Đề cương môn Xử lý chất thải rắn

§Ò 1

C©u 1. C¸c lo¹i chÊt th¶i r¾n ®« thÞ? Nguån ph¸t sinh.

CTR ®« thÞ bao gåm:

ChÊt th¶i r¾n sinh ho¹t:

-ChÊt th¶i thùc phÈm

-ChÊt th¶i trùc tiÕp cña ®éng vËt

-ChÊt th¶i láng chñ yÕu lµ bïn ga cèng r·nh,

-Tro vµ c¸c chÊt d- thõa th¶i bá kh¸c

ChÊt th¶i x©y dùng:

-VËt liÖu x©y dùng trong qu¸ tr×nh dì bá c«ng tr×nh x©y dùng

-§Êt ®¸ do viÖc ®µo mãng trong x©y dùng

-C¸c vËt liÖu nh- kim lo¹i, chÊt dÎo...

C¸c chÊt th¶i tõ c¸c hÖ thèng c¬ së h¹ tÇng :

-Bïn cÆn tõ tr¹m xö lý n-íc thiªn nhiªn, n-íc th¶i sinh ho¹t,

-Bïn cÆn tõ c¸c cèng tho¸t n-íc thµnh phè.

ChÊt th¶i r¾n c«ng nghiÖp:

ChÊt th¶i n«ng nghiÖp:

ChÊt th¶i nguy h¹i:

ChÊt th¶i y tÕ nguy h¹i

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c«ng nghiÖp:

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c¸c ho¹t ®éng n«ng nghiÖp

ChÊt th¶i kh«ng nguy h¹i

Nguån ph¸t sinh CTR ®« thÞ:

a.Tõ c¸c khu d©n c- ( chÊt th¶i sinh ho¹t): ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ

r¸c, tro l¸ c©y.

b.Tõ c¸c trung t©m dÞch vô th-¬ng m¹i( chî, cöa hµng ¨n uèng, cöa tiÖm …):

c.Tõ c¸c c«ng së, tr-êng häc , c«ng tr×nh c«ng céng( bÖnh viÖn, c¬ quan hµnh chÝnh):

ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ r¸c, tro l¸ c©y.

d.Tõ dÞch vô giao th«ng nh- bÕn xe, nhµ ga, s©n bay.

e.Tõ khu vui ch¬i( c«ng viªn, b·i t¾m): r¸c sinh ho¹t, l¸ c©y…

f.Tõ c¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp: CTR c«ng nghiÖp, xØ bïn.

g..Tõ c¸c ho¹t ®éng x©y dùng ®« thÞ: g¹ch ngãi, xi m¨ng.

h.Tõ c¸c c«ng tr×nh H¹ tÇng kü thuËt kh¸c( Nhµ m¸y XL n-íc, XLNT): bïn th¶i( sau

xö lý côc bé)

C©u 2. Ph©n tÝch ho¹t ®éng cña hÖ xe thung cè ®Þnh

Xe kh«ng tö

c¬ quan ®Õn

Xe ®· ®Çy thïng CTR

§iÓm tËp

trung

Xe chë kh«ng t¶i ®Õn hµnh tr×nh tiÕp theo or vÒ c¬ quan

1

kÕt thóc ca lµm viÖc.

-Ph©n tÝch hµnh tr×nh vËn chuyÓn: TËp trung chñ yÕu vµo thêi gian thùc hiÖn qtr vËn

chuyÓn( gåm 4 thao t¸c):

+ Bèc XÕp

+ Chuyªn chë

+ Thao t¸c t¹i tr¹m XL, b·i th¶i

+ Ho¹t ®éng ngoµi hµnh tr×nh

* Bèc xÕp:

+ Thêi gian bèc xÕp ®-îc tÝnh tõ khi n©ng thïng lªn -> h¹ thïng xuèng( ®èi víi bèc

xÕp c¬ giíi vµ hÖ xe thïng cè ®Þnh ), kh«ng ®-îc tÝnh lµ thêi gian n©ng thung lªn ®èi

víi thïng di ®éng.

+ Theo kinh nghiÖm, thêi gian bèc xÕp c¬ giíi ®èi víi HTXTC§ lµ 1->3 phót tuû

thuéc vµo diÖn tÝch ®-îc n©ng lªn

+ Tr-êng hîp bèc xÕp thñ c«ng phô thuéc vµo n¨ng lùc xem l-îng nh©n c«ng phôc vô.

* Chuyªn chë :

+ Lµ thêi gian vËn chuyÓn CTR tõ c¸c vÞ trÝ ®Æt c¸c thïng chøa CTR -> ®iÓm tËp

trung ( Tr¹m trung chuyÓn, TXL, ch«n lÊp )

+ Víi hÖ xe thïng di ®éng : T_{chuyªn chë}= tö ®iÓm tËp kÕt -> TC tËp trung/ b·i CT/ TXL -

> ®iÓm tËp kÕt tiÕp theo

+ Víi hÖ thèng xe thïng cè ®Þnh T_{chuyªn chë}= tö ®iÓm cuèi hµnh tr×nh -> trung chuyÓn

tËp trung/ BCL/TXL -> ®iÓm cuèi cña hµnh tr×nh míi.

* Thao t¸c t¹i b·i ch«n lÊp

§-îc x¸c ®Þnh = thêi gian bèc dì + thêi gian chê ®îi

T_b·i= t_{th¸o dì}+ t_{chê ®îi}

* Thêi gian ho¹t ®éng ngoµi hµnh tr×nh

+ Bao gåm:

-Thêi gian tÝnh to¸n, kiÓm tra ph-¬ng tiÖn

-Thêi gian tõ c¬ quan -> vÞ trÝ bèc xÕp ®Çu tiªn

-Thêi gian kh¾c phôc do ngo¹i c¶nh g©y ra

-Thêi gian b¶o d-ìng söa ch÷a thiÕt bÞ

§©y lµ thêi gian b¾t buéc ph¶i chi phÝ . Ngoµi h® ngoµi hµnh tr×nh cßn bao gåm thêi

gian 0 b¾t buéc, thêi gian kÐo dµi khi ¨n uèng nghØ ng¬i vµ thêi gian mäi ng-êi nãi

chuyÖn.

Th«ng th-êng ®Ó xÐt ®Õn thêi gian nµy ng-êi ta sö dông hÖ sè ngoµi hµnh tr×nh w, cã

gi¸ trÞ dao ®éng tõ 0.1- 0.25 , ®a sè lÊy = 0.15

+ Thêi gian yªu cÇu cho mét chuyÕn xe

T_yc= ( T_{bèc xÕp}+ T_b·i+ a + bn)(w + 1)

Trong ®ã :

a:hÖ sè thùc nghiªm= 0.06h/chuyÕn

b:hÖ sè thùc nghiÖm =0.042h/

x.kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn cho mét chuyÕn xe

* Chi phÝ cho ho¹t ®«ng thu gom

- ë c¸c n-íc pt, c¸c chi phÝ cho viÖc thu gom CTR ®-îc trÝch tõ quÜ phóc lîi ®« thi (

Chi phÝ c«ng céng thu tö ®ãng gãp cña c«ng ®«ng)

-ë c¸c n-íc ®ang pt vµ ë VN : chi phÝ nµy ®-îc lÊy tö

+ Ng©n s¸ch quèc gia

+§ãng gãp phÝ cu¶ c«ng ®ång

C©u 3. Nªu b¶n chÊt c«ng nghÖ ñ sinh häc ®Ó xö lý chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ë ®« thÞ .

Ph¹m vi øng dông

2

Kh¸i niÖm: ñ sinh häc cã thÓ coi lµ qtr æn ®inh sinh ho¸ c¸c hîp chÊt h÷u c¬ ®Ó -> chÊt

mïn víi sù thao t¸c, s¶n xuÊt, vµ kiÓm so¸t 1 c¸ch khoa häc , tao ®iÒu kiÖn tèi -u cho

c¸c qtr .

B¶n chÊt:

+ ñ sinh häc: lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ sinh häc c¸c chÊt h÷u c¬ dÔ ph©n huû sinh häc

trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã kh«ng khÝ ®Ó -> mïn h÷u c¬ cã thÓ sö dông lµm t¨ng ®é phi

nhiªu cña ®Êt.

+ ñ sinh häc ( kÞ khÝ ) : lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ sinh ho¸ c¸c chÊt dÔ bÞ ph©n huû sinh

häc trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã kh«ng khÝ ®Ó-> mïn h÷u c¬ cã thÓ sö dông lµm t¨ng ®é

ph× nhiªu cña ®Êt .

+ Ph©n huû sinh häc( kÞ khÝ trong bÓ digester): lµ qu¸ tr×nh chuyÒn ho¸ sinh häc c¸c

chÊt h÷u c¬ trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã «xy cu¶ kh«ng khÝ ®Ó -> s¶n phÈm cuèi cïng lµ

c¸c chÊt khÝ sinh häc vµ cÆn sinh häc cã thÓ lµm t¨ng ®é ph× cña ®Êt.

Ph¹m vi øng dông:

C©u 4 Ngu«n gèc h×nh thµnh cña khÝ b·i r¸c

KhÝ b·i r¸c lµ s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ph©n huû c¸c chÊt h÷u c¬ cã trong b·i ch«n lÊp.

- Khi oxi bÞ c¸c vsv hiÕu khÝ tiªu thô dÇn th× c¸c vsv yÕm khÝ b¾t ®Çu xuÊt hiÖn vµ

nhiÒu qtr lªn men kh¸c nhau ®-îc b¾t ®Çu diÔn ra trong c¸c « ch«n lÊp.c¸c vsv tham

gia vµo qtr lªn men lµ nhãm vsv dÞ d-ìng trong ®iÒu kiÖn c¶ yÕm khÝ lÉn kÞ khÝ nghiªm

ngÆt. c¸c chÊt h÷u c¬ d¹ng ®¬n gi¶n, c¸c amino axÝt, ®-êng …®-îc chuyÓn ho¸ thµnh

c¸c axit bÐo dÔ bay h¬i(VFA), cacbonic vµ khÝ nit¬ .c¸c acid bÐo dÔ bay h¬i

(VFA),alcohols sau ®ã l¹i ®-îc chuyÓn ho¸ tiÕp tôc víi sù tham gia cña c¸c vsv axeton

vµ c¸c vsv khö sunf¸t.

- C¸c VSV axeton t¹o thµnh c¸c acid axxetic ,khÝ cacbonic cßn c¸c vk khö sunf¸t th×

chØ t¹o khÝ nit¬ vµ cacbonic. C¸c chÊt nµy lµ nguån nguyªn lÖu ban ®Çu cña qtr metan

ho¸. C¸c VK khö sunf¸t vµ VK t¹o metan lµ nh÷ng VK thuéc nhãm VSV kÞ khÝ b¾t

buéc. Cã 2 nhãm VSV chñ yÕu tham gia vµo qtr t¹o metan: PhÇn lín lµ nhãm cacs

VSV metan tõ khÝ nit¬ vµ khÝ cacbonic , phÇn nhá (gåm 2-3 chñng loµi) lµ nh÷ng VSV

t¹o metan tõ acid axetic. Trong tæng l-îng khÝ metan t¹o thµnh tõ b·i ch«n lÊp th× cã

tíi 70% ®-îc t¹o thµnh tõ acid axxetic.

- NÕu nh- cã tån t¹i nhiÒu sunf¸t trong c¸c « r¸c ch«n lÊp th× c¸c VK khö sunfat sÏ

mang tÝnh tréi h¬n VK metan vµ nh- vËy sÏ kh«ng cã khÝ t¹o thµnh nÕu sunfat vÉn tån

t¹i. Hµm l-îng sufat cã nhiÒu trong chÊt th¶i XD, v× vËy ®iÒu nµy ph¶i ®-îc quan t©m

tr¸nh kh«ng ®æ phÕ th¶i vµo b·i ch«n lÊp r¸c ®« thÞ ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh h×nh

thµnh khÝ metan.

- Nh- vËy,thµnh phÇn cña khÝ ga trong giai ®o¹n ®Çu chñ yÕu lµ CO₂, vµ mét sè lo¹i khÝ

kh¸c nh- N₂,O₂. Sù cã mÆt cña khÝ CO₂ë trong b·i ch«n lÊp t¹o ®iÒu kiÖn cho vi sinh

vËt kÞ khÝ ph¸t triÓn vµ tõ ®ã b¾t ®Çu giai ®o¹n h×nh thµnh khÝ mªtan. Nh- vËy, khÝ ga

cã hai thµnh phÇn chñ yÕu lµ CH₄, vµ CO₂trong ®ã cã kho¶ng tö 50-60% vµ CO₂chiÕm

kho¶ng 40-50%.

C©u 5 khi nµo phµi x©y d-ng tr¹m trung chuyÓn CTR ®« thÞ?Vai trß cña tr¹m trung

chuyÓn trong hÖ thèng qu¶n lý cña chÊt th¶i r¾n ®« thÞ?

Khikho¶ng c¸ch tõ n¬i ph¸t sinh ®Õn b·i ch«n lÊp > 30km th× ta sö dông tr¹m trung

chuyÓn. Cßn nÕu < 30km th× kh«ng cÇn tr¹m trung chuyÒn mµ chë th¾ng ®Õn khu t¸ch,

xö lý vµ t¸i chÕ.

Vai trß: Tèi -u ho¸ qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vµ chuyªn chë CTR, nÐn Ðp ®Ó gi¶m thÓ tÝch

chÊt th¶i( t¨ng khèi l-îng chÊt th¶i r¾n cã thÓ ®-îc vËn chuyÓn tíi c«ng tr×nh tiÕp theo

).VD: Tõ HN -> Nam s¬n lµ 55 km cÇn 1 h thu gom + 3 h ®i vÒ -> 8h lµm viÖc ®-îc

hai ca c¨ng th¼ng vµ mÖt mái -> kÕt qu¶ lµ lµm gi¶m hiÖu suÊt chuyªn chë, mÊt an toµn

( ®i ban ®ªm ) . Hiªn nay thµnh phè HN ®· dù ®Þnh xd TXL trung t©m t¹i x· §«ng

Ng¹c _ huyÖn tõ liªm _ HN.

3

§Ò sè: 2

1. Ph©n tÝch nh÷ng yªu cÇu c¬ b¶n trong qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ë ViÖt nam ? (3,0 ®iÓm).

- Ph¶i thu gom vµ vËn chuyÓn hÕt toµn bé CTR.

- Ph¶i ®¶m b¶o xö lý cã hiÖu qu¶ theo nguån kinh phÝ nhá nhÊt.

- Ph¶i ®¶m b¶o søc kháe cho ®éi ngò nh÷ng ng-êi l® trùc tiÕp tham gia viÖc XL- qu¶n

lý- thu gom CTR phï hîp víi kh¶ n¨ng kinh phÝ cña thµnh phè vµ nhµ n-íc.

- AD c¸c c«ng nghÖ vµ kü thuËt, c¸c trang thiÕt bÞ XLCT tiªn tiÕn phï hîp víi ®iÒu

kiÖn trong n-íc.

- §µo t¹o ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý vµ lao ®éng cã kiÕn thøc, kinh nghiÖm vµ cã tr¸ch

nhiÖm víi vÊn ®Ò m«i tr-êng cña nhµ n-íc.

- Phï hîp víi c¬ chÕ QL chung cña nhµ n-íc theo h-íng chÊp nhËn më cöa vµ c¹nh

tranh víi nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ.

+ C¸c thµnh phÇn t- nh©n cã thÓ tæ chøc thu gom CTR t¹i chç( cung cÊp dv thu gom s¬

cÊp) mang tÝnh chÊt thñ c«ng vµ XH.

+ Ho¹t ®éng thu gom vËn chuyÓn kh«ng mang tÝnh XH hãa. C¸c thµnh phÇn tham gia

lµ nhµ n-íc, c«ng ty t- nh©n, cty liªn doanh, cty cæ phÇn.

+ XL chÊt th¶i- r¸c th¶i kh«ng mang tÝnh chÊt XH hãa, c¸c thµnh phÇn nhµ n-íc- t-

nh©n tham gia ®¶m nh©n.

+ Ho¹t ®éng ch«n lÊp: t- nh©n rÊt khã tham gia do ph¶i ®Æt mét kho¶n tiÒn lín ®Ó d¶m

b¶o sö dông ®Êt, ®¶m b¶o kü thuËt ®Ó tr¸nh rß rØ n-íc th¶i, khÝ, r¸c th¶i-> chñ yÕu lµ

nhµ n-íc ®¶m nhËn.

2. Gi¶i thÝch c¸c kh¸i niÖm vÒ t¸i sinh ? t¸i chÕ vµ t¸i sö dông l¹i chÊt th¶i r¾n

®« thÞ? Cho vÝ dô minh ho¹? (2,0 ®iÓm).

T¸i sinh: VL ban ®Çu gia c«ng -> vËt liÖu míi cã thµnh phÇn, tÝnh chÊt nh- vËt liÖu ban

®Çu.

T¸i chÕ: lµ ho¹t ®éng thu håi l¹i tõ chÊt th¶i c¸c thµnh phÇn cã thÓ sö dông ®-îc ®Ó chÕ

biÒn thµnh c¸c sp míi sö dông l¹i cho c¸c ho¹t ®éng sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt.Cã thÓ coi

h® t¸i chÕ nh- ho¹t ®éng t¸i sinh l¹i chÊt th¶i.

T¸i sö dông: c¸c vËt liÖu cã thÓ thu håi l¹i, ®-îc sö dông l¹i mµ kh«ng qua gia c«ng

chÕ biÕn.

VD:

3. C¬ chÕ ph©n huû c¸c chÊt h-ò c¬ trong c«ng nghÖ ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t ?

( 2,0 ®iÓm).

C¬ chÕ cña qu¸ tr×nh ph©n hñy chÊt h-u c¬ trong c«ng nghÖ ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n sinh

ho¹t diÔn ra nhu sau:

- Giai ®o¹n 1: diÔn ra qu¸ tr×nh ph©n hñy hiÕu khÝ. C¸c Polymer ë d¹ng ®a ph©n tö

®ùoc VSVchuyÓn hãa sang d¹ng ph©n tö vµ tån t¹i ë d¹ng tù do. C¸c Polyme ®¬n ph©n

tö sau ®ã l¹i ®-îc VSV hÊp thô, sö dông trong viÖc tiÕp nhËn n¨ng l-îng ®Ó kiÕn t¹o

nªn tÕ bµo míi.

- Giai ®o¹n 2: Khi oxy bÞ c¸c VSV hiÕu khÝ tiªu thô dÇn th× c¸c VSV yÕm khÝ b¾t ®Çu

xuÊt hiÖn vµ nhiÒu qu¸ tr×nh lªn men kh¸c nhau ®-îc b¾t ®Çu diÔn ra trong c¸c « ch«n

lÊp. C¸c vi sinh vËt tham gia vµo qu¸ tr×nh lªn men lµ nhãm vi sinh vËt di d-ìng trong

®iÒu kiÖn c¶ yÕm khÝ lÉn kÞ khÝ nghiªm ngÆt. C¸c chÊt h÷u c¬ d¹ng ®¬n gi¶n, c¸c

amino axÝt, ®-êng .. ®-îc chuyÓn hãa thµnh c¸c axÝt bÐo dÔ bay h¬i(VFA), alcohols,

khÝ cacbonic vµ khÝ nit¬. C¸c axÝt bÐo dÔ bay h¬i (VFA), alcohols sau ®ã l¹i ®-îc

chuyÓn hãa tiÕp tôc víi sù tham gia cña c¶ c¸c vi sinh vËt axeton vµ c¸c vi sinh vËt khñ

sunph¸t.

giai ®o¹n 3: c¸c vi sinh vËt axeton t¹o ra axÝt axetic, khÝ cacbonic cßn c¸c vi khuÈn khö

sunph¸t th× chØ t¹o ra khÝ nit¬ vµ khÝ cacbonic. C¸c chÊt nµy lµ nguån nguyªn liÖu ban

®Çu cña qu¸ tr ×nh lªn metan hãa. C¸c vi khuÈn khö sunph¸t vµ vi khuÈn t¹o mªtan lµ

nh÷ng vi khuÈn thuéc nhãm vinh vËt kþ khÝ b¾t buéc. Cã hai nhãm vi sinh vËt chñ yÕu

4

tham gia vµo qu¸ tr×nh t¹o metan: thµnh phÇn lín lµ c¸c nhãm vi sinh vËt t¹o metan tõ

khÝ nit¬ vµ khÝ c¸cbonic, phÇn nhá( gåm 2-3 chñng lo¹i) lµ nh÷ng vi sinh vËt t¹o metan

tõ axit axetic. Trong tæng l-îng khÝ metan t¹o thµnh tõ b·i ch«n lÊp th× cã tíi 70%

®-îc t¹o thµnh tõ axit axetic.

NÕu nh- cã tån t¹i nhiÒu sunphat trong c¸c æ r¸c ch«n lÊp th× c¸c vi khuÈn khö sunphat

sÏ mang tÝnh tréi h¬n vi khuÈn metan vµ nh- vËy sÏ kh«ng cã khÝ metan t¹o thµnh nÕu

sunphat vÉn tån t¹i. hµm l-îng sunphat cã nhiÒu trong chÊt th¶i x©y dùng, v× vËy ®iÒu

nµy ph¶i ®-îc quan t©m tr¸nh kh«ng ®æ phÕ th¶i vµo b·i ch«n lÊp r¸c ®« thÞ ®Ó t¹o ®iÒu

kiÖn cho qu¸ tr×nh h×nh thµnh khÝ metan.

Nh- vËy, r¸c th¶i h÷u c¬ t¹i c¸c b·i ch«n lÊp ®-îc ph©n hñy theo nhiÒu giai ®o¹n

chuyÔn hãa sinh häc kh¸c nhau ®Ó t¹o ra s¶n phÈm cuèi cïng trong b·i ch«n lÊp lµ khÝ

metan, khÝ cacbonic vµ n-íc .

4. ThÕ nµo lµ hÖ thèng ph¸t t¸n khÝ thô ®éng? HÖ thèng thu khÝ chñ ®éng ? Ph¹m vi

øng dông ? (1,0 ®iÓm).

- HÖ thèng ph©n t¸n khÝ thô ®éng lµ hÖ thèng dùa trªn c¸c qu¸ tr×nh tù nhiªn ®Ó ®-a khÝ

vµo khÝ quyÔn hoÆc ng¨n c¶n kh«ng cho nã chuyÔn ®éng vµo c¸c vïng kh«ng mong

muèn.

®èi víi nh÷ng b·i ch«n lÊp nhá, khèi l-îng phÕ th¶i võa ph¶i ng-êi ta th-êng thiÕt kÕ

hÖ thèng tho¸t khÝ bÞ ®éng .

HÖ thèng nµy ®-îc x©y dùng b»ng c¸c t-êng ®Êt sÐt kh«ng thÊm n-íc dµy 0,7-1m ®Ó

ng¨n chÆn khÝ thÊm qua. T-êng ®Êt sÐt ®-îc ®¾p tõ ®¸y khoang chøa kÐo dµi lªn tËn

líp ®Êt phñ vµ lu«n ®-îc gi÷ Èm sao cho nã kh«ng bÞ kh« vµ nøt t¹o ra c¸c khe tho¸t

khÝ. PhÝ trong t-êng cã ®µo r·nh tho¸t khÝ, ®-îc phñ b»ng mét líp sái ®¸. Tõ c¸c giÕng

khoan, khÝ ®-îc dÉn tíi c¸c r¸nh tho¸t khÝ ®Ó ®-a vµo kh«ng khÝ b»ng c¸c r·nh nhá

h¬n hoÆc èng nhùa, èng cao su

-HÖ thèng tho¸t khÝ chñ ®éng lµ hÖ thèng ®-îc thiÕt kÕ cã quy m« lín cã nh÷ng phÕ

th¶i ®-îc x· ë nh÷ng n¬i gÇn ®ã hoÆc nh÷ng n¬i mµ sù thu håi khÝ ®-îc xem lµ cã ¶nh

h-ëng.

5.

th¶i nµy ? ( 2,0 ®iÓm).

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i cã thÓ ph¸t sinh tõ rÊt nhiÒu nguån gèc:

Nªu c¸c nguån ph¸t sinh chÊt th¶i nguy h¹i ? §Æc tÝnh nguy h¹i cña lo¹i chÊt

-C«ng nghiÖp

-C«ng së, c÷a hiÖu, tr-êng häc.

-Ho¹t ®éng sinh ho¹t

- N«ng nghiÖp

- BÖnh viÖn, b¸c sÜ, nha sÜ.

Nguån ph¸t sinh ra chÊt th¶i nguy h¹i chñ yÕu tõ c¸c ho¹t ®éng y tÕ, c«ng nghiÖp vµ

n«ng nghiÖp.

ChÊt th¶i y tÕ nguy h¹i : lµ chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt hoÆc hîp chÊt cã mmét trong

c¸c ®Æc tÝnh g©y nguy h¹i trùc tiÕp hoÆc t-¬ng t¸c víi c¸c chÊt kh¸c g©y guy h¹i tíi

m«i tr-êng vµ søac khoÎ cña céng ®ång. Theo Qui chÕ qu¶n lý chÊt th¶i y tÕ, c¸c lo¹i

chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i ®-îc ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng chuyªn m«n trong c¸c bÖnh

viÖn, tr¹m x¸ vµ tr¹m y tÕ.

Nguån ph¸t sinh ra chÊt th¶i bÖnh viÖn bao gåm:

-C¸c lo¹i b«ng b¨ng, g¹c, nÑp dïng trong kh¸m bÖnh, ®iÒu trÞ, phÉu thuËt.

-C¸c lo¹i kim tiªm, èng tiªm

-C¸c chi thÓ c¾t bá, tæ chøc m« c¾t bá

-ChÊt th¶i sinh ho¹t tõ c¸c bÖnh nh©n

-C¸c chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt cã nång ®é cao sau ®©y: ch×, thuû ng©n, Cadmi, Arsen,

Xianua..

5

-C¸c chÊt th¶i phãng x¹ trong bÖnh viÖn

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c«ng nghiÖp: cã tÝnh ®éc h¹i cao, t¸c ®éng xÊu ®Õn søc

kháe, do ®ã, viÖc xö lý chóng ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p kü thuËt ®Ó h¹n chÕ t¸c ®éng

®éc h¹i ®ã.

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c¸c ho¹t ®éng n«ng nghiÖp: chñ yÕu lµ c¸c lo¹i ph©n ho¸

häc, c¸c lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt,

§Ò sè: 3

c©u1. Trong c¸c nguån ph¸t sinh chÊt th¶i ®· nªu, nh÷ng nguån nµo cã kh¶ n¨ng

ph¸t sinh chÊt th¶i nguy h¹i ? Ph©n tÝch t¹i sao ? (2,0 ®iÓm).

1. Nguån ph¸t sinh CTR ®« thÞ:

-Tõ c¸c khu d©n c- ( chÊt th¶i sinh ho¹t): ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ

r¸c, tro l¸ c©y.

-Tõ c¸c trung t©m dÞch vô th-¬ng m¹i( chî, cöa hµng ¨n uèng, cöa tiÖm …):

-Tõ c¸c c«ng së, tr-êng häc , c«ng tr×nh c«ng céng( bÖnh viÖn, c¬ quan hµnh chÝnh):

ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ r¸c, tro l¸ c©y.

-Tõ dÞch vô giao th«ng nh- bÕn xe, nhµ ga, s©n bay.

-Tõ khu vui ch¬i( c«ng viªn, b·i t¾m): r¸c sinh ho¹t, l¸ c©y…

-Tõ c¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp: CTR c«ng nghiÖp, xØ bïn.

-Tõ c¸c ho¹t ®éng x©y dùng ®« thÞ: g¹ch ngãi, xi m¨ng.

-Tõ c¸c c«ng tr×nh H¹ tÇng kü thuËt kh¸c( Nhµ m¸y XL n-íc, XLNT): bïn th¶i( sau

xö lý côc bé)

2.Nh÷ng nguån cã kh¶ n¨ng ph¸t sinh CT nguy h¹i:

Nguån ph¸t sinh ra chÊt th¶i nguy h¹i chñ yÕu tõ c¸c ho¹t ®éng y tÕ, c«ng nghiÖp vµ

n«ng nghiÖp,

Gi¶i thÝch:ChÊt th¶i y tÕ nguy h¹i : lµ chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt hoÆc hîp chÊt cã

mmét trong c¸c ®Æc tÝnh g©y nguy h¹i trùc tiÕp hoÆc t-¬ng t¸c víi c¸c chÊt kh¸c g©y

guy h¹i tíi m«i tr-êng vµ søc khoÎ cña céng ®ång. Theo Qui chÕ qu¶n lý chÊt th¶i y

tÕ, c¸c lo¹i chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i ®-îc ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng chuyªn m«n trong

c¸c bÖnh viÖn, tr¹m x¸ vµ tr¹m y tÕ.

Nguån ph¸t sinh ra chÊt th¶i bÖnh viÖn bao gåm:

-C¸c lo¹i b«ng b¨ng, g¹c, nÑp dïng trong kh¸m bÖnh, ®iÒu trÞ, phÉu thuËt.

-C¸c lo¹i kim tiªm, èng tiªm

-C¸c chi thÓ c¾t bá, tæ chøc m« c¾t bá

-ChÊt th¶i sinh ho¹t tõ c¸c bÖnh nh©n

-C¸c chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt cã nång ®é cao sau ®©y: ch×, thuû ng©n, Cadmi, Arsen,

Xianua..

-C¸c chÊt th¶i phãng x¹ trong bÖnh viÖn

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c«ng nghiÖp: cã tÝnh ®éc h¹i cao, t¸c ®éng xÊu ®Õn søc kháe,

do ®ã, viÖc xö lý chóng ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p kü thuËt ®Ó h¹n chÕ t¸c ®éng ®éc h¹i

®ã.

C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c¸c ho¹t ®éng n«ng nghiÖp: chñ yÕu lµ c¸c lo¹i ph©n ho¸

häc, c¸c lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt,

C©u2. Ph©n tÝch chøc n¨ng cña tõng hîp phÇn cña hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i r¾n

®« thÞ? Khi nµo th× hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ ? ( 2,0

®iÓm).

6

Nguån ph¸t sinh chÊt th¶i (1)

Gom nhÆt, t¸ch vµ l-u

gi÷ t¹i nguån (2)

Thu gom(3)

Trung chuyÓn

(4)

T¸ch, xö lý

vµ t¸i chÕ(5)

Ch«n lÊp

Tiªu huû cuèi

cïng(6)

1.nguån ph¸t sinh: SH tõ c¸c hé gia ®×nh, ho¹t ®éng sx, XD vµ sña ch÷a ®« thÞ, c¸c

CTCC( nhµ ga, s©n bay), bïn cÆn tõ c¸c MLTN, trung t©m th-¬ng m¹i.

2. Thu gom s¬ cÊp: toµn bé h® thu gom tõ nguån ph¸t sinh-> ®iÓm thu gom nhá( ®iÓm

®æ r¸c)

3. Thu gom vËn chuyÓn( thu gom thø cÊp) : chñ yÕu thùc hiÖn cv thu gom vËn chuyÓn

CTR tõ ®iÓm nguån ph¸t sinh hoÆc ®iÓm tËp trung nhá tíi tr¹m trung chuyÓn trung

t©m, khu vùc XL t¸i chÕ hoÆc b·i ch«n lÊp.

Khi kho¶ng c¸ch tõ n¬i ph¸t sinh ®Õn b·i ch«n lÊp > 30km th× 3->4. C¸c tr-êng hîp

kh¸c th× tõ 3 cã thÓ tíi 5.

4. TR¹m trung chuyÓn trung t©m: thùc hiÖn chøc n¨ng tèi -u ho¸ qu¸ tr×nh vËn chuyÓn

vµ chuyªn chë CTR, nÐn Ðp ®Ó gi¶m thÓ tÝch CT( t¨ng thÓ tÝch CTR cã thÓ ®-îc vËn

chuyÓn tíi CT tiÕp theo)

Hîp phÇn nµy chØ cã khi kho¶ng c¸ch tõ ®iÓm ph¸t sinh -> BCL > 30km.

5. XL ( tr¹m XLCTR): cã thÓ lµ xö lý t¸i chÕ chÊt h÷u c¬-> ph©n vi sinh, XL ch-ng cÊt

CT, t¸i chÕ c¸c vËt liÖu cã thÓ t¸i chÕ ®-îc( nhùa, thuû tinh)

-> KÕt qu¶ lµ gi¶m l-îng CTR ®-a tíi BCL.

VËy TXL cã vai trß xö lý , t¸i chÕ tr-íc khi ®-a tíi b·i ch«n lÊp.

6. Ch«n lÊp tiªu huû cuèi cïng:cã vai trß ch«n lÊp- l-u tr÷( vÜnh cöu) c¸c CT ko cßn

kh¶ n¨ng t¸i chÕ.

C©u3. Nªu b¶n chÊt cña c«ng nghÖ thiªu ®èt r¸c th¶i sinh ho¹t ë ®« thÞ. ¦u

nh-îc

®iÓm vµ ph¹m vi øng dông cña c«ng nghÖ nµy ? ( 2,0 ®iÓm).

C«ng nghÖ thiªu ®èt th-êng sö dông ®Ó xö lý c¸c chÊt th¶i nguy h¹i ( nÕu cã ®iÒu kiÖn

th× cã thÓ XL chÊt th¶i sinh ho¹t ): dung m«i, dÇu, hãa chÊt h÷u c¬, thuèc b¶o vÖ thùc

vËt, chÊt th¶i cã thÓ bÞ thèi r÷a, PCBS, hidrocacbon, clo hãa.

a) c«ng nghÖ thiªu ®èt gåm cã 3 hîp phÇn c¬ b¶n :

- lß ®èt

- CTXL khÝ th¶i

7

- CTXL n-íc th¶i ph¸t sinh tõ c¸c thiÕt bÞ XL khÝ th¶i .

*) lß ®èt : thùc hiÖn chøc n¨ng lµ lo¹i bá c¸c hîp phÇn ë d¹ng r¾n thµnh d¹ng khÝ

*) CTXL khÝ th¶i : cã chøc n¨ng lµ lo¹i bá c¸c thµnh phÇn khÝ ®éc h¹i tr-íc khi th¶i ra

m«i tr-êng xung quanh: SO₂, CO₂, HCL, H₂SO₄…

*) CTXL n-íc th¶i : cã chøc n¨ng lµ xö lý chÊt láng th¶i ra ®¹t tiªu chuÈn VS vÒ

BVMT tr-íc khi x¶ vµ nguån theo tiªu chuÈn quãc gia.

b) -u nh-îc ®iÓm :

➢ -u ®iÓm :

-XL triÖt ®Ó c¸c « nhiÓm ë tr¹ng th¸i r¾n

-ChiÕm Ýt diÖn tÝch do XL ®-îc toµn bé l-îng chÊt th¶i ®« thÞ

DiÖn tÝch cÇn nhá h¬n nhiÒu lÇn so víi diÖn tÝch cña b·i ch«n lÊp

L-îng tro sau ®èt = 5-10% tr-íc ®èt

-N¨ng l-îng ph¸t sinh cã thÓ tËn dông cho c¸c lß h¬i, lß s-ëi or c¸c CN cÇn t⁰vµ ph¸t

®iÖn

➢ Nh-îc ®iÓm:

-qu¸ tr×nh ®èt r¸c gåm nhiÒu lo¹i r¸c kh¸c nhau, sinh ra khãi ®éc vµ dÔ sinh ra

DIOXIN nÕu gi¶i quyÕt viÖc XL khãi kh«ng tèt th× l¹i g©y « nhiÔm MT( phÇn XL khãi

lµ ®¾t nhÊt trong c«ng nghÖ thiªu ®èt).

-Mçi lß ®èt ph¶i ®-îc trang bÞ 1 hÖ thèng XL khÝ th¶i rÊt tèn kÐm nh»m khèng chÕ «

nhiÔm kh«ng khÝ do qu¸ tr×nh ®èt r¸c g©y ra.

-C«ng nghÖ d©y chuyÒn phøc t¹p , ®ßi hái ph¶i cã kü n¨ng

-Gi¸ thµnh ®Çu t- ban ®Çu lín , chi phÝ tiªu hao n¨ng l-îng vµ chi phÝ XL cao

c) ph¹m vi øng dông : c«ng nghÖ thiªu ®èt ®ßi hái ph¶i cã nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc ®ñ

m¹nh ®Ó bao cÊp cho viÖc thu ®èt r¸c th¶i sinh ho¹t nh- lµ mét dÞch vô phóc lîi x· héi

cña toµn d©n do ®ã c«ng nghÖ nµy th-êng chØ ¸p dông ë nh÷ng n-íc ph¸t triÓn

c©u4. Thu håi vµ t¸i chÕ vËt liÖu tõ chÊt th¶i r¾n ®« thÞ ngay t¹i nguån ph¸t sinh

cã nh÷ng -u ®iÓm g× ? ( 2,0 ®iÓm).

Ho¹t ®éng thu håi vµ t¸i chÕ vËt liÖu tõ chÊt th¶i r¾n ®« thÞ ngay t¹i nguån ph¸t sinh cã

nh÷ng -u ®iÓm sau :

C©u5. ChÊt th¶i nguy h¹i ? C¸c ph-¬ng ph¸p xö lý lo¹i chÊt th¶i nµy ? (2,0

®iÓm).

CTNH( theo quy chÕ qu¶n lý chÊt th¶i nguy h¹i ) : lµ chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt or hîp

chÊt cã mét trong c¸c ®Æc tÝnh g©y nguy h¹i trùc tiÕp ( dÔ ch¸y næ, lµm ngé ®éc, dÔ ¨n

mßn dÔ l©y nhiÔm vµ c¸c ®Æc tÝnh g©y nguy h¹i kh¸c) or t-¬ng t¸c víi c¸c chÊt kh¸c

ng©y nguy h¹i tíi MT vµ søc kháe con ng-êi .

C¸c ph-¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i nguy h¹i:

-ph-¬ng ph¸p c¬ häc

-ph-¬ng ph¸p hãa lý

-ph-¬ng ph¸p sinh häc

-ph-¬ng ph¸p ®èt

-ph-¬ng ph¸p æn ®Þnh chÊt th¶i nguy h¹i

-ph-¬ng ph¸p ch«n lÊp t¹i chç , l-u gi÷ l©u dµi

§Ò sè: 4

1. ThÕ nµo lµ Ho¹t ®éng thu gom s¬ cÊp ( Thu gom t¹i chç ) ? Ho¹t ®éng thu gom thø

cÊp ( Thu gom vËn chuyÓn) ? So s¸nh sù gièng vµ kh¸c nhau gi÷a hai lo¹i h×nh thu

gom trªn? ( 2,5 ®iÓm).

thu gom s¬ cÊp lµ ho¹t ®éng thu gom tõ c¸c khu vùc ph¸t sinh ®Õn c¸c ®iÓm tËp trung(

®iÓm cÈu r¸c )

8

thu gom thø cÊp: lµ ho¹t ®éng thu gom ®-îc tÝnh tõ c¸c ®iÓm trung chuyÓn tiÕp vÒ tr¹m

trung chuyÓn, khu xö lý hay b·i ch«n lÊp, tiªu hñy cuèi cïng.

Gièng nhau: thu gom s¬ cÊp vµ thø cÊp ®Òu thùc hiÖn thu gom chÊt th¶i r¾n.

kh¸c nhau:

-ph¹m vi ho¹t ®éng:

+víi thu gom s¬ cÊp ph¹m vi dÞch vô tu¬ng ®èi hÑp tõ 14km tõ nguån ph¸t sinh.

+ dÞch vô thu gom thø cÊp réng trªn toµn ®Þa bµn ®« thÞ

-ph-¬ng thøc thu gom:

+Ho¹t ®éng thu gom s¬ cÊp: thñ c«ng, mang tÝnh linh ho¹t thÝch hîp víi hé d©n ®¬n lÎ

®Þa ®iÓm ë ngâ s©u, kh«ng thÝch hîp víi viÖc thu gom c¬ giíi.

+Ho¹t ®éng thu gom thø cÊp :thÝch hîp cho viÖc ¸p dông c¬ giíi

-HiÖu suÊt thu gom :

+s¬ cÊp: phô thuéc vµo nguån nh©n lùc vµ ®iÒu kiÖn t¹i chæ n¬i ph¸t sinh chÊt th¶i

+thø cÊp: cao phô thuéc nh¨ng lùc ph-¬ng tiÖn xe cé

-VÒ mÆt x· héi

+ho¹t ®éng thu gom s¬ cÊp cã thÓ ph¸t huy tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn trong x· héi tham gia

vµo thu gom r¸c th¶i. tÝnh x· héi hãa cao

+ho¹t ®éng thø cÊc chØ c¸c ho¹t ®éng c«ng Ých liªn doanh, cæ phÇn kh«ng thÓ x· héi

hãa chØ cã thÓ t- nh©n hãa cæ phÇn hãa

2. Ph©n tÝch: “ Sèng trong mét x· héi cã nhiÒu chÊt th¶i cã ý nghÜa g× ?”

3. Kh¸i niÖm vÒ composting trong c«ng nghÖ xö lý chÊt th¶i r¾n? Ph©n tÝch c¬ chÕ

cña qu¸ tr×nh ñ hiÕu khÝ ?

c©u4. Nªu vai trß cña tr¹m trung chuyÓn trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ?

. Tr¹m trung chuyÓn trung t©m: thùc hiÖn chøc n¨ng tèi -u ho¸ qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vµ

chuyªn chë CTR, nÐn Ðp ®Ó gi¶m thÓ tÝch CT( t¨ng thÓ tÝch CTR cã thÓ ®-îc vËn

chuyÓn tíi CT tiÕp theo)

Hîp phÇn nµy chØ cã khi kho¶ng c¸ch tõ ®iÓm ph¸t sinh -> BCL > 30km.

C©u5. Tr×nh bµy c¸c ph-¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i nguy h¹i ? Ph¹m vi øng dông cña

tõng ph-¬ng ph¸p ?

C¸c ph-¬ng ph¸p XLCT nguy h¹i:

- PP c¬ häc: Xl c¬ häc dïng ®Ó chuÈn bÞ chÊt th¶i trong qu¸ tr×nh xö lý s¬ bé cña pp xö

lý hãa lý hay xö lý nhiÖt.

-PP hãa lý: t¸ch CT nguy h¹i tõ pha nµy sang pha kh¸c, hoÆc ®Ó t¸ch pha nh»m gi¶m

thÓ tÝch dßng th¶i chøa chÊt th¶i nguy h¹i. Xö lý hãa lý lµ PP th«ng dông nhÊt ®Ó Xl

c¸c CT v« c¬ nguy h¹i.

- PP sinh häc: ph©n hñy sinh häc c¸c chÊt th¶i ®éc h¹i h÷u c¬.

- PP ®èt: ®èt r¸c lµ g® XL cuèi cïng ®-îc ¸p dông cho mét sè lo¹i r¸c nhÊt ®Þnh,

kh«ng thÓ xö lý b»ng c¸c biÖn ph¸p kh¸c. §©y lµ mét g® «xy hãa nhiÖt ®é cao víi sù

cã mÆt cña oxy trong ko khÝ trong ®ã cã r¸c ®éc h¹i ®-îc chuyÓn hãa thµnh khÝ vµ c¸c

CTR kh«ng ch¸y.C¸c chÊt khÝ ®-îc lµm s¹ch hoÆc kh«ng ®-îc lµm s¹ch tho¶t ra ngoµi

kh«ng khÝ. Tro sau khi ®èt ®-îc ch«n lÊp.

-PP æn ®Þnh chÊt th¶i nguy h¹i: æn ®Þnh hãa ®ùoc xem lµ 1 qu¸ tr×nh c¬ b¶n, ®Æc biÖt lµ

ë nh÷ng n-íc mµ viÖc kiÓm so¸t nh÷ng b·i ch«n r¸c hay b·i ®æ r¸c cßn yÕu kÐm. C¸c

chÊt cßn l¹i sau nh÷ng qóa tr×nh XL hãa häc th-êng cã hµm l-îng oxy KL nÆng cao vµ

cã thÓ cã chøa c¸c Sunfit kim lo¹i. Trong ®k KiÒm nhÑ th× nh÷ng chÊt nµy kh«ng tan.

Nh-ng trong m«i tr-êng chung, chóng vÉn cã thÓ t¸i hßa tan nÕu gÆp ®k trung tÝnh hay

axit nhÑ.

-PP ch«n lÊp t¹i chç- l-u gi÷ l©u dµi: ®èi víi 1 sè CT tr¬ nguy h¹i nh- ami¨ng, ch«n

lÊp hîp vÖ sinh cã thÓ lµ pp xö lý CT thùc tiÔn nhÊt. Nh-ng cÇn ph¶i ng¨n ngõa sîi

ami¨ng ph©n t¸n, khuÕch t¸n vµo kh«ng khÝ hay n-íc. tuy nhiªn cã thÓ thÊy nh÷ng chÊt

9

th¶i nµy ®-îc che phñ rÊt h¹n chÕ, vµ do ®ã trong mïa kh« , kh¶ n¨ng bôi ami¨ng do

giã thæi cã thÓ g©y ra nh÷ng mèi nguy h¹i ®¸ng kÓ nguy h¹i ®Õn søc kháe.

§Ò sè: 5

1. H·y gi¶i thÝch c¸c thuËt ng÷ sau: ChÊt th¶i ? ChÊt th¶i r¾n ? ChÊt th¶i r¾n ®« thÞ ?

ChÊt th¶i nguy h¹i ? ( 2,0®iÓm ).

- ChÊt th¶i ( Theo LuËt BVMT) : VËt chÊt ®-îc lo¹i ra trong sinh ho¹t, tõ qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt, hoÆc tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c. ChÊt th¶i cã thÓ ë d¹ng r¾n, d¹ng láng hoÆc ë d¹ng

kh¸c;

- CTR: vËt chÊt ë d¹ng r¾n ®-îc lo¹i ra tõ ho¹t ®éng sinh ho¹t, tõ c¸c ho¹t ®éng s¶n

xuÊt hoÆc c¸c ho¹t ®éng kh¸c.

- ChÊt th¶i r¾n ®« thÞ: ChÊt th¶i r¾n ph¸t sinh trong khu vùc ®« thÞ mµ ®« thÞ ph¶i cã

tr¸ch nhiÖm ph¶i thu gom vËn chuyÓn, xö lý vµ tiªu huû;

- ChÊt th¶i nguy h¹i: bao gåm c¸c lo¹i ho¸ chÊt, dÔ g©y ph¶n øng, ®éc h¹i, chÊt th¶i

sinh häc dÔ thèi r÷a, c¸c chÊt dÔ ch¸y, næ hoÆc c¸c chÊt th¶i phãng x¹, c¸c chÊt th¶i

nhiÔm khuÈn, l©y lan... cã nguy c¬ ®e do¹ tíi søc khoÎ ng-êi, ®éng vËt vµ c©y cá.

2. H·y tr×nh bµy c¸c hîp phÇn c¬ b¶n trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ ?

Ph©n tÝch chøc n¨ng cña tõng hîp phÇn ? ( 2,0 ®iÓm ).

1.nguån ph¸t sinh: SH tõ c¸c hé gia ®×nh, ho¹t ®éng sx, XD vµ sña ch÷a ®« thÞ, c¸c

CTCC( nhµ ga, s©n bay), bïn cÆn tõ c¸c MLTN, trung t©m th-¬ng m¹i.

2. Thu gom s¬ cÊp: toµn bé h® thu gom tõ nguån ph¸t sinh-> ®iÓm thu gom nhá( ®iÓm

®æ r¸c)

3. Thu gom vËn chuyÓn( thu gom thø cÊp) : chñ yÕu thùc hiÖn cv thu gom vËn chuyÓn

CTR tõ ®iÓm nguån ph¸t sinh hoÆc ®iÓm tËp trung nhá tíi tr¹m trung chuyÓn trung

t©m, khu vùc XL t¸i chÕ hoÆc b·i ch«n lÊp.

Khi kho¶ng c¸ch tõ n¬i ph¸t sinh ®Õn b·i ch«n lÊp > 30km th× 3->4. C¸c tr-êng hîp

kh¸c th× tõ 3 cã thÓ tíi 5.

4. TR¹m trung chuyÓn trung t©m: thùc hiÖn chøc n¨ng tèi -u ho¸ qu¸ tr×nh vËn chuyÓn

vµ chuyªn chë CTR, nÐn Ðp ®Ó gi¶m thÓ tÝch CT( t¨ng thÓ tÝch CTR cã thÓ ®-îc vËn

chuyÓn tíi CT tiÕp theo)

Hîp phÇn nµy chØ cã khi kho¶ng c¸ch tõ ®iÓm ph¸t sinh -> BCL > 30km.

5. XL ( tr¹m XLCTR): cã thÓ lµ xö lý t¸i chÕ chÊt h÷u c¬-> ph©n vi sinh, XL ch-ng cÊt

CT, t¸i chÕ c¸c vËt liÖu cã thÓ t¸i chÕ ®-îc( nhùa, thuû tinh)

-> KÕt qu¶ lµ gi¶m l-îng CTR ®-a tíi BCL.

VËy TXL cã vai trß xö lý , t¸i chÕ tr-íc khi ®-a tíi b·i ch«n lÊp.

6. Ch«n lÊp tiªu huû cuèi cïng:cã vai trß ch«n lÊp- l-u tr÷( vÜnh cöu) c¸c CT ko cßn

kh¶ n¨ng t¸i chÕ.

3. T¹i sao ph¶i xö lý s¬ bé chÊt th¶i r¾n ? Ph©n tÝch ph-¬ng ph¸p c¬ häc ®Ó xö lý

s¬ bé chÊt th¶i r¾n ®« thÞ? ( 2,0 ®iÓm).

Xö lý s¬ bé CTR ®Ó gi¶m thÓ tÝch vµ kÝch th-íc r¸c tr-íc khi vËn chuyÓn ®Õn b·i ch«n

lÊp.

Ph-¬ng ph¸p c¬ häc ®Ó xö lý s¬ bé CTR ®« thÞ:(nÐn r¸c)

- NÐn r¸c lµ mét kh©u quan träng trong qu¸ tr×nh xö lý CTR. ë nhiÒu ®« thÞ, mét sè

ph-¬ng tiÖn vËn chuyÓn CTR ®-îc trang bÞ thªm bé phËn cuèn Ðp vµ nÐn r¸c, ®iÒu nµy

lµm t¨ng søc chøa cña xe vµ t¨ng hiÖu suÊt chuyªn chë. Còng nh- kÐo dµi thêi gian

phôc vô cho b·i ch«n lÊp. C¸c thiÕt bÞ nÐn Ðp cã thÓ lµ m¸y nÐn cè ®Þnh vµ di ®éng

hoÆc c¸c thiÕt bÞ nÐn Ðp cao cÊp.

10

M¸y nÐn c« dÞnh ®-îc sö dông ë c¸c khu vùc: vïng d©n c-, c«ng nghiÖp nhÑ vµ th-¬ng

m¹i, c«ng nghiÖp nÆng, trung trung chuyªn víi lùc Ðp nhá h¬n 689,5kN/m²

M¸y nen di ®éng ®-îc sö dông cho c¸c xe trung chuyÓn khèi l-îng lín, c«ngtenn¬,

c¸c thïng chøa ®Æc biÖt.

4. C¬ chÕ ph©n huû c¸c chÊt h-ò c¬ trong c«ng nghÖ ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n sinh ho¹t?

Ph©n tÝch -u, nh-îc ®iÓm vµ ph¹m vi øng dông cña c«ng nghÖ nµy? ( 2,0 ®iÓm).

C¬ chÕ cña qu¸ tr×nh ph©n hñy chÊt h-u c¬ trong c«ng nghÖ ch«n lÊp chÊt th¶i r¾n sinh

ho¹t diÔn ra nhu sau:

- Giai ®o¹n 1: diÔn ra qu¸ tr×nh ph©n hñy hiÕu khÝ. C¸c Polymer ë d¹ng ®a ph©n tö

®ùoc VSV chuyÓn hãa sang d¹ng ph©n tö vµ tån t¹i ë d¹ng tù do. C¸c Polyme ®¬n ph©n

tö sau ®ã l¹i ®-îc VSV hÊp thô, sö dông trong viÖc tiÕp nhËn n¨ng l-îng ®Ó kiÕn t¹o

nªn tÕ bµo míi.

- Giai ®o¹n 2: Khi oxy bÞ c¸c VSV hiÕu khÝ tiªu thô dÇn th× c¸c VSV yÕm khÝ b¾t ®Çu

xuÊt hiÖn vµ nhiÒu qu¸ tr×nh lªn men kh¸c nhau ®-îc b¾t ®Çu diÔn ra trong c¸c « ch«n

lÊp. C¸c vi sinh vËt tham gia vµo qu¸ tr×nh lªn men lµ nhãm vi sinh vËt di d-ìng trong

®iÒu kiÖn c¶ yÕm khÝ lÉn kÞ khÝ nghiªm ngÆt. C¸c chÊt h÷u c¬ d¹ng ®¬n gi¶n, c¸c

amino axÝt, ®-êng .. ®-îc chuyÓn hãa thµnh c¸c axÝt bÐo dÔ bay h¬i (VFA), alcohols,

khÝ cacbonic vµ khÝ nit¬. C¸c axÝt bÐo dÔ bay h¬i (VFA), alcohols sau ®ã l¹i ®-îc

chuyÓn hãa tiÕp tôc víi sù tham gia cña c¶ c¸c vi sinh vËt axeton vµ c¸c vi sinh vËt khñ

sunph¸t.

giai ®o¹n 3: c¸c vi sinh vËt axeton t¹o ra axÝt axetic, khÝ cacbonic cßn c¸c vi khuÈn khö

sunph¸t th× chØ t¹o ra khÝ nit¬ vµ khÝ cacbonic. C¸c chÊt nµy lµ nguån nguyªn liÖu ban

®Çu cña qu¸ tr×nh lªn metan hãa. C¸c vi khuÈn khö sunph¸t vµ vi khuÈn t¹o mªtan lµ

nh÷ng vi khuÈn thuéc nhãm vinh vËt kþ khÝ b¾t buéc. Cã hai nhãm vi sinh vËt chñ yÕu

tham gia vµo qu¸ tr×nh t¹o metan: thµnh phÇn lín lµ c¸c nhãm vi sinh vËt t¹o metan tõ

khÝ nit¬ vµ khÝ c¸cbonic, phÇn nhá( gåm 2-3 chñng lo¹i) lµ nh÷ng vi sinh vËt t¹o metan

tõ axit axetic. Trong tæng l-îng khÝ metan t¹o thµnh tõ b·i ch«n lÊp th× cã tíi 70%

®-îc t¹o thµnh tõ axit axetic.

-u ®iÓm: t-¬ng ®èi kinh tÕ, ®¶m b¶o lµ nh÷ng khu vùc cã s½n ®Êt do ®Çu t- ban ®Çu Ýt

so víi c¸c ph-¬ng ph¸p kh¸c.

+ Xö lý linh ho¹t: cã thÓ t¨ng l-îng r¸c ®æ vµo b·i ®ång thêi chØ thªm mét Ýt nh©n lùc

hoÆc thiÕt bÞ.

+ Sau ®ãng b·i cã thÓ sö dông cho nh÷ng môc ®Ých kh¸c( b·i ®ç xe, s©n ch¬i, s©n g«n)

-> ë nh÷ng n¬i cã s½n ®Êt vµ ph¸t triÓn ch-a nhiÒu.

Nh-îc ®iÓm: ë khu vùc ®«ng d©n c-, ®Êt thÝch hîp cho b·i r¸c cã thÓ kh«ng cã s½n

theo yªu cÇu kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn kinh tÕ nhÊt.

+ BCL chÊt th¶i hîp vÖ sinh sÏ ph¶i thùc hiÖn vµ ®ßi hái b¶o d-ìng, gi¶m s¸t ®Þnh kú.

+ G©y ra c¸c t¸c ®éng rÊt xÊu tíi m«i tr-êng, ®ã lµ mt n-íc vµ khÝ.

5. Khi nµo ph¶i x©y dùng tr¹m trung chuyÓn chÊt th¶i r¾n ®« thÞ ? Vai trß cña

tr¹m trung chuyÓn trong hÖ thèng qu¶n lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ? ( 2,0 ®iÓm).

Khi kho¶ng c¸ch tõ n¬i ph¸t sinh ®Õn b·i ch«n lÊp > 30km th× ta sö dông tr¹m trung

chuyÓn. Cßn nÕu < 30km th× kh«ng cÇn tr¹m trung chuyÒn mµ trë th¾ng ®Õn khu t¸ch,

xö lý vµ t¸i chÕ.

Vai trß: Tèi -u ho¸ qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vµ chuyªn trë CTR, nÐn Ðp ®Ó gi¶m thÓ tÝch

chÊt th¶i( t¨ng khèi l-îng chÊt th¶i r¾n cã thÓ ®-îc vËn chuyÓn tíi c«ng tr×nh tiÕp theo

).VD: Tõ HN -> Nam s¬n lµ 55 km cÇn 1 h thu gom + 3 h ®i vÒ -> 8h lµm viÖc ®-îc

hai ca c¨ng th¼ng vµ mÖt mái -> kÕt qu¶ lµ lµm gi¶m hiÖu suÊt chuyÓn trë, mÊt an toµn

( ®i ban ®ªm ) . Hiªn nay thµnh phè HN ®· dù ®Þnh xd TXL trung t©m t¹i x· §«ng

Ng¹c _ huyÖn tõ liªm _ HN.

§Ò sè: 9

11

1. H·y nªu c¸c nguån ph¸t sinh chÊt th¶i r¾n ®« thÞ ? Trong chÊt th¶I r¨n sinh ho¹t cã

chøa chÊt th¶i nguy h¹i kh«ng ? NÕu cã, chóng lµ nh÷ng chÊt g× ? (1,5 ®iÓm).

Nguån ph¸t sinh CTR ®« thÞ:

-Tõ c¸c khu d©n c- ( chÊt th¶i sinh ho¹t): ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ

r¸c, tro l¸ c©y.

-Tõ c¸c trung t©m dÞch vô th-¬ng m¹i( chî, cöa hµng ¨n uèng, cöa tiÖm …):

-Tõ c¸c c«ng së, tr-êng häc , c«ng tr×nh c«ng céng( bÖnh viÖn, c¬ quan hµnh chÝnh):

ChÊt th¶i thùc phÈm giÊy gç, thuû tinh, dÎ r¸c, tro l¸ c©y.

a) Tõ dÞch vô giao th«ng nh- bÕn xe, nhµ ga, s©n bay.

b) Tõ khu vui ch¬i( c«ng viªn, b·i t¾m): r¸c sinh ho¹t, l¸ c©y…

c) Tõ c¸c ho¹t ®éng c«ng nghiÖp: CTR c«ng nghiÖp, xØ bïn.

d) Tõ c¸c ho¹t ®éng x©y dùng ®« thÞ: g¹ch ngãi, xi m¨ng.

e) Tõ c¸c c«ng tr×nh H¹ tÇng kü thuËt kh¸c( Nhµ m¸y XL n-íc, XLNT): bïn th¶i(

sau xö lý côc bé)

Trong CTR sinh ho¹t cã chøa chÊt th¶i nguy h¹i. Chóng bao gåm:

- C¸c thµnh phÇn ni l«ng, bao b× b»ng chÊt dÎo: chiÕm 2,7-8,8%

- Thµnh phÇn pin( cã chøa thµnh phÇn ch× vµ thñy ng©n bªn trong) hay keo diÖt chuét:

chiÕm khèi l-îng kh«ng ®¸ng kÓ nh-ng cã nguy c¬ g©y t¸c h¹i kh«ng nhá.

-C¸c chi tiÕt ®iÖn, ®iÖn tö th¶i ch÷a nh÷ng bé phËn nh- pin, acqui th¶i ë d¹ng bÑp, vì

chiÕm 0,07-1,12%

- Tõ c¸c c¬ së dÞch vô: cÆn kim lo¹i, dÇu mì, giÊy giÎ cã thÊm dÇu mì, mùc in

photocopy vµ c¸c lo¹i vá hép.

2.Nªu c¸c ph-¬ng ph¸p xö lý chÊt th¶i r¾n ®« thÞ? Ph©n tÝch cô thÓ mét ph-¬ng ph¸p

th-êng øng dông ? ( 2,0 ®iÓm).

C¸c ph-¬ng ph¸p xö lý CTR ®« thÞ:

- Ph-¬ng ph¸p c¬ häc:

+ T¸ch kim lo¹i, thñy tinh, giÊy, chÊt dÎo ra khái CT.

+ Lµm kh« bïn bÓ phèt.

+ §èt chÊt th¶i kh«ng cã thu håi nhiÖt.

+ Läc, t¹o r¾n ®èi víi c¸c CT b¸n láng.

-Ph-¬ng ph¸p c¬ lý

+ Ph©n lo¹i VL trong CT.

+Thñy ph©n.

+Sö dông CT nh- nhiªn liÖu.

+ §óc, Ðp c¸c CT c«ng nghiÖp ®Ó lµm VLXD.

- Ph-¬ng ph¸p sinh häc:

+ChÕ biÕn ph©n ñ sinh häc.

+Mª tan hãa trong c¸c bÓ thu håi khÝ sinh häc

Ph©n tÝch cô thÓ mét ph-¬ng ph¸p th-êng øng dông:

*CN ch«n lÊp hîp vÖ sinh: lµ ph-¬ng ph¸p kiÓm so¸t sù ph©n hñy cña CTR khi chóng

®-îc ch«n nÐn vµ phñ líp bÒ mÆt.

B¶n chÊt cña ph-¬ng ph¸p lµ qu¸ tr×nh xö lý sinh häc cã kiÓm so¸t c¸c th«ng sè chÊt

l-îng m«i tr-êng trong qu¸ tr×nh ph©n hñy chÊt th¶i khi ch«n lÊp.

-u ®iÓm: t-¬ng ®èi kinh tÕ, ®¶m b¶o lµ nh÷ng khu vùc cã s½n ®Êt do ®Çu t- ban ®Çu Ýt

so víi c¸c ph-¬ng ph¸p kh¸c.

+ Xö lý linh ho¹t: cã thÓ t¨ng l-îng r¸c ®æ vµo b·i ®ång thêi chØ thªm mét Ýt nh©n lùc

hoÆc thiÕt bÞ.

+ Sau ®ãng b·i cã thÓ sö dông cho nh÷ng môc ®Ých kh¸c( b·i ®ç xe, s©n ch¬i, s©n g«n)

-> ë nh÷ng n¬i cã s½n ®Êt vµ ph¸t triÓn ch-a nhiÒu.

theo yªu cÇu kho¶ng c¸ch vËn chuyÓn kinh tÕ nhÊt.

12

+ BCL chÊt th¶i hîp vÖ sinh sÏ ph¶i thùc hiÖn vµ ®ßi hái b¶o d-ìng, gi¶m s¸t ®Þnh kú.

3. Nªu b¶n chÊt cña c«ng nghÖ ñ sinh häc chÊt th¶i sinh ho¹t ë ®« thÞ. C¸c yÕu tè ¶nh

h-íng tíi hiÖu suÊt xö lý ? ( 2,0 ®iÓm).

B¶n chÊt:

trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã kh«ng khÝ ®Ó -> mïn h÷u c¬ cã thÓ sö dông lµm t¨ng ®é phi

nhiªu cña ®Êt.

häc trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã kh«ng khÝ ®Ó-> mïn h÷u c¬ cã thÓ sö dông lµm t¨ng ®é

ph× nhiªu cña ®Êt .

chÊt h÷u c¬ trong ®iÒu kiÖn kh«ng cã «xy cu¶ kh«ng khÝ ®Ó -> s¶n phÈm cuèi cïng lµ

c¸c chÊt khÝ sinh häc vµ cÆn sinh häc cã thÓ lµm t¨ng ®é ph× cña ®Êt.

C¸c yÕu tè ¶nh h-ëng: nhiÖt ®é, ®é Èm, pH,

4. ThÕ nµo lµ hÖ thèng ph¸t t¸n khÝ thô ®éng? HÖ thèng thu khÝ chñ ®éng ? T¹i sao

ph¶i kiÓm so¸t khÝ th¶i tõ b·i r¸c ? ( 2,0 ®iÓm).

vµo khÝ quyÔn hoÆc ng¨n c¶n kh«ng cho nã chuyÔn ®éng vµo c¸c vïng kh«ng mong

muèn.

®èi víi nh÷ng b·i ch«n lÊp nhá, khèi l-îng phÕ th¶i võa ph¶i ng-êi ta th-êng thiÕt kÕ

hÖ thèng tho¸t khÝ bÞ ®éng .

ng¨n chÆn khÝ thÊm qua. T-êng ®Êt sÐt ®-îc ®¾p tõ ®¸y khoang chøa kÐo dµi lªn tËn

líp ®Êt phñ vµ lu«n ®-îc gi÷ Èm sao cho nã kh«ng bÞ kh« vµ nøt t¹o ra c¸c khe tho¸t

khÝ. PhÝ trong t-êng cã ®µo r·nh tho¸t khÝ, ®-îc phñ b»ng mét líp sái ®¸. Tõ c¸c giÕng

khoan, khÝ ®-îc dÉn tíi c¸c r¸nh tho¸t khÝ ®Ó ®-a vµo kh«ng khÝ b»ng c¸c r·nh nhá

h¬n hoÆc èng nhùa, èng cao su

-HÖ thèng tho¸t khÝ chñ ®éng lµ hÖ thèng ®-îc thiÕt kÕ cã quy m« lín cã nh÷ng phÕ

th¶i ®-îc x· ë nh÷ng n¬i gÇn ®ã hoÆc nh÷ng n¬i mµ sù thu håi khÝ ®-îc xem lµ cã ¶nh

h-ëng.

5. C«ng nghÖ ch«n lÊp chÊt th¶i nguy h¹i ? Sù kh¸c biÖt so víi c«ng nghÖ ch«n lÊp

chÊt th¶i sinh ho¹t ? (2,0 ®iÓm).

- XL triÖt ®Ó, S_XDnhá (=1/16 so víi SX compast)

-chi phÝ cao(2023 USD)->th-êng ¸p dông ë nh÷ng n-íc ph¸t triÓn

- ë c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn chØ ¸p dông n¬i quy m« nhá ®Ó xö lý chÊt th¶i nguy h¹i

* c¸c kü thuËt míi kh¸c

- nÐn Ðp ¸p lùc cao víi cao tæng hîp ®Ó lµm thµnh tÊm

§Ò 10

chÊt th¶i nguy h¹i? §Æc tÝnh c¬ b¶n cña chÊt th¶i nguy h¹i?

th¶i sinh häc dÔ thèi r÷a, c¸c chÊt dÔ ch¸y, næ hoÆc c¸c chÊt th¶i phãng x¹, c¸c

vµ c©y cá.

Nguån ph¸t sinh: chñ yÕu tõ c¸c ho¹t ®éng y tÕ, c«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp.

+ ChÊt th¶i y tÕ nguy h¹i : lµ chÊt th¶i cã chøa c¸c chÊt hoÆc hîp chÊt cã

13

chÊt th¶i y tÕ, c¸c lo¹i chÊt th¶i y tÕ nguy h¹i ®-îc ph¸t sinh tõ c¸c ho¹t ®éng

chuyªn m«n trong c¸c bÖnh viÖn, tr¹m x¸ vµ tr¹m y tÕ.

Nguån ph¸t sinh ra chÊt th¶i bÖnh viÖn bao gåm:

-C¸c lo¹i b«ng b¨ng, g¹c, nÑp dïng trong kh¸m bÖnh, ®iÒu trÞ, phÉu thuËt.

-C¸c lo¹i kim tiªm, èng tiªm

-C¸c chi thÓ c¾t bá, tæ chøc m« c¾t bá

Arsen, Xianua..

-C¸c chÊt th¶i phãng x¹ trong bÖnh viÖn

+C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c«ng nghiÖp: cã tÝnh ®éc h¹i cao, t¸c ®éng xÊu

®Õn søc kháe, do ®ã, viÖc xö lý chóng ph¶i cã nh÷ng gi¶i ph¸p kü thuËt ®Ó h¹n

chÕ t¸c ®éng ®éc h¹i ®ã.

+C¸c chÊt th¶i nguy h¹i tõ c¸c ho¹t ®éng n«ng nghiÖp: chñ yÕu lµ c¸c lo¹i

ChÊt th¶i kh«ng nguy h¹i: lµ nh÷ng lo¹i chÊt th¶i kh«ng chøa c¸c chÊt vµ c¸c

hîp chÊt cã mét trong c¸c ®Æc tÝnh nguy h¹i trùc tiÕp hoÆc t-¬ng t¸c thµnh phÇn

§Æc tÝnh c¬ b¶n cña chÊt th¶i nguy h¹i:

thuèc b¶o vÖ thùc vËt; chÊt « nhiÔm h÷u c¬ bÒn v÷ng nh- sianua, fusan..

+ ¨n mßn: axÝt hoÆc kiÒm cã thÓ lµm tan thÞt cña c¬ thÓ ng-êi vµ ¨n mßn kim

lo¹i.VD nh- axit sunfuric, HF…

lóc.VD x¨ng, dÇu th¶i, s¬n….

+ DÔ ph¶n øng : chÊt th¶i ph¶n øng kh«ng æn ®Þnh trong ®iÒu kiÖn bØnh th-êng,

tiªu lùa chän vµ thiÕt kÕ b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh? C¸c tµi liÖu cÇn thiÕt cho c«ng

t¸c thiÕt kÕ?

T¹i sao ph¶i ch«n lÊp CTR ®« thÞ theo c«ng nghÖ vÖ sinh ?

Trong c¸c ph-¬ng ph¸p xö lý vµ tiªu huû chÊt th¶i r¾n, ch«n lÊp lµ ph-¬ng ph¸p

phæ biÕn vµ ®¬n gi¶n nhÊt. Ph-¬ng ph¸p nµy ®-îc ¸p dung réng r·i ë hÕt c¸c

n-íc trªn thÕ giíi. VÒ thùc chÊt, ch«n lÊp lµ ph-¬ng ph¸p l-u gi÷ chÊt th¶i trong

mét b·i vµ cã phñ ®Êt lªn trªn.

chóng ®-îc ch«n nÐn vµ phñ lÊp bÒ mÆt. CTR trong b·i ch«n lÊp sÏ bi tan r÷a

chÊt giµu dinh d-ìng nh- axÝt h÷u c¬, nit¬, c¸c hîp chÊt am«n, mét sè khÝ nh-

CO₂, CH₄.Nh- vËy, vÒ thùc chÊt ch«n lÊp vÖ sinh CTR ®« thÞ võa lµ ph-¬ng ph¸p

tiªu huû sinh häc, võa lµ biÖn ph¸p kiÓm so¸t c¸c thèng sè chÊt l-îng m«i tr-êng

Nªu c¸c chØ tiªu lùa chän vµ thiÕt kÕ b·i ch«n lÊp hîp vÖ sinh?

14

-Quy m« b·i : Quy m« b·i ch«n lÊp CTR ®« thÞ phô thuéc vµo quy m« cu¶ ®« thÞ

-Vi TrÝ: VÞ trÝ b·i ch«n lÊp ph¶i gÇn n¬i s¶n sinh chÊt th¶i, nh-ng ph¶i cã kho¶ng

mu«ng, mét nguy c¬ tiÒm tµng ®èi víi m¸y bay thÊp. V× vËy, ®Þa ®iÓm b·i ch«n

tÕ kh«ng cao.

VÞ trÝ b·i ch«n lÊp ph¶i n»m trong tÇm kho¶ng c¸ch hîp lý, nguån ph¸t

sinh r¸c th¶i. §iÒu nµy tuú thuéc vµo b·i ®Êt, ®iÒu kiÖn kinh tÕ, ®Þa h×nh, xe cé

thu gom r¸c th¶i. §-êng x¸ ®i ®Õn n¬i thu gom r¸c th¶i ph¶i ®ñ tèt vµ ®ñ chÞu t¶i

cho nhiÒu xe t¶i h¹ng nÆng ®i l¹i trong c¶ n¾m. T¸c ®éng cña viÖc më réng giao

th«ng cung cÇn ®-îc xem xÐt.

- §i¹ chÊt c«ng tr×nh vµ thuû v¨n:

§i¹ chÊt tèt nhÊt lµ cã líp ®Êt ®¸ nÒn ch¾c vµ ®«ng nhÊt, nªn tr¸nh vung ®¸ v«i,

tr¸nh c¸c vÕt nøt kiÕn t¹o, vïng ®Êt dÔ bÞ r¹n nøt. §Êt cÇn ph¶i mÞn ®Ó lµm chËm

qu¸ tr×nh rß rØ.CÇn kiÓm so¸t sù chuyÓn dÞch cña m¹ch n-íc ngÈm vµ biÕt ch¾c

ch¾n tÊt c¶ c¸c giÕng sö dông lµm n-íc uèng trong khu vùc.

Khi xem xet cÇn sö dông b¶n ®å ®i¹ chÊt, thuû v¨n, ®Þa h×nh ®ång thêi tham

kh¶o ý kiÕn cña c¸c c¬ quan ®ia ph-¬ng ®ang ho¹t ®éng trong lÜnh vùc nµy.

- Nh÷ng khÝa canh m«i tr-êng:

nguy h¹i cho m«i tr-êng. C¸c nguy h¹i nµy bao gåm:

trïng c¸nh vµ c¸c loµi g¨m nhÉm.

- C¸c chØ tiªu kinh tÕ

Lùa chän b·i ch«n lÊp phÕ th¶i cßn ph¶i chó ý ®Õn kinh tÕ, cç g¾ng mäi chi phÝ

cã thÓ ®-îc ®Ó ®¹t ®-îc yªu cÇu vÒ vèn ®Çu t- hîp lý nh-ng kh«ng ®-îc gi¶m

nhÑ lîi Ých c«ng céng vµ hiÖu qu¶ x· héi.

h-ëng tíi hiÖu qu¶ xö lý?

-§èt t¹i buång s¬ cÊp:

R¸c th¶i ®-îc n¹p vµo lß ®èt qua cöa d-íi ë phÝa tr-íc buång s¬ cÊp, sau ®ã

nguån. Qtr bay h¬i kh«ng yªu cÇu oxy vµ cã thÓ ®-îc thùc hiÖn trong Mtr khÝ

tr¬. Tèc ®é bay h¬i phô thuéc vµo nhiÖt ®é. NÕu qtr bay h¬i ®-îc thùc hiÖn ngay

trong tÇng ®èt, nhiÖt ®é ®èt t¨ng, t¹o ®iÒu kiÖn cho qtr bay h¬i t¨ng nhanh.

Ng-îc l¹i, nÕu qtr bay h¬i nhanh qu¸, cã thÓ lµm chËm l¹i nhê h¹n chÕ tèc ®é

®èt. §iÒu cÇn l-u ý lµ kh«ng ph¶i tÊt c¶ c¸c chÊt dÔ bay h¬i cã thÓ ®èt ®c. H¬i

n-íc cã thÓ bèc h¬i, than vµ caacbon ®en ®-îc gi÷ l¹i.

- Buång ®èt s¬ cÊp ®-îc bè trÝ sao cho h¬i tõ ®Çu ®èt, khÝ tho¸t ra do hiÖn t-îng

bay h¬i do thay ®æi nhiÖt ®é vµ do chuyÓn ®éng d¹ng xo¸y ngang kÕt hîp víi

15

nhau t¹o ra nhiÖt vµ khÝ cung cÊp æn ®Þnh cho buång ®èt vµ nhê vËy ®iÒu khiÓn

tèc ®é ch¸y cña lß ®èt.

- C¸c ®Çu ®èt ®-îc ®Æt trong buång ®èt s¬ cÊp vµ ®¶m nhËn c¶ chøc n¨ng s¬ cÊp

vµ thø cÊp. Sù chuyÓn nhiÖt tõ buång ®èt s¬ cÊp tíi buång ®èt thø cÊp ®-îc ®iÒu

chØnh cè ®Þnh tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn tèi -u.

- §èt t¹i buång ®èt thø cÊp :

- Buång ®èt thø cÊp bao gåm 2 buång(buång trén vµ buång ®èt cuèi cïng).

Trong buång ®èt thø cÊp, chñ yÕu lµ qtr ®èt ch¸y hoµn toµn luång khÝ t¹o thµnh

tõ buång ®èt s¬ cÊp. Luång khÝ nµy ë d-íi d¹ng c¸c h¹t máng chøa tû lÖ %

cacbon cao. Nh÷ng h¹t nµy cã diÖn tÝch bÒ mÆt lín nÕu tËp trung thµnh ®¸m.

L-îng cacbon chøa trong h¹t sÏ ®-îc ®èt ch¸y hoµn toµn khi ®i vµo buång trén.

Sau ®ã, khÝ tho¸t khái buång trén, qua cöa sæ cã mµn ch¾n vµ vµo buång ®èt

cu«Ý cïng. VËn tèc thÊp trong buång ®èt nµy ®¶m b¶o ®ñ thêi gian ®Ó ®èt ch¸y

hoµn toµn c¸c thµnh phÇn.

- PhÝa trªn buång s¬ cÊp, cöa th«ng löa vµ buång trén khÝ lµ nh÷ng phÇn t¹o

èng khãi, Dßng khÝ t¹i ®iÓm th¾t trong ®-êng dÉn khÝ vµ vËn tèc khÝ t¨ng nªn

l-¬ng khÝ thø cÊp còng t¨ng lªn.

khiÓn tù ®éng hoµn toµn th«ng qua viÖc thay ®æi luång khÝ vµ ¸p suÊt khÝ. §iÒu

®ã ®¶m b¶o viÖc ®èt ch¸y trong lß lµ hoµn toµn æn ®Þnh. V× vËy lß ®èt ®¶m b¶o

khö hÕt khãi vµ tro bôi.

Chñ yÕu thùc hiÖn cv thu gom vËn chuyÓn CTR tõ ®iÓm nguån ph¸t sinh hoÆc

ch«n lÊp.

Thu gom:

a) S¬ ®å ho¸ hÖ thèng thu gom

* S¬ ®å tr×nh tù vËn hµnh víi hÖ thèng xe thïng di ®éng:

+ KiÓu th«ng th-êng

16

VÒ

cq

kÕt

thóc

ca

lµm

viÖc

Tõ c¬

quan b¾t

®Çu hµnh

tr×nh lµm

viÖc

§iÓm

tËp

chung

B·i ch«n lÊp, tr¹m trung chuyÓn, or xö

lý

Chë ®Çy thïng

Chë kh«ng ®Çy thïng

KiÓu thay thïng( thay ®æi vÞ trÝ thïng)

Tõ c¬

quan ®Õn

víi

thïng

kh«ng

b® hµnh

Xe víi thïng

kh«ng vÒ c¬

quan kÕt thóc

ca lµm viÖc

§iÓm tËp chung ( B·i ch«n

lÊp, tr¹m trung chuyÓn hoÆc

xö lý)

b) Tr×nh tù vËn hµnh víi hÖ thèng xe thïng cè ®Þnh

17

§iÓm tËp

trung

Xe chë kh«ng t¶i ®Õn hµnh tr×nh tiÕp theo hoÆc vÒ

c¬ quan kÕt thóc ca lµm viÖc

c¸c thao t¸c t¹i ®iÓm tËp trung – ho¹t ®éng ngoµi hµnh tr×nh.

+ Bèc xÕp: Thêi gian ®Ó bèc xÕp chÊt th¶i r¾n tõ thïng lªn xe ®-îc tÝnh to¸n

nh- sau:

T_b«cxÕp= T_{®Æt thïng kh«ng xuèng}+ T_chuyÓn+T_{bèc xÕp lªn xe}

+ Chuyªn chë: Thëi gian chuyªn trë lµ thêi gian vËn chuyÓn CTR tõ c¸c vÞ trÝ

®Æt c¸c thïng chøa CTR tíi ®iÓm tËp trung ( Tr¹m trung chuyÓn, tr¹m xö lý hoÆc

b·i ch«n lÊp).

Víi hÖ thèng xe thïng di ®éng(t¸ch rêi)

T_{chuyªn trë}= t_{tõ diÓm tËp kÕt - ®iÓm tËp chung}+ t_{b·i tËp chung-®iÓm tËp kÕt tiÕp theo}

Víi hÖ thèng xe thïng cè ®Þnh:

T_{chuyªn trë}= t_{tõ diÓm cuèi cïng hµnh tr×nh-®iÓm tËp chung}+ t_{®iÓm tËp chung-®iÓm ®Çu cña hµnh tr×nh míi}

+ Thao t¸c t¹i b·i th¶i: Thêi gian thao t¸c t¹i b·i th¶i x¸c ®Þnh nh- sau

T_b·i=t_{bèc dì}+ t_{chê ®îi}

+ Thêi gian ho¹t ®éng ngoµi hµnh tr×nh: bao gåm thêi gian kh«ng hiÖu qu¶ (

thêi gian v« Ých):

- thêi gian tÝnh to¸n ®Ó kiÓm tra ph-¬ng tiÖn

- thêi gian ®i tõ c¬ quan tíi vÞ trÝ bèc xÕp ®Çu tiªn

- thêi gian b¶o d-ìng, söa ch÷a thiÕt bÞ

bao gåm thêi gian kh«ng b¾t buéc:

- Thêi gian kÐo dµi khi ¨n uèng, nghØ ng¬i vµ thêi gian chê ®îi, nãi

truyÖn.

Th«ng th-êng ®Ó tÝnh to¸n thêi gian nµy ng-êi ta sö dông hÖ sè ngoµi hµnh tr×nh

W. HÖ sè ngoµi hµnh tr×nh W cã gi¸ trÞ dao ®éng tï 0.10-0.25.®a sè lÊy W =

0.15.

18

19