Luận văn Nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học của
cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào.
Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ
và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Phạm Bảo Ngọc
ii
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Đỗ Thị Vân Anh, là người
đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình tôi trong suốt quá trình thực hiện đề
tài này.
Tôi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo khoa và tất cả các thầy, cô giảng
viên trong Khoa Công tác xã hội –Trường Đại học Lao động - Xã hội đã trang
bị kiến thức và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong thời gian học tập và thực
hiện luận văn tại Trường.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, lãnh đạo và cán bộ các khoa
phòng, trung tâm và đặc biệt là các cán bộ Tổ Công tác xã hội - Bệnh viện Đa
khoa tỉnh Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn
thành việc thu thập số liệu phục vụ luận văn này.
Đồng thời, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia
đình, bạn bè đã luôn bên cạnh quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm
luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, tháng 9 năm 2019
Tác giả
Phạm Bảo Ngọc
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................Error! Bookmark not defined.
LỜI CẢM ƠN...............................................................................................ii
MỤC LỤC ...................................................................................................iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ.................................................................vii
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài..................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài............................................... 4
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................. 9
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu............................................................... 9
5. Khách thể nghiên cứu: .......................................................................... 10
6. Phương pháp nghiên cứu....................................................................... 10
7. Những đóng góp mới của Luận văn ...................................................... 13
8. Kết cấu của luận văn............................................................................. 14
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn
gồm 3 chương: ............................................................................................ 14
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHIỆM VỤ CÔNG TÁC
XÃ HỘI VỚI NGƯỜI BỆNH UNG THƯ TẠI BỆNH VIỆN .................. 15
1.1. Hệ thống khái niệm của đề tài nghiên cứu...................................... 15
1.1.1. Khái niệm nhiệm vụ công tác xã hội............................................ 15
1.1.2. Khái niệm người bệnh ung thư..................................................... 15
1.1.3. Khái niệm bệnh viện.................................................................... 15
1.1.4 Khái niệm nhiệm vụ của công tác xã hội trong hỗ trợ người bệnh
ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh........................................ 16
1.1.5. Tầm quan trọng của Công tác xã hội với bệnh nhân ung thư........ 17
1.2. Lý luận về nhiệm vụ công tác xã hội ............................................... 18
iv
1.2.1. Lý luận về nhiệm vụ Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công
tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh.................................................. 18
1.2.2. Lý luận về nhiệm vụ Vận động tiếp nhận tài trợ........................... 19
1.3. Lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu............................................... 19
1.3.1. Lý thuyết nhu cầu ........................................................................ 19
1.3.2. Lý thuyết vai trò........................................................................... 22
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ
trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh............. 24
1.4.1. Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội................................... 24
1.4.2. Yếu tố thuộc về người bệnh ......................................................... 24
1.4.3. Yếu tố thuộc về cơ sở vật chất. .................................................... 25
1.4.4. Yếu tố về kinh phí........................................................................ 25
1.5. Hệ thống chính sách pháp luật về công tác xã hội trong bệnh viện .... 26
Tiểu kết Chương 1...................................................................................... 30
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHIỆM VỤ CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG VIỆC HỖ TRỢ NGƯỜI BỆNH UNG THƯ TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH ................................................................... 31
2.1. Tổng quan về địa bàn và khách thể nghiên cứu............................. 31
2.1.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu ..................................................... 31
2.1.2. Đặc điểm của Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh .......................... 36
2.1.3. Tổng quan về khách thể nghiên cứu............................................. 39
2.1.4 Đặc điểm khách thể nghiên cứu .................................................... 40
2.2 Thực trạng việc thực hiện nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ
trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh............. 41
2.2.2 Nhiệm vụ vận động tiếp nhận tài trợ ............................................. 49
Vận động kết nối các nguồn lực hỗ trợ cho người bệnh ung thư ............ 56
v
2.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến nhiệm vụ công tác xã hội trong việc
hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh........ 57
2.3.1 Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội.................................... 58
2.3.2. Yếu tố thuộc về người bệnh ......................................................... 60
2.3.3. Yếu tố thuộc về cơ sở vật chất ..................................................... 61
2.3.4. Yếu tố về kinh phí........................................................................ 62
2.3.5 Yếu tố về cơ chế chính sách.......................................................... 63
2.3.6. Yếu tố về quản lý, công tác truyền thông ..................................... 66
Tiểu kết chương 2....................................................................................... 66
CHƯƠNG 3:............................................................................................... 68
ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ NHIỆM VỤ CÔNG
TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC HỖ TRỢ NGƯỜI BỆNH UNG THƯ...... 68
TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH..................................... 68
3.1.3. Nâng cao nhận thức về hỗ trợ giải quyết chế độ chính sách trong nhiệm
vụ hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh ........... 71
3.1.4 Nâng cao nhận thức của người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa
tỉnh Bắc Ninh trong nhiệm vụ “vận động tiếp nhận tài trợ“ và “hỗ trợ, tư
vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người bệnh và người nhà
người bệnh“........................................................................................... 72
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3............................................................................. 78
KẾT LUẬN................................................................................................. 80
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................... 82
PHỤ LỤC.................................................................................................... 83
vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
BHYT
BV
Bảo hiểm y tế
Bệnh viện
CTXH
DVXH
KB
Công tác xã hội
Dịch vụ xã hội
Khám bệnh
KCB
NB
Khám chữa bệnh
Người bệnh
NNNB
NVCTXH
PVS
Người nhà người bệnh
Nhân viên công tác xã hội
Phỏng vấn sâu
Trung ương
TW
vii
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1. Mức độ ảnh hưởng của các cơ chế chính sách đến người bệnh..... 63
Biểu đồ 2.1. Hoàn cảnh kinh tế của người bệnh ung thư............................... 40
Biểu đồ 2.2: Tỷ lệ giới tính ở Bệnh viện....................................................... 41
Biểu đồ 2.3: Mối quan hệ với người bệnh và cán bộ y tế.............................. 44
Biểu đồ 2.4: Mức độ quan trọng của các nội dung truyền thông và giáo dục
sức khỏe....................................................................................................... 46
Biểu đồ 2.5. Mức độ đáp ứng về các nhu cầu chính sách đối với người bệnh ... 49
Biểu đồ 2.6. Những hỗ trợ mà người bệnh ung thư nhận được tại Bệnh viên đa
khoa tỉnh Bắc Ninh....................................................................................... 50
Biểu đồ 2.7. Kết quả hỗ trợ người bệnh nhận hỗ trợ của Tổ Công tác xã hội 55
Biều đồ 2.8. Khảo sát đánh giá vận động kết nối nguồn nhân lực................. 57
Biểu đồ 2.9. Các yếu tố về cơ sở vật chất ảnh hưởng đến hoạt động CTXH tại
Bệnh viện..................................................................................................... 61
Bảng 2.10 Mức độ ảnh hưởng của cơ chế chính sách đối với người bệnh..... 64
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ung thư là tình trạng tăng trưởng không kiểm soát các tế bào bất
thường (tế bào ung thư), dẫn đến xâm lấn và phá hủy cấu trúc mô bình thường
của cơ thể, là bệnh lý ác tính không lây nhiễm, gia tăng nhanh chóng và điều
trị phức tạp. Theo các nghiên cứu, có hơn 200 loại ung thư khác nhau được
báo cáo: ung thư vú, ung thư thận, ung thư âm hộ, ung thư vòm họng, ung thư
phổi, ung thư dạ dày, ung thư cổ tử cung, ung thư da…
Trong những năm gần đây, tỷ lệ mắc ung thư ở Việt Nam đang có xu
hướng tăng nhanh và đáng báo động. Mỗi năm Việt Nam có hơn 126.00 ca
mắc mới và khoảng 94.000 người tử vong vì ung thư; dự kiến sẽ có 190.000
ca vào năm 2020.
Ung thư khi mới phát triển thường không gây ra những hậu quả nghiêm
trọng. Tuy nhiên, khi các tế bào ung thư đã phát triển lớn và lan rộng sang các
cơ quan khác, nó sẽ gây ra nhiều hậu quả như: đau đớn vì các khối u ngày
càng lớn, chúng bám vào dây thần kinh và chèn ép các cơ quan khác khiến
cho người bệnh đau đớn. Ngoài ra, việc điều trị ung thư có sử dụng các
phương pháp như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị để loại bỏ khối u sẽ giúp bệnh
nhân giảm đau thường xuyên để chống chọi cơn đau; gây ra sự đau đớn do sự
phát triển ngày càng lớn của khối u nên người bệnh thường cảm thấy kiệt sức
và thiếu năng lượng; ăn mất do ngon ung thư gây ra chán ăn, ăn nhanh no và
ăn không ngon. Tình trạng chán ăn kéo dài dẫn đến giảm cân nhanh chóng và
khiến người bệnh suy nhược cơ thể.
Ung thư có thể khiến người bệnh tử vong bằng nhiều cách. Khi ung thư
ảnh hưởng đến các cơ quan của cơ thể, nó sẽ làm cản trở chức năng của cơ
quan đó. Chẳng hạn như ung thư phát triển trong hệ thống tiêu hóa có thể làm
ngăn chặn thức ăn, khiến thực phẩm không thể đi qua ruột, và cơ thể không
2
hấp thu được. Nếu ung thư ảnh hưởng đến phổi, cuối cùng sẽ không còn đủ
mô phổi khỏe mạnh để người bệnh hít thở oxy. Nếu ung thư lan rộng, hệ miễn
dịch suy yếu, do đó cơ thể bạn không có khả năng chống lại nhiễm trùng, cuối
cùng dẫn tới tử vong.
Gánh nặng bệnh tật, chăm sóc và chi phí y tế gây ra vấn đề tâm lý cho
bệnh nhân ung thư như buồn phiền, lo lắng, chán nản, mặc cảm, tự ti, ngại
giao tiếp, căng thẳng, dễ bị kích động . . . Một số bệnh nhân thậm chí rơi vào
tình trạng khủng hoảng, tuyệt vọng, thay đổi tâm lý liên tục và có nguy cơ tự
tử. Một số bệnh nhân mất niềm tin vào quá trình chữa trị, gây nên những vấn
đề về mối quan hệ xã hội giữa bệnh nhân với người thân trong gia đình, bệnh
nhân với đội ngũ y bác sỹ và cơ sở khám chữa bệnh. Họ chính là đối tượng
yếu thế phụ thuộc vào sự chữa trị, chăm sóc của bệnh viện, nhân viên y tế, gia
đình và nhân viên công tác xã hội .
Công tác xã hội trong Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh đã được triển
khai thực hiện, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế; đặc biệt là hỗ trợ bệnh nhân. Tổ
công tác xã hội phối hợp với các tổ chức từ thiện phát 121.880 xuất ăn miễn
phí cho bệnh nhân ung thư, bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn với 627 lượt
phát, ước tính giá trị đạt 1.702.500.000đ. Hỗ trợ nghèo cho 27 bệnh nhân. Sự
hài lòng người bệnh trong công tác phục vụ tăng dần rõ rệt qua từng năm:
năm 2013 là 90%; năm 2014 là 90,8%; năm 2015 là 93%; năm 2016 là 95%;
năm 2017 là 96,5%. Năm 2018, Bệnh viện đã hỗ trợ 12.128 người bệnh. Qua
khảo sát đánh giá hiệu quả hoạt động, tỷ lệ người bệnh hài lòng đạt 96,5%; tỷ
lệ cán bộ viên chức (khách hàng nội bộ) hài lòng đạt 99,8%; Tỷ lệ cán bộ viên
chức hài lòng với Ban lãnh đạo bệnh viện đạt 99,4%; tỷ lệ người bệnh đánh
giá tốt việc thực hiện quyền người bệnh đạt 99,8% và có 35 thư khen người
bệnh đối với phong cách thái độ phục vụ của đội ngũ nhân viên chăm sóc
khách hàng.
3
Tại Việt Nam, hiện đã có hệ thống khung pháp lý cơ bản của Chính phủ
và Bộ Y tế để tiến hành tổ chức các hoạt động công tác xã hội trong các bệnh
viện. Đến nay, trên cả nước, đã có nhiều bệnh viện tuyến Trung ương và
tuyến tỉnh thành lập phòng Công tác xã hội (CTXH), cung cấp dịch vụ CTXH
trong bệnh viện , góp phần đổi mới phong cách, thái độ phục vụ hướng tới sự
hài lòng của người bệnh, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao
của nhân dân. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng chính sách còn nhiều khó khăn,
bất cập.
Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh năm 2018, Bệnh viện đã khám
chữa bệnh cho gần 200.000 lượt bệnh nhân thăm khám và 50.000 ca chữa nội
trú. Trong đó, bệnh nhân ung thư là 10.000 ca, nội trú ung thư là 8729 ca.
Trong đó, mỗi ngày bình quân hỗ trợ từ 150-250 bệnh nhân. Thời kì cao điểm
lên tới 350 bệnh nhân/ngày. Do lượng bệnh nhân quá tải nên có nhiều bệnh
nhân phải điều trị ngoại trú là hơn 2000 bệnh nhân/năm. Số bệnh nhân đến
khám và điều trị chuyên ngành ung bướu tại Bệnh viện ngày càng tăng, tỷ lệ
chuyển viện giảm. Tỷ lệ khám bệnh do ung thư trước năm 2013 chiếm 1,94%,
giai đoạn 2013-2015 đã tăng lên 4,52% và giai đoạn 2016-2018 là 6,28% tổng
số khám bệnh chung của Bệnh viện. Tỷ lệ bệnh nhân điều trị nội trú do ung
thư trước năm 2013 là 3,51%, giai đoạn 2013-2015 đã tăng lên 7,31% và đến
giai đoạn 2016-2018 tăng lên là 16,88% tổng số bệnh nhân điều trị nội trú của
Bệnh viện. Tỷ lệ bệnh nhân chuyển viện do ung thư đã giảm rõ rệt, giai đoạn
trước năm 2013 là 25,96%, giai đoạn 2013-2015 là 16,66%, giai đoạn 2016-
2018 giảm còn 12,20%.[9]
Công tác xã hội trong Bệnh viện để hỗ trợ cho người bệnh là nhiệm vụ
cần thiết, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của nhân dân.
Xuất phát từ thực tế đó nên tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Nhiệm vụ
4
công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa
khoa tỉnh Bắc Ninh” làm luận văn Cao học.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Trên thế giới
Ở Mỹ, công tác xã hội trong Bệnh viện đã được hình thành từ những
năm đầu thế kỉ XX. Trải qua hơn 100 năm, CTXH lần đầu tiên được đưa vào
Bệnh viện năm 1905 tại Boston và đến nay hầu hết các Bệnh viện ở Mỹ đều
có phòng Công tác xã hội và đây là một trong những điều kiện để các bệnh
viện được công nhận là hội viên của Hội các Bệnh viện Mỹ.
Nghiên cứu tại Mỹ mở ra nhiều hướng mới cho mô hình CTXH trong
bệnh viện. Theo tác giả Markdest.Aubin (2009), Đại học Utah, Salt Lake
City,Utah, Hoa Kỳ, đã đề cập đến “Vai trò giám sát của công tác xã hội trong
bệnh viện” và tác giả cho rằng mô hình CTXH trong bệnh viện cần có thêm
hoạt động giám sát để mang lại hiệu suất cao hơn trong các cơ sở y tế.[8]
Ở Singapore hay Philippines, hầu hết ở các Bệnh viện đều thành lập
một đơn vị chuyên đảm nhận hoạt động thực hành CTXH trong bệnh viện. Về
cơ cấu tổ chức có thể là một bộ phận trực thuộc bệnh viện do ngành y tế quản
lý, cũng có thể là một bộ phận độc lập hoạt động tại bệnh viện nhưng do
ngành chủ quản như ngành Lao động – Thương binh và xã hội quản lý. Kinh
phí để duy trì hoạt động có thể từ kinh phí Nhà nước, song cũng có thể huy
động từ quỹ của người bệnh hoặc quỹ khám chữa bệnh tại bệnh viện do cộng
đồng quyên góp.
Tại Châu Á, hoạt động xã hội được công nhận đầu tiên tại Trung Quốc
là hoạt động xã hội về y tế tại khoa công tác xã hội Bệnh viện tại Bắc Kinh.
Thành lập năm 1921 bởi một nhân viên làm công tác xã hội Hoa Kỳ (Ida
Pruitt). Bộ phận này cung cấp các dịch vụ nghiên cứu xã hội, công tác thích
5
ứng, tái định cư; bên cạnh đó, đào tạo dịch vụ được tổ chức cho các nhân viên
xã hội – có thể đây là công việc đào tạo đầu tiên tại Trung Quốc[2].
Theo nghiên cứu về các nhiệm vụ Công tác xã hội ở bệnh viện thì chưa
được đánh giá cao, do nhân viên công tác xã hội chỉ tập trung vào giải quyết
những tồn đọng trước mắt như: vấn đề về ăn uống, cũng như chữa bệnh của
bệnh nhân mà quên đi rằng bệnh nhân ung thư cũng có các nhu cầu tư vấn
tâm lý.[7]
Hầu hết các nghiên cứu trên chỉ nêu ra được các nhu cầu về chữa bệnh
cũng như sức khỏe tâm lý của người nhà bệnh nhân, chưa chỉ ra được cụ thể
nhu cầu tâm lý bản thân muốn điều gì ? Chưa có sự phân loại đối tượng bệnh
nhân cũng như nhu cầu của từng loại bệnh nhân (mỗi một bệnh nhân ung thư
lại có một nhu cầu khác nhau, cần có sự tư vấn tâm lý khác nhau).
2.2. Tại Việt Nam
Trong những năm gần đây, tại một số bệnh viện tuyến Trung ương
cũng đã triển khai hoạt động công tác xã hội với sự tham gia của đội ngũ nhân
viên y tế kiêm nhiệm và tình nguyện viên, nhằm hỗ trợ thầy thuốc trong phân
loại bệnh nhân, tư vấn, giới thiệu dịch vụ chuyển tiếp, hỗ trợ chăm sóc người
bệnh,…Một số mô hình tổ chức hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện và
tại cộng đồng cũng đã được hình thành trong thực tiễn như: phòng Công tác
xã hội, phòng Chăm sóc khách hàng, tổ Từ thiện xã hội,…thuộc bệnh viện
hay nhóm công tác xã hội tham gia hỗ trợ người có HIV/AIDS, bệnh nhân
tâm thần, giúp phục hồi chức năng tại xã, phường,…
Hiện tại, ở Việt Nam mới có những nghiên cứu về bệnh nhân ung thư
và bệnh ung thư, chủ yếu là nghiên cứu về y học. Nhân viên công tác xã hội
hỗ trợ bệnh nhân và người nhà bệnh nhân cũng chỉ là một phần chăm sóc
giảm nhẹ. Chưa có các tài liệu nghiên cứu chính thức và quy mô.
6
Năm 2015, tại Học viện Khoa học xã hội, học viên Nguyễn Thị Minh,
2015 đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ với đề tài: Mô hình công tác xã
hội trong bệnh viện từ thực tiễn tại Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện
Nội tiết Trung Ương [9]. Đề tài cho thấy nhân viên công tác xã hội trong
Bệnh viện có thể tham gia nhiều khâu trong khám chữa bệnh, chăm sóc bệnh
nhân tại bệnh viện, từ khâu đón bệnh nhân đến khâu chuẩn bị cho bệnh nhân
xuất viện.
Cũng trong năm 2015, tại Học viện Khoa học xã hội, học viên Lương
Thị Đào cũng đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ với đề tài: Công tác xã
hội đối với bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn tại Bệnh viện Nhi Trung ương [6]
Luận văn cho thấy mặc dù là một mô hình thí điểm đầu tiên về công tác xã
hội trong bệnh viện của Bộ Y tế, nhưng phòng Công tác xã hội của Bệnh viện
Nhi Trung ương đã làm tốt vai trò của mình trong hỗ trợ bệnh nhi có hoàn
cảnh khó khăn; tuy nhiên vẫn chưa thực sự phát huy được hiệu quả tốt nhất và
còn gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện.
Thạc sĩ Tạ Thị Thanh Thủy - Thạc sĩ Phạm Thị Tâm đã có nghiên cứu
về “Trải nghiệm ý nghĩa thực tiễn của môn Công tác xã hội trong lĩnh vực y
tế” được trình bày tại kỉ yếu Hội thảo khoa học quốc tế năm 2015 với chủ đề:
“Công tác xã hội Việt Nam thách thức tính chuyên nghiệp trước nhu cầu hội
nhập và phát triển”[1]. Bài viết đã cho thấy các hoạt động của sinh viên khoa
Công tác xã hội – Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố
Hồ Chí Minh đã thực hiện tại Khoa Hô hấp Bệnh viện Nhi đồng 1 Thành phố
Hồ Chí Minh, cũng như khó khăn mà nhóm sinh viên gặp phải. Từ đó tác giả
bài viết đã đưa ra một số kiến nghị nhằm đưa nghề công tác xã hội trong lĩnh
vực y tế phát triển một cách có hệ thống, toàn diện hơn.
Trong kỉ yếu Hội thảo khoa học quốc tế năm 2012 với chủ đề: “Chia sẻ
kinh nghiệm quốc tế về công tác xã hội và an sinh xã hội”[5]. Có rất nhiều các
7
bài viết, bài nghiên cứu về công tác xã hội trong lĩnh vực y tế và sức khỏe tâm
thần, trong đó có hai bài viết mà tác giả cho là có ảnh hưởng không nhỏ đến
hoạt động công tác xã hội trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam. Thứ nhất là bài
viết “Mô hình chăm sóc giảm nhẹ cho bệnh nhân ung thư và vai trò của nhân
viên Công tác xã hội”. Như vậy, ở Việt Nam cũng đã rất quan tâm đến vấn đề
nghiên cứu và phát triển hoạt động công tác xã hội tại bệnh viện. Các nghiên
cứu này đã phần nào làm sáng tỏ tính cần thiết và tính định hướng trong việc
hoàn thiện mô hình hoạt động công tác xã hội trong Bệnh viện tại Việt Nam.
Tuy nhiên, cũng giống như các nước đang phát triển, việc áp dụng mô hình
công tác xã hội tại các bệnh viện ở Việt Nam còn rất mới mẻ. Trong những
năm gần đây, tại một số bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh cũng đã
triển khai một số hoạt động công tác xã hội với sự tham gia của đội ngũ nhân
viên y tế kiêm nhiệm và các tình nguyện viên.
Trong tạp chí Y học Việt Nam, tập 396 (Hà Nội) có bài viết “Đánh giá
nhu cầu chăm sóc hỗ trợ của người bệnh điều trị nội trú ung thư ác tính tại
Viện huyết học - Truyền máu Trung ương năm 2011[12] có đánh giá mức độ
nhu cầu chăm sóc hỗ trợ của người bệnh. Qua đó, đề xuất các kiến nghị phù
hợp nhằm nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc người bệnh tại bệnh viện.
Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ tập trung vào độ tuổi, nghề nghiệp, số lần điều
trị và hoàn cành gia đình là chủ yếu, chứ chưa đi sâu khai thác các nhiệm vụ
công tác xã hội ở bệnh viện.
Bài viết “Công tác xã hội bệnh viện theo cách nhìn công tác xã hội
chuyên nghiệp và quản lý bệnh viện” của GS.TS. Phạm Huy Dũng và TS.
Phạm Huy Tuấn Kiệt (đăng trong kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: 20 năm Khoa Xã
hội học thành tựu và thách thức – 2011) [11], đã chỉ rõ những công việc mà
một nhân viên công tác xã hội bệnh viện chuyên nghiệp có thể đảm nhận và lý
do cần hay không cần nhân viên công tác xã hội bệnh viện chuyên nghiệp từ
8
góc nhìn của người đào tạo công tác xã hội và cán bộ quản lý bệnh viện.Tác
giả chỉ ra rằng nhân viên công tác xã hội có thể tham gia vào nhiều khâu trong
khám chữa bệnh và cách chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện, từ khâu đón tiếp
đến khâu chuẩn bị cho bệnh nhân xuất viện. Nhưng tác giả lại không chỉ rõ ra
được từng nhiệm vụ công tác xã hội cụ thể ở bệnh viện, mà chỉ đề nghị triển
khai dần một số hoạt động công tác xã hội ở bệnh viện.
Từ những nghiên cứu và bài viết trên, có thể thấy những ưu điểm và
hạn chế. Ưu điểm là nêu được vai trò quan trọng của nhân viên công tác xã
hội trong bệnh viện, nhưng hạn chế là nhân viên công tác xã hội chưa phát
huy được hết khả năng của một nhân viên công tác xã hội; đồng thời chưa có
bất kì một nghiên cứu cụ thể nào được áp dụng vào công tác xã hội trong
bệnh viện và đặc biệt là với người bệnh ung thư.
Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, vai trò được nhân viên công tác
xã hội đẩy mạnh phát huy nhất chính là hỗ trợ, tư vấn cho người bệnh về
quyền, lợi ích hợp pháp và nghĩa vụ của người bệnh, các chương trình, chính
sách xã hội về bảo hiểm y tế, trợ cấp xã hội trong khám bệnh, chữa bệnh; vận
động tiếp nhận tài trợ và tổ chức hỗ trợ các buổi từ thiện trong bệnh viện.
Đề tài “Nhiệm vụ Công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung
thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh” là đề tài nghiên cứu mới mẻ và
cụ thể; đi sâu vào hai nhiệm vụ đó là: “Vận động tiếp nhận tài trợ” và “Hỗ trợ,
tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người bệnh và người nhà
người bệnh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh” (sau đây gọi chung là
người bệnh) của nhân viên công tác xã hội đối với bệnh nhân ung thư, đi sâu
vào vấn đề khai thác tâm lý và nhu cầu thiết yếu của bệnh nhân ung thư.
Tuy nhiên, nét riêng của đề tài này là dưới góc nhìn của công tác xã
hội, bằng những kiến thức, kỹ năng và phương pháp đã được học; người
nghiên cứu muốn đánh giá thực trạng thực hiện nhiệm vụ công tác xã hội
9
trong bệnh viện, tìm hiểu nhu cầu và những hoạt động mà nhân viên CTXH
có thể tham gia, từ đó đưa ra được nhiệm vụ công tác xã hội phù hợp trong
việc hỗ trợ người bệnh. Đây là một hướng nghiên cứu mới và đầy khó khăn,
thử thách đối với người nghiên cứu trong việc kế thừa những thành quả có
trước để hoàn thành tốt nhất nhiệm vụ của mình.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nhằm đánh giá các nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ
người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh. Từ đó đề xuất các
giải pháp nâng cao hiệu quả nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người
bệnh tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Tìm hiểu những vấn đề lý luận về nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm
vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư.
Tìm hiểu thực trạng việc ứng dụng hai nhiệm vụ “Vận động tiếp nhận
tài trợ” và “Hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người
bệnh và người nhà người bệnh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh” trong
công tác xã hội cho người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh.
Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, ứng dụng hai
nhiệm vụ công tác xã hội vào giải quyết được những khó khăn mà người bệnh
đang gặp phải.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu:
Nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư tại
Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
4.2.1. Phạm vi không gian
10
Nghiên cứu được triển khai tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh.
4.2.2 Phạm vi thời gian
Thời gian nghiên cứu trong một năm: Từ tháng 10/2018 đến tháng
10/2019.
4.2.3 Phạm vi về nội dung nghiên cứu:
Đề tài giới hạn nghiên cứu ở hai nhiệm vụ là vận động tiếp nhận hỗ trợ
và hỗ trợ, tư vấn giải quyết các vấn đề về công tác xã hội cho người bệnh và
người nhà người bệnh trong quá trình khám chữa bệnh.
Đánh giá những việc đạt và chưa đạt được trong thực hiện nhiệm vụ; từ
đó đưa ra các giải pháp ứng dụng các nhiệm vụ trong việc hỗ trợ người bệnh.
5. Khách thể nghiên cứu:
Những người bệnh ung thư (30 người, độ tuổi từ 25 đến 70 tuổi)
Các bác sỹ và điều dưỡng (5 người)
Các tổ chức xã hội: Các Hội (4), các Câu lạc bộ (4)
6. Phương pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp nghiên cứu, phân tích tài liệu
- Tài liệu đã công bố (số liệu, tài liệu có sẵn): Các số liệu đã được công
bố qua báo cáo khoa học, luận văn tốt nghiệp có liên quan; một số tài liệu
sách báo; báo cáo và phân tích số liệu từ cơ sở cung cấp; số liệu thống kê tổng
kết của các ban, ngành, các cấp; đề tài, các tài liệu khác về công tác xã
hội....Các tài liệu này được thu thập theo phương pháp kế thừa có chọn lọc.
6.2. Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi
Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng bảng hỏi nhằm lấy được thực
trạng ứng dụng các nhiệm vụ công tác xã hội với người bệnh tại bệnh viện. Số
lượng mẫu nghiên cứu là 30 người ung thư độ tuổi từ 25-70 tuổi.
11
Nội dung bảng hỏi: Các câu hỏi nhằm thu thập thông tin chung và đánh
giá thực trạng ứng dụng các nhiệm vụ công tác xã hội tại bệnh viện
* Kết quả thu được khi thực hiện phương pháp này là:
- Giúp người nghiên cứu xác định được những khó khăn, trở ngại mà
người bệnh đang gặp phải và nguyên nhân dẫn đến những khó khăn, trở ngại
đó cũng như những mong muốn, nhu cầu của người bệnh trong quá trình
khám chữa bệnh tại bệnh viện.
- Giúp người nghiên cứu tìm hiểu được thực trạng nhiệm vụ CTXH
trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư và hoạt động của các dịch vụ hỗ trợ xã
hội hiện có tại BV.
- Giúp người nghiên cứu tìm hiểu được mối quan hệ giữa người bệnh
với những người thân trong gia đình, với đội ngũ cán bộ y tế và những người
xung quanh.
- Giúp người nghiên cứu đánh giá được sự cần thiết và vai trò của
nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư trong BV.
6.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
Trong nghiên cứu này tôi đã sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu để
phỏng vấn 3 đối tượng: Bác sĩ chuyên khoa II, Khoa Trung tâm ung bướu;
điều dưỡng, nhân viên công tác xã hội và người bệnh ung thư.
Nội dung phỏng vấn sâu
Bác sĩ chuyên khoa II trung tâm ung bướu (01): Phỏng vấn sâu nhằm
tìm hiểu những hoạt động trong việc thực hiện các nhiệm vụ Công tác xã hội
trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư, quan điểm, chủ trương và sự quan tâm
của các bác sĩ đối với người bệnh ung thư.
Điều dưỡng (01): Phỏng vấn sâu nhằm tìm hiểu những hoạt động trong
việc thực hiện các nhiệm vụ Công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung
Tải về để xem bản đầy đủ
100 trang
23260
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Nhiệm vụ công tác xã hội trong việc hỗ trợ người bệnh ung thư tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_nhiem_vu_cong_tac_xa_hoi_trong_viec_ho_tro_nguoi_be.pdf
