Bài giảng môn Nhập môn về kỹ thuật - Chương 9: Đạo đức nghề nghiệp

Chương 9

ĐẠO ĐỨC

NGHỀ NGHIỆP

Nhập mô n về kỹ thuậ₁t

MỤC TIÊU

Giúp sinh viên:

• Hiểu rõ bản chất của đạo đức (ĐĐ) và đạo đức

nghề nghiệp (ĐĐNN), phâ n biệt luật phá p và đạo

đức.

• Nắm được cá c chuẩn mực và cá c tiêu chuẩn cơ

bản của đạo đức người kỹ sư.

• Có khả năng giải quyết cá c tì nh huống khó xử

liên quan đến đạo đức người kỹ sư.

• Ý thức được giá trị của ĐĐNN trong sự nghiệp

của người kỹ sư và luô n cư xử theo chuẩn mực

ĐĐNN.

2

NỘI DUNG

9.1. Giới thiệu chung

9.2. Cá c chuẩn mực ĐĐNN của KS

9.3. Cá c tiêu chuẩn ĐĐ cơ bản của KS

9.4. Tham khảo một số “Tiêu chuẩn ĐĐ của

người KS”

9.5. Một số ví dụ tì nh huống (Case study)

3

9.1. GiỚI THIỆU CHUNG

1. KỸ SƯ LÀ AI ?

KS được hiểu là người:

- Tốt nghiệp trường đại học kỹ thuật

- Có kiến thức chuyên mô n, kỹ năng thực hành

và kinh nghiệm nghề nghiệp

4

2. NHIỆM VỤ CỦA KỸ SƯ ?

• Cung cấp cá c dịch vụ khoa học kỹ thuật, cô ng

nghệ cho khá ch hàng và thị trường

• Có tinh thần trá ch nhiệm, trung thực và có văn

hó a

• Có bản lĩnh về chuyên mô n, có lương tâ m và có

đạo đức nghề nghiệp

5

Cá c vấn đề mà người kỹ sư

thường gặp trong cô ng việc:

• An toàn

Rủi ro có thể chấp nhận

Tuân thủ

Bảo mật

Sức khỏe, môi trường

Dữ liệu trung thực

Mâ u thuẫn lợi nhuận

Trung thực / Gian dối

Tác động xã hội

Công bằng

 Phúc lợi cộng đồng

Tí nh đến sự khô ng ổn định, chắc chắn, etc.

6

3. ĐẠO ĐỨC LÀ GÌ ?

(ĐN1- Tham khảo “ Từ điển tiếng Việt phổ thô ng “ của TS

Chu Bí ch Thu)

• Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc được

dư luận xã hội thừa nhận, qui định hành vi, quan

hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội

• Những tiêu chuẩn ĐĐ được á p dụng cho cá c

hành vi có kết quả hoặc có thể có kết quả rõ ràng

trong cuộc sống của con người.

7

Trá ch nhiệm xã hội

Mối liên kết chính nối giữa đạo đức và kỹ thuật

xuất phát từ tác động của sản phẩm và quy trình

được thiết kế cho xã hội.

 Các kỹ sư phải suy nghĩ về thiết kế, chế tạo, và

tiếp thị sản phẩm mang lại lợi ích cho xã hội.

Trách nhiệm xã hội đòi hỏi phải có sự xem xét đến

nhu cầu của xã hội khi thiết kế chế tạo sản phẩm

hay quá trì nh.

8

Trá ch nhiệm nghề nghiệp

Đạo đức có một kết nối thứ hai với kỹ thuật:

Đạo đức xuất phá t từ trách nhiệm xã hội đặt những

bổn phận và nghĩa vụ lên mỗi cá nhâ n chúng ta.

Đạo đức phù hợp với kỹ thuật thông qua trá ch

nhiệm nghề nghiệp.

9

Hai mảng của đạo đức trong kỹ thuật

Đạo đức là một phần của kỹ thuật bởi 2 lý do chí nh

sau:

- Các kỹ sư cần phải có trách nhiệm xã hội khi xâ y

dựng sản phẩm và quy trình cho xã hội.

- Trá ch nhiệm xã hội đòi hỏi trá ch nhiệm nghề

nghiệp

“Theo thời gian sinh viên tốt nghiệp sẽ có sự hiểu

biết về trách nhiệm nghề nghiệp và đạo đức.”

(ABET)

10

Đạo đức nghề nghiệp đối với sinh

viên ngành kỹ thuật

Thể hiện ở cá c mặt như sau:

- Thá i độ học tập nghiêm túc, sá ng tạo

- Thá i độ trung thực trong thi cử

- Trung thực với thầy cô

- Sẵn sàng giúp đỡ bạn bè trong học tập

- Số liệu và dữ liệu tí nh toá n phải trung thực.

- Khô ng sao ché p , tô n trọng bản quyền

- Khô ng làm bài hộ cho bạn bè hoặc nhờ người

khá c làm cô ng việc của mì nh

11

Hoạt động trên lớp

Thảo luận cá c vấn đề sau và chọn câ u trả lời đúng

nhất:

1. Một người được coi là có đạo đức khi người đó:

a/ Làm điều tốt nhất cho bản thâ n

b/ Luô n có ý định tốt bất chấp tì nh huống diễn biến

như thế nào

c/ Làm điều tốt nhất cho mọi người

d/ Làm điều gì tạo ra lợi nhuận cao nhất.

12

Hoạt động trên lớp

2. Trong cuộc sống những hành vi nào sau đây thể

hiện có đạo đức:

a/ Tuâ n thủ phá p luật.

b/ Hành động có lợi í ch cao nhất cho cộng đồng và

xã hội.

c/ Theo cá c tiêu chuẩn mà luật phá p khô ng cô ng

nhận nhưng xã hội vẫn cô ng nhận.

13

Đáp á n

1. Câ u b

2. Câ u c

14

4. ĐẠO ĐỨC NN LÀ GÌ ?

• Đạo đức nghề nghiệp là những chuẩn mực đạo

đức trong một lĩnh vực nghề nghiệp nhất định.

• Cá c chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp phải phù

hợp với nghề nghiệp, quyền & nghĩa vụ của

người lao động và nền tảng đạo đức XH

• Đạo đức nghề nghiệp là tài sản quí giá của người

lao động khi hành nghề.

• Đạo đức kỹ sư = Đạo đức cô ng dâ n + ĐĐNN

15

5. PHÂN BIỆT LUẬT PHÁP VÀ ĐĐ

Luật phá p

Đạo đức

- Tạo ra qui tắc để

hướng dẫn hành vi

- Đưa ra những định

hướng cho hành vi.

- Câ n bằng cá c giá trị - Chỉ ra cá c tì nh huống

mâ u thuẫn nhau trong xã mà cá c giá trị cạnh tranh

hội

va chạm nhau.

- Trừng phạt cá c hành vi - Đồng tì nh hay phê

bất hợp phá p

phá n một hành vi nào đó

16

Xem xé t vấn đề: hợp phá p

có đồng nghĩa với hợp đạo đức?

Có

Khô ng

- Luật phá p xá c định

nghĩa vụ, quyền hạn

hành vi cho phé p.

- Luật khô ng chỉ ra được

những tì nh huống khó xử

của ĐĐ

- Tuâ n thủ ĐĐ kinh doanh: - Nghĩa vụ hợp phá p có

chỉ thực hiện đầy đủ

nghĩa vụ được giao

thể khô ng đạt tới tiêu

chuẩn hành vi ĐĐ

* Trong trường hợp mâ u thuẫn nhau thì phải dựa

trên nền tảng ĐĐ

17

Luật phá p vs. Đạo đức:

Khô ng nên nhầm lẫn

Đúng luật

&

Có đạo đức

Đúng luật

&

Khô ng đạo đức

Khô ng đúng luật

&

Khô ng đạo đức

&

Đạo đức

Ví dụ: cho ví dụ mỗi trường hợp trên???

18

6. TÌNH HUỐNG KHÓ XỬ CỦA

ĐẠO ĐỨC VÀ CÁCH GIẢI QUYẾT

• Tì nh huống khó xử của đạo đức : bạn phải lựa

chọn một quyết định (QĐ) để thực hiện, khi

trong quyết định đó:

- Ẩn chứa những giá trị, quyền lợi và mục đích

cạnh tranh.

- Ẩn chứa những thiệt hại cho người ra QĐ?

- Ẩn chứa những thiệt hại cho người khá c?

- Những ảnh hưởng lâ u dài do thực hiện QĐ?

19

 Đạo đức và lý lẽ đạo đức hướng dẫn việc

ra quyết định.

 Quyết định được thực hiện bởi cá c kỹ sư

thường có hậu quả nghiêm trọng đến mọi

người, thường là một số đông người.

20