Luận văn Tạo động lực lao động tại Khối Cơ quan - Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan, luận văn tốt nghiệp “ Tạo động lực lao động tại Công
ty Trách nhiệm Hữu hạn Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập
khẩu Viettel” là công trình nghiên cứu độc lập của bản thân. Đồng thời, các số
liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, rõ ràng và có nguồn gốc cụ thể.
Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn chưa từng được công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tác giả
Nguyễn Bích Thảo
LỜI CẢM ƠN
Trước tiên, tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành nhất tới TS. Hoàng
Thanh Tùng đã tận tình chỉ bảo và tạo mọi điều kiện để tôi có thể hoàn thành
luận văn một cách tốt nhất
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới tập thể cán bộ, giảng viên khoa Sau Đại học -
trường Đại học Lao động - Xã hội đã có những giúp đỡ, đóng góp chân tình
trong suốt thời gian tôi tham gia học tập tại trường, đặc biệt là trong giai đoạn
làm luận văn tốt nghiệp
Trong quá trình thực hiện, do hạn chế về lý luận, kinh nghiệm cũng như
thời gian nghiên cứu còn hạn chế, luận văn không thể tránh khỏi những sai
sót. Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các Thầy, Cô giáo và
các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn
Trân trọng cảm ơn.
Tác giả
Nguyễn Bích Thảo
I
MỤC LỤC
Trang
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ..................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ ............................................................ vii
PHẦN MỞ ĐẦU............................................................................................ 1
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG
TRONG DOANH NGHIỆP......................................................................... 7
1.1. Các khái niệm có liên quan................................................................... 7
1.1.1. Nhu cầu ................................................................................................ 7
1.1.2. Động lực............................................................................................... 8
1.1.3. Động lực lao động ................................................................................ 9
1.1.4. Tạo động lực lao động........................................................................ 11
1.2. Một số học thuyết liên quan đến động lực lao động........................... 12
1.2.1 Học thuyết nhu cầu của Abarham Maslow........................................... 12
1.2.2 Học thuyết công bằng của Stacy Adams.............................................. 14
1.2.3 Học thuyết hai yếu tố của Herzberg..................................................... 15
1.2.4 Học thuyết kỳ vọng của Victor Vrom.................................................. 16
1.3. Nội dung của tạo động lực lao động trong doanh nghiệp................. 17
1.3.1. Tạo động lực bằng biện pháp kích thích phi tài chính ........................ 17
1.3.2. Tạo động lực bằng biện pháp kích thích tài chính............................... 22
1.4. Các chỉ tiêu cơ bản đo lường động lực lao động ................................ 24
1.4.1. Tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong công việc .............................. 25
1.4.2. Lòng trung thành của nhân viên.......................................................... 26
1.4.3 Mức độ hài lòng, thỏa mãn của người lao động ................................... 27
1.4.3. Năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc ...................................... 28
1.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến tạo động lực lao động trong doanh
nghiệp.......................................................................................................... 29
1.5.1 Các nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài doanh nghiệp................... 29
1.5.2 Các nhân tố thuộc về môi trường bên trong doanh nghiệp ................... 30
1.5.3 Các nhân tố thuộc bản thân người lao động ......................................... 33
II
1.6. Kinh nghiệm tạo động lực lao động của một số đơn vị và bài học rút
ra cho Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất
nhập khẩu Viettel....................................................................................... 34
1.6.1. Kinh nghiệm tạo động lực lao động tại một số đơn vị......................... 34
1.6.2. Bài học kinh nghiệm cho Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên
Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel........................................................ 36
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TẠI KHỐI CƠ
QUAN CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NHÀ NƯỚC MỘT THÀNH
VIÊN THƯƠNG MẠI VÀ XUẤT NHẬP KHẨU VIETTEL........................................38
2.1. Khái quát về Khối cơ quan Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên
Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel.................................................... 38
2.1.1 Quá trình thành lập Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Thương
mại và Xuất nhập khẩu Viettel ..................................................................... 38
2.1.2 Mô hình tổ chức .................................................................................. 39
2.1.3 Chức năng, nhiệm vụ của Công ty....................................................... 39
2.1.4 Đặc thù của Khối cơ quan Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên
Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel........................................................ 42
2.2. Phân tích thực trạng tạo động lực lao động tại Khối cơ quan Công ty
TNHH Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel...... 46
2.2.1. Các hoạt động tạo động lực bằng kích thích phi tài chính................... 46
2.2.2. Các hoạt động tạo động lực bằng kích thích tài chính......................... 60
2.3. Động lực lao động của CBCNV khối Cơ quan Công ty TNHH Nhà
nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel qua các chỉ
tiêu cơ bản .................................................................................................. 65
2.3.1. Tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong công việc .............................. 65
2.3.2. Lòng trung thành của nhân viên.......................................................... 66
2.3.3. Năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc ...................................... 66
2.3.4 Mức độ hài lòng, thỏa mãn của người lao động ................................... 71
2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến tạo động lực lao động tại Khối cơ quan Công ty
TNHH Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel.................73
2.4.1 Các nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài Công ty ........................... 73
III
2.4.2 Các nhân tố thuộc về môi trường bên trong Công ty............................ 75
2.4.3 Các nhân tố thuộc bản thân người lao động ......................................... 77
2.5. Đánh giá thực trạng tạo động lực lao động trong Khối cơ quan
Viettelimex.................................................................................................. 77
2.5.1 Các thành tựu đạt được
.............. 77
2.5.2 Các hạn chế và nguyên nhân................................................................ 80
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TRONG KHỐI CƠ
QUAN CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NHÀ NƯỚC MỘT THÀNH
VIÊN THƯƠNG MẠI VÀ XUẤT NHẬP KHẨU VIETTEL........................................82
3.1 Phương hướng tạo động lực lao động của Công ty TNHH Nhà nước
Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel......................... 82
3.1.1. Phương hướng và mục tiêu phát triển của công ty .............................. 82
3.1.2. Phương hướng tạo động lực lao động của Khối Cơ quan Công ty
TNHH Nhà nước một thành viên.................................................................. 83
3.2. Giải pháp tạo động lực lao động tại Khối cơ quan Viettelimex...................................85
3.2.1. Hoàn thiện công tác phân tích công việc............................................. 85
3.2.3. Đổi mới công tác đánh giá thực hiện công việc .................................. 87
3.2.2. Hoàn thiện công tác tiền lương gắn với kết quả thực hiện công việc... 89
3.2.3. Xây dựng chế độ khen thưởng và phúc lợi phù hợp............................ 91
3.2.4. Xây dựng môi trường làm việc thuận lợi ............................................ 94
3.2.5. Tăng cường các biện pháp kích thích tinh thần cho người lao động.... 95
3.2.6. Nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho người lao động......................... 96
3.3. Khuyến nghị......................................................................................... 99
3.3.1. Khuyến nghị với Bộ Quốc phòng ....................................................... 99
3.3.2. Khuyến nghị với lãnh đạo Công ty ................................................... 100
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ............................................................... 103
DANH MỤC THAM KHẢO....................................................................... 103
PHỤ LỤC...........................................................................................................106
IV
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
BHXH
BHYT
Nội dung đầy đủ
Bảo hiểm xã hội
Bảo hiểm Y tế
CBCNV
CNTT
Cán bộ Công nhân viên
Công nghệ thông tin
Cộng tác viên
CTV
ĐH LĐXH
KPI
Đại học Lao động xã hội
Chỉ số hiệu quả trọng yếu
Hợp đồng lao động
HĐLĐ
HĐDV
P.Ctr
Hợp đồng Dịch vụ
Phòng Chính trị
P.ĐT
Phòng Đầu tư
P. HC
Phòng Hành chính
P.TCLĐ
SXKD
Phòng Tổ chức Lao động
sản xuất kinh doanh
Trung tâm Bán lẻ
TT BL
TDTT
Thể dục thể thao
TT PP
Trung tâm Phân phối
Trung tâm Sản phẩm mới
Trung tâm Thương mại Quốc tế
Thương mại và Xuất nhập khẩu
TT SPM
TT TMQT
TM & XNK
TT XNK TBVT Trung tâm Xuất nhập khẩu Thiết bị Viễn thông
Công ty TNHH NN Một thành viên Thương mại
Viettelimex
& Xuất nhập khẩu Viettel
VNPT
VHVN
XNK
Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam
Văn hóa văn nghệ
Xuất nhập khẩu
V
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, HÌNH
TRANG
Hình 1.1 Tháp nhu cầu của A.Maslow.............................................................. 12
Hình 2.1 Mô hình tổ chức Viettelimex ............................................................. 39
Bảng 2.1 Cơ cấu lao động Viettelimex............................................................. 41
Bảng 2.2 Bảng khảo sát công tác phân công, bố trí lao động............................ 48
Bảng 2.3 Đánh giá công việc thực hiện theo tháng........................................... 49
Bảng 2.4 Bảng xếp loại nhân viên .................................................................... 51
Bảng 2.5 Bảng đánh giá thực hiện công việc theo quý...................................... 52
Bảng 2.6 Bảng xếp loại nhân viên theo quý...................................................... 53
Bảng 2.7 Ý kiến của người lao động về tính công bằng trong đánh giá thực
hiện công việc của cán bộ quản lý .................................................................... 55
Bảng 2.8 Bảng phúc lợi các ngày lễ tết cho CBCNV........................................ 63
Bảng 2.9 Đánh giá công việc của CBCNV Khối Cơ quan Viettelimex............. 64
Bảng 2.10 Đánh giá về tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong công việc......... 65
Bảng 2.11 Khảo sát lòng trung thành của Cán bộ, nhân viên Khối Cơ quan
Viettelimex ...................................................................................................... 67
Bảng 2.12 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của Phòng Đầu tư tháng
5/2015.............................................................................................................. 68
Bảng 2.13 Đánh giá năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc..................... 70
Bảng 2.14 Kết quả khảo sát về mức độ hài lòng, thỏa mãn của người lao động 71
Bảng 3.1 Đề xuất Hệ số đánh giá hoàn thành công việc (Ki)............................ 89
Công thức 1: Cộng điểm đánh giá năm............................................................. 54
Công thức 2: Tiền lương hàng tháng của Người lao động................................. 60
Công thức 3: Tiền lương cứng của người lao động........................................... 60
Công thức 4: Tiền lương chức danh của người lao động................................... 61
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1.Tính cấp thiết của đề tài
Trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, hiệu
quả lao động của từng cá nhân cũng như của toàn doanh nghiệp phụ thuộc rất
nhiều vào hai yếu tố năng lực và động lực lao động. Năng lực làm việc phụ
thuộc vào quá trình giáo dục, kiến thức, kỹ năng được trang bị, kinh nghiệm
qua trải nghiệm thực tế; việc cải thiện và nâng cao năng lực làm việc thường
diễn ra sau một thời gian dài. Tuy nhiên, động lực lao động lại không như
vậy, động lực lao động hình thành từ những yếu tố nội tại bản thân mỗi cá
nhân và những yếu tố phát sinh trong quá trình làm việc. Người có động lực
lao động cao sẽ năng động, nỗ lực, đầu tư công sức và tinh thần để hoàn thành
suất sắc mục tiêu đã đề ra. Chính vì vậy, lãnh đạo doanh nghiệp, ngoài việc
nâng cao trình độ chuyên môn cho người lao động còn phải thấu hiểu và ứng
dụng các biện pháp tạo động lực lao động để khai thác hết năng lực cá nhân
nhằm tăng năng suất và hiệu quả lao động. Có thể nói, tạo động lực cho người
lao động là một vấn đề mang ý nghĩa thực tiễn rất cao đối với doanh nghiệp.
Khối Cơ quan Viettelimex bao gồm các phòng chức năng có nhiệm vụ
quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị trực thuộc
Công ty trong cả nước. Đây là cơ quan đầu não phối hợp và điều hành hoạt
động chung cho cả Công ty nên khối lượng và áp lực công việc đối với từng
đơn vị cũng như từng cá nhân là rất lớn. Để cán bộ công nhân viên trong Khối
Cơ quan Viettelimex phấn đấu hoàn thành suất sắc nhiệm vụ, ngoài yếu tố về
năng lực chuyên môn, cần có động lực lao động từ bản thân mỗi cá nhân.
Mặc dù Viettelimex nói chung và Khối Cơ quan Viettelimex nói riêng
đã quan tâm và có khá nhiều các hoạt động tạo động lực, từng bước xây dựng
môi trường làm việc thân thiện, hợp tác, phát huy tinh thần sáng tạo của người
lao động; Nhân viên dù ở vị trí nào cũng được tạo điều kiện chủ động trong
công việc, có cơ hội để thăng tiến... nhưng qua quan sát, theo dõi quá trình
2
làm việc của cán bộ công nhân viên, lãnh đạo Công ty nhận thấy vẫn còn có
sự khác nhau khá lớn trong tinh thần thái độ làm việc. Có những cá nhân làm
việc rất tích cực, nhưng đồng thời cũng có những cá nhân, kể cả những người
có trình độ cao, làm việc chưa tích cực, thờ ơ, không hăng hái trong công
việc. Điều đó chứng tỏ Công ty chưa phát huy hết năng lực cá nhân và việc
tạo động lực lao động cho cán bộ công nhân viên vẫn còn có những hạn chế
nhất định. Nếu nghiên cứu tìm ra và giải quyết được những hạn chế này sẽ
giúp Công ty nâng cao hơn nữa động lực làm việc cho người lao động, giúp
họ hăng hái, nhiệt tình, sáng tạo hơn trong công việc và đem lại hiệu quả cao
hơn. Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, trong quá trình theo học
cao học tại trường ĐH LĐXH và làm việc thực tế tại Công ty, tác giả xin lựa
chọn đề tài: ‘Tạo động lực lao động tại Khối Cơ quan- Công ty TNHH Nhà
nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel‘ làm đề tài luận
văn tốt nghiệp.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Trên thế giới, có khá nhiều quan điểm khác nhau về động lực lao động,
các nghiên cứu của Maier và Lauler (1973), Kreitner (1995), Higgins (1994)
khẳng định động lực lao động giúp cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển.
Người lao động làm việc với không chỉ có động lực duy nhất là tiền bạc mà
động lực còn liên quan đến thái độ và hành vi của họ (Dickson, 1973). Các
nghiên cứu của Hawthorne đã bắt đầu tiếp cận các mối quan hệ lao động, theo
đó nhu cầu và động lực của nhân viên trở thành tâm điểm chính của quản lý
(Bedeian, 1993). Để có được hiệu quả cao nhất từ lực lượng lao động, các
doanh nghiệp đang dần dần có nhiều cố gắng để xây dựng và sử dụng thành
công nguồn nhân lực, các công ty có thể đạt được một lợi thế cạnh tranh chiến
lược (O'Reilly & Pfeffer, 2000) và trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường toàn
cầu (Delaney &Huselid, 1996).
3
Nghiên cứu của Nadeem Shiraz và Majed Rashid (2011) thuộc Học viện
Interdisciplinary Business Research, Pakistan với đề tài ‘‘Những tác động của
quy chế khen thưởng và đánh giá trong động lực lao động và sự hài lòng „ tập
trung nghiên cứu vai trò của cơ hội thăng tiến và phong cách lãnh đạo để tạo
động lực và hài lòng cho nhân viên. Kết quả nghiên cứu chỉ ra mối quan hệ và
sự khác nhau về động lực làm việc với sự hài lòng, cụ thể hơn là sự khác nhau
giữa cơ hội thăng tiến và phong cách lãnh đạo trong tạo động lực lao động.
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy nếu thay đổi quy chế về cơ hội thăng tiến,
phong cách lãnh đạo cho người lao động thì động lực làm việc và sự hài lòng
cũng thay đổi tương ứng.[18]
Trong nước, những nội dung liên quan đến tạo động lực làm việc và
chính sách đối với người lao động trong doanh nghiệp đã được công bố dưới
dạng đề tài, chuyên đề, khảo sát và các bài đăng trên tạp chí, sách báo...Có thể
kể đến Luận án tiến sỹ của tác giả Vũ Thị Uyên (2008), “ Tạo động lực cho
lao động quản lý trong doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020“
thực hiện tại trường ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội. Luận án nghiên cứu
những hoạt động tạo động lực cho người lao động tại doanh nghiệp nhà nước
và đề xuất các biện pháp để giúp cho doanh nghiệp nhà nước có thể giữ chân
được nhân tài hoạt động trong các lĩnh vực chủ chốt và hạn chế hiện tượng
chảy máu chất xám của lực lượng lao động có chuyên môn vững vàng ra
những doanh nghiệp nước ngoài. Luận án tiến sỹ của tác giả Trần Thế Hùng
(2008), “Hoàn thiện công tác quản lý tiền lương trong ngành điện lực Việt
Nam‘‘ thực hiện trường ĐH Kinh tế Quốc dân,Hà Nội; Luận án tiến sỹ của tác
giả Lê Trung Thành (2005) “ Hoàn thiện mô hình đào tạo và phát triển cán
bộ quản lý cho các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước tại Việt nam „ cũng
được thực hiện tại trường ĐH Kinh tế Quốc dân, Hà Nội là các tài liệu nghiên
cứu đề cập đến vấn đề tạo động lực cho người lao động thông qua hoàn thiện
4
công tác tiền lương, tiền thưởng; công tác đánh giá hiệu quả công việc và
công tác đào tạo cho người lao động tại doanh nghiệp.
Ngoài các tài liệu nghiên cứu ở trên, còn có bài nghiên cứu với chủ đề
“Đánh giá để tạo động lực cho nhân viên“. Bài nghiên cứu tập trung vào
nghiên cứu sự ảnh hưởng của quy trình đánh giá đến động lực của người lao
động. Qua nghiên cứu, với công thức: Năng suất làm việc = năng lực + động
lực làm việc, tác giả cho thấy đối với nguồn nhân lực tại Việt Nam, tỷ lệ trong
phép toán này luôn là: động lực lớn hơn năng lực. Ngoài ra, tác giả cũng đưa
ra quy trình đánh giá và nhận định các doanh nghiệp ít chú trọng đến trao đổi,
đối thoại trong quy trình đánh giá. [16]
Tuy đã có một số công trình nghiên cứu về động lực lao động và tạo
động lực lao động như đề cập ở trên nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào
về tạo động lực lao động tại một đơn vị cụ thể là Khối Cơ quan - Công ty
Viettelimex.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu:
Vận dụng cơ sở lý luận về tạo động lực cho người lao động để nghiên
cứu thực trạng các hoạt động tạo động lực cho người lao động tại khối Cơ
quan Viettelimex; đánh giá các thành tựu cũng như những hạn chế còn tồn tại.
Từ đó đề xuất các giải pháp, khuyến nghị nhằm tăng cường công tác tạo động
lực lao động cho cán bộ công nhân viên khối Cơ quan Viettelimex.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận cơ bản về động lực lao động và tạo động
lực cho người lao động
- Phân tích, đánh giá thực trạng các hoạt động tạo động lực cho người
lao động tại khối Cơ quan
5
- Đề xuất các giải pháp mang tính khả thi, các khuyến nghị với cấp trên
và với cơ quan chức năng nhằm tăng cường động lực lao động cho cán bộ
công nhân viên khối Cơ quan Viettelimex
4.Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Tạo động lực cho Khối Cơ quan Viettelimex
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi không gian: Đề tài được nghiên cứu tại Khối Cơ quan
Viettelimex
- Phạm vi thời gian: Nghiên cứu trên cơ sở các dữ liệu trong khoảng
thời gian 2012-2014 và đề xuất các giải pháp đến năm 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như duy vật biện chứng,
duy vật lịch sử; điều tra khảo sát bằng Phiếu khảo sát để thu thập số liệu sơ cấp;
thống kê tổng hợp số liệu thứ cấp; Phân tích so sánh các số liệu để minh chứng cho
vấn đề cần nghiên cứu.
Nguồn số liệu thứ cấp được thu thập qua thống kê, trích dẫn các báo
cáo từ các phòng ban của Khối cơ quan Viettelimex; phân tích tổng hợp số
liệu từ các giáo trình, tài liệu, luận văn thạc sĩ, luận văn tiến sĩ, sách báo, tạp
chí và các phương tiện truyền thông internet. Các số liệu thứ cấp được phân
tích, so sánh để rút ra thông tin cần thiết minh chứng cho vấn đề.
Nguồn thông tin, số liệu sơ cấp được thu thập qua Phiếu khảo sát. Qua
trao đổi với một số lãnh đạo đơn vị và phân tích định tính, căn cứ vào mục
tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu, tác giả xây dựng nội dung Phiếu khảo sát theo
các biến đo lường để thu thập những thông tin cần thiết minh chứng cho vấn
đề cần nghiên cứu. Phiếu khảo sát được in và gửi trực tiếp đến các cá nhân
đang làm việc tại các đơn vị trong khối cơ quan Viettelimex. Số lượng phiếu
phát ra là 120 phiếu (gấp 3 lần số lượng câu hỏi); số phiếu thu về được 105
phiếu do một số CBCNV phải đi công tác xa không kịp về trả lời phiếu; một
số đang nghỉ phép dài hạn. Thông tin sơ cấp được nhập, thống kê, xử lý số
liệu trên máy tính bằng phần mềm excel
6
6.Những đóng góp của luận văn
+ Giá trị lý luận: Hệ thống hoá một số vấn đề lý luận cơ bản về công
tác tạo động lực cho người lao động tại doanh nghiệp.
+ Giá trị thực tiễn: Xây dựng được các giải pháp mang tính khả thi
nhằm tăng cường động lực lao động cho cán bộ công nhân viên khối Cơ quan
Viettelimex; các khuyến nghị với các cơ quan chức năng để thực hiện tốt các
giải pháp này
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn được kết cấu theo 3 chương
Chương I: Lý luận chung về tạo động lực lao động trong doanh nghiệp
Chương II: Thực trạng tạo động lực lao động tại Khối Cơ quan Viettelimex
Chương III: Một số giải pháp tạo động lực lao động trong Khối Cơ quan
Viettelimex
7
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LAO
ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
1.1. Các khái niệm có liên quan
1.1.1. Nhu cầu
Từ lâu nhu cầu đã là đối tượng nghiên cứu của hầu hết các ngành khoa
học nghiên cứu sinh học cũng như xã hội. Vấn đề về nhu cầu đã được nhiều
nhà khoa học trên thế giới đề cập và nghiên cứu. Có thể nói nhu cầu là hiện
tượng phức tạp, đa diện, đặc trưng cho mọi sinh vật. Sự hiện diện của nhu cầu
ở bất kì sinh vật nào, hoặc ở bất kì xã hội nào được xem như cơ thể sống phức
tạp, là đặc điểm để phân biệt chủ thể đó với môi trường xung quanh. Chính
tính đa dạng của đối tượng tạo nên sự vô hạn của nhu cầu. Marshall viết rằng:
"Không có số để đếm nhu cầu và ước muốn" [10]
Từ xa xưa, Aristotle đã cho rằng con người có hai loại nhu cầu chính: thể
xác và linh hồn. [10]. Sự phân loại này mang tính ước lệ lớn nhưng nó ảnh
hưởng đến tận thời nay và người ta quen với việc phân nhu cầu thành "nhu
cầu vật chất" và "nhu cầu tinh thần". Ngoài ra còn tồn tại nhiều kiểu phân loại
khác dựa trên những đặc điểm hay tiêu chí nhất định
Theo “Bài giảng môn Tâm lý xã hội học lao động“ của TS. Bùi Thị
Xuân Mai có định nghĩa Nhu cầu là những đòi hỏi của cá nhân để tồn tại và
phát triển, nhu cầu thường là những đòi hỏi đi từ thấp tới cao, nhu cầu có tính
phong phú, đa dạng, thay đổi theo bối cảnh (cá nhân và xã hội…) [9]
Boris M. Genkin chia nhu cầu ra hai nhóm: nhu cầu tồn tại và nhu cầu
đạt mục đích sống. Nhu cầu tồn tại gồm nhu cầu sinh lí, nhu cầu an toàn và
nhu cầu tham dự; Nhu cầu đạt mục đích sống có bốn nhóm: 1) giàu có về vật
chất; 2) quyền lực và danh vọng; 3) kiến thức và sáng tạo; 4) hoàn thiện tinh
thần. Tùy vào thiên hướng của từng cá nhân mà một trong số bốn nhu cầu trên
8
thể hiện nổi trội. Có thể trong một người hiện diện cả bốn dạng nhu cầu đó
nhưng ở các giai đoạn khác nhau trong đời. [10]
Tóm lại, nhu cầu là những đòi hỏi của cá nhân để tồn tại và phát triển.
Nhu cầu thường là đòi hỏi đi từ thấp đến cao, nhu cầu có tính phong phú, đa
dang, thay đổi theo bối cảnh[9].Tùy theo trình độ nhận thức, môi trường sống,
những đặc điểm tâm sinh lý, mỗi người có những nhu cầu khác nhau. Nhu cầu
có thể được nhóm thành 2 nhóm là nhu cầu về vật chất và nhu cầu về tinh
thần. Nhu cầu vật chất gắn liền với những mong muốn về vật chất để tồn tại
và phát triển của con người, việc thỏa mãn chúng phụ thuộc vào thù lao tài
chính. thù lao tài chính càng cao thì mức độ thỏa mãn các nhu cầu vật chất
càng cao. Nhu cầu tinh thần gắn liền với sự hài lòng thỏa mãn về tâm lý. Tùy
thuộc vào từng loại công việc, cách ứng xử của nhà quản lý và tập thể lao
động mà mức độ thỏa mãn các nhu cầu tinh thần có thể khác nhau [8, tr.142]
1.1.2. Động lực
Nghiên cứu động lực hoạt động của con nguười đã được thực hiện từ rất
lâu trong lịch sử tâm lý học. Bằng các cách tiếp cận và nghiên cứu khác nhau,
các nhà tâm lý học đã tìm cách lý giải tại sao con người có thể thực hiện được
hành vi nào đó, tại sao hoạt động của anh ta có thể kéo dài trong một thời gian
nhất định hoặc ngưng lại đúng lúc …
Theo từ điển Tiếng Việt: “Động lực được hiểu là cái thúc đẩy, làm cho
phát triển „. Nhà nghiên cứu Mitchell cho rằng: “ Động lực là một mức độ mà
một cá nhân muốn đạt tới và lựa chọn để gắn kết các hành vi của mình„[12]
Cũng nghiên cứu về động lực, nhà nghiên cứu Bolton đưa ra quan điểm:
“Động lực được định nghĩa như một khái niệm để mô tả các yếu tố được các
cá nhân nảy sinh, duy trì và điều chỉnh hành vi của mình theo hướng đạt được
mục tiêu „[12]
9
Tạp chí British Journal of Educational Psychology định nghĩa: “Động
lực là lý do để thực hiện hành vi”[19, tr712]
Tạp chí Family and Consumer Sciences viết: “Động lực là cái thúc đẩy
con người làm hoặc không làm một điều gì đó” [20]
Từ những định nghĩa trên ta có thể đưa ra một cách hiểu chung nhất về
động lực như sau: “Động lực là sự khát khao và tự nguyện của con người
nhằm tăng cường sự nỗ lực để đạt được mục đích hay một kết quả cụ thể
(động lực bao gồm tất cả những lý do khiến con người hành động“. [11]
Động lực cũng chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố, các nhân tố này luôn
thay đổi và tương đối là khó nắm bắt. Chúng được chia thành ba nhóm yếu tố
cơ bản là:
- Những yếu tố thuộc về con người tức là những yếu tố xuất hiện trong
chính bản thân con người thúc đẩy con người làm việc.
- Những nhân tố thuộc môi trường.
- Những yếu tố thuộc về nội dung bản chất công việc.
1.1.3. Động lực lao động
Động lực lý giải cho lý do tại sao một người lại hành động. Một người
có động lực là khi người đó bắt tay vào làm việc một cách tự nguyện mà
không cần có sự ép buộc, khi đó, họ có thể làm được nhiều hơn điều mà cấp
trên mong chờ ở họ. Động lực làm việc thể hiện dưới nhiều khía cạnh khác
nhau như sự nhiệt tình, chăm chỉ, bền bỉ... Cũng nghiên cứu về động lực làm
việc, một số chuyên gia tại Công ty Tâm Việt quan niệm về động lực lao
động:“ Động lực lao động là động cơ có ý thức hay vô thức khơi gợi và
hướng hành động và việc đạt được mục tiêu mong đợi „ Như vậy, để tạo động
lực cho ai đó thực hiện việc gì, bạn phải làm cho người đó muốn làm việc đó
chứ không phải bị buộc phải làm…[15]
10
Suy cho cùng động lực trong lao động là sự nỗ lực, cố gắng từ chính bản
thân mỗi người lao động mà ra. Như vậy mục tiêu của các nhà quản lý là phải
làm sao tạo ra được động lực để người lao động có thể làm việc đạt hiệu quả
cao nhất phục vụ cho tổ chức. Vì vậy “Động lực lao động là sự khao khát, tự
nguyện của người lao động để tăng cường nỗ lực nhằm hướng tới việc đạt các
mục tiêu của tổ chức“ [7, tr.128]
Động lực lao động không xuất phát từ bất kỳ sự cưỡng chế nào, không
phát sinh từ các mệnh lệnh hành chính. Động lực lao động không biểu hiện
qua lời nói mà qua các hành động cụ thể, nó xuất phát từ trong nội tâm của
người lao động. Động lực cá nhân là kết quả của rất nhiều nguồn lực trong
hoạt động đồng thời trong bản thân mỗi người và trong môi trường sống, làm
việc. Do vậy, hành vi có động lực ( hay hành vi được thúc đẩy, khuyến khích)
trong tổ chức là kết quả tổng hợp của sự kết hợp tác động của nhiều yếu tố
như văn hóa tổ chức, kiểu lãnh đạo, cấu trúc của tổ chức, các chính sách nhân
lực của tổ chức và cách thức triển khai thực hiện hiện các chính sách đó. Các
yếu tố thuộc về các nhân người lao động cũng đóng vai trò quan trọng trong
việc tạo động lực cho chính họ như nhu cầu, mục đích, các giá trị, lý tưởng,
hoài bão, các kế hoạch trong tương lai.[8, tr.144]
Với những cách hiểu như trên, có thể rút ra một cách hiểu chung nhất về
động lực lao động: “Động lực lao động là những nhân tố bên trong kích thích
con người tích cực làm việc trong điều kiện cho phép tạo ra năng suất, hiệu
quả cao. Biểu hiện của động lực là sự sẵn sàng, nỗ lực, say mê làm việc nhằm
đạt được mục tiêu của tổ chức cũng như bản thân người lao động”[13’,tr.85].
Suy cho cùng động lực trong lao động là sự nỗ lực, cố gắng từ chính bản thân
mỗi người lao động mà ra. Như vậy mục tiêu của các nhà quản lý là phải làm
sao tạo ra được động lực để người lao động có thể làm việc đạt hiệu quả cao
nhất phục vụ cho tổ chức.
11
1.1.4. Tạo động lực lao động
Trong sản xuất kinh doanh, muốn đạt được hiệu quả cao, năng suất lao
động cao thì bất kỳ tổ chức nào cũng cần phải có đội ngũ nhân viên mạnh.
Ngoài trình độ chuyên môn, đạo đức ra thì vấn đề tạo động lực làm việc là
một trong những yếu tố quyết định đến năng suất và hiệu quả làm việc của
người lao động, nên tạo động lực làm việc luôn được quan tâm ở bất cứ tổ
chức nào. Mục đích quan trọng nhất của tạo động lực là sử dụng hợp lý nguồn
lao động, khai thác tối đa hiệu quả nguồn lực con người nhằm không ngừng
nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. Nếu không có động lực làm việc thì
một người dù có khả năng làm việc tốt và có đầy đủ nguồn lực cũng có thể
không thực hiện được mục tiêu. Một người có động lực làm việc cao có thể
đạt hiệu suất làm việc như mong đợi, kể cả khi người đó hạn chế về kiến thức,
kỹ năng.
Hiệu quả làm việc của tổ chức được nâng lên không những bởi hiệu suất
làm việc được gia tăng mà còn do tiết kiệm được nguồn lực, giảm chi phí hoạt
động trong tổ chức. Điều này chỉ có thể đạt được khi người lao động của tổ
chức có động lực làm việc. Chính vì tầm quan trọng của tạo động lực mà từ
trước đến nay có rất nhiều nghiên cứu về tạo động lực lao động, từ đó đưa ra
những quan điểm về tạo động lực lao động
Giáo trình Quản trị Nhân lực viết : “Tạo động lực lao động là tổng hợp
các biện pháp và cách ứng xử của tổ chức, của các nhà quản lý nhằm tạo ra sự
khao khát và tự nguyện của người lao động cố gắng phấn đấu để đạt được các
mục tiêu của tổ chức „. Các biện pháp được đặt ra có thể là các đòn bẩy kích
thích vật chất và tinh thần, còn cách ứng xử của tổ chức được thể hiện ở việc
tổ chức đó đối với người lao động như thế nào [8, tr.145]
Như vậy, tạo động lực là sự vận dụng một hệ thống các chính sách, biện
pháp, cách thức quản lý tác động tới người lao động nhằm làm cho người lao
Tải về để xem bản đầy đủ
133 trang
25300
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Tạo động lực lao động tại Khối Cơ quan - Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Thương mại và Xuất nhập khẩu Viettel", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_tao_dong_luc_lao_dong_tai_khoi_co_quan_cong_ty_tnhh.pdf
