Luận văn Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và Bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
PHẠM THỊ THÚY MÙI
DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
TẠI TRUNG TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI VÀ BẢO TRỢ
XÃ HỘI TỈNH THÁI BÌNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
HÀ NỘI - 2017
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
PHẠM THỊ THÚY MÙI
DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI
TẠI TRUNG TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI VÀ BẢO TRỢ
XÃ HỘI TỈNH THÁI BÌNH
Chuyên ngành: Công tác xã hội
Mã số: 06.90.01.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ VÂN
HÀ NỘI - 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân
tôi, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Thị Vân
Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong luận văn
này hoàn toàn trung thực.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Tác giả
Phạm Thị Thúy Mùi
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện luận văn thạc sỹ ngành Công tác xã hội với
đề tài “Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã
hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình” tôi đã nhận được sự giúp đỡ, động viên
nhiệt tình, tâm huyết từ các thầy cô, gia đình và bạn bè.
Để hoàn thành luận văn này, trước tiên tôi xin chân thành cám ơn nhà
trường cùng các các thầy cô giáo trong khoa Công tác xã hội, trường Đại học
Lao động - xã hội. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo TS.
Nguyễn Thị Vân đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ và chỉ bảo tôi trong suốt quá
trình thực hiện nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Sở Lao động – Thương binh và
xã hội tỉnh Thái Bình, Ban lãnh đạo, cán bộ, nhân viên Trung tâm công tác xã
hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ
tôi trong quá trình điều tra, phỏng vấn để thu thập thông tin, số liệu liên quan.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới các ông, các bà, các bác, các cô, các chú tại
Trung tâm Công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình đã hợp tác, giúp
đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã động viên,
hỗ trợ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.
Do trình độ của bản thân còn nhiều hạn chế nên luận văn khó tránh
khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các
thầy cô giáo, các nhà khoa học để luận văn của tôi được hoàn chỉnh.
Tôi xin chân thành cám ơn !
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Tác giả
Phạm Thị Thúy Mùi
I
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ......................................................... V
DANH MỤC CÁC BẢNG..........................................................................VI
DANH MỤC CÁC HÌNH ........................................................................ VII
PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài: ......................................................................... 1
2. Tổng quan nghiên cứu đề tài ................................................................... 3
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu ....................................... 9
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu......................................................... 9
5. Phạm vi nghiên cứu................................................................................ 10
6. Ý nghĩa luận và ý nghĩa thực tiễn:......................................................... 10
7. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu: ................................. 11
8. Kết cấu của luận văn.............................................................................. 12
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DỊCH VỤ CÔNG
TÁC XÃ HỘI TẠI TRUNG TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI........................ 13
VÀ BẢO TRỢ XÃ HỘI ............................................................................. 13
1. 1. Một số khái niệm về người cao tuổi và dịch vụ công tác xã hội với
người cao tuổi ............................................................................................. 13
1.1.1. Khái niệm người cao tuổi ................................................................... 13
1.1.2. Một số khái niệm................................................................................ 13
1.1.3. Khái niệm dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi ........................ 16
1.2. Cơ sở lý luận về dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi.............. 17
1.2.1. Một số đặc điểm cơ bản của người cao tuổi........................................ 17
1.2.2 Những nguyên tắc cơ bản của dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi
..................................................................................................................... 19
1.2.3. Nội dung các dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại cơ sở bảo
trợ xã hội...................................................................................................... 19
II
1.2.4 . Vai trò của các dịch vụ công tác xã hội đối với người cao tuổi .......... 24
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi
..................................................................................................................... 25
1.3.1. Yếu tố chính sách, pháp luật............................................................... 25
1.3.2. Yếu tố năng lực của cơ sở cung cấp dịch vụ công tác xã hội và nhân
viên công tác xã hội...................................................................................... 27
1.3.3. Yếu tố văn hóa.................................................................................... 27
1.3.4. Yếu tố về đối tượng phục vụ............................................................... 28
1.4. Cơ sở chính sách, pháp luật về dịch vụ công tác xã hội với người cao
tuổi .............................................................................................................. 28
1.4.1 Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về chăm sóc, phát huy
người cao tuổi .............................................................................................. 28
1.4.2. Hệ thống chính sách, pháp luật về cung cấp dịch vụ công tác xã hội với
người cao tuổi .............................................................................................. 30
Kết luận chương 1 ...................................................................................... 33
Chương 2 THỰC TRẠNG DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI
..................................................................................................................... 34
CAO TUỔI TẠI TRUNG TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI ........................... 34
VÀ BẢO TRỢ XÃ HỘI TỈNH THÁI BÌNH............................................. 34
2.1. Khái quát về Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái
Bình............................................................................................................. 34
2.1.1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm công tác xã hội và bảo
trợ xã hội tỉnh Thái Bình .............................................................................. 35
2.1.2. Cơ cấu tổ chức, bộ máy của Trung tâm............................................... 36
2.2. Đặc điểm, nhu cầu tiếp cận dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi
tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình. ............ 39
2.2.1. Đặc điểm của người cao tuổi tại Trung tâm ........................................ 40
III
2.2.2. Nhu cầu của người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã
hội................................................................................................................ 43
2.2.3. Những khó khăn của NCT tại Trung tâm............................................ 45
2.2.4. Các dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác
xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình ........................................................ 47
2.2.5. Việc triển khai thực hiện chính sách và nguồn lực hỗ trợ cho Người cao
tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội..................................... 54
2.3. Đánh giá dịch vụ công tác xã hội hỗ trợ người cao tuổi tại Trung tâm
Công tác xã hội và bảo trợ xã hội .............................................................. 58
2.3.1. Đánh giá dịch vụ công tác xã hội hỗ trợ người cao tuổi tại Trung tâm 58
2.3.2. Những khó khăn, hạn chế trong quản lý đối tượng người cao tuổi tại
Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội................................................. 71
2.3.3. Nguyên nhân tồn tại hạn chế:.............................................................. 74
Kết luận chương 2 ...................................................................................... 78
Chương 3: KHUYẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
DỊCH VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI CAO TUỔI TẠI TRUNG
TÂM CÔNG TÁC XÃ HỘI VÀ BẢO TRỢ XÃ HỘI TỈNH THÁI BÌNH
..................................................................................................................... 79
3.1. Định hướng chung về nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ........... 79
3.1.1. Định hướng phát triển nghề công tác xã hội........................................ 79
3.1.2. Định hướng nâng cao chất lượng dịch vụ đối với người cao tuổi............ 80
3.1.3. Định hướng xã hội hóa dịch vụ công tác xã hội .................................. 81
3.2. Một số giải pháp nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ công tác xã hội
với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh
Thái Bình .................................................................................................... 82
3.2.1. Các giải pháp về chính sách, pháp luật ............................................... 82
IV
3.2.2. Đẩy mạnh công tác truyền thông về hoạt động cung cấp dịch vụ công
tác xã hội của Trung tâm .............................................................................. 84
3.2.3. Nâng cao chất lượng công tác quản lý nhà nước về cung cấp dịch vụ
công tác xã hội trên địa bàn tỉnh................................................................... 86
3.2.4. Đầu tư, nâng cấp hoàn thiện cơ sở vật chất, tổ chức bộ máy của Trung
tâm ............................................................................................................... 87
3.2.5 Đổi mới hoạt động cung cấp các dịch vụ công tác xã hội với người cao
tuổi của Trung tâm theo hướng thích ứng với nhu cầu của xã hội.................. 88
3.3. Khuyến nghị......................................................................................... 90
3.3.1. Đối với Nhà nước ............................................................................... 90
3.3.2. Đối với Sở Lao động thương binh và xã hội tỉnh Thái Bình................ 91
3.3.3. Đối với gia đình, cộng đồng có thế hệ người cao tuổi sinh sống ........ 92
3.3.4. Đối với Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình... 93
Kết luận chương 3 ...................................................................................... 95
KẾT LUẬN................................................................................................. 96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 98
PHỤ LỤC
V
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
CTXH
CTV
Công tác xã hội
Cộng tác viên
DV CTXH
NCT
Dịch vụ công tác xã hội
Người cao tuổi
Nhân viên
NV
VI
DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên các bảng biểu
TT
Trang
42
Bảng 2.1 Nhóm đối tượng người cao tuổi
Bảng 2.2 Sức khỏe người cao tuổi
45
46
52
57
Bảng 2.3 Những khó khăn của người cao tuổi
So sánh về đánh giá của các nhóm đối tượng, chất
lượng dịch vụ
Bảng 2.4
Bảng 2.5 Mức độ hiệu qủa của sự hỗ trợ nguồn lực
Bảng 2.6 Thái độ nhân viên làm việc với người cao tuổi
67
VII
DANH MỤC CÁC HÌNH
Tên các bảng biểu
TT
Trang
56
Biểu 2.1
Người cung cấp nguồn lực
Biểu 2.2
Mức độ tham gia nhóm về văn hóa, tinh thần, tâm lý
63
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Già hóa dân số đang là một xu thế mang tính toàn cầu do giảm tỷ lệ
sinh, tăng tuổi thọ bình quân và trở thành một vấn đề xã hội có tác động rất
lớn tới tiến trình phát triển chung của tất cả các nước. Việt Nam được đánh
giá là một trong nước có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất trên thế giới. Do đó
Đảng và Nhà nước ta cũng luôn xác định việc chăm sóc, hỗ trợ nâng cao đời
sống vật chất và tinh thần của người cao tuổi vừa là đạo lý, vừa là trách nhiệm
của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội.
Quá trình thay đổi về kinh tế xã hội ở nước ta đã đặt ra những yêu cầu,
thách thức mới cho công tác chăm sóc người cao tuổi như: Mô hình gia đình
có xu hướng chuyển từ mô hình gia đình mở rộng sang mô hình hạt nhân, tỷ
lệ người cao tuổi sống một mình hoặc trong các gia đình chỉ có người cao tuổi
ngày một nhiều. Trước thực trạng đó, việc đổi mới đối với công tác chăm sóc
người cao tuổi, trong đó có yêu cầu về dịch vụ công tác xã hội dành cho
người cao tuổi tại Trung tâm bảo trợ xã hội.
Những năm gần đây, công tác chăm sóc người cao tuổi nói chung và
công tác cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi của Việt Nam bước đầu đã có
một số chuyển biến tích cực. Theo Báo cáo công tác bảo trợ xã hội năm 2016
do Cục bảo trợ xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và xã hội công bố, đến
cuối năm 2016, cả nước đã có 144 Trung tâm bảo trợ xã hội hoặc trung tâm
công tác xã hội có cung cấp dịch vụ công tác xã hội cho người cao tuổi
(NCT), trong đó có 112 Trung tâm tổng hợp và 32 Trung Tâm chuyên biệt
dành cho người cao tuổi với 4.723 người cao tuổi đang được cung cấp các
dịch vụ chăm sóc, nuôi dưỡng tại các Trung tâm... Tuy nhiên nhìn chung hoạt
động cung cấp dịch vụ công tác xã hội cho người cao cũng còn nhiều hạn chế,
bất cập, đặc biệt chất lượng cuộc sống của NCT tại các trung tâm bảo trợ xã
2
hội mới chỉ dừng lại ở mức độ đáp ứng những nhu cầu thiết yếu về ăn, mặc, ở
và sinh hoạt tinh thần. Do nguồn kinh phí nhà nước bảo trợ còn hạn hẹp nên
chất lượng cuộc sống của người cao tuổi chưa cao, còn gặp nhiều khó khăn
trong sinh hoạt cả về đời sống vật chất, tinh thần.
Vì vậy, việc cung cấp các dịch vụ với người cao tuổi theo nhu cầu
nguyện vọng của người cao tuổi trong Trung tâm Bảo trợ xã hội đóng vai trò
quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người cao tuổi,
đồng thời là phương pháp hoạt động phù hợp góp phần tạo nên hiệu quả của
CTXH, nâng cao chất lượng dịch vụ CTXH, góp phần đổi mới tổ chức hoạt
động CTXH, hướng tới phát triển dịch vụ đối với NCT mang tính chuyên
nghiệp hơn, nhất là trong bối cảnh hiện nay khi Nhà nước đang có chính sách
đẩy mạnh hoạt động xã hội hóa công tác trợ giúp các đối tượng bảo trợ xã hội;
mở rộng các loại hình dịch vụ trợ giúp xã hội, nhất là loại hình dịch vụ chăm
sóc tự nguyện, có đóng góp kinh phí.
Tỉnh Thái Bình có dân số tương đối lớn so với các tỉnh trong cả nước,
Dân số của tỉnh năm 2016 là 1.813.000 người, trong đó người cao tuổi chiếm
14,8% dân số . Trong những năm gần đây, đảng bộ, chính quyền và nhân dân
tỉnh Thái Bình đã có nhiều cố gắng trong việc quan tâm, chăm lo mọi mặt đời
sống vật chất và tinh thần đối với người cao tuổi. Tuy nhiên do các điều kiện
kinh tế, xã hội của tỉnh còn có nhiều khó khăn nên công tác chăm sóc, giúp đỡ
người cao tuổi nói chung và hoạt động cung cấp các dịch vụ công tác xã hội
đối với Người cao tuổi nói riêng vẫn còn nhiều hạn chế. Chính vì vậy, rất cần
có những biện pháp nhằm phát triển các dịch vụ công tác xã hội với người cao
tuổi, qua đó góp phần hỗ trợ, nâng cao đời sống của người cao tuổi trên địa
bàn tỉnh ở mọi phương diện.
Xuất phát từ thực trạng đó, tác giả đã mạnh dạn tìm hiểu, nghiên cứu
và lựa chọn đề tài: "Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm
3
công tác xã hội và Bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình" với mong muốn được góp
phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ CTXH
với người cao tuổi trên địa bàn tỉnh,
2. Tổng quan nghiên cứu đề tài
Người cao tuổi là tài sản vô giá của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc. Bởi
NCT là kinh nghiệm, là vốn sống, là tri thức của xã hội. Không một xã hội
nào trong lịch sử loài người từ thưở xã hội nguyên thủy cho đến xã hội ngày
nay là không có NCT, không có sự đóng góp, cống hiến của NCT. Người cao
tuổi đóng vai trò quan trọng với sự hưng thịnh, văn minh tiến bộ của quốc gia,
của đất nước; nét đẹp trong lối sống, giao tiếp, ứng xử, cách sống gần gũi, hài
hòa với môi trường tự nhiên; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Đã
có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam nghiên cứu về NCT.
Có thể kể đến một số công trình sau:
2.1. Một số nghiên cứu về người cao tuổi trên thế giới
Năm 1998, nhà tâm lý học M. Pinquart đã chứng minh tuy người cao
tuổi có sức khỏe kém hơn những người trẻ tuổi nhưng trạng thái hạnh phúc
không giảm đi ở tuổi già, có nghĩa là trạng thái hạnh phúc ở người cao tuổi
không hề thấp hơn trạng thái hạnh phúc ở người trẻ tuổi hơn
Nhà tâm lý học người Mỹ Ann Bowling (1998) dẫn ra một số nghiên
cứu về sự lão hóa có liên quan đến chất lượng sống của tuổi già: đó là sự tách
rời, sự tiếp tục hoạt động và sự liên tục. Tổng hợp kết quả nghiên cứu thực
nghiệm về các kiểu hình về chất lượng sống tuổi già của một số tác giả, ông
đã kết luận về việc nâng cao chất lượng cuộc sống chính là tăng sức khỏe,
niềm vui của tuổi già.
Tác giả Arnold Rose đã nghiên cứu về văn hóa thế hệ, cho rằng NCT
có xu hướng thích tiếp xúc với những người cùng tuổi hơn là những người
4
thuộc thế hệ trẻ hơn. Do đó, họ có một sự định hướng trong ý thức về nhóm
NCT và ý thức tự phát triển một cách mạnh mẽ và tích cực.
“Quà tặng các cụ già, bàn về biện pháp để kéo dài cuộc sống” của
M.J.Tennon (1815); “Bàn về tuổi thọ loài người và về lượng sống trên thế
giới” của P.Fluorons (1860); “Tuổi già xanh tươi”, của Alexando (1919).
Những nghiên cứu này đã điều tra thực trạng sống của NCT cũng như tình
trạng sức khỏe của họ, từ đó đưa ra những biện pháp chăm sóc sức khỏe cho
NCT để kéo dài tuổi thọ cũng như giúp NCT có được cuộc sống thoải mái
hơn.
Dean Blevins, Bridget Morton và Ren MCGovern cũng có nghiên cứu
“Đánh giá một dự án nghiên cứu có sự tham gia của cộng đồng về chăm sóc
sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi nông thôn Mỹ” (2008). Nghiên cứu này
nhằm khám phá bản chất giữa các đối tác trong chương trình chăm sóc sức
khỏe tâm thần cho người cao tuổi ở nông thôn. Kết quả nghiên cứu cho thấy
hầu hết mọi người đều hài lòng với vai trò của họ và mức độ thành công của
chương trình. Từ đó tác giả cũng đề xuất phương pháp để cải thiện hơn nữa
cac dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần tại cộng đồng của Hoa Kỳ là điều
chúng ta cần quan tâm nghiên cứu để góp phần xây dựng các mô hình cho
người cao tuổi phù hợp với nước ta.
Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và tổ chức hỗ trợ người cao tuổi
quốc tế (Help Age International) đã thực hiện đề tài “Già hóa trong thế kỷ 21:
Thành tựu và thách thức” (2012). Theo báo cáo, năm 1950, toàn thế giới có
205 triệu người từ 60 tuổi trở lên. Đến năm 2012, số người cao tuổi tăng gần
810 triệu người. Dự tính con số này là 1 tỷ người trong vòng 10 năm nữa và
đến 2050 sẽ tăng gấp đôi là 2 tỷ người. Trong khi đó, có sự khác nhau giữa
các vùng, các dân tộc, các giới tính … Chính vì thế, phải có một chiến lược
nhằm hỗ trợ riêng cho từng đối tượng đạt hiệu quả cao nhất.
5
2.2. Một số nghiên cứu về công tác xã hội với người cao tuổi ở Việt Nam.
Trong giai đoạn những năm 2000-2005, khi công tác xã hội chính thức
được đưa vào giảng dạy tại một số trường cao đẳng, đại học ở nước ta với tư
cách là một chuyên ngành độc lập cũng chính là thời điểm bắt đầu xuất hiện
những nghiên cứu về CTXH với người cao tuổi tại Việt Nam. Tuy nhiên
những đề tài về CTXH với người cao tuổi trong giai đoạn này chủ yếu là các
nghiên cứu về mặt lý thuyết để phục vụ cho công tác giảng dạy và học tập về
CTXH.
Nghiên cứu của tác giả Bế Quỳnh Nga năm 2001 [13, tr.28-39] cho
thấy những NCT thường thích tham gia hội NCT vì hội quan tâm đến các cụ.
Chính hội NCT là nơi các cụ gặp gỡ nhau có cơ hội chia sẻ và tâm sự tuổi già.
Thông qua hội NCT, các cụ cảm thấy mình được quan tâm hơn, được thăm
hỏi khi ốm đau, được gặp nhau trao đổi tâm sự khi hội họp, điều này đã động
viên các cụ rất nhiều.
Trong đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu một số đặc trưng của người cao
tuổi Việt Nam và đánh giá mô hình chăm sóc NCT đang áp dụng” của Đặng
Vũ Cảnh Linh (2009) đã đưa ra một số vấn đề về NCT: Thứ nhất, điều kiện
sống ngày một tăng đã góp phần tích cực vào việc nâng cao sức khỏe của
NCT. Việc tạo ra cho NCT một không gian yên bình, trong lành, một cuộc
sống vui vẻ đầm ấm sẽ nâng cao sức khỏe cho NCT. Thứ hai, công tác chăm
sóc sức khỏe cho NCT tại cộng đồng còn ít, tại địa bàn khảo sát tình trạng
NCT hoạt động đơn lẻ, tự phát phổ biến. Việc tổ chức các câu lạc bộ NCT,
câu lạc bộ dưỡng sinh … sẽ đem lại cho NCT sức khỏe tốt hơn song hình
thức này còn hạn chế và bị chi phối bởi nhiều kinh phí hoạt động hạn hẹp và
đối tượng tổ chức. Thứ tư, điều kiện sống của NCT đang dần được cải thiện
cùng với cuộc sống của toàn xã hội. Một số mô hình chăm sóc NCT hiện nay
bước đầu đã giải quyết được những vấn đề của xã hội. Các mô hình này ít
6
nhiều đã giúp NCT có được cuộc sống thanh thản và nhận được sự quan tâm
chăm sóc chu đáo.
Đi sâu nghiên cứu về đời sống tâm lý của NCT, các tác giả Thiện Nhân
(2003) và Phạm Đi (2004) cho rằng, đối với NCT, vấn đề quan tâm đến tâm
linh, thờ cúng tổ tiên là quan trọng. Ngoài ra, trong mối quan hệ với con cháu
thì nhu cầu chăm sóc, yêu thương làm cho niềm vui của họ được nhân lên,
tuổi thọ kéo dài. NCT tự thấy mình già đi, sức khỏe giảm sút, cảm giác bị con
cháu bỏ rơi, sống “thu mình” và xa cách người thân, hạn chế giao tiếp xã hội.
Chính vì vậy, NCT cảm thấy sống những chuỗi ngày còn lại trống trải, cô
đơn, vô dụng.
Trên tạp chí Lao động xã hội Ths. Nguyễn Văn Hồi có bài viết: “Đề
xuất mô hình trung tâm cung cấp dịch vụ công tác xã hội ở Việt Nam”. Đã
trình bày khái quát những kết quả nghiên cứu, đánh giá về thực trạng hoạt
động cung cấp dịch vụ công tác xã hội của mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch
vụ công tác xã hội ở Việt Nam (Trung tâm bảo trợ xã hội công lập và các
trung tâm, cơ sở ngoài công lập) những hạn chế và đưa ra một số đề xuất về
mô hình Trung tâm công tác xã hội ở Việt Nam.
Từ năm 2010 đến nay, nước ta có nhiều nghiên cứu mới dưới dạng đề
tài, bài báo khoa học về lĩnh vực công tác xã hội nói chung, trong đó có các
nghiên cứu về dịch vụ công tác xã hội, tiêu biểu như:
Năm 2011 Ths. Đặng Kim Chung cùng một nhóm nhà nghiên cứu tại
Viện Khoa học xã hội đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá nhu cầu về
dịch vụ công tác xã hội và xây dựng kế hoạch thiết lập mô hình và hệ thống
cung cấp dịch vụ từ Trung ương đến cộng đồng”. Tác giả đã tiến hành nghiên
cứu nhu cầu và khả năng đáp ứng nhu cầu về dịch vụ công tác xã hội các
nhóm đối tượng ở Việt Nam, đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt
động hệ thống cung cấp dịch vụ CTXH.
7
Trong những năm gần đây tiếp tục có thêm một số đề tài nghiên cứu về
hoạt động CTXH với người cao tuổi tại các địa bàn cụ thể. Một số công trình
tiêu biểu có thể kể đến như: Năm 2014 có đề tài: “Hỗ trợ xã hội đối với người
cao tuổi từ thực tiễn huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên” của tác giả Man
Khánh Quỳnh. Năm 2015 có đề tài: "Công tác xã hội với người cao tuổi từ
thực tiễn thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình" của tác giả Lê Thị Mai
Hương. Trong các đề tài nói trên, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu các vấn đề
về thực tiễn trong hoạt động CTXH với người cao tuổi ở các địa phương, tập
trung vào các nội dung như: Đặc điểm của người cao tuổi; các vấn đề người
cao tuổi thường gặp phải; vai trò của nhân viên CTXH trong trợ giúp người
cao tuổi...
Công trình nghiên cứu “Một số vấn để cơ bản về người cao tuổi ở Việt
Nam giai đoạn 2011 - 2020” của tác giả Lê Ngọc Lân - Viện nghiên cứu Gia
đình và giới - Viện Khoa học xã hội Việt Nam. Đề tài đã đề cập tới một số
nội dung như: Khái niệm, các tiếp cận nghiên cứu về NCT, kinh nghiệm
nghiên cứu NCT ở các nước và quan điểm của Đảng về NCT, một số vấn đề
cơ bản về đời sống của NCT hiện nay. Đề tài cũng là cơ sở để điều chỉnh
chính sách nhằm phát huy hơn nữa vai trò của NCT và chăm sóc NCT tốt hơn
trong giai đoạn 2011 - 2020.
Đề tài “Công tác xã hội với người cao tuổi bị bạo lực gia đình” của tác
giả Phùng Thanh Quang (2014). Kết quả nghiên cứu cho thấy bạo lực gia
đình với NCT xảy ra ở khắp mọi nơi, không kể địa vị gia đình, trình độ dân
trí. Đó là thực trạng về bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần và bạo lực kinh tế.
Nghiên cứu cũng chỉ ra một số biện pháp đã áp dụng tại địa phương nhằm
giảm thiểu tình trạng bạo lực NCT trong gia đình và xây dựng mô hình
CTXH nhằm hỗ trợ cũng như nâng cao công tác phòng chống bạo lực gia
đình nói cung vào bạo lực gia đình với NCT nói riêng.
8
Đề tài “ Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hoạt động chăm
sóc người cao tuổi” (Nghiên cứu tại Trung tâm dưỡng lão Vạn Phúc – Thanh
Trì – Hà Nội) – 2016 của tác giả Nguyễn Thị Thắm cho thấy việc tìm kiếm
một mô hình phù hợp để nâng cao sức khỏe, cải thiện chất lượng cuộc sống
cho NCT là một vấn đề quan trọng và mang tính đặc thù riêng để có thể giúp
đỡ người cao tuổi vẫn luôn khỏe mạnh, đảm bảo cuộc sống vui tươi, hạnh
phúc mà không ảnh hưởng nhiều tới công việc và cuộc sống của con cháu.
Đề tài “Dịch vụ công tác xã hội đối với người cao tuổi từ thực tiễn tỉnh
Hà Tĩnh” của tác giải Ngô Thị Tâm Tình (2016). Đề tài cho thấy cần thực
hiện những dịch vụ của công tác xã hội với những phương pháp đặc thù của
công tác xã hội nhằm hỗ trợ, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho
người cao tuổi trên mọi phương diện.
Một công trình nghiên cứu về NCT không thể bỏ qua là Báo cáo “Thực
trạng già hóa dân số và người cao tuổi ở Việt Nam: Thực trạng, dự báo và
một số khuyến nghị chính sách” (2011) . Báo cáo đã trình bày về một số đặc
điểm của già hóa dân số và NCT ở Việt Nam với những phân tích cụ thể về
xu hướng và mức độ già hóa dân số ở Việt Nam trong thời gian tới cùng với
thực trạng về cuộc sống gia đình, sức khỏe, hoạt động kinh tế, thu nhập và các
chế độ an sinh xã hội cho NCT.
Qua việc nêu một cách tổng quát nhất những nghiên cứu ở trên cho
thấy, có rất nhiều đề tài nghiên cứu về người cao tuổi. Các công trình nghiên
cứu được thực hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau, từ thực trạng cuộc sống
người cao tuổi, những vấn đề khó khăn người cao tuổi gặp phải, chính sách an
sinh đối với người cao tuổi đến các loại hình dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Có thể nhận thấy, lĩnh vực dịch vụ Công tác xã hội với người cao tuổi tại
Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội còn chưa có nghiên cứu. Do đó,
việc thiếu vắng những nghiên cứu ở lĩnh vực này là một khoảng trống lớn
9
trong việc cung cấp và mang lại dịch vụ, lợi ích tốt nhất cho đối tượng người
cao tuổi.
3. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu, đánh giá thực trạng dịch vụ công tác xã hội cho người
cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình hiện nay,
trên cơ sở đó đề ra các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng các dịch
vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã
hội tỉnh Thái Bình.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được những mục tiêu nghiên cứu đã đề ra, luận văn tập
trung giải quyết những nhiệm vụ:
- Nghiên cứu một số lý luận về dịch vụ công tác xã hội cho người cao tuổi;
- Phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ công tác xã hội với người cao
tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và bảo trợ xã hội;
- Các yếu tố ảnh hưởng đến dịch vụ Công tác xã hội tại Trung tâm công
tác xã hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình.
- Đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị nhằm nâng cao năng lực cung
cấp dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội
và bảo trợ xã hội.
4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã
hội và bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình
4.2. Khách thể nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu của đề tài được xác định bao gồm các thành phần sau
- Người cao tuổi tại cơ sở bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình (72 đối tượng)
Tải về để xem bản đầy đủ
133 trang
21721
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Dịch vụ công tác xã hội với người cao tuổi tại Trung tâm công tác xã hội và Bảo trợ xã hội tỉnh Thái Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_dich_vu_cong_tac_xa_hoi_voi_nguoi_cao_tuoi_tai_trun.pdf
