Bài giảng Môi trường và con người - Chương 1: Con người và sự phát triển của con người
2/12/2009
CHƯƠNG 1: CON NGƯꢀI VÀ Sꢁ PHÁT TRIꢂN CꢃA CON NGƯꢀI
ꢀ Nꢀi dung
ꢁ Mꢄc ñích và ñꢅi tưꢆng cꢇa môn hꢈc
ꢁ Quá trình phát triꢉn cꢇa con ngưꢊi
ꢁ Các hình thái kinh tꢋ mà loài ngưꢊi ñã trꢌi qua
ꢁ Tác ñꢍng cꢇa các yꢋu tꢅ sinh thái ñꢋn con ngưꢊi
ꢁ Dân sꢅ và các vꢎn ñꢏ vꢏ dân sꢅ
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIꢂN CꢃA CON NGƯꢀI
ꢀ Quá trình phát triꢁn
ꢁ Bꢍ khꢐ: vꢑn tꢒn tꢓi như
các ñꢍng vꢔt khác
ꢁ Vưꢆn ngưꢊi: ñã bꢕt ñꢖu
tiꢋn hóa tách ra khꢗi
giꢘi ñꢍng vꢔt hiꢙn tꢓi.
1
2/12/2009
QUÁ TRÌNH PHÁT TRIꢂN CꢃA CON NGƯꢀI
ꢀ Quá trình phát triꢁn (tt)
ꢁ Ngưꢊi vưꢆn
ꢁ Ngưꢊi khéo léo
ꢁ Ngưꢊi ñꢚng thꢛng
ꢁ Ngưꢊi cꢔn ñꢓi
ꢁ Ngưꢊi hiꢙn ñꢓi
CÁC HÌNH THÁI KINH Tꢜ
ꢀ Các hình thái kinh
tꢂ
ꢁ Hái lưꢆm
ꢁ Săn bꢕt
ꢁ Chăn thꢌ
ꢁ Nông nghiꢙp
ꢁ Công nghiꢙp hóa
ꢁ ðô thꢝ hóa
ꢁ Hꢔu công nghiꢙp
2
2/12/2009
HÁI LƯꢞM
ꢁ Là hình thái kinh tꢋ
nguyên thꢇy nhꢎt.
ꢁ Năng suꢎt thꢎp, phꢄ
thuꢍc hoàn toàn vào tꢟ
nhiên
SĂN BꢠT
ꢁ Hình thꢚc: săn ñuꢡi, vây
bꢕt, ñánh bꢢy.
ꢁ Huy ñꢍng lꢟc lưꢆng
ñông ñꢌo hơn.
ꢁ Sꢣ dꢄng nguꢒn thꢚc ăn
giàu protein.
ꢁ Cuꢍc sꢅng no ñꢇ hơn.
ꢁ Rèn luyꢙn và tăng
cưꢊng sꢚc khꢗe con
ngưꢊi.
3
2/12/2009
ðÁNH CÁ
ꢁ Bꢕt ñꢖu sꢣ dꢄng công cꢄ có ngꢓnh ñꢉ ñánh bꢕt cá.
ꢁ Có thêm nguꢒn thꢚc ăn ñꢍng vꢔt
CHĂN THꢤ
ꢁ Chꢇ yꢋu là chó, dê, cꢥu,
bò, heo; sau này có lꢥa,
ngꢟa.
ꢁ Hình thành nhꢦng ñàn
gia súc ñông ñꢋn vꢓn con.
ꢁ Hình thành lꢅi sꢅng du
mꢄc.
ꢁ Sꢣ dꢄng sꢚc kéo gia súc
trong nông nghiꢙp và vꢔn
chuyꢉn.
ꢁ Thú rꢥng bꢝ tiêu diꢙt khá
nhiꢏu
4
2/12/2009
NÔNG NGHIꢧP
ꢁ Là thành tꢟu lꢘn nhꢎt trong
thꢊi kỳ ñꢒ ñá mꢘi.*.
ꢁ Ngũ cꢅc chꢇ yꢋu là mì,
mꢓch, ngô, lúa, sau ñó là rau,
ñꢔu, mè, cây lꢎy cꢇ, cây ăn
quꢌ và cây lꢎy dꢖu.
ꢁ Lúa nưꢘc xuꢎt hiꢙn ꢨ các
vùng ven sông.
ꢁ Sꢣ dꢄng sꢚc kéo cꢇa bò,
ngꢟa trong cày bꢥa, vꢔn
chuyꢉn.
ꢁ Có hiꢙn tưꢆng phá rꢥng làm
rꢑy.
CÔNG NGHIꢧP HÓA
ꢁ Khꢨi ñꢖu là phát minh ra
ñꢍng cơ hơi nưꢘc.
ꢁ Xuꢎt hiꢙn khá muꢍn….
nhưng: “ñã làm biꢋn ñꢡi sâu
sꢕc giꢘi tꢟ nhiên trong thꢊi
gian vô cùng ngꢕn so vꢘi
toàn bꢍ lꢝch sꢣ tꢟ nhiên”.
ꢁ Khai thác mꢗ, làm nông trꢓi,
khai thác gꢩ, … phá hꢇy
rꢥng và tài nguyên.
ꢁ Sꢣ dꢄng nhiꢏu nhiên liꢙu,
sꢌn xuꢎt công nghiꢙp gây ô
nhiꢪm môi trưꢊng.
ꢁ Tiêu diꢙt & làm tꢡn hꢓi
nhiꢏu bꢍ lꢓc, nhiꢏu tꢍc ngưꢊi
5
2/12/2009
ðÔ THꢫ HÓA
ꢁ Nhꢦng ñô thꢝ ñꢖu tiên xuꢎt
hiꢙn tꢥ 3ꢬ4 ngàn năm TCN.
ꢁ ðô thꢝ quy mô thꢋ giꢘi chꢐ
bꢕt ñꢖu tꢥ thꢋ kꢭ 19.
HꢮU CÔNG NGHIꢧP
ꢁ Tꢅc ñꢍ phát triꢉn cao + nhu
cꢖu hưꢨng thꢄ cao
ꢁ ðòi hꢗi suy nghĩ mꢘi: phát
triꢉn bꢏn vꢦng.
ꢁ Là chiꢋn lưꢆc toàn cꢖu vꢏ
quy hoꢓch toàn bꢍ tài
nguyên trên trái ñꢎt này.
ꢁ Kinh tꢋ công nghiꢙp
ꢂ kinh tꢋ trí thꢚc.
ꢁ Văn minh công nghiꢙp
ꢂ văn minh trí tuꢙ.
6
2/12/2009
CÂU HꢯI THꢤO LUꢮN
ꢀ Câu hꢃi : Có gì giꢄng và khác nhau giꢅa hái lưꢆm, săn
bꢇt, ñánh cá, chăn thꢈ thꢉi tiꢊn sꢋ và thꢉi hiꢌn ñꢍi?
ꢁ Hái lưꢆm
Thꢀi kỳ
Mꢄc ñích
Cách thꢚc
Kꢋt quꢌ
Tiꢁn sꢂ
Tiꢁn sꢂ
Hiꢃn ñꢄi
ꢁ Săn bꢕt
Thꢀi kỳ
Mꢄc ñích
Cách thꢚc
Kꢋt quꢌ
Hiꢃn ñꢄi
ꢁ ….
CÂU HꢯI ÔN TꢮP
ꢀ Câu 1:
ꢁ Có nhꢔn xét gì vꢏ tác ñꢍng cꢇa con ngưꢊi qua các giai ñoꢓn
tiꢋn hóa cꢇa loài ngưꢊi?
ꢀ Câu 2:
ꢁ ꢰ hình thái kinh tꢋ nào thì con ngưꢊi tác ñꢍng vào môi
trưꢊng là mꢓnh nhꢎt? Tꢓi sao?
ꢀ Câu 3:
ꢁ Viꢙt Nam chúng ta ñang ꢨ giai ñoꢓn nào và các vꢎn ñꢏ cꢎp
bách cꢇa chúng ta là gì?
7
2/12/2009
TÁC ðꢱNG CꢃA CÁC YꢜU Tꢲ SINH THÁI
ꢀ Tác ñꢀng cꢎa các yꢂu tꢄ sinh thái ñꢂn con ngưꢉi
ꢁ ꢤnh hưꢨng cꢇa phương thꢚc sꢅng và thꢚc ăn
ꢁ ꢤnh hưꢨng cꢇa yꢋu tꢅ khí hꢔu
ꢁ ꢤnh hưꢨng cꢇa môi trưꢊng ñꢝa hóa
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA PHƯƠNG THꢳC SꢲNG VÀ THꢳC ĂN
ꢁ Bꢌn chꢎt con ngưꢊi
vꢥa là cơ thꢉ sinh hꢈc
vꢥa là văn hóa.
ꢁ Hai mꢴt này không
tách rꢊi nhau
ꢁ Khai thác môi trưꢊng +
thích nghi vꢘi ñiꢏu kiꢙn
sꢅng
ꢀ chꢋ tác công cꢄ và
sáng tꢓo công nghꢙ
8
2/12/2009
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA PHƯƠNG THꢳC SꢲNG VÀ THꢳC ĂN
ꢀ Thay ñꢡi cꢎu tꢓo và thêm các chꢚc năng mꢘi cꢇa cơ thꢉ:
ꢁ Hoàn thiꢙn khꢌ năng cꢖm nꢕm, thát triꢉn thꢝ giác, thoái hóa
hàm răng, chuyên biꢙt hóa chân và tay.
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA PHƯƠNG THꢳC SꢲNG VÀ THꢳC ĂN
ꢁ Phꢚc tꢓp hóa cꢎu trúc
và chꢚc năng não bꢍ.
ꢁ Tăng cưꢊng sꢣ dꢄng
protein ñꢍng vꢔt.
ꢁ Tꢓo ra nhꢦng dꢝ biꢙt
khá lꢘn vꢏ ñáp ꢚng
sinh hꢈc.
9
2/12/2009
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA YꢜU Tꢲ KHÍ HꢮU
ꢁ ꢤnh hưꢨng cꢇa yꢋu tꢅ khí hꢔu biꢉu hiꢙn ꢨ nhiꢏu trꢓng thái
khác nhau theo mùa, theo ñꢝa lý.
ꢁ Là tꢡ hꢆp cꢇa nhiꢏu thành phꢖn như nhiꢙt ñꢍ, ñꢍ ꢢm, gió, mây
mưa, nꢕng tuyꢋt ...
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA YꢜU Tꢲ KHÍ HꢮU
ꢁ Tác ñꢍng cꢇa tꢡ hꢆp này ñưꢆc thông qua nhiꢏu rào chꢕn:
ꢁ Rào chꢕn tꢟ nhiên (sông, hꢒ, biꢉn, núi, cây rꢥng ...)
ꢁ Rào chꢕn văn hóa (nhà cꢣa, quꢖn áo, tiꢙn nghi sinh hoꢓt ...)
ꢁ Tꢓo thành:
ꢁ Khí hꢔu toàn cꢖu
ꢁ Khí hꢔu ñꢝa phương.
ꢁ Tiꢉu khí hꢔu.
ꢁ Vi khí hꢔu.
ꢁ ðiꢏu hòa nhiꢙt là cơ chꢋ
thích nghi sinh hꢈc chꢇ
ñꢓo.
ꢁ VD: thân nhiꢙt con ngưꢊi
ꢡn ñꢝnh ꢨ khoꢌng 37oC
10
2/12/2009
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA MÔI TRƯꢀNG ðꢫA HÓA
ꢁ Hàm lưꢆng khoáng chꢎt
trong thành phꢖn sinh hóa
cꢇa cơ thꢉ có liên quan ñꢋn
quá trình biꢋn ñꢡi nꢍi bào.
ꢁ VD: tꢓo xương, ñiꢏu hòa
áp lꢟc thꢢm thꢎu, ....
ꢁ Tương quan vꢏ tꢐ lꢙ sꢅ
lưꢆng các thành phꢖn
khoáng trong môi trưꢊng
ꢀthành phꢖn khoáng trong
cơ thꢉ.
ꢁ Ví dꢄ: bưꢘu cꢡ ꢃ iode,
sâu răng ꢃ fluor, …
ꢤNH HƯꢰNG CꢃA MÔI TRƯꢀNG ðꢫA HÓA
ꢁ Cân bꢵng khoáng trong
cơ thꢉ phꢌi ñưꢆc ñꢌm bꢌo
trong mꢍt biên ñꢍ nhꢎt
ñꢝnh.
ꢁ Nꢒng ñꢍ các loꢓi khoáng
ña, vi lưꢆng trong ñꢎt ꢌnh
hưꢨng ñꢋn
ꢁ Mꢚc
xương.
khoáng
hóa
ꢁ Kích thưꢘc và hình
dꢓng chung cꢇa cơ thꢉ
hoꢴc tꢥng phꢖn cơ thꢉ.
11
2/12/2009
DÂN Sꢲ VÀ CÁC VꢶN ðꢷ Vꢷ DÂN Sꢲ
ꢁ Các quan ñiꢉm dân sꢅ hꢈc 1
ꢁ Quá trình tăng dân sꢅ và ñô thꢝ hóa 2
ꢁ Các vꢎn ñꢏ vꢏ dân sꢅ 3
ꢁ Mꢅi quan hꢙ dân sꢅ ꢬ tài nguyên và phát triꢉn, Dân sꢅ ñꢅi
vꢘi sꢟ tꢒn tꢓi và phát triꢉn cꢇa xã hꢍi 4
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢁ Dân sꢅ và tài nguyên ñꢎt ñai
ꢁ Dân sꢅ và tài nguyên rꢥng
ꢁ Dân sꢅ và tài nguyên nưꢘc
ꢁ Dân sꢅ và khí quyꢉn, biꢋn ñꢡi khí hꢔu
ꢁ Dân sꢅ và các vùng cꢣa sông, cꢣa biꢉn
ꢁ Dân sꢅ và tꢔp quán sinh sꢅng di cư, du cư
12
2/12/2009
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và tài nguyên ñꢏt ñai
ꢁ Hꢵng năm, thꢋ giꢘi có
khoꢌng 70.000 km2 ñꢎt bꢝ
hoang mꢓc hóa.
ꢁ Hiꢙn ñang ñe dꢈa gꢖn 1/3
diꢙn tích ñꢎt toàn cꢖu.
ꢁ ðꢎt bꢝ nhiꢪm mꢴn, không
thꢉ phꢄc hꢒi.
ꢁ ðꢎt nông nghiꢙp và ñꢎt rꢥng
bꢝ lꢎy cho thꢇy lꢆi, giao
thông, xây dꢟng công
nghiꢙp.
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và tài nguyên rꢐng
ꢁ 21 triꢙu hecta rꢥng bꢝ phá
mꢩi năm.
ꢂ Xói mòn, thiên tai, lũ lꢄt.
ꢁ Dân sꢅ VN: tăng 1% tương
ꢚng 2,5% rꢥng bꢝ mꢎt.
13
2/12/2009
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và tài nguyên
nưꢑc
ꢁ Làm giꢌm bꢏ mꢴt ao, hꢒ,
sông.
ꢁ Làm ô nhiꢪm nưꢘc.
ꢁ Làm thay ñꢡi chꢋ ñꢍ
dòng chꢌy.
ꢁ Năm 1985, nguꢒn nưꢘc
sꢓch
là
33.000
m3/ngưꢊi/năm.
ꢁ Hiꢙn nay, còn 8.500
m3/ngưꢊi/năm.
ꢁ Tương lai: ?
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và khí quyꢁn, biꢂn
ñꢒi khí hꢓu
ꢁ Không khí các vùng công
nghiꢙp ngày càng ô nhiꢪm
nghiêm trꢈng.
ꢁ Lưꢆng khí CO2, CO, NOx,
… ngày càng nhiꢏu.
ꢁ Khí hꢔu toàn cꢖu ñang
thay ñꢡi.
14
2/12/2009
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và các vùng cꢋa
sông, cꢋa biꢁn
ꢁ Khai thác cꢓn kiꢙt
nguꢒn thꢇy sꢌn.
ꢁ Diꢙn tích rꢥng ngꢔp
mꢴn ñã thu hꢸp ñáng
kꢉ.
ꢁ Các rꢓn san hô bꢝ tàn
phá.
ꢁ Nưꢘc bꢝ ô nhiꢪm.
MꢲI QUAN Hꢧ DÂN Sꢲ ꢬ TÀI NGUYÊN – PHÁT TRIꢂN
ꢀ Dân sꢄ và tꢓp quán sinh
sꢄng di cư, du cư
ꢁ Di cư xꢌy ra do nhiꢏu
nguyên nhân.
ꢁ “Tꢝ nꢓn môi trưꢊng”: là
nhꢦng ngưꢊi không còn
ñiꢏu kiꢙn sꢅng an toàn ꢨ
bꢌn quán vì hꢓn hán, xói
mòn ñꢎt, buꢍc hꢈ phꢌi
rꢊi ñi nơi khác.
ꢁ Làm giꢌm nguꢒn tài
nguyên, nhꢎt là rꢥng.
15
2/12/2009
CÁC QUAN ðIꢂM DÂN Sꢲ HꢹC
ꢀ 2 quan ñiꢁm dân sꢄ hꢔc:
ꢁ Thuyꢋt Malthus
ꢁ Thuyꢋt quá ñꢍ dân sꢅ
THUYꢜT MALTHUS
ꢁ Nꢍi dung:
ꢁ Dân sꢅ tăng theo cꢎp sꢅ
nhân (2,4,8,…); còn
lương thꢟc, thꢟc phꢢm,
phương tiꢙn sinh hoꢓt
chꢐ tăng theo cꢎp sꢅ
cꢍng (1,2,3,4…).
ꢁ Sꢟ gia tăng dân sꢅ diꢪn
ra vꢘi nhꢝp ñꢍ không
ñꢡi, còn sꢟ gia tăng vꢏ
lương thꢟc, thꢟc phꢢm
là có giꢘi hꢓn.
16
2/12/2009
THUYꢜT MALTHUS
ꢁ Nꢍi dung (tt):
ꢁ Dân cư trên trái ñꢎt
phát triꢉn nhanh hơn
khꢌ năng nuôi sꢅng
nó.
ꢀðói khꢡ, ñꢓo ñꢚc
xuꢅng cꢎp, tꢍi ác tꢎt
yꢋu sꢺ phát triꢉn.
ꢁ Vꢏ các giꢌi pháp, thì
thiên tai, dꢝch bꢙnh,
chiꢋn tranh … là cꢚu
cánh ñꢉ giꢌi quyꢋt vꢎn
ñꢏ dân sꢅ mà Malthus
gꢈi là các: "hꢓn chꢋ
mꢓnh"
THUYꢜT MALTHUS
ꢁ ðóng góp cꢇa thuyꢋt:
ꢁ Có công ñꢖu trong viꢙc nêu lên và nghiên cꢚu vꢎn ñꢏ dân sꢅ
ꢁ Lên tiꢋng báo ñꢍng cho nhân loꢓi vꢏ nguy cơ cꢇa sꢟ tăng dân
sꢅ.
ꢁ Hꢓn chꢋ cꢇa thuyꢋt:
ꢁ Cho quy luꢔt phát triꢉn dân sꢅ là quy luꢔt tꢟ nhiên, vĩnh viꢪn
ꢁ ðưa ra nhꢦng giꢌi pháp sai lꢙch, ꢎu trĩ ñꢉ hꢓn chꢋ nhꢝp ñꢍ
tăng dân sꢅ.
17
2/12/2009
THUYꢜT QUÁ ðꢱ DÂN Sꢲ
ꢁ Nghiên cꢚu sꢟ biꢋn ñꢡi dân
sꢅ qua các thꢊi kỳ, dꢟa vào
nhꢦng ñꢴc trưng cơ bꢌn cꢇa
ñꢍng lꢟc dân sꢅ.
ꢁ Nghiên cꢚu và lý giꢌi vꢎn ñꢏ
phát triꢉn dân sꢅ thông qua
viꢙc xem xét mꢚc sinh, mꢚc
tꢣ qua tꢥng giai ñoꢓn ñꢉ hình
thành mꢍt quy luꢔt.
ꢁ 3 giai ñoꢓn phát triꢉn dân sꢅ:
ꢁ Giai ñoꢓn 1
ꢁ Giai ñoꢓn 2
ꢁ Giai ñoꢓn 3
THUYꢜT QUÁ ðꢱ DÂN Sꢲ
ꢁ Thuyꢋt quá ñꢍ dân sꢅ phát hiꢙn ñưꢆc bꢌn chꢎt cꢇa quá trình dân
sꢅ.
ꢁ Nhưng chưa tìm ra các tác ñꢍng ñꢉ kiꢉm soát và ñꢴc biꢙt, chưa
chú ý ñꢋn vai trò cꢇa các nhân tꢅ kinh tꢋ – xã hꢍi ñꢅi vꢘi vꢎn ñꢏ
dân sꢅ.
18
2/12/2009
QUÁ TRÌNH TĂNG DÂN Sꢲ VÀ ðÔ THꢫ HÓA
ꢁ Tꢐ lꢙ gia tăng dân sꢅ
ꢁ Quá trình sinh
ꢁ Quá trình tꢣ vong
ꢁ Phát triꢉn dân sꢅ
QUÁ TRÌNH TĂNG DÂN Sꢲ VÀ ðÔ THꢫ HÓA
ꢀ Tꢕ lꢌ gia tăng dân sꢄ:
ꢁ Tꢐ lꢙ gia tăng (%) =
(Sinh suꢎt thô ꢬ tꢣ suꢎt
thô) x 10
ꢁ Mꢅi liên hꢙ giꢦa sinh
suꢎt và tꢣ suꢎt xác ñꢝnh
dân sꢅ tăng, giꢌm hay
không ñꢡi.
ꢁ VD: tꢐ lꢙ gia tăng dân
sꢅ ꢨ các nưꢘc ñang
phát triꢉn là 2,1%
/năm ꢁ nhiꢏu hay ít?
ꢀ Tháp dân sꢄ
19
2/12/2009
QUÁ TRÌNH TĂNG DÂN Sꢲ VÀ ðÔ THꢫ HÓA
Tỉ lệ gia tăng dân số
Dân số thêm vào
Tỉ lệ gia tăng dân số trung
Dân sꢅ thêm vào
bình hằng năm %
(triꢙu ngưꢊi)
trieäuệu
Nguoàn : U.S census Bureau
QUÁ TRÌNH TĂNG DÂN Sꢲ VÀ ðÔ THꢫ HÓA
ꢀ Quá trình sinh:
ꢁ Khꢌ năng sinh sꢌn
ꢁ Sꢟ mꢕn ñꢻ
ꢀ Các nhân tꢄ ꢈnh hưꢖng
ñꢂn mꢗc sinh
ꢁ Tuꢡi kꢋt hôn.
ꢁ Nhân tꢅ tâm lý xã hꢍi.
ꢁ ðiꢏu kiꢙn sꢅng.
ꢁ Trình ñꢍ dân trí
20
Tải về để xem bản đầy đủ
30 trang
67800
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Môi trường và con người - Chương 1: Con người và sự phát triển của con người", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_moi_truong_va_con_nguoi_chuong_1_con_nguoi_va_su_p.pdf
