Văn học nước ngoài ở trường trung học phổ thông trước yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam
VĂN HỌC NƢỚC
NGOÀI
TRƢỜNG TRUNG
HỌC PHỔ
Ở
Khoa Sƣ phạm Ngữ văn, Đại
học Vinh
THÔNG TRƢỚC
YÊU CẦU ĐỔI
MỚI GIÁO DỤC
VIỆT NAM
Điện thoại: 0912286549
Email:
PGS.TS. NGUYỄN VĂN HẠNH
TÓM TẮT
Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục đã trở thành một đòi hỏi cấp bách của
thực tiễn, đƣợc xã hội đồng tình, hƣởng ứng. Song đổi mới nhƣ thế nào? Nguyên tắc cơ
bản để đổi mới là gì? Đổi mới những gì?... Từ cách nhìn đó, bài viết phân tích, lý giải
một số vấn đề, nhƣ: mục tiêu dạy, học văn học nƣớc ngoài ở trƣờng THPT; thực trạng
của việc dạy học văn học nƣớc ngoài ở trƣờng THPT và nguyên nhân của nó. Từ đó, đề
xuất một số giải pháp cơ bản nhằm đổi mới, nâng cao chất lƣợng dạy, học văn học nƣớc
ngoài ở trƣờng THPT, nhƣ: cấu trúc chƣơng trình, đào tạo bồi dƣỡng giáo viên, kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Từ khóa: văn học nƣớc ngoài, đổi mới, chƣơng trình
ABSTRACT
Foreign Literature Curriculum in High Schools in the Request
of Innovation School Education in Vietnam
Basic and total innovation school eduaction in Vietnam nowadays has become
an urgent requirement of practical that is socially agreed and responded. However, how
will we innovate? What is the basic principle of the innovation? What will we innovate?
... Based on that view, this article analyzes as well as explains some issues such as the
objective of teaching foreign literature, the status of teaching foreign literature and its
causes. From that, this article suggests some proposed solutions to fundamental
innovation, improvement the quality of teaching foreign literature in high schools, such
as designing curriculum, training teacher and assessment.
Key words: foreign literature, innovation, curriculum
260
Ở nƣớc ta, mục tiêu giáo dục phổ thông đã đƣợc xác định rõ trong Luật giáo dục
(2005). Đó là đào tạo con ngƣời Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức
khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tƣởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội; hình thành và bồi dƣỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp
ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Với mục tiêu đó, môn văn
trong nhà trƣờng, trong đó có văn học nƣớc ngoài, có một vị trí đặc biệt quan trọng, góp
phần trang bị cho học sinh một tƣ duy năng động, sáng tạo, có khả năng liên kết và giải
quyết vấn đề, đề xuất các ý tƣởng độc đáo, giao tiếp và làm việc trong môi trƣờng rộng
lớn, đa quốc gia.
Từ rất sớm, trong chƣơng trình trung học ban hành lần đầu tiên (1956), áp dụng
cho hệ thống giáo dục ở miền Bắc, văn học nƣớc ngoài đƣợc đƣa vào với tƣ cách là một
phân môn bắt buộc. Điều này là hết sức cần thiết. Việc đƣợc tiếp xúc với nhiều nền văn
hoá, tích luỹ đƣợc tri thức mới lạ sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi tiếp xúc, giao lƣu, gia
nhập vào một không gian sống mang tính toàn cầu trong tƣơng lai. Các tác phẩm nhƣ sử
thi Ramamayana của Valmiky, thơ của Đỗ Phủ, M. Basho, kịch của W. Shakespeare,
tiểu thuyết của V. Huygo, H. Balzac, E. Hemingway, truyện ngắn của M. Sholokhov…
không chỉ mang lại cho các em những rung cảm thẩm mỹ trƣớc những áng thơ, văn bất
hủ mà còn trang bị cho các em những tri thức văn hoá về đất nƣớc Ấn Độ, Trung Quốc,
Nhật Bản, Anh, Pháp, Mỹ, Nga,… Tầm hiểu biết, sự tự tin, tính năng động của các em,
vì vậy cũng sẽ đƣợc tăng lên. Bên cạnh đó, nhiều vấn đề về lý luận văn học, mỹ học sẽ
đƣợc nhận thức, bổ sung thông qua những tác giả, tác phẩm đặc sắc của văn chƣơng
nhân loại. Đây có thể xem là một thế mạnh, một khả năng riêng của văn học nƣớc
ngoài, chỉ có ở văn học nƣớc ngoài. Mặt khác, việc đƣợc học các hiện tƣợng văn học
nƣớc ngoài bên cạnh văn học Việt Nam sẽ giúp các em nhận thức đƣợc những tƣơng
đồng, khác biệt giữa văn học Việt Nam và văn học thế giới. Từ đó các em có thêm lòng
tự tôn dân tộc, tự tin hơn khi bƣớc vào giao lƣu hội nhập với bạn bè trên thế giới. Trong
xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa ngày nay, tính biệt lập, khép kín của các nền văn hóa,
văn học đã bị phá vỡ. Thay vào đó là tiếp xúc, hội nhập. Trong bối cảnh đó, văn học
nƣớc ngoài ở trƣờng THPT góp phần không nhỏ trong việc tạo dựng tâm thế, tri thức
cho những công dân toàn cầu trong tƣơng lai. Tuy nhiên, có một thực tế là hiện nay ở
trƣờng THPT, văn học nƣớc ngoài đang mất dần vị thế, ít nhận đƣợc sự quan tâm của
ngƣời dạy, ngƣời học. Đó là một thực trạng đáng buồn.
Kể từ ngày đất nƣớc bƣớc vào thời kỳ đổi mới, cùng với sự phát triển mạnh mẽ
của kinh tế, văn hoá xã hội, nhiều chuẩn mực giá trị đã thay đổi. Con ngƣời sống mạnh
mẽ, năng động và cũng gấp gáp, thực dụng hơn. Lối sống coi trọng giá trị vật chất, xem
nhẹ đời sống tinh thần vốn xa lạ với truyền thống phƣơng Đông, giờ đây có nguy cơ lan
rộng, phổ biến trong xã hội, nhất là giới trẻ học sinh, sinh viên. Sự phát triển mạnh mẽ
của khoa học kỹ thuật tạo ra những thay đổi nhanh chóng, đáp ứng nhiều nhu cầu trƣớc
261
mắt cho con ngƣời. Trong bối cảnh đó, khoa học xã hội nhân văn không đƣợc coi trọng
trong đời sống xã hội. Hậu quả của nó là môn văn trong nhà trƣờng ngày càng mất dần
vị thế. Số lƣợng học sinh say mê học văn ngày một giảm, mặc dầu tình yêu văn chƣơng,
khả năng văn chƣơng ở các em là rất lớn. Áp lực công việc khi vào đời, lối sống thực
dụng, tâm lý đám đông đã lấn lƣớt niềm hứng thú văn chƣơng. Thực trạng này với văn
học nƣớc ngoài còn tồi tệ hơn, mặc dù vẫn còn đó nhiều em học sinh yêu thích văn học
nƣớc ngoài, nhận ra sự sâu sắc, mới lạ của văn học nƣớc ngoài. Với văn học Việt Nam,
dù không muốn, các em cũng phải học, cho dù chỉ là đối phó. Học để làm bài kiểm tra,
để vƣợt qua các kỳ thi. Văn học nƣớc ngoài không có đƣợc cái "may mắn" đó. Học sinh
không cần học văn học nƣớc ngoài vẫn có thể ra trƣờng, vào đại học. Sự xem nhẹ môn
văn, không quan tâm đến văn học nƣớc ngoài có nguyên nhân ở đó. Không thi, không
học. Đó là lối hành xử phổ biến trong tuyệt đại bộ phần học sinh THPT hiện nay. Bên
cạnh đó, sự giảm sút tình cảm nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm của giáo viên cũng là
một nguyên nhân không nhỏ dẫn tới tình trạng dạy, học văn nhƣ hiện nay. Những giáo
viên say nghề, tâm huyết với nghề dạy văn dƣờng nhƣ càng ngày càng hiếm. Đó là một
thực trạng đáng báo động cho nền giáo dục, và xa hơn là cho xã hội. Quay lƣng với văn
học là quay lƣng với các giá trị làm ngƣời.
So với văn học Việt Nam, việc dạy học văn học nƣớc ngoài ở trƣờng phổ thông
có những thuận lợi, khó khăn riêng. Các tác phẩm đƣợc chọn học đều là những tác
phẩm đỉnh cao của văn chƣơng nhân loại. Ở đó hội tụ nhiều tri thức văn hóa, văn học
đƣợc chuyển tải trong những hình thức nghệ thuật mới, lạ, độc đáo. Không có tham
vọng khai thác hết các tầng ý nghĩa của tác phẩm, song chỉ cần những định hƣớng, gợi
mở của giáo viên, học sinh đã đƣợc tiếp xúc với những tinh hoa văn học thế giới, mà rất
nhiều giá trị đặc sắc của nó không thể tìm đƣợc ở bất cứ ở nơi nào. Sự tinh tế, trữ tình
trong thơ Đƣờng, sự thâm trầm đậm màu thiền trong thơ M. Basho; những phân tích
tâm lý tinh tế, sắc sảo, đa chiều trong kịch W. Shakespeare, tiểu thuyết V. Huygo, H.
Balzac, H. Hemingway, truyện ngắn M. Sholokhov,… có khả năng mang lại cho các em
những rung động thẩm mỹ tinh tế, những nhận thức sâu sắc về con ngƣời, cuộc sống.
Rất nhiều vấn đề, nhiều ý nghĩa không thể tìm thấy trong văn học Việt Nam. Đó vừa là
ƣu thế, vừa là thách thức đối với ngƣời dạy, ngƣời học. Để hƣớng dẫn học sinh đọc hiểu
đƣợc những tác phẩm nhƣ vậy, giáo viên phải đƣợc trang bị một vốn tri thức về lịch sử,
văn hoá, văn học phong phú, đa dạng. Làm sao giáo viên có thể lý giải đƣợc cho học
sinh một cách thấu đáo cơn ghen và cách hành xử của nhân vật Rama trong đoạn trích
Rama buộc tội (Văn 10) nếu không hiểu quan niệm về ngƣời anh hùng trong thời đại sử
thi? Và cũng nhƣ vậy, làm sao thầy, cô giáo có thể giúp học sinh đọc hiểu thơ Haiku của
M. Basho khi chƣa có vốn tri thức về văn hoá Nhật Bản truyền thống? Đây là yêu cầu
mà không phải giáo viên nào cũng đáp ứng đƣợc. Làm thế nào để chiếm lĩnh đƣợc
những thế giới nghệ thuật đặc sắc, đa dạng ấy? Và làm sao để chuyển tải đƣợc những
262
giá trị tƣ tƣởng – nghệ thuật đặc sắc ấy đến đƣợc các em? Hiểu đƣợc đã khó, hƣớng dẫn
các em khám phá đƣợc càng khó hơn. Đó thực sự là những thách thức không dễ vƣợt
qua đối với giáo viên THPT. Trong khi đó, công tác đào tạo bồi dƣỡng giáo viên văn
THPT còn nhiều bất cập.
Đội ngũ giáo viên văn đang trực tiếp giảng dạy môn văn ở trƣờng THPT hiện
nay có nhiều thế hệ. Có những giáo viên đã đứng lớp gần 30 năm, bên cạnh đó là những
giáo viên tuổi đời và tuổi nghề còn rất trẻ. Họ lại đựợc đào tạo từ nhiều nguồn, ở nhiều
trƣờng khác nhau. Có những ngƣời đƣợc học ở những trƣờng có bề dày truyền thống
trong việc đào tạo giáo viên văn học, nhƣ Đại học Sƣ phạm Hà Nội, Đại học Vinh, Đại
học Sƣ phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Sƣ phạm Huế... Song cũng có không ít
giáo viên đƣợc đào tạo ở những trƣờng mà ngành sƣ phạm văn chƣa có nhiều thành tựu,
đội ngũ giảng viên văn học nƣớc ngoài còn mỏng. Bên cạnh đó, chất lƣợng đội ngũ
giảng viên, chƣơng trình đào tạo của các trƣờng đại học cũng rất khác nhau. Một thực tế
là trong nhiều năm liền, có những trƣờng đại học sƣ phạm chƣa theo kịp sự thay đổi của
chƣơng trình THPT. Nhiều nội dung có trong chƣơng trình phổ thông nhƣng chƣa đƣợc
quan tâm nhiều trong chƣơng trình đại học. Văn học Nhật, là một ví dụ. Những kiến
thức về M. Basho và thơ Haiku, và bao quát hơn là về văn hoá, văn học Nhật rất nhiều
giáo viên phổ thông chƣa đƣợc trang bị. Tình hình này cũng diễn ra với một số tác giả,
tác phẩm văn học Mỹ, văn học Ấn Độ. Trƣớc năm 1990, phần văn học Ấn Độ (mà trọng
tâm là sử thi Ramayana và thơ R. Tagore) chỉ đƣợc giảng dạy ở một số trƣờng đại học
sƣ phạm. Vì vậy, có một thực tế khá phổ biến hiện nay là rất nhiều giáo viên phải dạy
những điều mình chƣa đƣợc học, thậm chí là chƣa từng biết. Họ chỉ còn biết dựa vào
hƣớng dẫn giảng dạy, và chừng nào đó là một ít tài liệu tham khảo. Trong khi đó, công
tác bồi dƣỡng giáo viên còn nhiều bất cập. Sự thiếu hụt những tri thức cơ bản về văn
hóa văn học nƣớc ngoài, thêm vào đó là sự sụt giảm tình cảm nghề nghiệp ở giáo viên
đã ảnh hƣởng không nhỏ đến chất lƣợng dạy, học văn học nƣớc ngoài ở các trƣờng
THPT. Đó vừa là hệ quả lại vừa là tác nhân dẫn tới việc văn học nƣớc ngoài trong nhà
trƣờng ngày càng mất dần vị thế nhƣ hiện nay.
Những phân tích trên đây cho thấy, việc dạy học văn học nƣớc ngoài ở trƣờng
THPT hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập, cần phải thay đổi. Tuy nhiên, đây là điều
không dễ, thậm chí là bất khả thi nếu chỉ có sự nỗ lực của riêng ngành giáo dục. Từ
cách nhìn đó, trƣớc mắt theo chúng tôi, có ba vấn đề cần đƣợc quan tâm, thay đổi. Đó
là: cấu trúc chƣơng trình, bồi dƣỡng giáo viên, kiểm tra đánh giá.
Nhìn lại chƣơng trình môn văn ở THPT trong mấy chục năm qua, không khó để
nhận ra nhiều đổi thay, biến động. Trong đó có những thay đổi thuộc về quan điểm giáo
dục, cấu trúc chƣơng trình, có thay đổi thuộc về lựa chọn tác giả, tác phẩm. Trong
chƣơng trình hiện hành, dù là chƣơng trình chuẩn hay chƣơng trình nâng cao, đều gồm
năm bộ phận hợp thành: văn học Việt Nam, tiếng Việt, làm văn, văn học nƣớc ngoài, lý
263
luận văn học. Trong đó, số tiết văn học nƣớc ngoài chiếm một tỷ lệ không lớn, ít hơn rất
nhiều so với văn học Việt Nam. Điều này là hợp lý. Song khi đặt trong tƣơng quan với
hai phần tiếng Việt và làm văn thì dƣờng nhƣ ở đây có vấn đề, cần phải đƣợc trao đổi
thêm1. Nhất là khi nguyên lý tích hợp đã đƣợc xem là nguyên lý căn bản để thiết kế
chƣơng trình, định hƣớng giảng dạy, kiểm tra đánh giá. Từ chƣơng trình đầu tiên (1956)
qua chỉnh lý (1979), hợp nhất, phân ban (1979 – 2000), chƣơng trình chuẩn, nâng cao
(2001 – nay) đã có nhiều thay đổi. Các hiện tƣợng văn học đƣợc chọn học bao quát trên
một diện rộng, có chiều sâu, gồm nhiều tác giả tác phẩm tiêu biểu của các nƣớc ở các
châu lục, ở mọi thời đại. Điều đáng tiếc là cho đến nay, văn học Đông Nam Á, một khu
vực văn học có bề dày truyền thống với nhiều thành tựu đặc sắc, còn chƣa có mặt trong
chƣơng trình. Trong khi đó, từ thập niên 80 lại nay, Việt Nam hội nhập ngày càng sâu
rộng vào Đông Nam Á, khẳng định đƣợc vị trí của mình ở khu vực. Quá trình này đã
đƣợc nhận thức là tất yếu trong xu thế hội nhập và phát triển đất nƣớc. Việc trang bị cho
các em học sinh THPT những tri thức về văn hóa, văn học Đông Nam Á, vì vậy là rất
cần thiết. Ý tƣởng về một chƣơng trình phổ thông linh hoạt đã đƣợc nhiều ngƣời nói
đến, trong đó có môn văn. Tuy nhiên, dù có linh hoạt, "mở" đến đâu thì đều phải dựa
trên một nguyên tắc cấu trúc cơ bản là phù hợp với mục tiêu giáo dục đã đƣợc luật định.
Với cách nhìn ấy, chƣơng trình môn văn, trong đó có văn học nƣớc ngoài, cần giảm bớt
những tri thức mang tính hàn lâm. Điều này vừa đáp ứng mục tiêu giáo dục phổ thông
vừa phù hợp với tâm lý, khả năng tiếp nhận của học sinh THPT.
Để nâng cao chất lƣợng dạy học văn học nƣớc ngoài ở trƣờng phổ thông, việc
bồi dƣỡng, đào tạo lại giáo viên là hết sức cần thiết. Nhận rõ điều này, nhiều năm qua
bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức những đợt tập huấn, chuyên đề nhằm bồi dƣỡng và
bổ túc kiến thức và phƣơng pháp giảng dạy cho giáo viên. Tuy nhiên, trên thực tế hiệu
quả chƣa cao, còn rơi vào hình thức. Để có đƣợc kết quả, thiết nghĩ bộ Giáo dục và Đào
tạo phải xem đây là một hoạt động thƣờng xuyên, bắt buộc hàng năm đối với giáo viên.
Bên cạnh đó, chƣơng trình, nội dung bồi dƣỡng phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn
trải. Ƣu tiên trƣớc hết là những tác giả mới, khó trong chƣơng trình văn học nƣớc ngoài.
Sau mỗi đợt bồi dƣỡng phải có kiểm tra đánh giá cụ thể bằng những bài thi. Nếu giáo
viên nào không đạt yêu cầu bắt buộc phải bồi dƣỡng lại. Để hỗ trợ cho giáo viên hoàn
thành nội dung bổ túc, bồi dƣỡng kiến thức, bộ Giáo dục và Đào tạo nên hỗ trợ về kinh
phí và có chế tài bắt buộc, xem đó là nhiệm vụ hàng năm của giáo viên. Một trong
những vấn đề cốt lõi làm nên chất lƣợng cho những đợt bồi dƣỡng chuyên môn văn học
nƣớc ngoài là đội ngũ giáo viên làm công tác bồi dƣỡng. Những đợt bồi dƣỡng thay
sách, chuyên đề thƣờng niên do chuyên viên sở hoặc giáo viên các trƣờng (thƣờng là tổ
trƣởng văn) tiếp thu ở bộ về bồi dƣỡng lại cho đồng nghiệp. Cách làm này có ƣu điểm là
nhanh, đỡ tốn kém, tiết kiệm đƣợc thời gian, song kết quả không cao vì sự dễ dãi và cả
sự bất cập về chuyên môn của những ngƣời lên lớp. Vì lẽ đó, thay vì cử chuyên viên của
264
sở, giáo viên THPT, bộ Giáo dục và Đào tạo nên yêu cầu các trƣờng đại học có đội ngũ
giảng viên chuyên ngành văn học nƣớc ngoài có trình độ cao, có kinh nghiệm sƣ phạm
trực tiếp lên lớp, bồi dƣỡng bổ túc kiến thức cho giáo viên, trƣớc hết là những phần
mới, khó trong chƣơng trình. Xem đây không chỉ là bổ túc, bồi dƣỡng kiến thức mà là
đạo tạo lại hàng năm theo một kế hoạch tổng thế, mang tính chiến lƣợc. Chỉ có nhƣ vậy,
chúng ta mới có đƣợc một đội ngũ giáo viên THPT đủ sức đáp ứng yêu cầu về chuyên
môn, nhất là ở một phân môn đòi hỏi một vốn kiến thức phong phú, đa dạng với tầm
bao quát rộng nhƣ văn học nƣớc ngoài.
Ở trên chúng tôi đã nói tới một thực trạng đáng buồn là lối sống thực dụng nhƣ
một thứ bệnh dịch lây nhiễm vào nhà trƣờng và có xu hƣớng ngày càng trầm trọng.
Không học, không thi; thậm chí với giáo viên không thi, không dạy, hoặc có dạy cũng
chỉ là đối phó. Văn học nƣớc ngoài đang phải hứng chịu lối ứng xử ấy. Sự buông lỏng
quản lý chuyên môn của các cấp quản lý giáo dục, vô hình trung đã hỗ trợ cho thứ bệnh
dịch ấy phát triển, lây lan. Nhìn lại cấu trúc chƣơng trình môn văn THPT, một thực tế là
hầu hết các bài học văn học nƣớc ngoài đều đƣợc bố trí vào cuối mỗi học kỳ, khi mà
việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn học của các em về cơ bản đã hoàn tất. Điều
đó cũng có nghĩa là, phần văn học nƣớc ngoài mặc nhiên đã bị loại ra khỏi nội dung
kiểm tra đánh giá. Thêm vào đó, trong 24 bài làm văn (bao gồm cả trên lớp và ở nhà)
không có một quy định bắt buộc nào dành riêng cho văn học nƣớc ngoài. Vì lẽ đó, tâm
lý ngại khó, dễ dãi của giáo viên đã dẫn tới việc không có một bài tập làm văn nào của
học sinh làm về văn học nƣớc ngoài. Thêm vào đó đề thi tốt nghiệp chỉ có một câu 2
điểm (nhiều năm thuộc phần tự chọn) về văn học nƣớc ngoài dƣới hình thức kiểm tra
kiến thức cơ bản (đúng hơn là sơ đẳng) về tác giả, tác phẩm. Học sinh không cần học
văn học nƣớc ngoài cũng hoàn thành tốt bài thi. Là một phần khó học, khó nhớ, lại
không phải kiểm tra, thi cử suốt trong ba năm THPT, học sinh không học cũng là điều
dễ hiểu. Khi học sinh không học, và không ảnh hƣởng đến kết quả thi cử, đánh giá cuối
cùng của học sinh, thầy cô sẽ không dạy, hoặc chỉ dạy cho xong. Đây là một thực trạng
phổ biến trong các trƣờng THPT hiện nay. Làm thế nào để kéo các em trở lại với phần
văn học nƣớc ngoài trong chƣơng trình, tạo hứng thú và áp lực cho giáo viên trong
giảng dạy? Lời giải cho bài toán đó nằm ở chủ trƣơng, cách điều hành quản lý chuyên
môn từ bộ Giáo dục và Đào tạo đến các trƣờng THPT. Việc sắp xếp lại hợp lý hơn cấu
trúc chƣơng trình môn văn chúng tôi đã đề cập đến ở trên. Ở đây chỉ nói thêm về phần
kiểm tra đánh giá. Thiết nghĩ việc cần làm và phải làm, trƣớc hết là trong phần kiểm tra
đánh giá thƣờng xuyên nên có quy định bắt buộc phải có nội dung kiểm tra thuộc phần
văn học nƣớc ngoài. Thi kiểm tra cuối kỳ bắt buộc phải có nội dung văn học nƣớc ngoài
theo một tỷ lệ tƣơng ứng với các nội dung khác trong chƣơng trình môn học. Điều này
là hợp lý. Để đảm bảo tính khách quan và tránh học trò học tủ, giáo viên dạy đối phó,
các trƣờng nên xây dựng ngân hàng đề thi cho môn học. Trong đó, các phân môn đều có
265
nội dung kiểm tra đánh giá. Với phần tiếng Việt nội dung đánh giá là ở khả năng thực
hành tiếng Việt (tổ chức văn bản, dùng từ, diễn đạt,…); với phần tập làm văn nội dung
đánh giá là ở kỹ năng xử lý đề bài, cấu trúc bài viết; với phần lý luận văn học, nội dung
đánh giá là khả năng vận dụng kiến thức lý luận trong phân tích tác phẩm. Theo hƣớng
đó, cấu trúc đề thi sẽ toàn diện, theo đúng tinh thần mọi nội dung học đều đƣợc kiểm tra
đánh giá. Kiến thức của các em theo đó cũng đầy đủ, toàn diện hơn. Đề thi học kỳ sẽ
đƣợc thực hiện theo hình thức tổ hợp nhiều phần, bắt thăm ngẫu nhiên. Cách làm này sẽ
có tác động tích cực đến ý thức học tập của học sinh và trách nhiệm giảng dạy của giáo
viên, dễ làm, dễ thực hiện. Trong chƣơng trình thi quốc gia ở môn văn nên có nội dung
thi bắt buộc phần văn học nƣớc ngoài. Điều này là phù hợp với lý luận và thực tiễn, góp
phần vào quá trình hội nhập đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ.
Tình trạng lạc hậu, yếu kém của ngành giáo dục Việt Nam đã đƣợc nói đến
nhiều trong các hội thảo khoa học, trên các diễn đàn xã hội. Đổi mới căn bản, toàn diện
nền giáo dục trở thành một đòi hỏi cấp bách của thực tiễn cuộc sống, đƣợc xã hội đồng
tình, hƣởng ứng. Song hiện thực hóa quan điểm, chủ trƣơng ấy là điều không dễ. Nó đòi
hỏi một sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, mà trƣớc hết là ngành giáo dục.
Đổi mới dạy học văn ở trƣờng THPT, trong đó có văn học nƣớc ngoài, phải đƣợc nhìn
nhận từ quan điểm ấy.
Chú thích:
1
Số tiết của các phân môn trong cấu trúc chƣơng trình môn Văn THPT (10, 11, 12) hiện nay nhƣ sau:
Chƣơng trình chuẩn: 145 (VHVN), 114 (TLV), 42 (TV), 28 (VHNN), 4 (LLVH); Chƣơng trình nâng
cao: 179 (VHVN), 105 (TLV), 45 (TV), 33 (VHNN), 8 (LLVH).
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Lê Nguyên Cẩn (chủ biên) (2006), Tác gia tác phẩm văn học nƣớc ngoài trong nhà
trƣờng, Nxb Đại học Sƣ phạm, Hà Nội.
2. Nguyễn Văn Hạnh (2011), Giảng dạy văn học nƣớc ngoài ở trƣờng trung học phổ
thông - Thực trạng và giải pháp (Khảo sát trên địa bàn hai tỉnh Nghệ An và Hà
Tĩnh), Mã số: B 2010 - 27 - 93.
3. Tạ Đức Hiền (1998), Thơ văn nƣớc ngoài trên trang sách phổ thông trung học,
Nxb Hải Phòng.
4. Nguyễn Thị Lan (2010), Văn học nƣớc ngoài trong nhà trƣờng, Nxb Hội nhà văn,
Hà Nội.
5. Nhiều tác giả (2000), Những chân trời văn chƣơng, Nxb Hội nhà văn, Hà Nội.
6. Phùng Văn Tửu (2008), Cảm thụ giảng dạy văn học nƣớc ngoài, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
266
7 trang
21360
Free
Bạn đang xem tài liệu "Văn học nước ngoài ở trường trung học phổ thông trước yêu cầu đổi mới giáo dục Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- van_hoc_nuoc_ngoai_o_truong_trung_hoc_pho_thong_truoc_yeu_ca.pdf
