Luận văn Hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
NGUYỄN THỊ HẰNG
HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG PHÒNG NGỪA
XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC
CHI ĐÔNG, HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
HÀ NỘI - 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG XÃ HỘI
NGUYỄN THỊ HẰNG
HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG PHÒNG NGỪA
XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC
CHI ĐÔNG, HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Công tác xã hội
Mã số
: 8760101
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HÀ THỊ THƯ
HÀ NỘI - 2018
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đề tài “Hoạt dộng công tác xã hội trong phòng
ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê
Linh, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu,
kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, đúng với thực tiễn
nghiên cứu và thông tin trích dẫn trong luận văn cũng được chỉ rõ nguồn gốc
trích dẫn.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Hà Nội, ngày ….. tháng ….. năm 2018
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Hằng
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, trước hết tôi xin chân thành cảm ơn đến
TS. Hà Thị Thư, người trực tiếp hướng dẫn luận văn, đã tận tình chỉ bảo và
hướng dẫn tôi tìm ra cách tiếp cận, xử lý, phân tích số liệu và đề xuất các hoạt
động của Công tác xã hội nhóm để giải quyết vấn đề nghiên cứu và hoàn
thành luận văn này.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đề tài, tôi còn nhận
được nhiều sự hỗ trợ chuyên môn từ các thầy cô của khoa công tác xã hội,
trường Đại học Lao động –Xã hội.
Tôi cũng xin trân thành cảm ơn sự giúp đỡ của Ban giám hiệu Trường
Tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội, sự hỗ trợ nhiệt tình
của các thầy cô, phụ huynh, các anh chị làm công tác đoàn, công tác bảo vệ
trẻ em trên địa bàn thị trấn Chi Đông. Đặc biệt, là các em học sinh đã nhiệt
tình tham gia trả lời phiếu khảo sát giúp tôi có thể thu thập số liệu định tính và
định lượng trong quá trình nghiên cứu luận văn.
Tôi xin cảm ơn gia đình, những người thân yêu đã luôn đồng hành, ủng
hộ, tạo điều kiện, động viên tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu luận văn.
Do điều kiện, thời gian và trình độ nghiên cứu có hạn nên luận văn khó
tránh khỏi thiếu sót, hạn chế. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự quan tâm, đóng
góp ý kiến của các thầy, cô giáo và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn.
Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 24 tháng 11 năm 2018
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Hằng
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.............................................................................. IV
DANH MỤC BẢNG BIỂU ...................................................................................V
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ................................................................... VII
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu .................................................................. 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài........................................................... 3
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................... 7
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ....................................................................... 8
5. Phương pháp nghiên cứu..................................................................................... 8
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẪN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ
HỘI TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM.....................12
1.1. Lý luận về phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em.........................................12
1.1.1. Một số khái niệm .........................................................................................12
1.1.2. Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ em (giai đoạn từ 9 – 11 tuổi)...........................14
1.1.3. Các dấu hiệu nhận biết khi trẻ bị xâm hại tình dục .......................................16
1.1.4. Các biện pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em......................................18
1.2. Lý luận về công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em......20
1.2.1. Một số khái niệm .........................................................................................20
1.2.2. Hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em..........22
1.2.3. Lý thuyết ứng dụng trong công tác xã hội phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
..............................................................................................................................30
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa
xâm hại tình dục trẻ em.......................................................................................34
1.3.1. Yếu tố chính sách pháp luật..........................................................................34
1.3.2. Yếu tố nhận thức của chính quyền địa phương.............................................35
1.3.3. Yếu tố xuất phát từ trẻ..................................................................................36
1.3.4. Yếu tố xuất phát từ gia đình .........................................................................36
II
1.3.5. Yếu tố xuất phát từ người làm công tác giáo dục..........................................37
1.4. Những căn cứ pháp lý hỗ trợ trong hoạt động công tác phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em...............................................................................................38
1.4.1. Quyền trẻ em theo quy định của pháp luật quốc tế .......................................38
1.4.2. Một số quyền cơ bản của trẻ em theo pháp luật của Việt Nam hiện hành......38
1.4.3. Các chế tài hình sự xử lý đối với các hành vi bạo lực và xâm hại trẻ em theo
quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành...........................................................39
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG
PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ EM TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC
CHI ĐÔNG, HUYỆN MÊ LINH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI................................42
2.1. Khái quát về địa bàn và khách thể nghiên cứu............................................42
2.1.1. Khái quát đặc điểm, tình hình về địa bàn......................................................42
2.1.2. Khái quát về khách thể nghiên cứu...............................................................43
2.2. Thực trạng hoạt động công tác trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội...................49
2.2.1. Thực trạng hoạt động truyền thông trong công tác phòng ngừa xâm hại tình
dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông ................................................................49
2.2.2. Thực trạng hoạt động giáo dục trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại
trường tiểu học Chi Đông.......................................................................................58
2.2.3. Thực trạng hoạt động phát triển kỹ năng trong phòng ngừa xâm hại tình dục
trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông.......................................................................61
2.2.4. Thực trạng hoạt động tư vấn trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại
trường tiểu học Chi Đông.......................................................................................65
2.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hướng đến hoạt động công tác xã hội trong
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông..................68
2.3.1. Yếu tố pháp luật...........................................................................................68
2.3.2. Yếu tổ chính quyền địa phương....................................................................69
2.3.3. Yếu tố truyền thông......................................................................................70
2.3.4. Yếu tố xuất phát từ trẻ và gia đình trẻ...........................................................71
III
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG
CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG PHÒNG NGỪA XÂM HẠI TÌNH DỤC TRẺ
EM TỪ THỰC TIỄN TRƯỜNG TIỂU HỌC CHI ĐÔNG, HUYỆN MÊ LINH,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI........................................................................................75
3.1. Các biện pháp thúc đẩy hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em tại trường Tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố
Hà Nội...................................................................................................................75
3.1.1. Biện pháp hoàn thiện thể chế chính sách ......................................................75
3.1.2. Biện pháp truyền thông ................................................................................76
3.1.3. Biện pháp giáo dục.......................................................................................77
3.1.4. Biện pháp ứng dụng các phương pháp Công tác xã hội ................................78
3.2. Thực nghiệm phương pháp Công tác xã hội nhóm trong hoạt động phòng
ngừa xâm hại tình dục đối với trẻ em tại trường Tiểu học Chi Đông, huyện Mê
Linh, Thành phố Hà Nội......................................................................................79
3.2.1. Lý do thực nghiệm phương pháp công tác xã hội nhóm................................79
3.2.2. Tiến trình công tác xã hội nhóm đối với các em học sinh tại trường tiểu học
Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội.......................................................80
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ....................................................................103
1. Kết luận ..........................................................................................................103
2. Khuyến nghị...................................................................................................104
2.1. Đối với các ban ngành, đoàn thể xã hội.........................................................104
2.2. Đối trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội ..............105
2.3. Đối với giáo viên và cha mẹ học sinh............................................................106
2.3.1. Đối với giáo viên........................................................................................106
2.3.2. Đối với cha mẹ các em...............................................................................107
2.3.3. Đối với người làm công tác chăm sóc bảo vệ trẻ em tại trường học............107
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................
PHỤ LỤC................................................................................................................
IV
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
CTXH
Công tác xã hội
BVCSTE
LĐTB&XH
NVCTXH
CTXH
Bảo vệ chăm sóc trẻ em
Lao động thương binh và xã hội
Nhân viên công tác xã hội
Công tác xã hội
NXB ĐHQGHN
UBND
Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội
Uỷ ban nhân dân
CRC
Công ước quyền trẻ em
Giao dục và đào tạo
Trung học cơ sở
GD & ĐT
THCS
CBNV
Cán bộ nhân viên
HS
Học sinh
XHTDTE
XHTD
Xâm hại tình dục trẻ em
Xâm hại tình dục
CBNV
Cán bộ nhân viên
TDTT
Thể dục thể thao
CSXH
Chính sách xã hội
V
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Đặc điểm khách thể nghiên cứu.................................................... 44
Bảng 2.2. Bảng đánh giá sự tham gia học kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục
tại trường tiểu học Chi Đông........................................................................ 45
Bảng 2.3. Đặc điểm nhóm nòng cốt.............................................................. 47
Bảng 2.4. Đặc điểm về nhân viên giáo dục................................................... 48
Bảng 2.5. Thực trạng về hình thức tiếp cận các thông tin về XHTD của học
sinh của các em học sinh khối lớp 3,4,5 ....................................................... 50
Bảng 2.6. Nghề nghiệp phụ huynh của các em học sinh trường tiểu học Chi Đông,
huyện Mê Linh, Hà Nội................................................................................ 51
Bảng 2.7. Bảng khảo sát về nội dung thông tin về ngăn ngừa xâm hại tình dục
ở mức độ tiếp cận đối với học sinh khối lớp 3, 4, 5 ...................................... 52
Bảng 2.8. Bảng kết quả khảo sát về tính hiệu quả của hình thức truyền thông
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em............................................................. 55
Bảng 2.9. Bảng kết quả khảo sát về tính hiệu quả của nội dung truyền thông
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em............................................................. 57
Bảng 2.10. Đánh giá của học sinh về tiếp nhận các hình thức hoạt động giáo
dục phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em ...................................................... 58
Bảng 2.11. Đánh giá của học sinh về tiếp nhận các nội dung hoạt động giáo
dục phòng ngừa Xâm hại tình dục trẻ em ..................................................... 59
Bảng 2.12. Đánh giá tính hiệu quả của học sinh về các hình thức hoạt động
giáo dục phòng ngừa Xâm hại tình dục trẻ em.............................................. 60
Bảng 2.13. Bảng đánh giá của thực trạng về tiếp nhận các hình thức hoạt động
phát triển kỹ năng phòng ngừa Xâm hại tình dục trẻ em............................... 61
Bảng 2.14. Đánh giá việc tiếp nhận nội dung hoạt động phát triển kỹ năng
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em............................................................. 63
VI
Bảng 2.15. Đánh giá hiệu quả của các hình thức vui chơi giải trí kỹ năng
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em............................................................. 64
Bảng 2.16. Đánh giá việc tiếp nhận các hình thức Tư vấn kỹ năng phòng ngừa
xâm hại tình dục trẻ em ................................................................................ 65
Bảng 2.17. Đánh giá việc tiếp nhận của các nội dung Tư vấn phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em........................................................................................ 66
Bảng 2.18. Đánh giá hiệu quả của các hình thức tư vấn trong phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em........................................................................................ 67
Bảng 2.20. Khảo sát về thực trạng trẻ đã từng tham gia lớp học kỹ năng nào
liên quan đến xâm hại tình dục..................................................................... 71
Bảng 2.21. Bảng khảo sát “Bạn có biết” giành cho phụ huynh học sinh (n =
16)................................................................................................................ 72
Bảng 3.1. Tổng quan hoạt động buổi 3......................................................... 85
Bảng 3.2. Kết quả thảo luận “vùng riêng tư”................................................ 86
Bảng 3.3. Kết quả thảo luận buổi 3............................................................... 87
Bảng 3.4. Nhận xét buổi sinh hoạt ngày thứ 3 .............................................. 90
Bảng 3.5. Tổng quan hoạt động buổi 4......................................................... 91
Bảng 3.6. Kết quả thảo luận buổi 4............................................................... 92
Bảng 3.7. Tổng quan hoạt động buổi 5......................................................... 95
Bảng 3.8. Bài tập tình huống ........................................................................ 96
Bảng 3.9. Kết quả thảo luận bài tập tình huống ............................................ 97
VII
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH VẼ
Biểu đồ 1.1. Tháp nhu cầu Maslow .............................................................. 30
Biểu đồ 2.1. Mức độ tiếp cận quyền trẻ em .................................................. 53
Biểu đồ 2.2. Mức độ nhận biết về cơ thể ...................................................... 53
Biểu đồ 2.3: Đánh giá tính hiệu quả của hình thức cha mẹ nói chuyện với con
về phòng ngừa Xâm hại tình dục trẻ em ....................................................... 56
Hình 3.1. Sơ đồ tương tác của các thành viên trong nhóm............................ 83
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
Xâm hại tình dục trẻ em đã và đang xảy ra ở mọi quốc gia trên thế giới
cho dù cộng đồng kịch liệt phản đối. Xâm hại tình dục trẻ em gây ra những
tổn thương nghiêm trọng và lâu dài đối với nạn nhân trẻ em trên nhiều
phương diện. Các chuyên gia tâm lý cho rằng, các em bé bị lạm dụng tình dục
từ nhỏ thường có biểu hiện lệch lạc về nhân cách, cô đơn, tự tin và có xu
hướng sống cực đoan, những trẻ này lớn lên sẽ rất khó hòa nhập với môi
trường sống chung. Công tác giáo dục giới tính, trang bị kiến thức phòng
ngừa xâm hại trẻ em nói chung, xâm hại trẻ em trong trường học nói riêng
đang đặt ra ở mức cấp thiết khi các vụ việc nghiêm trọng liên quan đến xâm
hại tình dục trẻ em xảy ra ở nhiều địa phương trong thời gian vừa qua.
Theo số liệu công bố của Bộ LĐTB&XH trong 5 năm (2011 - 2015), cả
nước phát hiện trên 8.200 vụ xâm hại trẻ em với gần 10.000 nạn nhân. Trong
đó, số vụ xâm hại tình dục (XHTD) chiếm tới 65% (5.300 vụ). Điều đáng nói
là 93% nghi phạm trong các vụ XHTD trẻ em lại là những người thân quen
của nạn nhân và gia đình. Có những trường hợp do sự lơ là của người lớn,
nhưng cũng có trường hợp các em bị xâm hại ở những nơi ít ngờ đến nhất.
Trong một buổi tọa đàm về quấy rối, XHTD trẻ em và bạo lực học
đường, bà Nguyễn Vân Anh - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và ứng dụng
khoa học về giới - gia đình - phụ nữ và vị thành niên (CSAGA) cho biết: Các
số liệu về bạo lực, lạm dụng tình dục tại Việt Nam cho thấy tình trạng bạo
lực, lạm dụng tình dục tại trường học, trên đường đến trường đang rất đáng
báo động. Tại Việt Nam, 19% số học sinh (HS) từng bị quấy rối tình dục,
10% từng bị bạo lực tình dục, trong đó 81% là trẻ em gái; 20% từng bị động
chạm không mong muốn .
2
Trước báo động đỏ về nạn bạo lực học đường, XHTD trẻ em, một số
quận, huyện của Hà Nội đã lồng ghép trong các bài học, hoạt động ngoại khóa
về phòng ngừa bạo lực cho học sinh. Tại huyện Mê Linh, lãnh đạo phòng
GD&ĐT huyện cho biết, đã phối hợp với Trung tâm Dân số kế hoạch hóa gia
đình tổ chức câu lạc bộ giáo dục giới tính cho học sinh tiểu học, THCS.
Thông qua các hoạt động giao lưu với chuyên gia, học sinh được trang bị kiến
thức về sức khỏe giới tính, phòng ngừa xâm hại... giáo dục đạo đức, đặc biệt
đưa giáo dục giới tính giảng dạy trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp từ năm
học 2017 – 2018.
Vậy vấn đề đặt ra, vai trò của những nhà làm công tác xã hội làm gì khi
vấn đề xảy ra. Hiện nay, Bộ LBTBXH đã có thông tư hướng dẫn thực hiện
Quy trình can thiệp trợ giúp trẻ em bị bạo lực, xâm hại tình dục. Bên cạnh đó,
với vai trò là người chăm sóc và giáo dục thay thế cha mẹ trẻ, chúng ta cần
đặc biệt chú trọng đến việc bảo vệ an toàn về tâm lý cho trẻ; giải tỏa mặc cảm
có lỗi cho trẻ – bởi thực tế việc trẻ bị xâm hại tình dục không phải do lỗi của
trẻ; đồng thời giúp trẻ trở nên mạnh mẽ để sẵn sàng ứng phó với những khó
khăn về tâm lý trong thời gian tới, nhất là trong trường hợp trẻ phải đứng ra tố
cáo kẻ xâm hại mình và đương đầu với sự kỳ thị không đáng có từ những
người xung quanh. Nhưng cũng mới chỉ được áp dụng trong các trung tâm
nuôi dưỡng trẻ mồ côi, làng trẻ em…
Thị trấn Chi Đông, huyện Mê Linh là một địa bàn đang có tốc độ đô thị
phát triển, dân cư đông đúc, thành phần công nhân về làm việc, ăn ở tại địa
phương khá đông, học sinh địa phương và con em lưu trú trên địa bàn khá
nhiều nên việc cung cấp kiến thức, kỹ năng cho trẻ về vấn đề này có ý nghĩa
quan trọng, nhất là đối với trẻ cấp tiểu học, khi thời gian chủ yếu các em ở tại
trường, bố mẹ làm ca kíp ít thời gian để ý đến trẻ. Các khóa học kỹ năng sống
3
chưa thật sự mang lại hiệu quả và còn mờ nhạt với những băn khoăn đó của
các bậc làm cha, làm mẹ.
Tuy nhiên, các hoạt động công tác xã hội trong việc phòng ngừa phòng,
ngừa xâm hại tình cho học sinh tiểu học chưa được nghiên cứu nhiều; thực tế
đã có một số nghiên cứu tại Việt Nam nói chung và ở Hà Nội nói riêng về vấn
đề này, nhưng hầu hết tập trung vào việc cung cấp thông tin mà chưa đi sâu
vào hoạt động kỹ năng, phát huy khả năng của trẻ, hoạt động thường ngày của
trẻ khi đến trường.
Xuất phát từ những lý do trên em quyết định lựa chọn đề tài: “Hoạt
động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường
tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội” làm luận văn thạc
sĩ của mình.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Xâm hại tình dục trẻ em, phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em và nâng
cao kiến thức, kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em là vấn đề đang
được các nhà lãnh đạo, quản lý, các nhà công tác xã hội và nhiều nhà nghiên
cứu quan tâm. Thời gian qua đã có nhiều công trình khoa học đề cập đến vấn
đề xâm hại tình dục trẻ em, phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em và nâng cao
kiến thức, kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục trẻ em đặc biệt ở các trường
học ở các mức độ và phạm vi khác nhau.
2.1. Công trình nghiên cứu, bài viết liên quan đến vấn đề phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em
Có rất nhiều công trình khoa học khác đi sâu nghiên cứu về xâm hại
tình dục trẻ em, phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em và nâng cao kiến thức,
kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em đặc biệt ở các trường học có thể
kể đến như: Luận văn Điều tra các vụ xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn
thành phố Hồ Chí Minh: Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả; Bài viết
4
Các tội xâm hại tình dục trẻ em quy định của pháp luật hình sự Việt Nam và
nghiên cứu so sánh với một số nước của tác giả Nguyễn Minh Hương; công
trình Phòng ngừa các tội xâm phạm tình dục trẻ em trên địa bàn thành phố
Hà Nội của tác giả Lưu Hải Yến; bài viết Công tác đưa trẻ bị xâm hại tình
dục tái hòa nhập cộng đồng tại mái ấm Hoa Hồng Nhỏ, quận 7, TP Hồ Chí
Minh của tác giả Phan Thị Tâm; nghiên cứu Công tác xã hội với trẻ bị xâm
hại tình dục và khả năng đáp ứng về chuyên môn của nhân viên xã hội trong
lĩnh vực này của tác giả Huỳnh Thị Bích Phụng; bài nghiên cứu Bảo vệ quyền
trẻ em trong pháp luật Việt Nam hiện hành của tác giả Đinh Thị Nga đăng
trên Tạp chí khoa học ĐHQGHN; Bài tham luận Vai trò của nhân viên Công
tác xã hội trong việc hỗ trợ cho trẻ bị xâm hại tại Hà Nội của tác giả Nguyễn
Thị Hải, Đại học Thăng Long; Bài viết Ảnh hưởng của giáo dục nhà trường
tới nhận thức của học sinh THPT về sức khỏe sinh sản (khảo sát tại Trường
THPT Than Uyên II, Lai Châu của tác giả Nguyễn Thị Hải Lý. [15]
Bài viết Phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em và vai trò của công tác xã
hội của tác giả Nguyễn Thị Đào, Đại học Thăng Long năm 2014 đã giúp cho
người đọc hiểu thêm về vấn nạn xâm hại tình dục trẻ em, thực trạng, hậu quả,
cách nhận biết, cách phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em. Với tư cách là một
người đã từng chứng kiến hậu quả đau thương mà xâm hại tình dục trẻ em đã
để lại cho gia đình và cho chính bản thân trẻ, tác giả Nguyễn Thị Đào mong
muốn mọi cha mẹ hãy là người bạn, người thầy, người cha mẹ tốt của trẻ,
giúp các con tự trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để phát triển, học
hỏi và bảo vệ chính bản thân mình khỏi những vấn nạn của xã hội, trong đó
có nạn xâm hại tình dục trẻ em. [4]
Bài viết Bảo vệ quyền trẻ em trong pháp luật Việt Nam hiện hành của
tác giả Đinh Hạnh Nga, đăng tại tạp chí Khoa học – Đại học quốc gia Hà Nội
đã đi sâu phân tích đường lối, chính sách của Đảng, sự điều chỉnh của các
5
ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam về vấn đề bảo vệ quyền và lợi
ích của trẻ em, qua nhiều giai đoạn phát triển của đất nước. Tác giả khẳng
định những tư tưởng mang tính chất chủ đạo cũng như trong quy định cụ thể
của pháp luật đã tạo thành một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, theo một trình
tự chặt chẽ với nội dung tương đối hoàn thiện và bao quát trên nhiều phương
diện. Từ những đường lối, chính sách của Đảng có tính định hướng, đến
những quy định mang tính nguyên tắc, chủ đạo của Hiến pháp về bảo vệ
quyền trẻ em đều được thể hiện nhất quán và thể chế hoá vào các qui định cụ
thể của mỗi lĩnh vực pháp luật khác nhau.[17]
Bài viết Vai trò của nhân viên Công tác xã hội trong việc hỗ trợ cho trẻ
bị xâm hại tại Hà Nội của tác giả Nguyễn Thị Hải, Đại học Thăng Long
khẳng định những trẻ bị xâm hại ở độ tuổi dưới 13 tuổi ngày càng nhiều. Trẻ
em trai bị bạo hành nhiều hơn trẻ em gái và trẻ em gái bị xâm hại tình dục
nhiều hơn trẻ em nam. Đối tượng xâm hại chủ yếu là người lớn trên 18 tuổi và
những người thân quen chính là những người xâm hại các em như: bố, mẹ,
hàng xóm [7]… Nhân viên Công tác xã hội đóng vai trò chủ yếu là thăm hỏi,
động viên, hỗ trợ về tài chính theo chính sách, tặng quà… trong khi đó những
vai trò quan trong như tham vấn, trị liệu tâm lý, pháp luật…để ổn định tâm lý
và hiểu về pháp luật để bảo vệ bản thân thì nhân viên Công tác xã hội chưa
làm tốt. Do đó, mục đích nghiên cứu của đề tài để đưa ra những kế hoạch đào
tạo cho sinh viên những nhân viên công tác xã hội trong tương lai làm tốt nhất
vai trò của mình khi hỗ trợ cho trẻ bị xâm hại.
2.2. Các nghiên cứu, sách viết về kỹ năng, kiến thức phòng, ngừa xâm hại
tình dục trẻ em.
Cuốn sách Phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em do Dự án tuổi thơ –
Chương trình phòng ngừa do AusAID và Tổ chức tầm nhìn thế giới thực hiện
với nội dung xoay quanh các vấn đề nhận thức và hiểu biết về xâm hại tình
6
dục trẻ em để từ đó cha mẹ có cách phòng ngừa phù hợp cũng như chuẩn bị
cho bé cách tự bảo vệ bản thân trước những tình huống xấu xảy ra. [3]
Cuốn sách Cẩm nang phòng tránh xâm hại cho con - Cha mẹ cần biết
trước khi quá muộn! do tác giả Phạm Thị Thúy biên soạn năm 2017 cung cấp
những hiểu biết cơ bản về vấn đề xâm hại tình dục trẻ em, cách dạy trẻ phòng
chống xâm hại tình dục, những việc cần làm khi thấy trẻ có dấu hiệu bị xâm
hại tình dục, tâm sự của những người từng bị xâm hại tình dục [29]... Trong
cuốn sách này, tác giả đã cùng nhóm tác giả trao tặng những kiến thức, kỹ
năng, kinh nghiệm và lòng yêu thương để cùng mọi người chung tay bảo vệ
trẻ em. Đây không chỉ là kiến thức và kinh nghiệm của riêng những người
thực hiện, mà còn là tri thức từ nhiều nguồn, nhiều tổ chức trên thế giới đã
đúc kết thông qua những hình ảnh, những quy tắc an toàn dễ nhớ, dễ thuộc
dành cho các bé và các bậc phụ huynh.
Bộ sách thiếu nhi Tự bảo vệ mình do tác giả Lương Ngân biên soạn,
nhà xuất bản Mỹ Thuật ấn hành bao gồm ba cuốn: Đừng lạm dụng cháu,
Đừng tùy tiện thơm cháu, Đừng tùy tiện theo người lạ mang ý nghĩa thiết thực
với các bậc phụ huynh và trẻ nhỏ về vấn đề này[18]. Bộ sách mang đến những
câu chuyện thường gặp trong cuộc sống, nhưng ẩn sâu trong là thông điệp về
cách nuôi dạy con sao cho đúng và làm sao để con không trở thành nạn nhân
của lạm dụng và xâm hại tình dục trẻ em.
Các công trình khoa học trên đã góp phần quan trọng trang bị những
kiến thức cơ bản về xâm hại tình dục trẻ em, phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ
em và nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng chống xâm hại tình dục trẻ em. Tuy
nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ đề cập tới xâm hại tình dục trẻ em,
phòng chống xâm hại tình dục trẻ em và nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng
ngừa xâm hại tình dục trẻ em trên phạm vi rộng, chưa có đề tài nghiên cứu
chuyên sâu, toàn diện lý luận và thực tiễn về xâm hại tình dục trẻ em, phòng
7
ngừa xâm hại tình dục trẻ em và nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng ngừa xâm
hại tình dục trẻ em ở đơn vị cụ thể - Trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê
Linh, Thành phố Hà Nội. Đề tài “Hoạt động công tác xã hội trong phòng
ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh,
Thành phố Hà Nội” là sự nghiên cứu tổng hợp những vấn đề đã được đề
cập và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn công tác xã hội trong phòng chống
xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành
phố Hà Nội, trong đó có tham khảo, kế thừa kết quả nghiên cứu của các
công trình nghiên cứu nhằm đưa ra giải pháp phát huy vai trò của công tác
xã hội phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông,
huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội trong tình hình mới.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực trạng về hoạt động công tác
xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường Tiểu học Chi
Đông; Thực nghiệm phương pháp CTXH nhóm với nhóm đối tượng có nguy
cơ từ đó đề xuất biện pháp nâng cao hoạt động công tác xã hội trong việc
phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được những mục tiêu trên, luận văn thực hiện những nhiệm vụ sau:
Một là, làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động công tác xã hội trong
nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em;
Hai là, thực trạng các hoạt động phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em
tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội hiện nay;
Ba là, Qua thực hiệm phương pháp CTXH nhóm đề xuất biện pháp
thúc đẩy hiệu quả hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình
8
dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội
trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là tập trung nghiên cứu các hoạt động
công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em. Cụ thể, đó là: hoạt
động truyền thông; hoạt động giáo dục; hoạt động giải trí phát triển kỹ năng;
hoạt động tư vấn.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- Đối với trẻ từ độ tuổi từ (9-11 tuổi)
- Giáo viên chủ nhiệm, cán bộ giáo dục trong trường.
- Cán bộ làm công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em tại địa phương.
4.3. Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi không gian: Trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Hà
Nội.
- Phạm vi thời gian: từ tháng 02/2018 đến tháng 8/2018.
- Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu một số hoạt động công
tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi
Đông, huyện Mê Linh, Hà Nội.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận nghiên cứu
Phương pháp luận là hệ thống các nguyên lý, quan điểm (trước hết là
những nguyên lý, quan điểm liên quan đến thế giới quan) làm cơ sở, có tác
dụng chỉ đạo, xây dựng các phương pháp, xác định phạm vi, khả năng áp
dụng các phương pháp và định hướng cho việc nghiên cứu tìm tòi cũng như
9
việc lựa chọn, vận dụng phương pháp. Nói cách khác thì phương pháp luận
chính là lý luận về phương pháp bao hàm hệ thống các phương pháp, thế giới
quan và nhân sinh quan của người sử dụng phương pháp và các nguyên tắc để
giải quyết các vấn đề đã đặt ra.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu của đề tài bao gồm tổng thể các phương pháp
nghiên cứu cơ bản của khoa học xã hội. Trong khi giải quyết các vấn đề đặt
ra, đề tài sử dụng hệ thống các phương pháp cụ thể như phương pháp quan
sát, phân tích, tổng hợp, phỏng vấn, thống kê, thu thập và xử lý số liệu.
Phương pháp phân tích và tổng hợp qua bảng hỏi được sử dụng để làm
rõ nội hàm các khái niệm và các vấn đề liên quan công tác xã hội trong nâng
cao kiến thức, kỹ năng phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu
học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội.
Phương pháp phỏng vấn: sử dụng bảng hỏi khảo sát mức độ nhận thức
của học sinh tiểu học về các dấu hiệu xâm hại tình dục;
Phương pháp thu thập và xử lý thông tin từ các tài liệu đã nghiên cứu
về xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học và phân tích các thông tin xâm
hại tình dục trẻ em tại trường tiểu, (Nội dung thông tin thu thập là: Những dấu
hiệu nào được gọi là xâm hại tình dục; Nếu gặp phải một trong những dấu
hiệu đó, cách xử lý như thế nào?; Em sẽ làm gì để phòng ngừa tình trạng
này).Với mục đích: giúp các em trong độ tuổi 9-11 có những kiến thức cơ bản
nhất về phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em, để các em có thể tuyên truyền
đến các bạn học của mình về các dấu hiệu đó.
Phương pháp nghiên cứu trường hợp (Case Study) là nghiên cứu trên 8
trường hợp để kiểm định hiệu quả thực tế của việc ứng dụng CTXH nhóm
trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông.
Tải về để xem bản đầy đủ
157 trang
18940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoạt động công tác xã hội trong phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em tại trường tiểu học Chi Đông, huyện Mê Linh, Thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoat_dong_cong_tac_xa_hoi_trong_phong_ngua_xam_hai.pdf
