Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý thông tin trên mạng xã hội: Một số gợi mở cho Việt Nam
Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý thông tin
trên mạng xã hội: Một số gợi mở cho Việt Nam
Nguyễn Quang Tuấn(*)
Nguyễn Tuấn Minh(**)
Tóm tắt: Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội (MXH), các quốc gia phát
triển như Trung Quốc, Mỹ và các nước thuộc khu vực châu Âu đã và đang thực hiện các
chiến lược quản lý thông tin trên MXH nhằm ngăn chặn các thông tin sai lệch, giả mạo
hay các thông tin có tính chất thù hận, tiêu cực gây ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi
người sử dụng cũng như lợi ích quốc gia. Thực tế này là những kinh nghiệm để Việt Nam
có thể xây dựng các chính sách hay áp dụng vào các hoạt động thực tiễn của mình.
Từ khóa: Mạng xã hội, Quản lý thông tin, Facebook
Abstract: In the strong development of social media, such developed countries as China,
United States and European countries have implemented information management
strategies on social media to prevent fake news or hostile information that cause negative
impacts on users’ awareness and behaviours as well as national benefits. This practice
provides the lessons for Vietnam to develop policies or apply them under the national
context.
Keywords: Social Network, Information Management, Facebook
1. Đặt vấn đề 1
Statista (2020), số người sử dụng Facebook
Mạng xã hội đã ngày càng trở nên phổ ở Việt Nam năm 2019 là 45,3 triệu người
biến và có những tác động sâu rộng đến mọi và ước tính đến năm 2023 tăng lên 52,4
tầng lớp, mọi lĩnh vực trong xã hội, đặc biệt triệu người.
là Facebook - MXH có lượng người dùng
Sự phát triển của Internet nói chung và
lớn nhất thế giới. Ở Việt Nam, MXH đang các trang MXH nói riêng đã có những tác
ngày càng phát triển với số lượng người động tích cực đến người sử dụng mạng như
dùng tăng lên nhanh chóng trong những dễ dàng giao lưu, kết bạn, giải trí và trao
năm gần đây, nhất là Facebook. Theo đổi thông tin (Trần Hữu Luyến và cộng sự,
2015). Tuy nhiên, MXH cũng có không ít
tác động tiêu cực, đặc biệt là các hành vi
phát ngôn gây thù hận, kỳ thị hoặc tin tức
giả (VPIS, 2017). Những bất cập kể trên có
nguyên nhân từ những hạn chế trong công
tác định hướng thông tin trên MXH hiện
(*) ThS., Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa học xã
hội Việt Nam;
(**) TS., Viện Xã hội học, Viện Hàn lâm Khoa học xã
hội Việt Nam.
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2020
28
nay. Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII các trang MXH nước ngoài như Twitter,
của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng chỉ rõ: Facebook, Youtube, Vimeo và các trang
công tác quản lý thông tin trên MXH ở Việt mạng mới phát triển khác, chỉ cho phép sử
Nam hiện nay còn chưa chủ động, thiếu các dụng các trang MXH nội địa như Weibo,
giải pháp phù hợp để định hướng thông tin Youku,… (Fischer, 2012). Mặc dù các trang
trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát MXH nội địa ngày càng đa dạng và phát triển
triển mạnh mẽ của MXH (VOV, 2018).
nhưng Chính phủ Trung Quốc không khuyến
Bài viết tìm hiểu kinh nghiệm quản lý khích người dân sử dụng (Wallis, 2011). Thứ
thông tin1 trên MXH của các quốc gia phát hai, những người sử dụng MXH bao gồm
triển như Trung Quốc, Mỹ và khối Liên cả cá nhân và tổ chức, doanh nghiệp cần sử
minh Châu Âu (EU), từ đó rút ra các bài dụng tên thật của mình để đăng ký tài khoản.
học kinh nghiệm và gợi mở các định hướng Trường hợp người dùng mạng chưa được
cho Việt Nam.
xác minh tài khoản sẽ không thể đăng bài,
2. Kinh nghiệm của một số quốc gia phát bình luận và chỉ được phép đọc thụ động.
triển trong việc quản lý thông tin trên Quá trình xác minh tên thật dựa trên mã thẻ
mạng xã hội
a) Trung Quốc
ID cá nhân và số điện thoại di động (Fischer,
2012). Tuy nhiên, một thách thức lớn trong
Cùng với sự phát triển của Internet, việc kiểm duyệt người dùng là Trung Quốc
MXH đã bắt đầu hình thành và phát triển không thể xác minh ID của những người
trong xã hội Trung Quốc kể từ năm 2005. sống ở nước ngoài (Fischer, 2012). Thứ ba,
Đến thời điểm hiện nay, MXH Weibo là hạn chế công dân tham gia chính trị thông
một phương tiện truyền thông mạnh mẽ qua việc sử dụng MXH với các ràng buộc
nhất đối với người dùng ở Trung Quốc.
về luật pháp (Willnat và cộng sự, 2015).
Sự phát triển mạnh mẽ của MXH ở Công cụ “The Great Firewall of China (Bức
Trung Quốc và các nguy cơ đặt ra là cơ sở tường lửa vĩ đại của Trung Quốc) cho phép
hoạch định chính sách kiểm soát truy cập kiểm duyệt và chắt lọc thông tin chia sẻ,
mạng, quản lý thông tin của nước này. Tuy đặc biệt là các thông tin chính trị (Human
nhiên, các chính sách quản lý hiện hành cũng Right Watch, 2006). Thứ tư, để chống lại tin
đang gặp những thách thức. Thứ nhất, Chính tức giả, Chính phủ Trung Quốc sử dụng các
phủ Trung Quốc kiểm soát công dân truy thuật toán và phần mềm lọc các từ nhạy cảm
cập và ngăn chặn việc chia sẻ thông tin liên và giao trách nhiệm cho các nhà cung cấp
quan đến an ninh quốc gia bằng cách chặn dịch vụ Internet thực hiện (Fischer, 2012).
Các công ty công nghệ cần ký vào “Bản cam
kết công khai về kỷ luật cho ngành công
1 Dựa trên văn bản Nghị định số 72/2013/NĐ-CP
nghiệp Internet Trung Quốc” (Public Pledge
ngày 15/7/2013 của Chính phủ quy định về Quản lý,
on Self-discipline for the Chinese Internet
cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên
Industry) do Hiệp hội Internet khởi xướng
(ISOC) (Human Right Watch, 2006). Do
đó, các công ty cung cấp dịch vụ Internet
cũng chịu sự kiểm soát chặt chẽ bởi Chính
phủ Trung Quốc (Jiang, 2012). Trung Quốc
còn ban hành các quy định đối với người sử
mạng, quản lý thông tin trên MXH trong bài viết
này được hiểu là việc bảo đảm thông tin trên mạng
không gây phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự
an toàn xã hội, bí mật của nhà nước, quyền và lợi ích
hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời hướng đến
đẩy mạnh việc đưa các thông tin lành mạnh, hữu ích
lên mạng xã hội.
Kinh nghiệm quốc tế…
29
dụng mạng, đặc biệt là cấm người dân sử dẫn này cũng đưa ra những quy định cụ thể
dụng các trang MXH nước ngoài, các trang về trách nhiệm và nghĩa vụ đối với độc giả
nội địa phải được kiểm soát chặt chẽ về hành cũng như nhân viên của tờ báo này (New
vi tham gia sử dụng. Trung Quốc áp dụng York Times, 2017).
chính sách buộc các công ty cung cấp dịch
Ở Mỹ, người dùng Facebook đang điều
vụ mạng phải cam kết ngăn chặn việc truyền chỉnh hành vi sử dụng MXH này kể từ sau
tải thông tin nằm trong danh mục cấm mà khi xảy ra việc thu thập dữ liệu cá nhân
chính phủ nước này quy định. Việc Trung không đúng cách của 87 triệu người dùng
Quốc yêu cầu các công ty cung cấp dịch vụ Facebook mà họ không hề biết nhằm phục
Internet và MXH thực hiện hoạt động kiểm vụ cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.
duyệt, tự kiểm duyệt đặt ra nhiều vấn đề liên Perrin (2018) cũng chỉ ra rằng, những vi
quan đến quyền con người. Jiang (2012) cho phạm dữ liệu của người dùng đã khiến 74%
rằng, cách thức kiểm soát người dùng trên người Mỹ thay đổi cài đặt quyền riêng tư,
MXH và Internet ở Trung Quốc không chỉ 42% không truy cập Facebook nhiều tuần
suy giảm về mặt đạo đức mà còn không bền và hơn 26% người dùng đã xóa tài khoản
vững lâu dài, hơn nữa, quyền của người sử Facebook.
dụng mạng không được bảo vệ và không
Kể từ cuộc bầu cử năm 2016 đó, công
công bằng. Những điều này đi ngược lại với ty Facebook cũng đã thực hiện rõ ràng hơn
các chuẩn mực và giá trị quốc tế đã được chính sách về quyền riêng tư và các chiến
thiết lập (Amnestry International UK, 2006). dịch giáo dục trong và ngoài Facebook để
b) Mỹ
giúp người sử dụng hiểu rõ hơn về cách
Ở Mỹ, Facebook là một trong những quản lý thông tin của họ trên trang mạng
MXH đứng đầu. Quá trình phát triển Internet này. Griffin (2018) cũng chỉ ra cách thức
và MXH nhanh chóng ở Mỹ đã đặt ra nhiều quản lý thông tin trên MXH bằng cách thiết
chính sách vềan ninh mạng. Năm 2015, Diễn lập quyền riêng tư và độ tuổi sử dụng mạng
đàn Toàn cầu Boston đã xây dựng “Bộ Quy Facebook có liên quan đến những hành vi
tắc hòa bình và an ninh mang - Ethics Code trong việc thiết lập quyền riêng tư. Cụ thể
of Conduct for Cyber Peace and Security là những người trẻ tuổi, đặc biệt là nhóm từ
(ECCC)”, trong đó nhấn mạnh đến các 18-29 tuổi thực hiện điều chỉnh hành vi bằng
chuẩn mực đạo đức và quy tắc ứng xử trên cách thay đổi quyền riêng tư trên nền tảng
Internet và MXH đối với công dân mạng, MXH Facebook cao hơn những nhóm khác.
nhà hoạch định chính sách, kỹ sư công nghệ Perrin (2018) cũng chỉ ra rằng, những người
thông tin, lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà trẻ tuổi có lập trường mạnh mẽ hơn so với
giáo dục và những người có ảnh hưởng tới những người lớn tuổi trong kiểm soát quyền
xã hội (Boston Global Forum, 2015). Thời riêng tư trên Facebook. Ngoài ra, để quản
báo New York (New York Times) cũng đưa lý thông tin trên MXH này, các liên bang và
ra bộ “Hướng dẫn cho các phóng viên về Chính phủ Mỹ có quyền yêu cầu sử dụng dữ
việc sử dụng MXH trong công tác báo chí liệu của người dùng từ công ty Facebook.
và truyền thông” nhằm khuyến khích nhân
viên sử dụng MXH như là một cách thu hút (EU)
độc giả, cập nhật, thu thập, quản lý thông
c) Khối các nước Liên minh Châu Âu
Facebook được xem như là một trang
tin và cải tiến chất lượng tin bài. Bản hướng MXH được sử dụng phổ biến nhất ở châu Âu
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2020
30
với khoảng 56,1% dân số khối EU tính đến bất hợp pháp trên MXH; 2/ Có các quy
tháng 3/2020 (Internet World Stats, 2020). trình rõ ràng và hiệu quả để xem xét các
Người tham gia sử dụng MXH này với rất thông báo về phát ngôn gây thù hận bất hợp
nhiều mục đích khác nhau như liên lạc, đọc pháp trên các dịch vụ MXH nhằm cho phép
báo (Johnson, 2020), nâng cao sự tham gia việc xóa hoặc vô hiệu hóa quyền truy cập
của công dân trong lĩnh vực chính trị và tăng vào nội dung đó; 3/ Cung cấp bộ Quy tắc
cường dân chủ, thông báo cho công dân, cộng đồng làm rõ người dùng không được
tương tác và định hướng công chúng theo phép đăng tải các hành vi kích động bạo lực
chương trình nghị sự của chính phủ, ngoại và thù địch; 4/ Xem xét các thông báo hợp
giao với các chính phủ, tổ chức quốc tế lệ để loại bỏ các nội dung gây thù hận, nói
(Çömlekçi và cộng sự, 2016; Davies, 2014). xấu bất hợp pháp trong khoảng thời gian ít
Ngoài các trang web chính thức, chính hơn 24 giờ và xóa hoặc vô hiệu hóa quyền
phủ các nước thuộc khu vực EU cũng đã truy cập vào nội dung này. Tuy nhiên, Bộ
tạo hồ sơ trên một số trang MXH để tạo Quy tắc ứng xử này bị phê phán bởi một số
cảm giác gần gũi hơn với người dân như tổ chức xã hội dân sự như EDRi, CDT và
Facebook, Myspace và Flickr (Dẫn theo: Chỉ số kiểm duyệt (Index on Censorship)
Çömlekçi và cộng sự, 2016). Nghị viện về định nghĩa và phạm vi quá rộng của phát
châu Âu có một tài khoản Facebook với ngôn gây thù hận, sự ủy quyền của các hoạt
2,1 triệu người dùng theo dõi vào tháng động thực thi từ các công ty, tổ chức nhà
7/2016. Đây là sáng kiến truyền thông xã nước đến tư nhân và nguy cơ can thiệp quá
hội thành công nhất do một tổ chức của mức vào quyền tự do ngôn luận của công
EU lãnh đạo. Trang Facebook này chủ yếu dân (Kuczerawy, 2016).
chia sẻ các thông tin văn hóa, giải trí nhằm
Ủy ban Châu Âu khuyến khích nhân
giảm bớt áp lực cuộc sống hằng ngày và viên sử dụng MXH để giao tiếp với công
thu hút sự chú ý của công dân. Mặc dù vậy, dân và các bên liên quan thông qua bản
phát ngôn gây thù hận và tin tức giả đang hướng dẫn sử dụng MXH cho tất cả nhân
trở thành những vấn đề đáng chú ý trong viên. Mỗi tài khoản MXH của cá nhân đều
những năm gần đây, đặc biệt là vào thời có ảnh đại diện hoặc tên để giúp công dân
gian bầu cử. Trước thực trạng này, EU đang tương tác dễ dàng, khách quan và công
cố gắng ngăn chặn nó như là một phần của bằng hơn. Cách làm này giúp Ủy ban Châu
cuộc chiến thông tin, tuyên truyền. Ủy ban Âu thiết lập mối quan hệ trực tiếp với công
châu Âu (European Commission) đã ban dân nhiều hơn. Thêm vào đó, để công dân
hành Hướng dẫn về Bộ Quy tắc ứng xử các nước thuộc khu vực châu Âu tiếp cận
chống lại thông tin gây thù hận vào cuối thông tin dễ dàng hơn, các tổ chức đang cố
tháng 5/2016. Với Bộ Quy tắc ứng xử này, gắng đăng bài bằng ngôn ngữ tiếng Anh,
cả 4 công ty công nghệ lớn như Facebook, tiếng Đức và tiếng Pháp trên MXH và cung
Youtube (Google), Twitter và Microsoft cấp thông tin chính xác cho công dân, đồng
đã đồng ý cùng nhau chống lại thông tin thời thực hiện chiến lược cải thiện các biện
gây thù hận trên MXH (Kuczerawy, 2016). pháp an ninh chống lại các cuộc tấn công
Theo Bộ Quy tắc ứng xử này, các công ty mạng (Çömlekçi và cộng sự, 2016).
này cam kết: 1/ “Đi đầu” trong việc chống
Các chiến lược truyền thông xã hội
lại sự lan truyền của phát ngôn gây thù hận của EU dựa trên sự chuyển đổi từ giao tiếp
Kinh nghiệm quốc tế…
31
thông tin sang tương tác trên MXH. Mọi thức về bảo mật quyền riêng tư, bảo mật
công dân có thể trao đổi, tranh luận lành thông tin người dùng, trách nhiệm của các
mạnh với chính phủ thông qua MXH nhằm nhà cung cấp dịch vụ và ranh giới quyền
xây dựng một xã hội công bằng và dân chủ lực của nhà nước có thể can thiệp đến đâu
hơn, đồng thời lồng ghép quan điểm của mà vẫn tôn trọng, đảm bảo các quyền con
người dân trong quá trình ra quyết định các người mà họ đã cam kết xây dựng. Kinh
chương trình, chính sách. Với chiến lược nghiệm quốc tế mở ra những thảo luận tiếp
này, chính phủ các nước thuộc khu vực EU theo cho Việt Nam trong việc phát triển và
và công dân của họ có thể nắm bắt và tương hoàn thiện các biện pháp quản lý thông tin
tác dễ dàng hơn khi có các thông tin được trên MXH.
đăng tải trên MXH.
3. Một số gợi mở cho Việt Nam
Như vậy, việc điểm qua kinh nghiệm
Ở Việt Nam, trong những năm qua,
một số nước trong việc quản lý thông tin trên nhiều chính sách, văn bản quy phạm pháp
MXH và Internet ở trên cho thấy có 3 mô luật đã được ban hành để quản lý các hoạt
hình nổi bật: 1/ Mô hình quản lý cực đoan động trên Internet và MXH. Một số văn bản
kiểu Trung Quốc; 2/ Mô hình quản lý thông cụ thể như Nghị định số 72/2013/NĐ-CP
tin trên MXH theo phong cách dân chủ xã ngày 15/7/2013 của Chính phủ về Quản lý,
hội của khối các nước EU; 3/ Mô hình quản cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông
lý thông tin theo phong cách tự do kiểu Mỹ. tin trên mạng; Nghị định số 174/2013/NĐ-
Trong mô hình quản lý cực đoan kiểu Trung CP ngày 13/11/2013 của Chính phủ về việc
Quốc, nhà nước luôn cố gắng ngăn chặn và Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong
kiểm soát mọi luồng thông tin, ngăn cản bất lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ
kỳ nỗ lực nào của công chúng nếu có ý định thông tin và tần số vô tuyến điện; Thông tư
kết nối mạng với bên ngoài. Chính sách này số 09/2014/TT-BTT&TT ngày 19/8/2014
không phải là chính sách được ưa dùng của của Bộ Thông tin và Truyền thông về quy
các quốc gia theo mô hình dân chủ, tự do. định chi tiết về hoạt động quản lý, cung
Các quốc gia khác lựa chọn hướng đi đối cấp, sử dụng thông tin trên MXH; Thông tư
thoại, tương tác nhiều hơn với người dân, số 38/2016/TT-BTT&TT ngày 26/12/2016
lắng nghe các phản hồi của công chúng của Bộ Thông tin và Truyền thông về hướng
và điều chỉnh chính sách để phù hợp với dẫn hoạt động cung cấp thông tin công
mong đợi của các nhóm xã hội. Với cách cộng qua biên giới; Nghị định số 27/2018/
quản lý thông tin trên MXH theo đường lối NĐ-CP ngày 01/3/2018 của Chính phủ sửa
tăng cường tương tác tích cực, người dùng đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số
cải thiện các năng lực tham gia trên không 72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 của Chính
gian mạng, và chủ động để loại bỏ tin tức phủ về Quản lý, cung cấp, sử dụng dịch
giả mạo, tin sai lệch, hoặc phát ngôn gây vụ Internet và thông tin trên mạng; Nghị
thù địch. Những quy định về kiểm soát như quyết số 29-NQ/TW ngày 25/7/2018 của
mô hình của Trung Quốc có nguy cơ đẩy Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc
một bộ phận dân cư vào nhóm đối nghịch trên không gian mạng; Nghị quyết số 30-
nếu như danh sách các quy định về các từ NQ/TW ngày 25/7/2018 của Bộ Chính trị
cấm sử dụng trở nên dài hơn. Vấn đề quản về Chiến lược An ninh mạng quốc gia; đặc
lý thông tin trên MXH cũng đặt ra thách biệt là LuậtAn ninh mạng (Luật số 24/2018/
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2020
32
QH14 ngày 12/6/2018 của Quốc hội) có đó có cam kết của các cơ quan chính phủ
hiệu lực từ ngày 01/01/2019, quy định về trong việc xây dựng và triển khai “Bộ quy
hoạt động bảo vệ an ninh quốc gia và bảo tắc ứng xử trên MXH cho các nhà cung cấp
đảm trật tự, an toàn xã hội trên không gian dịch vụ và người sử dụng MXH, hướng tới
mạng và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, xây dựng môi trường mạng lành mạnh, an
cá nhân có liên quan. Ngoài ra, một số hành toàn tại Việt Nam”. Bên cạnh đó, chúng ta
vi phát ngôn nói xấu, bôi nhọ, phỉ báng tổ cũng có thể cân nhắc thúc đẩy và/hoặc áp
chức, cá nhân còn được điều chỉnh ở nhiều dụng một số biện pháp mà các quốc gia trên
văn bản khác như Luật Dân sự, Luật Hình thế giới đã thực hiện như:
sự, Luật Quảng cáo,…
Thứnhất, tăngcườngnângcaonhậnthức
Nhìn chung, Việt Nam đã có những của người dân về MXH, từ đó khuyến khích
quy định rõ ràng và cụ thể về những hành người dùng thiết lập quyền riêng tư, đăng ký
vi bị nghiêm cấm trong không gian mạng tài khoản thật và tự kiểm duyệt thông tin khi
cũng như những quy định xử phạt đối với tiếp nhận hoặc đăng tải trên MXH;
các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, với sự
Thứ hai, giao trách nhiệm kiểm duyệt
phát triển nhanh chóng của công nghệ, các thông tin cho các công ty/doanh nghiệp
dịch vụ và loại hình MXH khác nhau nên Internet/MXH; có quy định về việc đánh
hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vẫn giá thường xuyên các hoạt động đăng tải
còn nhiều bất cập và hạn chế, đặc biệt là thông tin trên MXH;
công tác gỡ bỏ thông tin vi phạm còn gặp
Thứ ba, chính quyền địa phương nên
nhiều rào cản bởi hành lang pháp lý khác thiết lập các trang MXH để có thêm một
nhau liên quan đến các doanh nghiệp mạng kênh tương tác với người dân, lắng nghe ý
nước ngoài. Bên cạnh đó, quá trình xác lập kiến, nguyện vọng của người dân, từ đó thúc
hành vi vi phạm và nhân thân của các đối đẩy dân chủ cũng như nâng cao chất lượng
tượng vi phạm còn khó khăn vì cần sự phối của các hoạt động quản lý nhà nước.
hợp của nhiều cơ quan liên quan. Ngoài 4. Kết luận
ra, công tác tuyên truyền cho các doanh
MXH đã và đang đóng vai trò hết sức
nghiệp cung cấp dịch vụ và người sử dụng quan trọng đối với công dân và chính phủ
mạng vẫn còn hạn chế và hiệu quả chưa cao các quốc gia trên thế giới và Việt Nam.
(Bộ Thông tin và Truyền thông, 2019). Do MXH không chỉ là kênh cung cấp thông tin
vậy, việc giải quyết những thông tin tiêu kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và giải trí
cực trên MXH đang còn là một thách thức mà còn là cầu nối giữa người dân và chính
lớn. Bên cạnh các quy định của pháp luật quyền trong việc xây dựng xã hội công
thì những “thể chế mềm” với nội dung cốt bằng và dân chủ. Tuy nhiên, MXH cũng có
lõi là các chuẩn mực đạo đức về hành vi những mặt trái nhất định liên quan đến các
và ứng xử trên MXH mà các nước đang vấn đề như tin tức giả, phát ngôn kỳ thị, thù
áp dụng rất đáng để chúng ta xem xét áp hận, lộ thông tin cá nhân, v.v… Để đối phó
dụng trong tình hình hiện nay. Đây cũng và giải quyết những vấn đề tiêu cực này,
là việc thực hiện Nghị quyết số 55/2017/ các quốc gia phát triển như Trung Quốc,
QH14 ngày 24/11/2017 của Quốc hội Việt Mỹ và các nước thuộc khu vực châu Âu đã
Nam khóa XIV về “Hoạt động chất vấn tại đưa ra những chính sách đặc thù trong quản
kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIV”, trong lý thông tin; trong đó phải kể đến các quy
Kinh nghiệm quốc tế…
33
định về việc thiết lập quyền riêng tư và sử
dụng các thông tin thật của các cá nhân, tổ
chức trong quá trình sử dụng MXH hay sử
dụng các công cụ kiểm duyệt để hạn chế
các nguồn thông tin tiêu cực. Đặc biệt, các
Dự thảo đề án Bộ Quy tắc ứng xử trên
mạng xã hội cho nhà cung cấp dịch vụ
và người sử dụng mạng xã hội, hướng
tới xây dựng môi trường mạng lành
mạnh, an toàn tại Việt Nam, Hà Nội.
“thể chế mềm” là những cơ sở quan trọng 4. Chính phủ (2020), Nghị định Quy định
để người dùng tự kiểm duyệt các thông tin
trước khi đăng tải hoặc chia sẻ trên MXH.
Để quản lý thông tin trên MXH một
cách hiệu quả thì việc tham khảo kinh
nghiệm của các nước trên thế giới là hết sức
xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực bưu chính, viễn thông, tần số vô
tuyến điện, công nghệ thông tin và giao
dịch điện tử (Nghị định số 15/2020/
NĐ-CP ngày 03/02/2020).
cần thiết. Tuy nhiên điều này là chưa đủ, cần 5. Çömlekçi, F., Güney, S. (2016), “Social
phải có thêm những nghiên cứu cơ bản để
làm rõ bản chất và đặc trưng của thông tin
trên MXH và những vấn đề liên quan đến
thực tiễn ở Việt Nam. Đặc biệt, cần phát
huy được những mặt tích cực của thông tin,
hay nói cách khác là phát triển dư luận trên
Media Strategies of The European Union
bodies: A comparison with Turkey’s
experience”, Gaziantep University
Journal of Social Sciences, 15 (4), 1119-
1130, DOI: 10.21547 /jss.265501, truy
cập ngày 10/8/2020.
MXH. Tự do ngôn luận là một trong những 6. Davies, Ron. (2014), Social Media
quyền cơ bản của con người. Đó là quyền tự
do lựa chọn và bày tỏ ý kiến của xã hội, nếu
xã hội không có quyền đó thì xã hội không
có tự do. MXH đang là một công cụ hữu
hiệu để thúc đẩy sự phát triển của dư luận xã
hội và quyền tự do ngôn luận
in Election Campaigning. European
Parliament Research Service, http://www.
europarl.europa.eu/RegData/bibliotheque
/briefing/2014/140709/LDM_BRI(2014)
140709_REV1_EN.pdf, truy cập ngày
11/8/2020.
7. Delmonico, D.L. & Carnes, P.J. (1999),
“Virtual sex addiction: when cybersex
becomes the drug of choice”, Cyber-
psychology & Behavior 2(5), 457-463,
DOI: 10.1089/cpb.1999.2. 457, truy
cập ngày 23/8/2020.
Tài liệu tham khảo
1. Amnestry International UK (2006),
Undermining freedom of expression in
China: The role of Yahoo!, Microsoft
and Google, https://media.business-
humanrights.org/media/documents/ 8. Fischer, Ingrid (2012), Social Media in
files/reports-and-materials/Amnesty-
UK-report-Internet-cos-China-Jul-2006.
pdf, truy cập ngày 18/9/2020.
wp-content/uploads/sites/4/2014/08/SN_
CN_Landscape_v6_ML_unsereFinale.
pdf, truy cập ngày 23/8/2020.
2. Boston Global Forum (2015), The
ethics code of conduct for cyber 9. Griffin,. J. (2018), Survey shows
Peace and security (ECCC), https://
bostonglobalforum.org/mdi/wp-content/
uploads/sites/15/ECCC-Sep-2015.pdf,
truy cập ngày 18/9/2020.
Facebook users still fear for their
survey-shows-facebook-users-still-fear-
for-their-privacy/492990391/, truy cập
ngày 09/8/2020.
3. Bộ Thông tin và Truyền thông (2019),
Thông tin Khoa học xã hội, số 12.2020
34
10. Human Rights Watch (2006), Race to
guidelines.html, truy cập ngày 18/9/2020.
the bottom: Corporate complicity in 17. Perrin, A. (2018), Americans are
Chinese internet censorship, https://
html, truy cập ngày 19/8/2020.
changing their relationships with
Facebook, Pew Research Center,
2018/09/05/americans-arechanging-
their-relationship-withfacebook/, truy
cập ngày 09/8/2020.
11. Internet World Stats (2020), Internet
usage in the European Union, usage
and population statistics, http://www.
internetworldstats.com/stats9.htm, truy 18. Statista (2020), Number of Facebook
cập ngày 11/8/2020.
users in Vietnam from 2017 to 2023,
478/number-of-vietnam-facebook-users,
truy cập ngày 17/9/2020.
12. Jiang, Min (2012), Internet companies
in China: Dancing between the party
researchgate.net/profile/Min_Jiang7/ 19. VOV (Báo điện tử của Đài Tiếng nói
publication/228155043_Internet_Com-
panies_in_China_Dancing_Between_
the_Party_Line_and_the_Bottom_Line/
links/0f31752f59f93bffd1000000/
Internet-Companies-in-China-Dancing-
Between-the-Party-Line-and-the-Bottom-
Line.pdf, truy cập ngày 18/9/2020.
Việt Nam) (2018), Toàn văn Nghị quyết
Trung ương 4 khóa XII về tăng cường
tri/dang/toan-van-nghi-quyet-trung-
uong-4-khoa-xii-ve-tang-cuong-chinh-
don-dang-565179.vov, truy cập ngày
25/8/2020.
13. Johnson, J. (2020), Social media usage 20. VPIS (Chương trình Nghiên cứu
in Europe - Statistics and facts, https://
media-usage-in-europe/, truy cập ngày
10/8/2020.
Internet và Xã hội) (2017), Hội thảo
phát ngôn gây thù ghét và các giải pháp
hướng tới một môi trường mạng xã hội
an toàn và phát triển bền vững, http://
vpis.edu.vn/hoi-thao-phat-ngon-gay-
thu-ghet-va-cac-giai-phap-huong-toi-
mot-moi-truong-mang-xa-hoi-an-toan-
va-phat-trien-ben-vung, truy cập ngày
10/8/2020.
14. Kuczerawy, Aleksandra (2016), The
Code of conduct on online hate speech:
An example of state interference by
citip/blog/the-code-of-conduct-on-online
-hate-speech-an-example-of-state- 21. Wallis, C. (2011), “New media practices
interference-by-proxy/, truy cập ngày
19/7/2020.
15. Trần Hữu Luyến, Trần Thị Minh Đức,
Bùi Thị Hồng Thái (2015), Mạng xã
hội với sinh viên, Nxb. Đại học Quốc
gia Hà Nội. Hà Nội.
16. New York Times (2017), “The Times
issues Social Media Guidelines for the
2017/10/13/reader-center/social-media-
in China: Youth patterns, processes,
and politics”, International Journal of
Communication (5), 406-436, https://
ijoc.org/index.php/ijoc/article/viewFile/
698/530, truy cập ngày 23/8/2020.
22. Willnat, Lars & Lu Wei (2015), Politics
and social media in China, https://www.
researchgate.net/publication/307477017
_Politics_and_social_media_in_China,
truy cập ngày 10/8/2020.
8 trang
24840
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kinh nghiệm quốc tế trong quản lý thông tin trên mạng xã hội: Một số gợi mở cho Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kinh_nghiem_quoc_te_trong_quan_ly_thong_tin_tren_mang_xa_hoi.pdf
