Luận văn Tạo động lực thông qua thù lao lao động tại khối văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng Không sân bay Tân Sơn Nhất
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
---------------
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
Mã ngành: 8340404
Đề tài:
Tạo động lực thông qua thù lao lao động tại khối văn phòng Công
ty Cổ phần Dịch vụ Hàng Không sân bay
Tân Sơn Nhất
Người hướng dẫn khoa học: TS. Hoàng Thanh Tùng
Học viên thực hiện: Vũ Phương Tú
Mã số học viên: QT07107
Hà Nội, 12/2019
LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan bài luận văn tốt nghiệp: “Tạo động lực thông qua
thù lao lao động tại khối văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng Không
sân bay Tân Sơn Nhất” do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn của Thầy giáo
TS. Hoàng Thanh Tùng. Các số liệu và trích dẫn được sử dụng trong luận văn là
trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy.
Để hoàn thành khóa luận này, tác giả chỉ sử dụng những tài liệu được ghi
trong danh mục tài liệu tham khảo và không sao chép hay sử dụng bất kỳ tài liệu
nào khác. Nếu phát hiện có sự sao chép tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm.
Hà Nội, ngày tháng năm 2019
Học viên thực hiện
Vũ Phương Tú
1
LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành sâu sắc đến Thầy giáo TS.
Hoàng Thanh Tùng người đã hướng dẫn khoa học của luận văn, đã tận tình
hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này. Thầy đã động viên, hướng
dẫn tôi từ định hướng đến cụ thể, chi tiết để dần dần tháo gỡ những khó khăn
trong quá trình nghiên cứu, từ việc tìm tài liệu, lựa chọn đề tài, cách viết, cách
trình bày cũng như cách phân tích và xử lý số liệu.
Tập thể Lãnh đạo, các đồng chí trưởng các phòng ban, tổ, đội các anh chị
và toàn thể cán bộ công nhân viên tại Công Ty Cổ Phần Dịch Vụ Hàng Không
Sân bay Tân Sơn Nhất (SASCO) đã tạo điều kiện, nhiệt tình tham gia thảo
luận, giúp tôi trả lời các phiếu khảo sát và hoàn thành bài luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày tháng năm 2019
Học viên thực hiện
Vũ Phương Tú
2
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................. 6
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 9
1. Tính cấp thiết của đề tài........................................................................... 9
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.......................... 10
3. Mục đích, nghiệm vụ nghiên cứu........................................................... 12
3.1. Mục đích nghiên cứu............................................................................. 12
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................ 12
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.............................................................. 12
4.1. Đối tượng nghiên cứu:........................................................................... 12
4.2. Phạm vi nghiên cứu:.............................................................................. 12
5. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................... 12
5.1. Phương pháp luận.................................................................................. 12
5.2. Phương pháp thu thập số liệu................................................................. 13
5.3. Phương pháp xử lý số liệu:.................................................................... 13
6. Kết cấu của luận văn.............................................................................. 14
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TẠO ĐỘNG LỰC THÔNG QUA THÙ
LAO LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP ........................................... 15
1.1. Các khái niệm cơ bản......................................................................... 15
1.1.1. Nhu Cầu ............................................................................................. 15
1.1.2. Động cơ và Động lực.......................................................................... 15
1.1.3. Thù lao lao động................................................................................. 17
1.1.4. Tạo động lực lao động........................................................................ 19
1.2. Các học thuyết về động lực lao động. ................................................. 23
1.2.1. Học thuyết về sự kỳ vọng (Victo H.Vroom). ...................................... 23
1.2.2. Học thuyết công bằng (J.Stayce Adams)............................................. 25
1.2.3. Học thuyết tăng cường tính tích cực của Skinner................................ 27
1.3. Nội dung tạo động lực lao động thông qua thù lao lao động............. 28
3
1.3.1. Xác định nhu cầu của người lao động................................................. 29
1.3.2. Các biện pháp tạo động lực thông qua thù lao lao động...................... 31
1.3.3. Đánh giá động lực của cơ sở thù lao lao động..................................... 34
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới tạo động lực thông qua thù lao lao động
..................................................................................................................... 38
1.4.1. Nhân tố thuộc về cá nhân người lao động........................................... 38
1.4.2. Nhân tố thuộc về doanh nghiệp........................................................... 40
1.4.3. Nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài.............................................. 42
1.5. Tạo động lực lao động thông qua thù lao lao động của một số doanh
nghiệp và bài học kinh nghiệm đối với Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng
không Sân bay Tân Sơn Nhất.................................................................... 43
1.5.1. Kinh nghiệm tạo động lực thông qua thù lao lao động tại một số doanh
nghiệp. ......................................................................................................... 44
1.5.2. Bài học kinh nghiệm cho Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân
bay Tân Sơn Nhất......................................................................................... 46
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TẠO ĐỘNG LỰC THÔNG QUA THÙ LAO
LAO ĐỘNG TẠI KHỐI VĂN PHÒNG CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ
HÀNG KHÔNG SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT ........................................... 47
2.1. Tổng quan về Khối Văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng
không Sân bay Tân Sơn Nhất.................................................................... 47
2.1.1. Lịch sử hình thành của công ty........................................................... 47
2.1.2. Bộ máy tổ chức của Công ty............................................................... 51
2.1.3. Giới thiệu về Khối Văn phòng công ty ............................................... 53
2.1.4. Đặc điểm lao động tại Khối Văn phòng công ty. ................................ 55
2.2. Thực trạng tạo động lực thông qua thù lao lao động tại Khối Văn
phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất.... 57
2.2.1. Xác định nhu cầu của người lao động................................................. 57
2.2.2. Các biện pháp tạo động lực lao động thông qua thù lao lao động........ 58
2.2.3. Đánh giá động lực của người lao động................................................ 68
4
2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến tạo động lực lao động thông qua thù lao
lao động tại Khối Văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân
bay Tân Sơn Nhất....................................................................................... 75
2.3.1. Nhân tố thuộc về cá nhân người lao động........................................... 75
2.3.2. Nhân tố thuộc về doanh nghiệp........................................................... 76
2.3.3. Nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài.............................................. 77
2.4. Đánh giá chung.................................................................................... 78
2.4.1. Những thành tựu đạt được .................................................................. 78
2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân.......................................................... 80
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC THÔNG QUA THÙ LAO LAO
ĐỘNG TẠI KHỐI VĂN PHÒNG CÔNG TY CỔ PHẦN DỊCH VỤ HÀNG
KHÔNG SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT ....................................................... 82
3.1. Mục tiêu và phương hướng phát triển của Khối Văn phòng Công ty
Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất............................. 82
3.1.1. Mục tiêu phát triển.............................................................................. 82
3.1.2. Phương hướng phát triển .................................................................... 83
3.2. Giải pháp hoàn thiện công tác trả thù lao lao động tại khối văn
phòng công ty SASCO................................................................................ 85
3.2.1. Xây dựng đội ngũ chuyên làm công tác tiền lương............................. 85
3.2.2. Hoàn thiện công tác định mức lao động.............................................. 87
3.2.3. Áp dụng khoa học công nghệ trong đánh giá thực hiện công việc....... 90
3.2.4. Cải tiến công tác thù lao lao động của Công ty. .................................. 91
3.2.5. Tổ chức nơi làm việc và nâng cao chất lượng môi trường làm việc .... 93
3.2.6. Tăng cường các nguồn thu tạo thu nhập cho người lao động .............. 95
3.3. Khuyến nghị......................................................................................... 96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................... 100
PHỤ LỤC .................................................................................................. 102
5
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BHTN
: Bảo hiểm thất nghiệp
: Bảo hiểm xã hội
BHXH
BHYT
CBCNV
: Bảo hiểm y tế
: Cán bộ công nhân viên
ĐGTHCV : Đánh giá thực hiện công việc
HĐQT
NLĐ
: Hội đồng quản trị
: Người lao động
: Năng suất lao động
: Quyết định
NSLĐ
QĐ
SXKD
TCLĐ
TCT
: Sản xuất kinh doanh
: Tổ chức lao động
: Tổng công ty
THCV
: Thực hiện công việc
6
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Cơ cấu lao động khối văn phòng hành chính Công ty SASCO .... 53
Bảng 2.2: Cơ cấu khối văn phòng kinh doanh. ............................................. 54
Bảng 2.4. Đánh giá của người lao động về tiền lương .................................. 60
Bảng 2.5: Tie u chuẩn thu ởng cho các loại A, B, C, LDG, CSTD ........... 65
Bảng 2.6. Mức độ hài lòng của cán bộ nhân viên về khen thưởng từ lương cơ
bản ............................................................................................................... 65
Bảng 2.7: Đánh giá của ngu ời lao đọ ng về chính sách phúc lợi.............. 68
Bảng 2.8. Kết quả khảo sát, đánh giá nhu cầu của người lao động tại Khối văn
phòng công ty SASCO ................................................................................. 68
Bảng 2.9. Kết quả khảo sát ý kiến của nhân viên về thái độ với công việc ... 71
Bảng 2.10. Kết quả hoạt động sản xuất của công ty SASCO năm 2017........ 72
Bảng 2.11. Tỉ lệ nghỉ việc của cán bộ nhân viên SASCO giai đoạn.............. 74
7
DANH MỤC HÌNH
Hình 2.1: Sơ đồ bộ máy tổ chức của công ty SASCO................................... 51
Hình 2.2: Cơ cấu lao động theo giới tính tại Công ty SASCO ...................... 55
Hình 2.3: Cơ cấu lao động theo trình độ tại Công ty SASCO ....................... 56
8
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Không chỉ trong lao động mới thực sự cần động lực mà ngay cả trong
cuộc sống hàng ngày con người rất cần có động lục sống. Một người không
có động lực sống sẽ không thể tồn tại. Sự chọn lọc tự nhiên chính là động lực
sống lớn nhất với mỗi con người.
Trong doanh nghiệp việc tạo động lực xuất phát từ mục tiêu tạo động
lực. Tạo động lực để người lao động làm việc chăm chỉ hơn, cống hiến hết
mình vì công ty, gắn bó với công ty lâu dài. Sự tồn tại phát triển của công ty
phụ thuộc rất lớn từ sự nỗ lực làm việc của các thành viên, sự cống hiến, đóng
góp công sức, trí tuệ của những con người tâm huyết, hết lòng vì công ty/ tập
thể chung. Không một công ty nào có thể tồn tại và phát triển với những con
người làm việc hời hợt, tâm lý chán nản, trốn tránh công việc. Chính vì thế
bất kỳ công ty nào cũng cần tạo động lực cho người lao động. Tạo động lực
cho người lao động không những kích thích tâm lý làm việc cho người lao
động mà còn tăng hiệu quả lao động, hiệu suất quảng cáo kinh doanh của
công ty, xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, làm tăng khả năng cạnh
tranh trên thị trường.
Công ty Cổ phần dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất (sau đây
gọi tắt là SASCO) là đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ phục vụ cho các chuyến
bay đến và đi tại sân bay Tân Sơn Nhất. Tần suất chuyến bay tại sân bay Tân
Sơn Nhất cao kết hợp với yêu cầu nghiêm nhặt trong đảm bảo an toàn, an
ninh hàng không nên có thể nói cán bộ công nhân viên của Công ty chịu áp
lực công việc rất cao. Vì vậy, rất cần những biện pháp tạo động lực lao động
để cán bộ công nhân viên yên tâm công tác, cố gắng hết sưc mình hoàn thành
tốt các nhiệm vụ. Nhận thức được điều đó, lãnh đạo Công ty SASCO đã quan
tâm tới việc tạo động lực cho người lao động, đặc biệt là lực lượng lao động
thuộc khối Văn phòng quản lý gián tiếp hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, qua
thực tế tìm hiểu, công tác tạo động lực lao động bằng các giải pháp thù lao lao
9
động hiện nay còn chưa đem lại hiệu quả như mong muốn, còn nhiều ý kiến
về môi trường làm việc, tiền lương, chế độ ưu đãi và cơ sở vật chất chưa đáp
ứng được yêu cầu làm việc… đòi hỏi SASCO cần nghiên cứu xây dựng và
triển khai những biện pháp tạo động lực thông qua chính sách thù lao lao
động linh hoạt, phù hợp, cụ thể hơn với từng thời kỳ phát triển. Xuất phát từ
thực tế như vậy, học viên xin mạnh dạn chọn đề tài: “Tạo động lực thông
qua thù lao lao động tại khối văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng
Không sân bay Tân Sơn Nhất” làm đề tài luận văn với mong muốn đóng
góp một phần nhỏ cho sự phát triển bền vững của công ty.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.
Tạo động lực lao động là phần quan trọng nâng cao hiệu quả làm việc
của nhân viên. Vấn đề tạo động lực cho người lao động không những được
các nhà quản lý quan tâm mà còn được dồn nhiều tâm huyết từ nhiều nhà
nghiên cứu.
Theo Maier& Lawler (1973): “Động lực là sự khao khát và tự nguyện
của mỗi cá nhân”. Maier & Lawler đã đưa ra mô hình về kết quả thực hiện
công việc của mỗi cá nhân như sau: Kết quả thực hiện công việc chính bằng
khả năng và động lực. Theo Bedeian (1993): “Động lực là sự cố gắng để đạt
được mục tiêu”. Theo Higgins (1994): “Động lực là lực đẩy từ bên trong cá
nhân để đáp ứng các nhu cầu chưa được thoả mãn”. Theo Kreitner (1995):
“Động lực là một quá trình tâm lý mà nó định hướng các hành vi cá nhân theo
mục đích nhất định”. Theo Dickson (1973), người lao động không chỉ được
động viên bởi yếu tố tiền bạc (thu nhập hay tiền công) trả cho sức lao động
mà hành xử (hoạt động) của nhân viên còn có mối quan hệ với thái độ đóng
góp của họ. Có thể thấy, tạo động lực lao động có ý nghĩa rất lớn đến sự tồn
tại và phát triển của mỗi một doanh nghiệp. Để đạt được kết quả thực hiện
công việc tốt cần phải quan tâm tới động lực lao động và phát huy khả năng
của mỗi người lao động. Bên cạnh đó, cũng cần kể đến một số học thuyết liên
quan đến tạo động lực lao động: học thuyết nhu cầu của Abarham Maslow,
10
học thuyết công bằng của Stacy Adams, học thuyết hai yếu tố của Herzberg,
học thuyết kỳ vọng của Victor Vrom. Các học thuyết này là những lý luận
kinh điển về nhu cầu và qua đó, chỉ ra cách tiếp cận với tạo động lực thông
qua nhu cầu của người lao động.
- Luận án tiến sĩ “Vai trò động lực của nhu cầu và vấn đề chủ động
định hướng hoạt động của con người trên cơ sở nhận thức nhu cầu” của Lê
Thị Kim Chi năm 2010. Luận án đã phân tích nội dung hoạt động của con
người liên quan đến nhu cầu và vai trò tạo động lực của việc thỏa mãn nhu
cầu đối với cá nhân cũng như đối với sự phát triển kinh tế - xã hội.
- Luận án tiến sĩ “Tạo động lực lao động quản lí trong doanh nghiệp
nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020” của tác giả Vũ Thị Uyên (Đại học kinh tế
quốc dân,2007). Luận án đã nghiên cứu tổng quan lý luận về tạo động lực lao
động. Từ việc phân tích, đánh giá thực trạng tạo động lực cho người lao động
quản lý trong các doanh nghiệp Nhà nước ở Hà Nội, tác giả đã chỉ ra mặt tích
cực và mặt hạn chế của các doanh nghiệp để từ đó đưa ra những giải pháp
nhằm hoàn thiện tạo động lực lao động.
- Đề án nghiên cứu, “Thù lao lao động và tác đụng tạo động lực của
thù lao tại Công ty cơ khí Hà Nội” của tác giả Trương Thanh Hải. Đề án đã
tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận về thù lao lao động và vai trò của thù lao
trong tạo động lực lao động. Tuy nhiên tổng kết đề án chưa đưa ra được các
kinh nghiệm thực tế trong áp dụng thù lao lao động nhằm đẩy mạnh động lực
lao động.
Mặc dù vậy chưa có đề tài nào được thực hiện có liên quan đến tạo
động lực cho người lao động bằng công tác thù lao lao động tại khối văn
phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng Không sân bay Tân Sơn Nhất, chính
điều này đã tạo động lực cho tác giả thực hiện đề tài này. Đề tài này sẽ đóng
góp phương án giúp tạo động lực cho người lao động thông qua thù lao lao
động tại thị trường lao động cung cấp dịch vụ Hàng không tại sân bay Tân
11
Sơn Nhất với yêu cầu khắt khe liên quan tới an toàn, an ninh Hàng không theo
quy định của Nhà nước.
3. Mục đích, nghiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất giải pháp nhằm tạo động lực lao động thông qua thù lao lao
động cho cán bộ, nhân viên tại Khối Văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ
Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tạo động lực tại doanh nghiệp
- Phân tích, đánh giá thực trạng tạo thù lao lao động và tác dụng của
công tác này trong tạo động lực lao động tại Khối Văn phòng Công ty Cổ
phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất (SASCO).
- Đề xuất giải pháp và khuyến nghị nhằm tạo động lực lao động thông
qua công tác thù lao lao động cho cán bộ, nhân viên tại Khối Văn phòng Công
ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Tạo động lực thông qua thù lao lao động cho Khối văn phòng tại doanh
nghiệp
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
- Phạm vi không gian: Tại Khối Văn phòng bộ phận kinh doanh và bộ
phận hành chính (gồm 185 người lao động) Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng
không Sân bay Tân Sơn Nhất
- Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2015 –
2017; số liệu sơ cấp thu thập năm 2019 và giải pháp đến năm 2022
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng;
duy vật lịch sử để nghiên cứu, tìm hiểu và phân tích các nội dung nghiên cứu
12
5.2. Phương pháp thu thập số liệu
- Thông tin thứ cấp: Là phương pháp thu thập thông tin từ các công
trình nghiên cứu và các tài liệu có sẵn của các tác giả trong và ngoài nước.
Phương pháp này được áp dụng phân tích các tài liệu như:
+ Tra cứu các tài liệu về các chủ trương, chính sách, pháp luật của
Đảng và Nhà nước về các chính sách lương, thưởng, hỗ trợ người lao động
trong làm việc.
+ Nghiên cứu các tài liệu về báo cáo, thống kê, văn bản của các cơ
quan, tổ chức có liên quan đến tạo động lực làm việc cho người lao động.
+ Nghiên cứu một số công trình của các tác giả trong và ngoài nước về
vấn đề việc làm đối với tạo động lực cho người lao động.
+ Các tài liệu, báo cáo của bộ phân nhân sự và các phòng ban chức
năng liên quan để phân tích thực trạng nguồn nhân lực và các chính sách quản
trị nhân lực đối với cán bộ, nhân viên thuộc Khối Văn phòng quản lý gián tiếp
của công ty SASCO.
- Thông tin sơ cấp: sử dụng khảo sát ý kiến người lao động thông qua
phiếu khảo sát. Trong đó
+ Đối tượng điều tra: cán bộ quản lý và nhân viên tại khối văn phòng
công ty SASCO.
+ Nội dung bảng hỏi: Các nhân tố thù lao lao động có ảnh hưởng đến
động lực làm việc, mức độ hài lòng với thu nhập cá nhân của các bộ, nhân
viên.
+ Địa điểm khảo sát: trụ sở công ty SASCO tại Sân bay Tân Sơn Nhất
+ Số lượng phiếu khảo sát dự kiến: số phiếu phát ra 100 phiếu trong đó
có 20 phiếu dành cho lãnh đạo, quản lý cấp phòng trở lên; 80 phiếu dành cho
người lao động.
5.3. Phương pháp xử lý số liệu:
Thông qua số liệu thu thập được, sử dụng phương pháp thống kê và
tổng hợp bằng phần mềm Excel, mô tả thành các bảng số liệu, đồng thời sử
13
dụng phương pháp so sánh, tiến hành so sánh các nội dung trong bảng hỏi với
nhau theo tỷ lệ các câu trả lời, để từ đó đưa ra các ưu, nhược điểm trong việc
thực hiện chính sách hay quy chế tạo động lực cho người lao động trong khối
văn phòng công ty SASCO.
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và Kết luận, luận văn được kết cấu làm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận tạo động lực lao động bằng công tác thù lao lao động
trong doanh nghiệp
Chương 2: Thực trạng tạo động lực thông qua thù lao lao động tại Công ty Cổ
phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất
Chương 3: Giải pháp tạo động lực thông qua thù lao lao động tại Công ty Cổ
phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất
14
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN TẠO ĐỘNG LỰC THÔNG QUA THÙ
LAO LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.1.1. Nhu Cầu
Nhu cầu được nhắc đến là đối tượng nghiên cứu của hầu hết các
ngành khoa học nghiên cứu sinh học và xã hội. Nhu cầu là một hiện tượng
tâm lý của con người: là đòi hỏi, mong muốn, nguyện vọng của con người về
vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển.
Theo định nghĩa của Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2007),
Nhu cầu là những đòi hỏi của cá nhân để tồn tại và phát triển, nhu cầu thường
là những đòi hỏi đi từ thấp tới cao, nhu cầu có tính phong phú, đa dạng, thay
đổi theo bối cảnh (cá nhân và xã hội…) [7]
Nhu cầu được hiểu là trạng thái tâm lý mà con người mong muốn thỏa
mãn về một cái gì đó và mong muốn được đáp ứng nó, gắn liền với sự tồn tại
và phát triển của con người cũng như cộng đồng và tập thể xã hội. Nhu cầu có
thể chia thành 2 nhóm: nhu cầu về vật chất và nhu cầu về tinh thần. Nhu cầu
vật chất gắn liền với những mong muốn về vật chất để tồn tại và phát triển
của con người. Nhu cầu tinh thần gắn liền với sự hài lòng thỏa mãn về tâm lý.
1.1.2. Động cơ và Động lực
Hiểu đúng về động lực lao động sẽ khiến cho các nhà quản lý dẫn dắt
điều hành nhân viên một cách thuận lợi hơn. Để hiểu đúng về động lực lao
động, ta cần tiếp cận từ thuật ngữ, các liên quan trực tiếp đến động lực nói
chung đó là động cơ.
Ø
Động cơ
Động cơ được hiểu là sự sẵn sàng, quyết tâm thực hiện với nỗ lực ở mức
độ cao để đạt được các mục tiêu của tổ chức và nó phụ thuộc vào khả năng
đạt được kết quả để thoả mãn được các nhu cầu cá nhân.
Động cơ là kết quả của sự tương tác giữa các cá nhân và tình huống.
Động cơ có tác dụng chi phối thúc đẩy người ta suy nghĩ và hành động. Các
15
cá nhân khác nhau có các động cơ khác nhau, và trong các tình huống khác
nhau động cơ nói chung là khác nhau. Mức độ thúc đẩy của động cơ cũng sẽ
khác nhau giữa các cá nhân cũng như trong mỗi cá nhân ở các tình huống
khác nhau. Động cơ rất trừu tượng và khó xác định bởi: Động cơ thường được
che dấu từ nhiều động cơ thực do yếu tố tâm lý, quan điểm xã hội. Hơn nữa
động cơ luôn biến đổi, biến đổi theo môi trường sống và biến đổi theo thời
gian, tại mỗi thời điểm con người có những yêu cầu và động cơ làm việc khác
nhau. Khi đói khát thì động cơ làm việc để được ăn no mặc ấm, khi có ăn có
mặc thì động cơ thúc đẩy làm việc để muốn giầu có và muốn thể hiện...Vậy
để nắm bắt được động cơ thúc đẩy để người lao động làm việc phải xét đến
từng thời điểm cụ thể môi trường cụ thể và đối với từng cá nhân người lao
động.
Ø
Động lực
Theo Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012): “Động lực lao
động là sự khát khao và tự nguyện của người lao động để tăng cường nỗ lực
nhằm hướng tới việc đạt mục tiêu của tổ chức”. [7]
Theo Bùi Anh Tuấn (2012): “Động lực lao động là những nhân tố bên
trong kích thích con người tích cực làm việc trong điều kiện cho phép tạo ra
năng suất và hiệu quả cao. Biểu hiện của động lực là sẵn sàng, nỗ lực, say mê
làm việc nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức cũng như bản thân người lao
động”. [2]
Hai quan điểm trên đều có quan điểm chung rằng động lực làm việc là
sự khát khao và tự nguyện của người lao động, của nhân viên để tăng cường
nỗ lực nhằm hướng tới việc đạt các mục tiêu của tổ chức. Do đó, muốn con
ngu ời có đọ ng lực, nhà quản lý cần tạo cho ngu ời lao đọ ng lợi ích để
thúc đẩy họ làm viẹ c và hoàn thành tốt co ng viẹ c, mục tie u mà tổ chức
đạ t ra.
Động lực lao động là nguồn gốc dẫn đến ta ng na ng suất lao đọ ng
cá nha n và ta ng hiẹ u quả sản xuất kinh doanh của tổ chức. Đọ ng lực
16
lao đọ ng xuất hiẹ n trong quá trình lao đọ ng và do các nha n tố be n
ngoài tạo ra. Nó kho ng phải là đạ c tính cá nha n. Do vạ y, muốn tạo
đọ ng lực cho ngu ời lao đọ ng thì nhà quản lý phải nghie n cứu, tìm hiểu
mo i tru ờng làm viẹ c, co ng viẹ c, mối quan hẹ của họ trong tổ chức
từ đó tìm ra cách tạo đọ ng lực có hiẹ u quả cao nhất.
Nói tóm tại động lực có thể được định nghĩa là các yếu tố tâm lý của cá
nhân, xác định xu hướng hành vi của người đó trong một tổ chức, mức độ nỗ
lực và sự kiên quyết trước mọi trở ngại. Động lực không phải là đặc điểm tính
cách cá nhân. Điều đó có nghĩa là không có người có động lực và người
không có động lực. Nó có thể thay đổi thường xuyên phụ thuộc vào các yếu tố
khách quan trong công việc. Tại thời điểm này một lao động có thể có động
lực làm việc rất cao nhưng vào một thời điểm khác động lực làm việc chưa
chắc đã còn trong họ.
Trong trường hợp các nhân tố khác không thay đổi, động lực sẽ dẫn tới năng
suất, hiệu quả công việc cao hơn. Tuy nhiên, không nên cho rằng động lực tất
yếu dẫn đến năng suất và hiệu quả công việc bởi vì sự thực hiện công việc
không chỉ phụ thuộc vào động lực mà còn phụ thuộc vào khả năng của người
lao động, hương tiện và các nguồn lực để thực hiện công việc.
1.1.3. Thù lao lao động
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, thù lao là công cụ chủ yếu làm đòn
bẩy kinh tế. Thông qua thù lao, các nhà quản lý có thể khuyến khích người
lao động tăng năng suất lao động, khuyến khích tinh thần trách nhiệm đối với
họ. Cỏ thể nói rằng thù lao lao động bao hàm toàn bộ những lợi ích hay quyền
lợi mà Người lao động nhận được khi thực hiện công việc tại tổ chức, lợi ích
này được thể hiện thông qua các chính sách tài chính (lương cơ bản, phụ cấp,
tiền thưởng…) và chính sách phi tài chính (BHXH, du lịch, nghỉ phép, môi
trường làm việc…)
Liên quan tới chính sách tài chính như tiền lương, Ở Việt nam, hiện nay có
sự phân biệt các yếu tố trong tổng thu nhập của người lao động từ công việc
17
tiền lương (dụng ý chỉ lương cơ bản), phụ cấp, tiền thưởng và phúc lợi. Theo
quan điểm cải cách tiền lương năm 1993, tiền lương là giá cả sức lao động
được hình thành qua thoả thuận giữa người sử dụng lao động và người lao
động và phù hợp với quan hệ cung cầu sức lao động trong nền kinh tế thị
trường. Tiền lương của người lao động do hai bên thoả thuận trong hợp đồng
lao động và được trả theo năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công
việc .
Như vậy: “Tiền lương được hiểu là số tiền mà người lao động nhận được từ
người sử dụng lao động của họ thanh toán lại tương ứng với số lượng và chất
lượng lao động mà họ đã tiêu hao trong quá trình tạo ra của cải xã hội”. [5]
Hiện nay trong nền kinh tế thị trường sức lao động đã trở thành một thứ
hàng hoá đặc biệt và được trao đổi mua, bán trên thị trường. Giá trị của loại
hàng hoá đặc biệt này chính là giá trị của sức lao động được thể hiện trong giá
trị của hàng hoá dịch vụ mà người lao động làm ra tương ứng. Khi đó giá của
hàng hoá sức lao động chính là số tiền mà người lao động nhận được cho
công sức họ bỏ ra. Vì vậy: bản chất của tiền lương trong nền kinh tế thị
trường là giá cả của hàng hoá sức lao động. [5]
Sức lao động là yếu tố quyết định trong các yếu tố cơ bản của quá trình sản
xuất nên tiền lương là vốn đầu tư ứng trước quan trọng nhất, là giá cả sức lao
động và là một phạm trù của sản xuất, yêu cầu phải tính đúng tính đủ trước
khi thực hiện quá trình lao động sản xuất. Sức lao động là hàng hoá đặc biệt
nhưng cũng giống như mọi hàng hoá khác, nên tiền công lao động là phạm trù
của trao đổi, nó đòi hỏi phải ngang với giá cả các tư liệu sinh hoạt cần thiết
nhằm tái sản xuất sức lao động. Sức lao động là một yếu tố của quá trình sản
xuất cần bù đắp sau khi đã hao phí, nên tiền lương phải được thực hiện thông
qua quá trình phân phối và phân phối lại thu nhập quốc dân dựa trên hao phí
lao động, hiệu quả lao động.
18
1.1.4. Tạo động lực lao động.
Động lực lao động chèo lái quá trình lựa chọn hành vi của người lao
động. Khi xuất hiện động lực thì đó sẽ là nhân tố để người lao động quyết
định lựa chọn hành vi nhằm đạt được mục tiêu sớm nhất. Trong trường hợp
khác, khi người lao động đang thực hiện một hành vi nào đó mà xuất hiện
động lực mới, họ sẽ thay đổi hành vị trước nhằm đạt được mục tiêu của bản
thân. Động lực lao động dẫn dắt, kéo, đẩy người lao động làm việc theo một
hướng tích cực. Có động lực lao động, nghĩa là người lao động có động cơ và
mục tiêu rõ ràng, từ đó sẽ định hướng, lôi kéo, thúc đẩy nhanh quá trình lao
động của họ nhằm đạt được mục tiêu nhanh nhất. Động lực lao động tăng
cường tính chủ động, say mê lao động, khơi nguồn sáng tạo và kích hoạt các
tài năng trong mỗi người lao động. Khi bản thân có động lực lao động, người
lao động sẽ chủ động cố gắng trong công việc và từ đó có thể phát huy hết
năng lực hiện hữu và tiềm năng trong họ. Động lực lao động giúp người lao
động vượt qua những mệt mỏi, giảm mọi căng thẳng và tăng sự thoả mãn
trong công việc. Có động lực lao động, người lao động sẽ có được sự thoải
mái, vui vẻ trong công việc. Nhờ đó sẽ làm giảm bớt sự căng thẳng và mệt
mỏi cho người lao động.
Tạo động lực lao động là hệ thống các biện pháp, chính sách, thủ thuật, hoạt
động, cách ứng xử của tổ chức tác động đến người lao động nhằm làm cho
người lao động nỗ lực làm việc hiệu quả nhất trong công việc. Như vậy, có
thể hiểu tạo động lực lao động chính là quá trình làm nảy sinh, duy trì và tăng
cường động lực lao động trong mỗi cá nhân người lao động. Tạo động lực lao
động cũng có thể bao gồm tự tạo động lực lao động và các chủ thể bên ngoài
tác động để tạo động lực lao động cho người lao động. Tuy nhiên, trong phạm
vi ngành quản trị nhân lực, kể từ sau đây, chúng ta sẽ tập trung nghiên cứu
sâu về tác động của tổ chức, doanh nghiệp để tạo động lực lao động. Theo đó,
chủ thể của tạo động lực lao động là tổ chức. Đối tượng tác động tạo động lực
là người lao động. Kết quả của các hoạt động tạo động lực lao động là mức độ
19
Tải về để xem bản đầy đủ
105 trang
22800
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Tạo động lực thông qua thù lao lao động tại khối văn phòng Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng Không sân bay Tân Sơn Nhất", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_tao_dong_luc_thong_qua_thu_lao_lao_dong_tai_khoi_va.pdf
