
trả lại những thành quả tương tự.
Từ kết quả của việc khảo sát, người viết đã
Đối thoại tôn giáo
đưa ra các giai thoại cùng với vai trò của các Đối thoại giữa các nhân vật cũng là một
vị thần trong cuộc sống. Các vị thần trong hai trong những yếu tố nghệ thuật quan trọng
tác phẩm thống nhất với nhau về hành vi và góp phần thể hiện dấu ấn tôn giáo trong tác
chức năng. Ngoài ra, bài viết còn đề cấp đến phẩm. Các màn đối thoại không chỉ xảy ra
yếu tố lịch sử và những tàn dư của thời giữa các đẳng cấp với nhau mà còn là màn
nguyên thủy: totem, tín ngưỡng phồn thực... đối thoại giữa đẳng cấp này với đẳng cấp
tác động đến sự nhân cách hóa các vị thần khác, giữa con người trần thế với thần linh và
hay sự ra đời của hệ thống nhất thần.
giữa các chư thần với nhau. Với lối nói cà kê,
Theo quan niệm của Hindu giáo, đẳng cấp Ba nhân vật có khi tự thẩm vấn chính mình, xem
La Môn chiếm một vị trí vô cùng quan trọng. hành động hay lối suy nghĩ có phù hợp với
Trong bài viết này, chúng tôi đã liệt kê và đạo đức Dharma hơn là một sự tranh cãi.
phân loại đẳng cấp Bà La Môn theo dạng: Sơ Nhân vật ít khi đối thoại nhưng những mẫu
khởi, bậc trung và bậc thượng. Dựa vào năng đối thoại đều là quy chuẩn của thánh kinh mà
lực đạt được trong quá trình tu tập và thực vô hình chung trở thành những chuẩn mực
nghiệm tâm linh mà họ giữ một vai trò khác thiết thực.
nhau trong xã hội. Nhìn chung, đẳng cấp này
Kết cấu lồng khung
đều hướng những tín đồ đến hành động và lối Trong hai bộ sử thi Ramayana và
suy nghĩ phù hợp với những điều thánh kinh Mahabharata, chúng tôi đã thống kê được
răn dạy. Tuy nhiên, cũng có những vị chỉ vì hơn hai mươi mẫu chuyện lồng truyện. Với
584
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
kết cấu truyện lồng khung này, ý nghĩa chính có khoảng thời gian này mà nghiệp báo có
của sử thi không hề mất đi mà góp phần tăng thể hoàn thành vai trò của nó. Ngoài ra, thời
thêm tính tôn giáo trong tác phẩm. Muôn gian trong tác phẩm còn phản ánh thời gian
màu của đời sống tín ngưỡng được phảng của vũ trụ. Phải chăng, trong tư duy của
phất, từ những quy tắc đơn giản trong cuộc những người cổ đại muốn đề cập đến cuộc
sống hằng ngày đến những quy tắc phức tạp chiến lịch sử của dân tộc Aryan và nguyên
và cần thiết trong các nghi lễ. Sử thi còn là nhân mất đi một cách bí ẩn của hai nền văn
một tập hợp những mẫu chuyện về sự ra đời minh Mohenjo Daro và Harappa.
của Trời và Đất, những điều khó lý giải trong
vạn vật mênh mông của vũ trụ hay nguồn gốc
của các vị thần và đẳng cấp Bà La môn.
Không gian tôn giáo
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
Chính những điều kiện tự nhiên cùng với sự
biến dịch của bối cảnh xã hội đã góp phần
Không gian trần thế bao gồm không gian văn không nhỏ vào việc hình thành và phát triển
minh nơi đô thành và những khung cảnh những triết lý tôn giáo - triết học tại Ấn Độ.
thiên nhiên hoang sơ nơi núi cao, hồ sâu, Hai bộ sử thi Mahabharata và Ramayana
rừng rậm. Nếu không gian trần thế là nơi con không chỉ tập trung phản ánh bức tranh xã
người tu tập, là sự phô bày những thành quả hội thời cổ đại mà còn miêu tả tỉ mỉ và khắc
đã đạt được khi tạo tác những hành động phù họa đầy đủ những nét tinh thần, tư duy của
hợp với lẽ Dharma thì không gian thiên con người trong những ngày đầu mông muội.
đường chính là nơi mà con người sẽ quay về Tuy nhiên, trong đời sống thực tại, có những
khi ý thức và thực hiện được những phương tín đồ Hindu giáo vì sự sùng bái quá độ mà
thức tu luyện trí tuệ. Tùy vào hành động của dẫn đến hiện tượng mê tín cực đoan. Chính
bản thân mà con người sáp nhập vào cõi Trời vì mong muốn được xuất thế mà họ lãng
hay cõi phúc.
Thꢀi gian tôn giáo
quên trách nhiệm của tinh thần nhập thế. Vì
mong muốn được Đấng Tối cao ban phúc mà
Thời gian chủ yếu được tái hiện trong hai bộ thực hiện những lễ tế sinh man rợ.
sử thi là thời gian nghiệp báo - luân hồi. Nhờ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DOÃN CHÍNH (2008), Lịch sử tư tưởng triết học Ấn Độ cổ đại, NXB Chính trị Đại học Quốc
gia, Hà Nội.
CAO HUY ĐỈNH (2015), Ấn Độ - miền đất thần thoại và sử thi, NXB Trẻ. Tp. HCM.
NGUYỄN THỊ TOAN (2002), Lịch sử triết học Ấn Độ cổ đại, NXB Sư phạm, Hà Nội.
585
3 trang
31720
Free
Bạn đang xem tài liệu "Dấu ấn tôn giáo trong hai bộ sử thi Mahabharata và Ramayana", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- dau_an_ton_giao_trong_hai_bo_su_thi_mahabharata_va_ramayana.pdf
