Luận văn Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công Ty TNHH MTV In Tài Chính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

DƯƠNG THÙY LINH

KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH

SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH MTV IN TÀI CHÍNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

HÀ NỘI – 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

DƯƠNG THÙY LINH

KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH

SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY TNHH MTV IN TÀI CHÍNH

Chuyên ngành: Kế toán

Mã số:

60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. VŨ ĐÌNH HIỂN

HÀ NỘI - 2016

i

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, em đã nhận

được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu tận tình của các thầy cô của đồng nghiệp

và các bạn. Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc em xin được bày tỏ lời cảm

ơn chân thành tới:

Ban Giám hiệu và các thầy cô của Khoa Kế toán, Khoa Sau đại học

Trường Đại học Lao động & Xã hội đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ

chúng em trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn.

Đặc biệt xin chân thành cảm ơn Thầy giáo TS. Vũ Đình Hiển, người thầy

kính mến đã hết lòng giúp đỡ, dạy bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi

cho em trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Xin chân thành cảm ơn các thầy, các cô trong hội đồng chấm luận văn đã

cho em những đóng góp quý báu để hoàn chỉnh luận văn này.

Tôi xin chân thành cảm ơn tới cán bộ, công nhân viên Công ty TNHH

MTV in tài chính đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và

nghiên cứu để hoàn thành luận văn này.

Cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã cổ vũ động viên tôi trong

suốt quá trình học, làm việc và hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày ….. tháng …… năm 2016

Tác giả

Dương Thùy Linh

ii

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học

độc lập của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có

nguồn gốc rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Dương Thùy Linh

iii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC SƠ ĐỒ

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU......................... 1

1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu ................................................... 1

1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài............................................................. 2

1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu......................................................... 2

1.4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................... 2

1.5. Kết cấu của luận văn ............................................................................. 3

1.6. Ý nghĩa của việc nghiên cứu đề tài ....................................................... 3

CHƯƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT

VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN

XUẤT ............................................................................................................ 4

2.1. Lý luận chung về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong

doanh nghiệp sản xuất ................................................................................. 4

2.1.1. Lý luận chung về chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất............ 4

2.1.2. Lý luận chung về giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất...... 8

2.2 đối tượng và phương pháp kế toán chi phí sản xuất .......................... 10

2.2.1. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất ..................................................... 10

2.2.2. Phương pháp chi phí sản xuất............................................................. 11

2.3. Xây dựng định mức chi phí sản xuất kinh doanh.............................. 12

2.3.1. Định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp......................................... 13

2.3.2. Định mức chi phí nhân công trực tiếp................................................. 14

2.3.3. Định mức chi phí sản xuất chung........................................................ 15

2.4. Kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất ..................... 15

2.4.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ............................................ 16

iv

2.4.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp .................................................... 17

2.4.3. Kế toán chi phí sản xuất chung........................................................... 18

2.4.4. Kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm................................. 19

2.5. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ................................................... 21

2.5.1. Đánh giá sản phẩm làm dở cuối kỳ theo chi phí nguyên vật liệu chính

hoặc chi phí nguyên vật liệu trực tiếp........................................................... 21

2.5.2. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang theo khối lượng sản phẩm

hoàn thành tương đương............................................................................... 22

2.5.3. Đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí sản xuất định mức............... 24

2.6. Đối tượng và phương pháp tính giá thành sản phẩm ............................ 25

2.6.1. Đối tượng tính giá thành sản phẩm ..................................................... 25

2.6.2 Phương pháp tính giá thành sản phẩm ................................................. 25

2.7. Báo cáo sản xuất .................................................................................. 31

2.7.1. Lập bao cao sản xuất theo phương phap binh quan............................. 31

2.7.2. Lập báo cáo sản xuất theo phương pháp nhập trước xuất trước........... 32

2.8. Sử dụng thông tin kế toán quản trị chi phí và tính giá thành sản

phẩm trong việc ra quyết định................................................................... 33

2.8.1. Sử dụng thông tin kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm trong

việc định giá bán sản phẩm .......................................................................... 33

2.8.2. Sử dụng thông tin kế toán quản trị chi phí và giá thành phục vụ cho việc

ra quyết định thay đổi giá bán, sản lượng, doanh thu, chi phí để tối đa hóa lợi

nhuận ........................................................................................................... 34

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ

TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH

VIÊN IN TÀI CHÍNH................................................................................ 35

v

3.1. Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh và quản lý ảnh hưởng tới

kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty TNHH

MTV in tài chính........................................................................................ 35

3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty....................................... 35

3.1.2. Đặc điểm tổ chức kinh doanh của công ty in tài chính ảnh hưởng tới kế

toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm.......................................... 37

3.1.3. Đặc điểm về bộ máy tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh của công ty

TNHH MTV In tài chính.............................................................................. 39

3.1.4. Đặc điểm tổ chức kế toán của công ty TNHH MTV In tài chính................ 42

3.1.5. Đặc điểm về quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm.......................... 45

3.2. Thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm tại công ty TNHH MTV In tài chính .............................................. 47

3.2.1. Đặc điểm chi phí sản xuất ở công ty TNHH MTV In tài chính ........... 48

3.2.2. Thực trạng xây dựng định mức chi phí sản xuất tại công ty In tài chính .......49

3.2.3 Kế toán chi phí sản xuất tại công ty TNHH MTV In tài chính .................. 49

3.2.4. Đánh giá sản phẩm làm dở.................................................................. 65

3.2.5. Tính giá thành sản phẩm tại công ty In tài chính................................. 66

3.3. Đánh giá thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm của công ty........................................................................................ 68

3.3.1 Ưu điểm của công ty............................................................................ 68

3.3.2 Nhược điểm......................................................................................... 71

CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN

CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM Ở CÔNG

TY TNHH MTV IN TÀI CHÍNH.............................................................. 76

4.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá

thành sản phẩm tại công ty In tài chính.................................................... 76

vi

4.2. Yêu cầu của việc hoàn thiện kế toán tập chi phí sản xuất và tính giá

thành sản phẩm tại công ty In tài chính.................................................... 77

4.3. Giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành

sản phẩm tại công ty................................................................................... 78

4.3.1. Hoàn thiện kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp........................... 78

4.3.2. Hoàn thiện kế toán chi phí nhân công trực tiếp................................... 79

4.3.3. Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất chung.......................................... 80

4.3.4. Hoàn thiện tính giá thành.................................................................... 81

4.3.5 Về hệ thống tài khoản kế toán phục vụ cho kế toán quản trị ................ 88

4.3.6 về việc chi phí sản xuất tách riêng định phí và biến phí phục vụ cho việc

ra quyết định. ............................................................................................... 91

4.3.7 hệ thống báo cáo kế toán quản trị ........................................................ 91

4.4. Điều kiện thực hiện các nội dung hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm tại công ty In tài chính. ................................ 92

4.4.1. Về phía nhà nước và các cơ quan chức năng....................................... 92

4.4.2. Về phía công ty In tài chính................................................................ 93

KẾT LUẬN................................................................................................. 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 95

DANH MỤC PHỤ LỤC............................................................................. 96

vii

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1. Tính giá thành theo phương pháp phân bước có tính giá thành nửa

thành phẩm................................................................................................... 29

Sơ dồ 1.2: Sơ dồ tính giá thành phân bước không tính giá thành nửa thành

phẩm ............................................................................................................ 31

Sơ đồ 2.1. Bộ máy tổ chức quản lý của công ty TNHH MTV In tài chính.... 41

Sơ đồ 2.2: Sơ đồ bộ máy kế toán của công ty TNHH MTV In tài chính ....... 42

Sơ đồ 2.3: Sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất của công ty in tài chính........ 46

Bảng 2.1. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty trong những

năm gần đây................................................................................................. 37

1

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Nền kinh tế nước ta hiện nay là một nền kinh tế thị trường, các doanh

nghiệp muốn tồn tại và phát triển buộc phải đáp ứng tốt nhu cầu thị trường

đề ra, hay nói cách khác các doanh nghiệp phải tuân thủ đồng thời các quy

luật cung cầu, quy luật giá trị và đặc biệt là quy luật cạnh tranh trên thị

trường. Để sản phẩm của mình có thể đứng vững trên thị trường, doanh

nghiệp phải thúc đẩy nghiên cứu thị trường, thay đổi mẫu mã sản phẩm cho

phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm và hạ giá thành. Bởi vì chỉ có sản

phẩm với chất lượng tốt, giá thành hạ thì mới giúp doanh nghiệp tạo được uy

tín trên thị trường, tăng số lượng sản phẩm tiêu thụ, đem lại nhiều lợi nhuận

cho doanh nghiệp. Muốn làm được điều đó, doanh nghiệp phải sử dụng và

quản lý chi phí sản xuất một cách có hiệu quả, phải hạch toán chính xác, đầy

đủ, kịp thời các chi phí sản xuất bỏ ra để tính chính xác giá thành sản phẩm.

Từ đó có những biện pháp tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm. Xét

trong phạm vi toàn bộ nền kinh tế, việc hạ giá thành sản phẩm của doanh

nghiệp đem lại sự tăng tích luỹ cho nền kinh tế. Do đó, hạ giá thành sản

phẩm không chỉ là vấn đề của các doanh nghiệp mà còn là vấn đề quan tâm

của toàn ngành, toàn xã hội.

Doanh nghiệp làm tốt việc chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm sẽ

giúp doanh nghiệp tính toán giá thành một cách chính xác để từ đó xác định

được kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời sẽ cung cấp những thông

tin cần thiết cho bộ máy quản lý để các nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra những

biện pháp chiến lược phù hợp, giúp doanh nghiệp sử dụng vốn hiệu quả, chủ

động trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.

2

Xuất phát từ tầm quan trọng của chi phí và tính giá thành sản phẩm, tôi đã

lựa chọn đề tài: “ Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại

Công Ty TNHH MTV In Tài Chính”

1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Việc nghiên cứu đề tài nhằm các mục tiêu cụ thể sau:

Về mặt lý luận:

Góp phần làm sáng tỏ và hoàn thiện một cách có hệ thống những lý

luận cơ bản về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở doanh

nghiệp sản xuất.

Về mặt thực tế:

Vận dụng lý luận nghiên cứu thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và

tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV In Tài Chính. Trên cơ sở đó

đề xuất giải pháp hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm phù hợp với điều kiện thực tế ở công ty trong điều kiện hiện nay.

1.3.ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

* Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chi phí sản xuất và giá thành sản

phẩm của công ty TNHH MTV In Tài Chính

* Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi về không gian: Chỉ nghiên cứu tại công ty TNHH MTV In Tài

Chính. Phạm vi về thời gian: Do hạn chế về mặt thời gian nghiên cứu nên đề

tài chỉ tập trung nghiên cứu trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến năm

2015. Đề tài chủ yếu đi sâu vào những vấn đề lý luận và thực tiễn về chi phí

sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV In Tài Chính.

1.4.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, kết hợp

sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: phương pháp diễn giải, quy

3

nạp, phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp thống

kê,… để nghiên cứu các vấn đề cụ thể về thực trạng tại Công ty TNHH MTV

In Tài Chính.

1.5. KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Luận văn được chia thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 2 : Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành

sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất

Chương 3 : Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản

phẩm ở Công ty TNHH MTV In Tài Chính

Chương 4 : Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất

và tính giá thành sản phẩm ở Công ty TNHH MTV In Tài Chính.

1.6.Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Đề tài nghiên cứu thực trạng tổ chức kế toán chi phí sản xuất và tính

giá thành sản phẩm đồng thời nêu rõ những tồn tại cần tiếp tục hoàn thiện

trong tại Công ty TNHH MTV In Tài Chính. Mặt khác với các giải pháp đã

đề xuất trong đề tài này hy vọng sẽ đóng góp nhằm hoàn thiện kế toán chi phí

sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH MTV In Tài Chính

trong thời gian tới.

4

CHƯƠNG 2

LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

2.1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ

THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT

2.1.1. Lý luận chung về chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất

2.1.1.1. Chi phí sản xuất.

Sự hình thành và phát triển của xã hội loài người gắn liền với quá trình lao

động, sản xuất để tạo ra của cải vật chất. Để tạo ra sản phẩm đòi hỏi phải bỏ

ra một lượng vật chất cụ thể (vật tư, máy móc thiết bị…) kết hợp với sức lao

động của con người trong một khoảng thời gian nhất định. Như vậy, để tiến

hành sản xuất hàng hoá, người sản xuất phải bỏ chi phí về thù lao lao động, về

tư liệu lao động và đối tượng lao động. Vì thế, sự hình thành nên các chi phí

sản xuất để tạo ra giá trị sản phẩm sản xuất là tất yếu khách quan.

Dưới góc độ kế toán tài chính: Chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền

của toàn bộ các khoản hao phí về vật tư, TSCĐ, nhân công, dịch vụ..mà

doanh nghiệp đã bỏ ra để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong

một kỳ kế toán nhất định.

Dưới góc độ kế toán quản trị: Mục đích của kế toán quản trị chi phí là

cung cấp thông tin chi phí phù hợp, kịp thời cho việc ra quyết định của các

nhà quản trị kinh doanh. Vì vậy, với kế toán quản trị việc nhận thức chi phí

không phải đơn thuần như kế toán tài chính, chi phí còn được nhận thức theo

phương diện thông tin ra quyết định.

2.1.1.2. Phân loại chi phí sản xuất

Do chi phí sản xuất kinh doanh có rất nhiều loại nên cần thiết phải phân

loại chi phí nhằm tạo thuận lợi cho quản lý và hạch toán chi phí. Đồng thời

xuất phát từ các mục đích và yêu cầu khác nhau của quản lý và phục vụ cho

5

các quyết định kinh doanh nên chi phí sản xuất cũng được phân loại theo các

tiêu thức khác nhau.

Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế:

Theo cách phân loại này, căn cứ vào tính chất, nội dung kinh tế của các

chi phí giống nhau được xếp vào một yếu tố, không phân biệt chi phí đó phát

sinh ở lĩnh vực nào, ở đâu và mục đích, tác dụng của chi phí đó như thế nào.

Toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ doanh nghiệp được chia làm 5

yếu tố sau:

- Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ chi phí về các đối tượng

lao động như nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay

thế, vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản mà doanh nghiệp đã sử dụng trong các

hoạt động sản xuất trong kỳ.

- Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ số tiền lương phụ cấp và các khoản

trích theo lương của người lao động thực hiện hoạt động sản xuất trong kỳ.

- Chi phí khấu hao tài sản cố định: là toàn bộ số trích khấu hao tài sản

cố định trong kỳ sử dụng cho sản xuất của doanh nghiệp.

- Chi phí dịch vụ mua ngoài: toàn bộ số tiền doanh nghiệp chi trả về các

loại dịch vụ mua ngoài như tiền điện nước phục vụ cho hoạt động sản xuất.

- Chi phí bằng tiền khác: là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình sản

xuất ngoài bốn yếu tố chi phí trên.

Phân loại chi phí theo phương pháp này có tác dụng rất lớn trong quản

lý chi phí sản xuất, nó cho biết kết cấu, tỷ trọng trong từng yếu tố chi phí là cơ

sở để phân tích, đưa tình hình thực hiện dự toán chi phí, là cơ sở cho việc lập

kế hoạch cung ứng vật tư, tiền vốn, huy động sử dụng cho kỳ sau.

Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí:

Theo cách phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ

được chia thành các khoản mục sau:

6

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu

chính, vật liệu phụ, nhiên liệu sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất sản phẩm

(Không tính vào mục này những chi phí, nguyên vật liệu sử dụng vào mục

đích sản xuất chung và những hoạt động ngoài sản xuất).

- Chi phí nhân công trực tiếp: Là toàn bộ chi phí về tiền lương, tiền công,

phụ cấp phải trả và các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của công

nhân trực tiếp sản xuất.

- Chi phí sản xuất chung: là những chi phí dùng cho việc quản lý và phục

vụ sản xuất chung ở các phân xưởng, tổ, đội sản xuất ngoài hai khoản mục chi

phí trực tiếp trên. Bao gồm:

+ Chi phí nhân viên phân xưởng.

+ Chi phí vật liệu.

+ Chi phí dụng cụ sản xuất.

+ Chi phí khấu hao tài sản cố định.

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài.

+ Chi phí bằng tiền khác.

Cách phân loại này có tác dụng phục vụ cho yêu cầu quản lý chi phí sản xuất

theo định mức, là cơ sở tính giá sản phẩm theo khoản mục và xác định kết quả

hoạt động sản xuất kinh doanh, là căn cứ để phân tích tình hình thực hiện kế

hoạch giá thành và định mức chi phí cho kỳ sau.

Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ giữa chi phí với khối lượng sản

phẩm, công việc lao vụ:

Chi phí sản xuất được chia làm 3 loại:

- Chi phí sản xuất khả biến: Là những chi phí thay đổi tỷ lệ với mức độ hoạt

động của đơn vị có thể là sản lượng sản phẩm sản xuất ra, số giờ máy hoạt

động, doanh thu bán hàng thực hiện.

7

- Chi phí bất biến: Là những chi phí về tổng số không thay đổi khi có sự

thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị.

- Chi phí hỗn hợp: Bản thân chi phí này gồm cả các yếu tố định phí và biến

phí.

Việc phân chia chi phí theo cách phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong

quá trình quản lý chi phí sản xuất tại doanh nghiệp, nó là cơ sở thiết kế và xây

dựng mô hình chi phí trong mối quan hệ giữa chi phí, khối lượng và lợi

nhuận. Là cơ sở để phân tích xác định điểm hòa vốn, là cơ sở để ra các quyết

định quan trọng khác trong kinh doanh. Ngoài ra, sự phân loại chi phí theo

tiêu thức này còn giúp các nhà quản trị xác định đúng đắn phương hướng sử

dụng và nâng cao hiệu quả của các loại chi phí.

Phân loại chi phí theo khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi

phí.

- Chi phí trực tiếp: Bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công.

- Chi phí gián tiếp: Cần phải phân bổ những chi phí này cho các sản phẩm

theo những tiêu chuẩn phân bổ thích hợp.

Việc phân chia chi phí theo cách phân loại này chỉ có ý nghĩa tương đối

trong doanh nghiệp, nó phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm quá trình sản xuất,

đặc điểm tổ chức sản xuất, đặc điểm yêu cầu và trình độ quản lý của từng

doanh nghiệp cụ thể. Cách thức phân loại chi phí này cũng chỉ có ý nghĩa đối

với kỹ thuật hạch toán và lưu ý các nhà quản lý khi tiến hành phân bổ chi phí

cho các đối tượng phải quan tâm đến việc lựa chọn tiêu chuẩn phân bổ, bởi vì

các tiêu chuẩn phân bổ được lựa chọn ảnh hưởng rất nhiều đến mức độ chính

xác của các chi phí gián tiếp cho từng đối tượng.

Tuy có nhiều tiêu thức phân loại chi phí khác nhau nhưng tại Công ty

TNHH MTV In Tài Chính phân loại chi phí sản xuất theo khoản mục chi phí

8

và chi phí sản xuất chung được hạch toán chi tiết cho từng phân xưởng của

Công ty.

2.1.2. Lý luận chung về giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất

2.1.2.1 Giá thành sản phẩm

Giá thành sản xuất sản phẩm được xác định bao gồm những chi phí về

lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí khác được dùng để sản xuất

hoàn thành một khối lượng sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định.

Mối quan hệ giữa chi phí và giá thành sản phẩm

Về mặt bản chất, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là biểu hiện hai

mặt của quá trình sản xuất kinh doanh. Chúng giống nhau về chất vì đều biểu

hiện bằng tiền những hao phí về lao động sống, lao động vật hoá bỏ ra nhưng

khác nhau về mặt lượng. Khi nói đến chi phí sản xuất là giới hạn trong một thời

kỳ nhất định, không phân biệt là cho loại sản phẩm nào, đã hoàn thành hay

chưa. Còn khi nói đến giá thành sản phẩm là xác định một lượng chi phí sản

xuất nhất định, tính cho một đại lượng kết quả hoàn thành nhất định.

Về mặt lượng, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm có thể khác nhau

khi có sản phẩm sản sản xuất dở dang đầu kỳ hoặc cuối kỳ. Sự khác nhau về

mặt lượng và mối quan hệ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm thể hiện ở

công thức tính giá thành tổng quát sau:

Z = Dđk + C - Dck

Z : Tổng giá thành sản phẩm

Dđk : chi phí sản xuất kinh doanh dở dang đầu kỳ

C : Tổng chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ

Dck : Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang cuối kỳ

9

2.1.2.2 Phân loại giá thành sản phẩm

Để đáp ứng yêu cầu của quản lý và hạch toán, giá thành sản phẩm được

phân chia làm nhiều loại khác nhau, tùy theo các tiêu thức sử dụng để phân

loại giá thành:

Phân loại giá thành theo thời gian và cơ sở số liệu tính giá thành.

Giá thành sản phẩm gồm 3 loại:

- Giá thành kế hoạch: Là chi phí sản phẩm được tính toán trên cơ sở chi

phí sản xuất kế hoạch và sản lượng kế hoạch. Việc tính toán chi phí kế hoạch

được tiến hành trước khi bắt đầu quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm, do bộ

phận kế hoạch của doanh nghiệp thực hiện.

- Giá thành định mức: Là giá thành sản phẩm được tính toán trên cơ sở

định mức chi phí hiện hành và chỉ định tính cho đơn vị sản phẩm. Việc tính

giá thành định mức là công cụ quản lý định mức của doanh nghiệp, là thước

đo chính xác để xác định kết quả sản lượng tài sản, vật tư, lao động trong sản

xuất giúp cho đánh giá đúng đắn các giải pháp kinh tế kỹ thuật mà doanh

nghiệp đã thực hiện trong quá trình hoạt động sản xuất nhằm nâng cao hiệu

quả sản xuất kinh doanh.

- Giá thành thực tế: Là giá thành sản phẩm được tính trên cơ sở số liệu

chi phí sản xuất thực tế phát sinh và được trong kỳ và sản lượng sản phẩm

thực tế đã sản xuất trong kỳ. Giá thành thực tế chỉ có thể tính toán được sau

khi kết thúc qúa trình sản xuất sản phẩm và được tính toán cho cả chỉ tiêu

tổng giá thành và chi phí. Giá thành thực tế là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp phản

ánh kết quả phấn đấu của doanh nghiệp trong việc tổ chức và sử dụng các giải

pháp kinh tế kỹ thuật, giải pháp công nghệ để thực hiện quá trình sản xuất sản

phẩm, Giúp DN xác định kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như

nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với Nhà nước, các đối tác kinh doanh.

10

Cách phân loại này có tác dụng trong việc quản lý, giám sát chi phí,

xác định nguyên nhân vượt (hụt) định mức chi phí trong kỳ hoạch toán từ đó

điều chỉnh kế hoạch định mức cho phù hợp.

Phân loại giá thành sản phẩm theo phạm vi chi phí

Bao gồm :

- Giá thành sản xuất: Bao gồm các chi phí sản xuất như chi phí nguyên

vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung tính cho

sản phẩm, công việc hay lao vụ đã hoàn thành.

- Giá thành toàn bộ: Bao gồm chi phí sản xuất và chi phí bán hàng, chi

phí quản lý doanh nghiệp tính cho sản phẩm được tiêu thụ.

Giá thành toàn bộ sản phẩm = Giá thành sản xuất sản phẩm + Chi phí

bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp

Cách phân loại này giúp cho nhà quản lý biết được kết quả kinh doanh

lãi (lỗ) của từng mặt hàng, từng loại dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh.

2.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT

2.2.1. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất

Đối tượng kế toán chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn để chi phí sản

xuất được nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra, giám sát và tính giá thành. Xác

định đối tượng chi phí sản xuất là khâu đầu tiên trong việc tổ chức kế toán chi

phí sản xuất. Thực chất của việc xác định đối tượng chi phí sản xuất là xác

định nơi phát sinh chi phí (phân xưởng, bộ phận sản xuất, giai đoạn công

nghệ,…) hoặc đối tượng chịu chi phí (sản phẩm, đơn đặt hàng,…)

Căn cứ để xác định đối tượng kế toán chi phí sản xuất:

Khi xác định đối tượng chi phí sản xuất trước hết phải căn cứ vào đặc

điểm, công dụng của chi phí trong sản xuất, sau đó phải căn cứ vào cơ cấu tổ

chức sản xuất kinh doanh, quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất

sản phẩm, khả năng, trình độ của các nhà quản trị doanh nghiệp, của cán bộ,

11

nhân viên kế toán và yêu cầu quản lý giá thành của doanh nghiệp. Tùy thuộc

vào đặc điểm của tình hình cụ thể mà đối tượng kế toán chi phí sản xuất trong

các doanh nghiệp có thể là:

- Từng loại sản phẩm, chi tiết sản phẩm, nhóm sản phẩm, đơn đặt hàng

- Từng phân xưởng, giai đoạn công nghệ sản xuất

- Toàn bộ quy trình công nghệ sản xuất toàn doanh nghiệp

2.2.2. Phương pháp chi phí sản xuất

Phương pháp chi phí sản xuất là cách thức mà kế toán sử dụng để, phân

loại các tài khoản chi phí sản xuất phát sinh trong một kỳ theo các đối tượng

chi phí đã xác định. Nội dung cơ bản của phương pháp kế toán chi phí sản

xuất là căn cứ vào các đối tượng chi phí sản xuất đã xác định để mở các sổ kế

toán nhằm ghi chép, phản ánh các chi phí phát sinh theo đúng các đối tượng

hoặc tính toán, phân bổ phần chi phí phát sinh cho các đối tượng đó.

Tùy thuộc vào khả năng quy nạp của chi phí vào các đối tượng chi phí,

kế toán sẽ áp dụng các phương pháp chi phí sản xuất một cách thích hợp.

Thông thường tại các doanh nghiệp hiện nay có hai phương pháp chi phí như

sau:

- Phương pháp trực tiếp: Áp dụng trong trường hợp chi phí sản xuất phát

sinh có liên quan trực tiếp tới từng đối tượng kế toán chi phí sản xuất riêng

biệt. Do đó có thể căn cứ vào chứng từ ban đầu để hạch toán trực tiếp cho

từng đối tượng riêng biệt.

- Phương pháp gián tiếp: Áp dụng trong trường hợp chi phí sản xuất phát

sinh có liên quan đến nhiều đối tượng kế toán chi phí, không tổ chức ghi chép

ban đầu cho từng đối tượng được. Cần phải chung cho nhiều đối tượng sau đó

lựa chọn tiêu chuẩn phân bổ thích hợp để phân bổ khoản chi phí này cho từng

đối tượng kế toán chi phí.