Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI
NGUYỄN HỒNG LIÊN
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN
NHÂN LỰC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LẠNG SƠN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
HÀ NỘI - 2015
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
NGUYỄN HỒNG LIÊN
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN
NHÂN LỰC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LẠNG SƠN
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
Mã số : 60340404
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HOÀNG BÍCH HỒNG
HÀ NỘI - 2015
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi,
chưa được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào. Các số liệu,
nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo
tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Nguyễn Hồng Liên
i
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC ..................................................................................................... i
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT......................................................................iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU.......................................................................... iv
DANH MỤC HÌNH VẼ................................................................................ v
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài ............................................ 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu........................................................... 6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................ 7
5. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 7
5.1. Phương pháp thống kê phân tích........................................................... 7
5.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp .................................................... 7
5.3. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp .................................................. 8
6. Những đóng góp mới của đề tài............................................................... 9
7. Kết cấu của luận văn................................................................................ 9
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
NGUỒN NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC.............................................. 10
1.1. Một số khái niệm có liên quan ............................................................ 10
1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực................................................................ 10
1.1.2. Khái niệm nguồn nhân lực trong tổ chức......................................... 11
1.1.3. Khái niệm chất lượng nguồn nhân lực ............................................. 11
1.1.4. Khái niệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức....... 12
1.2. Nội dung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ................................. 12
1.2.1. Nâng cao thể lực................................................................................ 12
1.2.2. Nâng cao trí lực................................................................................. 13
1.2.3. Nâng cao tâm lực............................................................................... 14
1.2.4. Một số hoạt động nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức.... 17
1.3. Các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức ...... 21
1.3.1. Các tiêu chí đánh giá thể lực............................................................. 21
1.3.2. Các tiêu chí đánh giá trí lực.............................................................. 22
1.3.3. Các tiêu chí đánh giá tâm lực............................................................ 24
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực .. 24
1.4.1. Các yếu tố bên ngoài.......................................................................... 24
1.4.2. Các yếu tố bên trong.......................................................................... 26
ii
1.5. Kinh nghiệm và bài học của bảo hiểm xã hội của một số tỉnh, thành
..................................................................................................................... 30
1.5.1. Kinh nghiệm và bài học của bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dương ...... 30
1.5.2. Kinh nghiệm và bài học của bảo hiểm xã hội tỉnh Kiên Giang ........ 31
1.5.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho bảo hiểm xã hội tỉnhLạng Sơn ...... 32
CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN .......
NHÂN LỰC TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LẠNG SƠN.................... 34
2.1. Khái quát chung về bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn.......................... 34
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển................................................... 34
2.1.2. Kết quả thực hiện nhiệm vụ (2010 - 2014)........................................ 37
2.2. Thực trạng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại BHXH tỉnh
Lạng Sơn..................................................................................................... 41
2.2.1. Nâng cao thể lực................................................................................ 41
2.2.2. Nâng cao trí lực................................................................................. 44
2.2.3. Nâng cao tâm lực............................................................................... 47
2.2.4. Một số hoạt động nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Lạng Sơn................................................................................... 49
2.3. Đánh giá thực trạng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn......................................................................... 65
2.3.1. Những thành tựu đạt được................................................................ 65
2.3.2. Một số tồn tại cần khắc phục và nguyên nhân.................................. 68
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN
LỰC BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH LẠNG SƠN........................................ 72
3.1. Phương hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực........................ 72
3.2. Một số giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Lạng Sơn .................................................................................. 74
3.2.1. Hoàn thiện quy hoạch cán bộ............................................................ 74
3.2.2. Hoàn thiện công tác tuyển dụng, sử dụng và đánh giá người lao động ... 76
3.2.3. Chính sách đãi ngộ người lao động .................................................. 81
3.2.4. Hoàn thiện công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực................. 84
KẾT LUẬN................................................................................................. 89
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 91
PHỤ LỤC.................................................................................................... 95
iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
: Bảo hiểm xã hội
BHXH
BHYT
: Bảo hiểm y tế
BHXHTN
CCVC
: Bảo hiểm xã hội tự nguyện
: Công chức viên chức
: Chế độ bảo hiểm xã hội
: Công nghệ thông tin
: Giám định bảo hiểm y tế
: Kế hoạch tài chính
CĐBHXH
CNTT
GĐBHYT
KHTC
TCHC
: Tổ chức hành chính
TN&QLHS
: Tiếp nhận và quản lý hổ sơ
iv
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TRANG
Bảng 1.1: Quy định phân loại sức khỏe theo thể lực Việt Nam..................... 22
Bảng 2.1: Đối tượng tham gia BHXH, BHYT, BHXHTN ( 2010 - 2014) .... 37
Bảng 2.2: Số thu BHXH, BHYT giai đoạn 2010 - 2014 ............................... 38
Bảng 2.3: Tổng chi BHXH, BHYT giai đoạn 2010 - 2014 ........................... 40
Bảng 2.4: Kết quả kết dư quỹ BHYT giai đoạn 2010 - 2014 ........................ 41
Bảng 2.6: Cơ cấu lao động theo tuổi của BHXH tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2010
- 2014........................................................................................................... 42
Bảng 2.8: Thống kê trình độ đào tạo của cán bộ, CCVC của BHXH tỉnh Lạng
Sơn............................................................................................................... 44
Bảng 2.9: Chất lượng nhân lực của BHXH tỉnh Lạng Sơn theo trình độ lý luận
chính trị........................................................................................................ 45
Bảng 2.10: Kết quả đánh giá công chức viên chức ....................................... 46
Bảng 2.11: Thành tích và các danh hiệu thi đua cá nhân và tập thể của BHXH
tỉnh Lạng Sơn giai đoạn 2010 - 2014............................................................ 48
Bảng 2.12: Quy hoạch chức danh cán bộ quản lý tại BHXH tỉnh Lạng Sơn
giai đoạn 2010 – 2015 .................................................................................. 49
Bảng 2.14: Căn cứ chấm điểm thi đua tại BHXH tỉnh Lạng Sơn.................. 56
Bảng 2.15: Mức thưởng cho các cá nhân đạt các danh hiệu thi đua .............. 58
Bảng 2.16: Mức thưởng cho tập thể đạt các danh hiệu thi đua...................... 59
Bảng 2.18: Mức chi khám chữa bệnh, đồng phục hàng năm tại BHXH tỉnh
Lạng Sơn...................................................................................................... 61
Bảng 2.19: Chi phí đào tạo qua các năm của BHXH tỉnh Lạng Sơn ............. 65
v
DANH MỤC HÌNH VẼ
TRANG
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu bộ máy tổ chức của bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn......... 36
Sơ đồ 2.2: Quy trình tuyển dụng................................................................... 53
Biểu đồ 2.1: Cơ cấu giới tính của BHXH tỉnh Lạng Sơn năm 2014.............. 42
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời đại ngày nay, con người được coi là một ''tài nguyên đặc
biệt'', là nhân tố trung tâm của mọi hoạt động, vừa là chủ thể vừa là đối tượng
của hoạt động - một nguồn lực của sự phát triển kinh tế. Bởi vậy việc phát
triển con người, phát triển Nguồn nhân lực trở thành vấn đề chiếm vị trí trung
tâm trong hệ thống phát triển các nguồn lực. Chăm lo đầy đủ đến con người là
yếu tố bảo đảm chắc chắn nhất cho sự phồn vinh, thịnh vượng của mọi quốc
gia. Đầu tư cho con người là đầu tư có tính chiến lược, là cơ sở chắc chắn
nhất cho sự phát triển bền vững.
Một quốc gia muốn phát triển thì cần phải có các nguồn lực của sự phát
triển kinh tế như: tài nguyên thiên nhiên, vốn, khoa học - công nghệ, con
người. Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có
tính chất quyết định trong sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mọi quốc
gia từ trước đến nay. Một nước cho dù có tài nguyên thiên nhiên phong phú,
máy móc kỹ thuật hiện đại nhưng không có những con người có trình độ, có
đủ khả năng khai thác các nguồn lực đó thì khó có khả năng có thể đạt được
sự phát triển như mong muốn.
Trong tổ chức, nguồn nhân lực vừa là nhân tố tạo ra sự khác biệt vừa tạo
ra tính cạnh tranh cho các tổ chức, đồng thời nguồn nhân lực là yếu tố quyết
định việc sử dụng các yếu tố nguồn lực khác của tổ chức. Đặc biệt trong điều
kiện hiện nay khi mà công nghệ thông tin đang được ứng dụng mạnh mẽ
trong hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội thì nhân tố con người lại càng
trở nên quan trọng hơn nữa. Tổ chức luôn phải đảm bảo có đội ngũ nhân viên
đáp ứng kịp thời với sự thay đổi đó. Bởi vậy, chất lượng nguồn nhân lực luôn
là nhân tố được quan tâm phát triển nhiều nhất trong các doanh nghiệp, đó là
2
quá trình biến đổi về số lượng, chất lượng và cơ cấu nhằm tạo ra một đội ngũ
nhân viên ngày càng có khả năng đáp ứng tốt nhất nhu cầu của công việc, phù
hợp với đặc trưng của từng tổ chức.
Chất lượng nguồn nhân lực là lợi thế so sánh hàng đầu của tổ chức bởi vì
nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ góp phần quan trọng trong việc duy trì và
phát triển của tổ chức. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho tổ chức và
bồi dưỡng xây dựng đội ngũ nhân lực lớn mạnh, có năng lực, trình độ và
phẩm chất, uy tín cao, sẽ góp phần tích cực nâng cao chất lượng, hiệu quả,
sức cạnh tranh, phát triển nhanh, bền vững và góp phần đẩy mạnh sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Chính sách Bảo hiểm xã hội là nền tảng cơ bản cho an sinh xã hội mỗi
quốc gia. Chính sách BHXH là một bộ phận quan trọng trong chính sách kinh
tế và xã hội của Nhà nước, là những chủ trương, quan điểm, nguyên tắc
BHXH để giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến tầng lớp đông đảo người
lao động và các vấn đề kích thích phát triển kinh tế của từng thời kì. Với sự
mệnh to lớn này, đội ngũ nhân lực ngành BHXH phải được đảm bảo, không
ngừng nâng cao, học hỏi để hoàn thiện sứ mệnh của mình, góp phần đảm bảo
an sinh xã hội.
Lạng Sơn là tỉnh miền núi phía Bắc, trong sự nghiệp đổi mới, Đảng bộ,
chính quyền nhân dân trong tỉnh đã vượt qua mọi khó khăn, từng bước Lạng
Sơn thành tỉnh có kinh tế, văn hóa phát triển, quốc phòng an ninh được giữ
vững. Song cho đến nay Lạng Sơn vẫn còn là tỉnh nghèo và lạc hậu so với các
tỉnh khác, người dân tộc thiểu số là chủ yếu, nguồn nhân lực của tỉnh chưa
thực sự đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước. Do đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực càng trở nên cấp
thiết hơn.
3
Chính vì các lý do trên, có thể khẳng định rằng việc nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực cho một tổ chức là vô cùng quan trọng và cần thiết với bất kỳ
tổ chức nào, đặc biệt là đối với ngành Bảo hiểm xã hội. Với đội ngũ nhân viên
chất lượng cao, ngành BHXH sẽ giải quyết tốt chế độ an sinh xã hội, góp
phần bình ổn cuộc sống người lao động nói riêng và quốc gia nói chung.
Nhận thức được tầm quan trọng và sự cần thiết về chất lượng nguồn
nhân lực, em đã chọn đề tài: “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn” để làm luận văn tốt nghiệp.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu của đề tài
Những năm gần đây, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực luôn là đề tài
được quan tâm không chỉ đối với các nhà quản trị mà còn được rất nhiều các
tác giả trong và ngoài nước chọn làm đề tài nghiên cứu khoa học, bao gồm
các học giả, các nhà nghiên cứu và các sinh viên. Có thể kể đến một số công
trình nghiên cứu tiêu biểu sau:
- TS. Đoàn Văn Khái (2005), Nguồn lực con người trong quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam, tạp chí Lý luận chính trị, Hà Nội. Tác
giả đã làm rõ một số vấn đề chung về công nghiệp hóa, hiện đại hóa như:
Khái lược quá trình công nghiệp hóa trên thế giới; nội dung, bản chất, tính
tất yếu và đặc điểm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay;
đồng thời làm rõ vai trò của nguồn lực con người đó là yếu tố quyết định sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; thực trạng nguồn lực con người ở Việt
Nam hiện nay và những vấn đề đặt ra trước yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa. Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra những phương hướng, quan điểm chỉ đạo
và những giải pháp cơ bản: nhóm giải pháp về khai thác hợp lý, có hiệu quả
nguồn lực con người; nhóm giải pháp về phát triển nguồn lực con người;
nhóm giải pháp xây dựng môi trường xã hội thuận lợi nhằm khai thác và phát
4
triển hiệu quả nguồnlực con người đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại
hóa ở Việt Nam.
- Tác giả Lê Thị Hồng Điệp (2005), “Phát triển nguồn nhân lực chất
lượng cao để hình thành nền kinh tế tri thức ở Việt Nam”. Luận án tiến sĩ kinh
tế chính trị, Trung tâm đào tạo bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Đại học
Quốc gia, Hà Nội. Tác giả đã nghiên cứu: Góp phần làm phong phú thêm
những lý luận mới về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để hình thành
nền kinh tế tri thức thông qua những phân tích nội dung, tiêu chí và những
yếu tố tác động tới quá trình phát triển lực lượng này; Thực hiện việc đánh giá
tương đối toàn diện thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để
hình thành nền kinh tế tri thức giai đoạn 2001 - 2007 gắn với những nội dung
tiêu chí và những yếu tố tác động đã nêu trên; Đề xuất một số giải pháp phát
triển nguồn nhân lực chất lượng caođể hình thành nền kinh tế tri thức ở Việt
Nam trong tương lai. Những đề xuất đó góp phần tìm ra con đường và cách
thức hiệu quả để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thực sự trở thành
lực lượng tiên phong trên hành trình hiện thực hóa nền kinh tế tri thức ở Việt
Nam.
- Trần Văn Tùng (2005), “ Đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn nhân
lực tài năng”, Nxb Thế giới, Hà Nội. Nội dung cuốn sách trình bày những
kinh nghiệm trong phát hiện, đào tạo và sử dụng tài năng khoa học - công
nghệ sản xuất kinh doanh, quản lý của Mỹ và một số quốc gia châu Âu (Đức,
Pháp,Anh), châu Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và một số quốc gia
châu Á khác). Từ đó tác giả đã đưa ra vấn đề: Việt Nam cần đổi mới các
chính sách đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng nguồn tài năng hiện có. Công trình
nghiên cứu của tác giả có ý nghĩa thực tiễn to lớn đối với nước ta trong việc
phát hiện, đào tạo, sử dụng tài năng khoa học - công nghệ phục vụ sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa và công cuộc đổi mới đất nước.
5
- TS Phạm Công Nhất (2008), “ Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp
ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập quốc tế”, Tạp chí Cộng sản số 786 (tháng 4
năm 2008). Tác giả đã phân tích làm rõ thực trạng nguồn nhân lực ở nước ta
trong giai đoạn hiện nay, về số lượng và chất lượng. Đặc biệt, điểm nhấn trong
bài viết của tác giả chính là chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam đang còn
nhiều hạn chế, yếu kém, cho dù nước ta có nguồn nhân lực dồi dào. Bên cạnh
đó, tác giả đã chỉ ra một số nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trạng đó, trên
cơ sở đó đã đề xuất một số những giải pháp để có thể phát triển nguồn nhân lực
chất lượng cao đủ mạnh đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước.
- Tác giả Nguyễn Tiến Dũng, Đỗ Văn Dạo “Vấn đề phát triển nguồn
nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay”; Tạp chí Lao động và xã hội, số
329, tháng 2 - 2008. Thông qua bài viết các tác giả đánh giá thực trạng của
nguồn nhân lực chất lượng cao, chỉ ra những vấn đề bất cập và từ đó đưa ra
các giải pháp để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước ta hiện nay.
- PGS.TS Phan Thanh Khôi, TS Nguyễn Văn Sơn (2011), “Xây dựng đội
ngũ trí thức lớn mạnh, chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước”,
Tạp chí Tuyên giáo số 7/2011. Các tác giả đã khẳng định vai trò của trí thức -
lực lượng sáng tạo đặc biệt quan trọng có vai trò to lớn trong sự nghiệp
xâydựng và bảo vệ đất nước. Từ đó đưa ra những quan điểm mang tính giải
pháp cơ bản nhất để xây dựng đội ngũ trí thức, đặc biệt là việc thực hiện xây
dựngđội ngũ trí thức theo nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.
- TS Nguyễn Huy Ban, nguyên Tổng giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt
Nam (2006),“Nghiên cứu xây dựng luận cứ khoa học cơ bản để hoàn thiện hệ
thống BHXH ở Việt Nam”. Tác giả nghiên cứu những nguyên tắc cơ bản
trong hoạt động đầu tư và phát triển quỹ BHXH và việc ứng dụng kinh
6
nghiệm các nước trên thế giới vào việc ứng dụng nghiên cứu cải cách hệ
thống đảm bảo xã hội.
- Tác giả Ngô Võ Lược (2014), “Nâng cao chất lượng phục vụ BHXH,
BHYT vì sự phát triển bền vững”, Tạp chí BHXH tháng 8/2014.
Như vậy, đã có nhiều công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực từ những
góc độ khác nhau, giải quyết nhiều vấn đề lý thuyết, thực tiễn liên quan, tuy
nhiên hầu hết các đề tài tập trung nghiên cứu các phương diện khác nhau của
sự phát triển con người Việt Nam và đề xuất những giải pháp để phát huy
nhân tố con người, phát triển nguồn nhân lực, có rất ít công trình nào nghiên
cứu sâu về vấn đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong ngành Bảo hiểm
xã hội. Đây là đề tài hết sức mới mẻ, rất ít học giả chú ý đến đề tài này. Do
đó, với đề tài : “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm xã hội
tỉnh Lạng Sơn”, tác giả mong muốn thực hiện nghiên cứu một cách hệ thống
chủ đề này trong phạm vi ngành Bảo hiểm xã hội nói chung và Bảo hiểm xã
hội tỉnh Lạng Sơn nói riêng.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích:
Hệ thống hóa những lý luận cơ bản về chất lượng nguồn nhân lực và
nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Làm rõ thực trạng chất lượng nguồn nhân lực Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng
Sơn, từ đó đề xuất giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực.
Nhiệm vụ:
Một là, nghiên cứu những vấn đề lý luận về nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực.
7
Hai là, nghiên cứu, tìm hiểu, đánh giá thực trạng nâng cao nguồn nhân
lực tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn, tìm ra những thành quả đã đạt được,
những mặt còn tồn tại và nguyên nhân.
Ba là, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện nâng cao chất lượng nguồn
nhân lực tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn, cũng là các giải pháp cho BHXH
các tỉnh khác tham khảo.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Nguồn nhân lực (công chức, viên
chức, lao động hợp đồng) đang làm việc tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn.
Phạm vi nghiên cứu:
Về không gian: Đề tài nghiên cứu tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn gồm
văn phòng BHXH tỉnh và 11 BHXH các huyện, thành phố.
Về mặt thời gian: Đề tài nghiên cứu và phân tích dữ liệu trong khoảng
thời gian từ 2010 - 2014.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp thống kê phân tích
Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp được thực hiện với cách tiếp
cận hệ thống dữ liệu thứ cấp bằng các tài liệu tham khảo, số liệu thông tin
thực tế thu thập tại BHXH tỉnh Lạng Sơn. Luận văn sẽ phân tích chất lượng
nguồn nhân lực và có các cơ sở để so sánh. Để từ đó đề xuất một số giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
5.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp
Phương pháp quan sát: Tiến hành quan sát trong hoàn cảnh tự nhiên,
những hoạt động thực tế về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại BHXH
tỉnh Lạng Sơn.
Phương pháp điều tra, khảo sát: Thu thập thông tin qua bảng câu hỏi.
Đối tượng hỏi là công chức, viên chức, lao động hợp đồng.
8
Nội dung bảng hỏi được chia thành các nội dung nhỏ tương ứng với mục
đích nghiên cứu về xây dựng, triển khai thực hiện và đánh giá nâng cao chất
lượng nguồn nhân lực của công ty. Các câu hỏi được đưa ra dưới dạng câu hỏi
đóng.
Số lượng đơn vị mẫu: 243 (toàn bộ CBCCVC, LĐHĐ BHXH tỉnh Lạng
Sơn).
Phương pháp phỏng vấn chuyên sâu: Tiến hành phỏng vấn chuyên sâu
một số đối tượng là các cán bộ cấp cao và các cán bộ trực tiếp thực hiện nâng
cao chất lượng nguồn nhân lực, để biết thêm chi tiết các thông tin liên quan
đến các vấn đề còn tồn tại và các nguyên nhân dẫn đến thành công hay hạn
chế, từ đó đưa ra các giải pháp chính xác hơn nhằm giúp tổ chức nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực.
Phương pháp xử lý số liệu: Thông qua số liệu thu thập được, tập hợp
thống kê và tổng hợp mô tả thành các bảng số liệu, các biểu đồ,... Đồng thời
sử dụng phương pháp so sánh, tiến hành so sánh các nội dung trong bảng hỏi
với nhau theo tỷ lệ các câu trả lời, để từ đó đưa ra các ưu, nhược điểm trong
việc thực hiện nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của công chức, viên chức,
lao động hợp đồng Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn.
5.3. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp
Dữ liệu thứ cấp được thu thập thông qua các nguồn chính là:
Nguồn bên trong: Các báo cáo tổ chức cán bộ, đào tạo bồi dưỡng cán bộ
công chức, viên chức, báo cáo tài chính về tình hình hoạt động chung, và các
kế hoạch nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại đơn vị.
Nguồn bên ngoài: Những tài liệu chuyên ngành về quản trị nhân sự: tài
liệu tham khảo, giáo trình, báo, tạp trí, tài liệu dự trữ, văn bản liên quan của
Bộ Nội vụ, thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng, một số
website, công trình khoa học đã nghiên cứu và hoàn thiện trước đó...
9
6. Đóng góp mới của đề tài
Thứ nhất, làm rõ hơn một số vấn đề lý luận về khái niệm nguồn nhân lực
và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thứ hai, đánh giá đúng thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn, chỉ ra được các ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân
gây ra chúng.
Thứ ba, đề xuất một số giải pháp chủ yếu có tính khả thi nhằm nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục
viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục thì nội dung của luận văn được
kết cấu gồm 03 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tổ
chức.
Chương 2: Thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm xã hội tỉnh
Lạng Sơn.
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại Bảo hiểm xã
hội tỉnh Lạng Sơn.
10
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN
NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC
1.1. Một số khái niệm có liên quan
1.1.1. Khái niệm nguồn nhân lực
Hiện nay, trong quá trình nghiên cứu trên thế giới và trong nước , có
nhiều công trình nghiên cứu đã đề cập đến khái niệm nguồn nhân lực dưới
các góc độ khác nhau.
Theo thuyết tăng trưởng kinh tế thì: nguồn nhân lực chính là nguồn lực
chủ yếu tạo động lực cho sự phát triển. Vì vậy, nguồn nhân lực được coi là
yếu tố cơ bản hàng đầu và đóng vai trò quyết định tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Theo quan niệm của Liên hợp quốc (UN) cho rằng: “nguồn nhân lực là
tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của
con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước”
[42,tr.1].
Theo PGS.TS Nguyễn Tiệp nhìn nhận: “ nguồn nhân lực bao gồm toàn
bộ dân cư có khả năng lao động”.
Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam: Nguồn lực con người là quý
báu nhất, có vai trò quyết định, đặc biệt đối với nước ta khi nguồn lực tài
chính và nguồn lực vật chất còn hạn hẹp, đó là “ người lao động có trí tuệ, tay
nghề thành thạo, có phẩm chất tốt đẹp, được đào tạo, bồi dưỡng và phát huy
bởi nền giáo dục tiên tiến gắn liền với một nền khoa học hiện đại”.
Từ những quan niệm trên, dưới nhiều góc độ, khía cạnh, có nhiều quan
niệm về nguồn nhân lực. Nhưng nhìn chung đều thống nhất nội dung cơ bản:
Nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội, là yếu tố cấu
thành lực lượng sản xuất, giữ vai trò trung tâm và quyết định sự phát triển
11
KT-XH của một quốc gia; đồng thời là chỉ tiêu đánh giá sự phát triển, tiến bộ
xã hội của quốc gia.
Khi xem xét nguồn nhân lực ta có thể xem xét trên hai góc độ: số lượng
và chất lượng.
Về số lượng: số lượng nguồn nhân lực được tính bằng tổng số người
đang có việc làm, số người thất nghiệp và số người lao động dự phòng.
Nhưng đối với doanh nghiệp thì nguồn nhân lực không bao gồm những người
trong độ tuổi lao động của toàn xã hội mà chỉ tính những người trong độ tuổi
lao động của toàn doanh nghiệp.
Về chất lượng: nguồn nhân lực được biểu hiện thông qua thể lực, trí lực,
kỹ năng lao động, tinh thần, thái độ, ý thức lao động và phong cách làm việc.
1.1.2. Khái niệm nguồn nhân lực trong tổ chức
Trong tổ chức, nguồn nhân lực được hiểu là toàn bộ các khả năng về thể
lực và trí lực của con người được vận dụng trong quá trình lao động sản xuất.
Nó cũng được xem là sức lao động của con người - một nguồn lực quý giá
nhất trong các nguồn lực của tổ chức. Nguồn nhân lực của tổ chức bao gồm
tất cả những người làm việc trong tổ chức. Con người là yếu tố cấu thành nên
tổ chức, vận hành và quyết định sự thành bài của tổ chức.
1.1.3. Khái niệm chất lượng nguồn nhân lực
Có nhiều cách tiếp cận khác nhau nên có nhiều cách hiểu khác nhau về
chất lượng nguồn nhân lực.
Có quan điểm cho rằng, chất lượng nguồn nhân lực là mức độ đáp ứng
về khả năng làm việc của người lao động với yêu cầu công việc của tổ chức
và đảm bảo cho tổ chức thực hiện thắng lợi mực tiêu cũng như thỏa mãn cao
nhất nhu cầu của ngươi lao động.
Theo PGS.TS Mai Quốc Chánh, chất lượng nguồn nhân lực có thể được
hiểu như sau: “chất lượng nguồn nhân lực là trạng thái nhất định của nguồn
12
nhân lực thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành bên trong của nguồn
nhân lực”.
Trong phạm vi khuôn khổ luận văn, tác giả xin được sử dụng khái niệm
về chất lượng nguồn nhân lực như sau: chất lượng nguồn nhân lực là toàn bộ
năng lực của lực lượng lao động được biểu hiện thông qua ba mặt: thể lực, trí
lực, tâm lực. Ba mặt này có quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó thể lực là
nền tảng, là phương tiện để truyền tải tri thức, trí tuệ là yếu tố quyết định chất
lượng nguồn nhân lực, ý thức tác phong làm việc là yếu tố chi phối hoạt động
chuyển hóa của thể lực, trí tuệ thành thực tiễn.
1.1.4. Khái niệm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tổ chức
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là sự tăng cường sức mạnh
và kỹ năng hoạt động sáng tạo của năng lực thể chất và năng lực tinh thần của
lực lượng lao động lên đến một trình độ nhất định để lực lượng này có thể
hoàn thành được nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trong một giai đoạn phát
triển nhất định của một quốc gia, một tổ chức.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là tăng giá trị con người, cả giá trị
vật chất và tinh thần, cả trí tuệ lẫn tâm hồn cũng như kỹ năng nghề nghiệp,
làm cho con người trở thành người lao động có những năng lực và phẩm chất
mới cao hơn đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự phát triển kinh tế xã hội.
Từ góc độ này, ta có thể khẳng định rằng: nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực chính là nâng cao năng lực làm việc, kỹ năng xử lý công việc và thái độ
trong công việc của nhân lực đang làm việc tại doanh nghiệp.
Từ những luận điểm trình bày trên có thể hiểu rằng: nâng cao chất lượng
nguồn nhân lực trong tổ chức chính là nâng cao mức độ đáp ứng về khả năng
làm việc của người lao động trên các phương diện: thể lực, trí lực, tinh thần
so với yêu cầu công việc cụ thể nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức.
1.2. Nội dung nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
1.2.1. Nâng cao thể lực
Tải về để xem bản đầy đủ
144 trang
23940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại bảo hiểm xã hội tỉnh Lạng Sơn", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nang_cao_chat_luong_nguon_nhan_luc_tai_bao_hiem_xa_hoi_tinh.pdf
