Luận văn Tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các
số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và
đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Lê Thu Hằng
MỤC LỤC
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................................... I
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ ......................................................................II
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ................................................................................... III
LỜI MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1
Chương 1: Cơ sở lý luận về động lực và tạo động lực cho người lao động
trong tổ chức ...................................................................................................... 7
1.1. Các khái niệm cơ bản ................................................................................. 7
1.1.1. Động lực và nhu cầu của con người.......................................................... 7
1.1.2. Tạo động lực lao động............................................................................ 10
1.2. Một số học thuyết về động lực lao động .................................................... 12
1.2.1. Học thuyết nhu cầu của Abraham Maslow.............................................. 12
1.2.2. Học thuyết hệ thống hai yếu tố của F. Herzberg ..................................... 13
1.2.3. Học thuyết công bằng của J.Stacy Adams............................................... 14
1.3. Nội dung và các phương thức tạo động lực lao động ................................ 14
1.3.1. Xác định nhu cầu của người lao động..................................................... 14
1.3.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện biện pháp kích thích về tài chính............ 15
1.3.3. Xây dựng và tổ chức thực hiện biện pháp kích thích phi tài chính .......... 21
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới động lực lao động............................................ 27
1.4.1.Nhân tố thuộc về người lao động............................................................ 27
1.4.2.Nhân tố thuộc về tổ chức......................................................................... 31
1.4.3. Nhân tố thuộc môi trường bên ngoài....................................................... 34
1.5. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả tạo động lực lao động ................................ 35
1.5.1. Năng suất lao động................................................................................. 35
1.5.2. Kỷ luật lao động ..................................................................................... 36
1.5.3.Tỷ lệ người lao động thôi việc................................................................. 37
1.5.4.Mức độ hài lòng của người lao động với công việc ................................. 38
1.6. Kinh nghiệm tạo động lực của một số doanh nghiệp.................................. 38
1.6.1. Kinh nghiệm của một số đơn vị.............................................................. 38
1.6.2. Bài học rút ra cho các doanh nghiệp Việt Nam....................................... 40
Chương 2: Thực trạng tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên cứu gia
cầm Thụy Phương............................................................................................ 41
2.1. Khái quát tình hình phát triển của Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy
Phương............................................................................................................. 41
2.1.1. Quá trình phát triển của Trung tâm......................................................... 41
2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý của Trung tâm.................................................. 44
2.1.3. Đặc điểm về nhân lực ............................................................................. 46
2.2. Thực trạng tạo động lực cho người lao động tại Trung tâm nghiên cứu
gia cầm Thụy Phương ...................................................................................... 49
2.2.1. Xác định nhu cầu của cán bộ, công nhân viên......................................... 49
2.2.2. Thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện biện pháp kích thích
tài chính ........................................................................................................... 52
2.2.3. Thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện biện pháp kích thích
phi tài chính..................................................................................................... 64
2.3. Đánh giá hiệu quả tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên cứu gia
cầm Thụy Phương ........................................................................................... 73
2.3.1. Năng suất lao động................................................................................. 73
2.3.2. Kỷ luật lao động ..................................................................................... 73
2.3.3. Tỷ lệ người lao động thôi việc................................................................ 74
2.3.4. Mức độ hài lòng của người lao động với công việc ................................ 74
2.4. Đánh giá chung về công tác tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên
cứu gia cầm Thụy Phương................................................................................ 77
2.4.1. Kết quả đạt được .................................................................................... 77
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân........................................................................ 78
Chương 3 : Một số giải pháp tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên cứu
gia cầm Thụy Phương ...................................................................................... 82
3.1. Cơ sở xây dựng giải pháp .......................................................................... 82
3.1.1. Định hướng và mục tiêu phát triển của Trung tâm.................................. 82
3.1.2. Các nguồn lực phát triển và cơ chế quản lý của Trung tâm..................... 84
3.1.3. Nhu cầu của con người ngày càng cao và hoàn thiện.............................. 84
3.1.4. Trình độ phát triển kinh tế- xã hội của đất nước ngày càng cao hơn ....... 85
3.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường công tác tạo động lực cho người lao
động tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương ..................................... 85
3.2.1. Xác định nhu cầu của từng nhóm đối tượng lao động làm căn cứ để đưa
ra các biện pháp tạo động lực phù hợp ............................................................. 85
3.2.2. Hoàn thiện các biện pháp kích thích tài chính......................................... 86
3.2.3. Hoàn thiện các biện pháp kích thích phi tài chính................................... 94
KẾT LUẬN.................................................................................................... 106
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................ 108
Phụ lục ........................................................................................................... 110
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Từ viết tắt
NLĐ
Nội dung đầy đủ
Người lao động
Trung tâm
TT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
TRANG
44
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Trung tâm nghiên cứu gia cầm
Thụy Phương
Bảng 2.1:
Bảng 2.2:
Bảng 2.3:
Cơ cấu lao động xét theo giới tính
Cơ cấu lao động xét theo độ tuổi
46
47
48
Cơ cấu nguồn nhân lực theo trình độ học vấn
Biểu 2.4:
Bảng 2.5:
Bảng 2.6:
Bảng 2.7:
Thứ tự nhu cầu của NLĐ trong TT
Tiền lương và thu nhập của NLĐ tại TT
Đánh giá của NLĐ về tiền lương
50
54
57
60
Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên về
khen thưởng từ lương cơ bản
Bảng 2.8:
Bảng 2.9:
Nguyên nhân làm giảm hiệu quả công tác sắp xếp
và bố trí công việc
66
Kết quả đào tạo, bồi dưỡng nhân lực trong TT
68
69
72
Bảng 2.10: Đánh giá về công tác đào tạo
Bảng 2.11: Mức độ hài lòng của NLĐ về văn hóa doanh
nghiệp
Bảng 2.12: Doanh thu của TT
73
74
74
Bảng 2.13: Tỷ lệ người lao động thôi việc tại TT
Bảng 2.14: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên đối
với công việc
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Thứ tự xếp loại tầm quan trọng của nhu cầu của
NLĐ
49
56
63
64
65
Biểu đồ 2.2: Mức độ nỗ lực làm việc của NLĐ dựa trên cách
trả lương của TT
Biểu đồ 2.3: Mức độ nỗ lực làm việc của NLĐ dựa trên chế độ
phúc lợi của TT
Biểu đồ 2.4: Mức độ hài lòng của NLĐ đối với chế độ phúc lợi
Biểu đồ 2.5: Mức độ hài lòng đối với công tác sắp xếp và bố
trí công việc
LỜI MỞ ĐẦU
1.Lý do chọn đề tài
Xu thế các nước hiện nay là hội nhập quốc tế, xu thế toàn cầu hóa. Đây
vừa là cơ hội vừa là thách thức cho mỗi quốc gia. Trong xu thế, sự cạnh tranh
giữa các quốc gia ngày càng trở nên gay gắt và khốc liệt hơn. Và một yếu tố
quan trọng ảnh hưởng đến sự thành bại của mỗi quốc gia chính là nguồn nhân
lực, con người của quốc gia đó. Quốc gia nào có nguồn nhân lực hay con
người có chất lượng cao thì sẽ có lợi thế cạnh tranh hơn quốc gia khác. Nền
sản xuất xã hội càng phát triển thì vai trò nhân tố con người ngày càng tăng
lên. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đặt ra những yêu cầu
mới đối với sức lao động, đặc biệt là khi bước vào nền kinh tế tri thức thì yêu
cầu đó ngày càng trở nên cấp thiết, trong đó lao động trí tuệ ngày càng tăng
trở thành đặc trưng chủ yếu nói lên năng lực của con người với tự nhiên.
Đối với doanh nghiệp cũng vậy, nguồn nhân lực hay người lao động
cũng đóng vai trò quan trọng quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh
nghiệp. Họ được xem là nguồn lực vô giá, tài sản quan trọng nhất của mỗi
doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào biết sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực thì sẽ
đem lại hiệu quả cao. Nhưng vấn đề này không đơn giản bởi mỗi người lao
động đều hoạt động vì mục đích của bản thân, con người chỉ làm việc khi
người ta muốn hoặc được động viên để làm việc. Vì vậy, tạo động lực cho
người lao động là vấn đề đáng quan tâm của mỗi doanh nghiệp và các nhà
lãnh đạo cần phải có những cách thức để tạo động lực cho người lao động,
giúp họ hăng say làm việc, phát huy hết khả năng của bản thân để đem lại lợi
ích cho cả bản thân và cho cả doanh nghiệp. Động lực làm việc ví như là một
đòn bẩy mạnh mẽ thúc đẩy người lao động tích cực làm việc, từ đó góp phần
nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
1
Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương thuộc Viện chăn nuôi, có
nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ về gia cầm, chăn nuôi.
Qua tìm hiểu, tác giả nhận thấy TT đã tiến hành một số biện pháp khuyến
khích nhằm tạo động lực cho người lao động cả về vật chất và tinh thần như:
Chính sách lương thưởng, phong trào thi đua lao động giỏi, … Các phong
trào thi đua này cũng đã tạo động lực lao động cho cán bộ, công nhân viên,
tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế như: nặng về thành tích, nhiều tiêu chí chưa
phản ánh đúng hiệu quả công việc, việc tạo động lực cho người lao động chưa
được quan tâm đúng mực … Những hạn chế này một phần do TT chưa có
một công trình nghiên cứu đồng bộ để phân tích, đánh giá một cách khoa học
công tác tạo động lực lao động cho cán bộ, công nhân viên. Với ý nghĩa đó
tác giả đã quyết định lựa chọn đề tài: “Tạo động lực lao động tại Trung tâm
nghiên cứu gia cầm Thụy Phương” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc
sĩ của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Tại Việt Nam, thời gian qua đã có nhiều tác giả nghiên cứu về vấn đề
động lực lao động và tạo đông lực lao động trong các doanh nghiệp thuộc
nhiều ngành nghề, lĩnh vực khác nhau. Kết quả đạt được của các công trình
nghiên cứu đã luôn khẳng định tầm quan trọng của động lực lao động và sự
cần thiết phải tạo động lực lao động nhằm nâng cao năng suất lao động và
nâng cao vị thế của doanh nghiệp trên thương trường. Dù phạm vi nghiên cứu
khác nhau nhưng nhìn chung, các công trình khoa học đã tập trung nghiên cứu
làm rõ các vấn đề lý luận về động lực và tạo động lực lao động, phân tích thực
trạng công tác tạo động lực tại doanh nghiệp, từ đó đưa ra giải pháp cụ thể
nhằm hoàn thiện công tác tạo động lực cho người lao động. Những kết quả
đạt được của các công trình trên rất đáng được ghi nhận và thực sự đã cung
2
cấp nhiều giải pháp thiết thực quý báu cho lãnh đạo các doanh nghiệp trong
công tác tạo động lao động cho người lao động tại doanh nghiệp mình.
Ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về tạo động
lực lao động như Luận án tiến sỹ:“ Tạo động lực cho lao động quản lý trong
doanh nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020” của tác giả Vũ Thị Uyên
(trường ĐH Kinh tế Quốc dân, 2008). Luận án đã hệ thống hóa những lý luận
cơ bản về vai trò lao động quản lý trong doanh nghiệp và đề xuất những giải
pháp nhằm tạo động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà
nước.
Về đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước đã được thực hiện như
sau: “Vấn đề phát huy và sử dụng đúng đắn vai trò động lực của con người
trong sự phát triển kinh tế - xã hội” (mã số KX.07.13 – Chủ nhiệm Lê Hữu
Tầng) đã làm rõ tiềm năng nguồn lực con người Việt Nam và đưa ra một số
giải pháp nhằm khai thác, phát huy vài trò động lực của con người trong sự
nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Cuốn sách 101 ý tưởng khen thưởng của Alpha Books do nhà xuất bản
Lao đông – xã hội, Hà Nội năm 2012 có đề cập đến những cách thức, chiến
thuật cho nhà lãnh đạo để có những quyết định đúng đắn đối với nhân viên
của họ như: trao cho nhân viên nhiều trách nhiệm quản lý đồng thời có thể ra
quyết định nhiều hơn, cơ hội được tham gia nhiều hơn nữa những cuộc hội
thảo đê nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, tăng cho nhân viên nhiều phần quà
độc đáo, ý nghĩa..
Đề tài này được nhiều nhà nghiên cứu tìm hiểu, bởi vấn đề tạo động lực
tại các doanh nghiệp là một trong các chính sách rất quan trọng, ảnh hưởng
trực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh. Các nhà nghiên cứu chỉ ra cách
tiếp cận với tạo động lực theo hai cách khác nhau: các học thuyết tiếp cận
3
theo nhu cầu của người lao động như là Maslow, Herzberg... hay về nhóm
tiếp cận theo hành vi của NLĐ như Adams, Vroom, Skinner...
Từ tình hình nghiên cứu đề cập trên, có thể thấy hiện nay trong nước và
ngoài nước có nhiều nghiên cứu về công tác tạo động lực cho người lao động
trong doanh nghiệp, tuy nhiên chưa có đề tài nào về: “Tạo động lực lao động
tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương”.
Do vậy, tác giả đã lựa chọn nghiên cứu chuyên đề này và mạnh dạn đưa
ra một số giải pháp với mong muốn có thể áp dụng được phần nào vào thực
tiễn hoạt động, góp phần hoàn thiện công tác tạo động lực cho người lao động
tại TT nghiên cứu gia cầm Thụy Phương.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- Mục đích nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp nhằm tạo động lực lao
động cho cán bộ, công nhân viên tại TT nghiên cứu gia cầm Thụy Phương.
- Nhiệm vụ nghiên cứu:
+ Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tạo động lực lao động tại doanh
nghiệp.
+ Phân tích, đánh giá thực trạng tạo động lực cho người lao động ở
Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương.
+ Đề xuất các giải pháp tạo động lực lao động và khuyến nghị để thực
hiện các giải pháp này đối với người lao động tại TT nghiên cứu gia cầm
Thụy Phương.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Tạo động lực cho NLĐ trong tổ chức.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Không gian: Tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương
+ Thời gian: Giai đoạn 2013 - 2015 và đề ra giải pháp tạo động lực lao
động cho tới năm 2020.
4
5. Phương pháp nghiên cứu
Để có được những thông tin, dữ liệu, các phân tích, kết luận và các giải
pháp mang tính thuyết phục trong luận văn này đã sử dụng kết hợp hệ thống
các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp thống kê số liệu: Tổng hợp số liệu của cơ quan có liên
quan đến tạo động lực lao động.
- Phương pháp phân tích: Phân tích các báo cáo, tài liệu có liên quan
đến tình hình hoạt động của cơ quan và các biện pháp tạo động lực đã
được thực hiện.
- Phương pháp so sánh: thông qua kết quả từ việc thống kê tổng hợp, so
sánh kết quả đạt được giữa các năm từ đó đưa ra các kết luận cho các đánh giá
về mức độ tạo động lực lao động trong TT.
- Phương pháp điều tra xã hội hội: Thiết kế mẫu bảng hỏi bằng phiếu
điều tra sự thoả mãn của người lao động về các công cụ tạo động lực cho
người lao động tại TT.
+ Số lượng phiếu phát ra: 110 phiếu
+ Số lượng phiếu thu về hợp lệ: 103 phiếu
- Địa điểm khảo sát : Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương.
6. Đóng góp của đề tài:
Luận văn có những giá trị đóng góp cả về mặt khoa học và ứng dụng:
Giá trị khoa học: Hệ thống các vấn đề lý luận về tạo động lực lao động,
làm rõ thêm về nội dung tạo động lực lao động trong doanh nghiệp. Đề tài
góp phần làm phong phú thêm nguồn lý luận và thực tiễn cho các nghiên cứu
khoa học khác về vấn đề tạo động lực lao động trong tương lai.
Giá trị thực tiễn: Phân tích, đánh giá thực trạng tạo động lực lao động,
làm rõ những ưu điểm, hạn chế, tìm ra nguyên nhân của những hạn chế, đề
xuất các giải pháp mới về công tác tạo động lực lao động tại Trung tâm
5
nghiên cứu gia cầm Thụy Phương. Kết quả nghiên cứu luận văn sẽ là tài liệu
tham khảo bổ ích cho các nhà quản lý trong TT về việc xây dựng các chính
sách tạo động lực cho người lao động.
7. Kết cấu luận văn:
Chương 1: Cơ sở lý luận về động lực và tạo động lực lao động trong tổ
chức.
Chương 2: Thực trạng về tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên
cứu gia cầm Thụy Phương.
Chương 3: Một số giải pháp nhằm tạo động lực lao động tại Trung tâm
nghiên cứu gia cầm Thụy Phương.
6
CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỘNG LỰC VÀ TẠO
ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TRONG TỔ CHỨC
1.1. Các khái niệm cơ bản
1.1.1. Động lực và nhu cầu của con người
1.1.1.1. Động lực
Động lực là một thuật ngữ được sử dụng rất nhiều trong đời sống xã hội
và trong quan hệ lao động . Trong kinh tế, động lực được định nghĩa và hiểu
theo nhiều cách khác nhau:
Theo từ điển tiếng Việt : Động lực được hiểu là cái thúc đẩy, làm cho
phát triển
Theo Mitchell ông cho rằng: “Động lực là một mức độ mà một cá nhân
muốn đạt tới và lựa chọn để gắn kết các hành vi của mình ” [20, tr.418].
Theo Bolton: Động lực được định nghĩa như một khái niệm để mô tả
các yếu tố được các cá nhân nảy sinh, duy trì và điều chỉnh hành vi của mình
theo hướng đạt được mục tiêu.
Từ những định nghĩa trên ta có thể đưa ra một cách hiểu chung nhất về
động lực như sau: Động lực là tất cả những gì nhằm thôi thúc, khuyến khích
động viên con người thực hiện những hành vi theo mục tiêu.
1.1.1.2. Động lực lao động
Trong giai đoạn hiện nay, các nhà quản lý ngày càng quan tâm tới việc
làm sao để nguồn lực này có thể phát huy một cách tốt nhất, làm sao để một
NLĐ cụ thể có thể làm việc một cách hăng say, nhiệt tình nhất, đạt hiệu quả
cao nhất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy trong tập thể lao động, bên cạnh những
NLĐ làm việc hăng say nhiệt tình, cống hiến hết mình để đạt kết quả thực
hiện công việc cao luôn tồn tại những cá nhân làm việc trong trạng thái uể
oải, chống đối, thiếu hứng thú và luôn có hiệu quả công việc thấp, gây cản trở
đến sự phát triển của công ty. Vậy tại sao lại có sự khác biệt lớn như vậy.
7
Các nhà kinh tế học đã chỉ ra rằng câu trả lời cho vấn đề trên chính là động
lực lao động của mỗi cá nhân NLĐ.
Thông thường, con người tham gia lao động nhằm đạt được tối thiểu 3
mục tiêu sau:
Một là, mục tiêu thu nhập: đây là mục tiêu quan trọng nhất khiến người
lao động làm việc bởi vì thu nhập giúp người lao động trang trải cuộc sống
của bản thân họ và gia đình, đảm bảo cho sự sống và phát triển.
Hai là, mục tiêu phát triển cá nhân: đây là mục tiêu mà người lao động
mong muốn tự làm để hoàn thiện mình thông qua các hoạt động đào tạo, phát
triển, các hoạ động văn hóa xã hội. Mục tiêu này được nâng cao, chú trọng
hơn khi người lao động đã có đủ thu nhập để đảm bảo cuộc sống.
Ba là, mục tiêu thỏa mãn các hoạt động xã hội là nhu cầu được tham
gia vào các hoạt động xã hội để tự khẳng định mình. Khi hai mục tiêu trên đã
được đáp ứng nhu cầu thỏa mãn các hoạt động xã hội được người lao động
chú trọng quan tâm hơn.
Như vậy tạo động lực lao động – điều kiện tiên quyết để tăng năng suất
lao động chính là sử dụng những biện pháp kích thích người lao động làm
việc bằng cách tạo cho họ cơ hội thực hiện được những mục tiêu của mình.
Có rất nhiều cách tiếp cận khác nhau về bản chất của động lực lao
động:
Theo giáo trình Hành vi tổ chức của TS Bùi Anh Tuấn: “Động lực lao
động là những nhân tố ở bên trong nhằm kích thích con người nỗ lực làm việc
trong điều kiện cho phép tạo ra năng suất, hiệu quả cao. Biểu hiện của động
lực lao động là sự sẵn sàng nỗ lực, say mê làm việc nhằm đạt được mục tiêu
của tổ chức cũng như của bản thân NLĐ”[9, tr.151].
Theo Giáo trình quản trị nhân lực của PGS. TS Nguyễn Ngọc Quân và
ThS Nguyễn Vân Điềm: “Động lực lao động là sự khao khát, tự nguyện của
8
NLĐ để tăng cường nỗ lực nhằm hướng tới việc đạt được mục tiêu, kết quả
nào đó” [2, tr.128].
Tổng kết lại, “Động lực lao động là yếu tố bên trong xuất phát từ bản
thân của mỗi NLĐ mà nhờ đó họ nảy sinh sự khát khao và tự nguyện lao động
nhằm đạt được mục tiêu của bản thân và của tổ chức”.
Tạo động lực lao động: Thực tế lợi ích có quan hệ rất chặt với động lực
làm việc, nhưng lợi ích của cá nhân và lợi ích của tập thể thường hay mâu
thuẫn với nhau. Các nhà quản lý trong doanh nghiệp muốn xây dựng doanh
nghiệp của mình vững mạnh thì phải dùng mọi biện pháp kích thích NLĐ
hăng say lao động, phát huy tính sáng tạo trong quá trình làm việc. Đây là vấn
đề về tạo động lực cho NLĐ trong doanh nghiệp. Vậy tạo động lực là gì?
Tạo động lực là những biện pháp của nhà quản lý có tính chất khuyến
khích động viên nhằm tác động vào nhu cầu của NLĐ để tạo nên sự chuyển
biến trong hành vi của họ hướng theo những mục tiêu mà doanh nghiệp mong
muốn.
1.1.1.3. Nhu cầu của con người và của người lao động
Bản chất của động lực xuất phát từ nhu cầu và sự thoả mãn nhu cầu của
con người. Giữa nhu cầu và sự thoả mãn nhu cầu có một khoảng cách nhất
định và khoảng cách đó luôn có động lực để rút ngắn khoảng cách đó.
Nhu cầu chi phối mạnh mẽ đến đời sống tâm lý nói chung, đến hành vi
của con người nói riêng. Nhu cầu được nhiều ngành khoa học quan tâm
nghiên cứu và sử dụng ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong đời sống, xã hội.
Nhu cầu gồm nhiều loại khác nhau tuỳ vào từng cách phân chia.
Con người thường có 3 loại nhu cầu chủ yếu: nhu cầu vật chất, nhu cầu
tinh thần, và nhu cầu xã hội. 3 loại nhu cầu đó có thể là nhu cầu trước mắt,
nhu cầu lâu dài…..
9
3 loại nhu cầu trên được thoả mãn một cách thích đáng, làm cho con
người hài lòng, đưa đến những ứng xử thích hợp, lành mạnh, làm cho con
người có sức khoẻ cơ thể và tâm thần. Trái lại, có thể đưa đến không hài lòng,
bất mãn đưa đến những ứng xử không thích hợp, ốm yếu, không thích ứng
hoặc bị rối nhiễu.
Sự thoả mãn nhu cầu được hiểu là sự đáp ứng nhu cầu đến một mức độ
nào đó. Không có nhu cầu nào được thoả mãn hoàn toàn mà chỉ có nhu cầu
được thoả mãn đến mức độ nào đó. Khi một nhu cầu được thoả mãn về cơ bản
nó sẽ dần mất đi và nhu cầu mới lại xuất hiện. Con người thường không bao
giờ hết nhu cầu, sự thoả mãn nhu cầu có ảnh hưởng tích cực đến động lực của
mỗi người.
Nhu cầu luôn tồn tại nhưng nhu cầu không phải là yếu tố quyết định
đến động lực mà lợi ích mới thực sự là yếu tố quyết định đến động lực.
Lợi ích là mức độ thoả mãn nhu cầu của con người trong điều kiện
nhất định. Cũng giống nhu cầu, có nhiều loại lợi ích khác nhau: lợi ích vật
chất, lợi ích tinh thần, lợi ích trước mắt, lợi ích lâu dài….
Giữa lợi ích và nhu cầu có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nếu không
có nhu cầu thì không thể thoả mãn nhu cầu và lợi ích cũng không xuất hiện.
Khi nhu cầu xuất hiện con người sẽ tìm cách để thoả mãn nhu cầu, kết quả
của sự thoả mãn nhu cầu là lợi ích đạt được. Lợi ích đạt được càng cao thì
động lực thôi thúc càng mạnh. Khi khoảng cách giữa nhu cầu và sự thoả mãn
nhu cầu chưa được rút ngắn thì nó còn thúc đẩy con người hành động để rút
ngắn nó. Đó chính là động lực, động lực muốn rút ngắn khoảng cách đó để
đem lại lợi ích cao nhất.
1.1.2. Tạo động lực lao động
Trong sản xuất kinh doanh, muốn đạt được hiệu quả sản xuất cao, năng
suất lao động cao thì bất kỳ tổ chức nào cũng cần phải có đội ngũ nhân viên
10
mạnh. Ngoài trình độ chuyên môn, đạo đức ra thì vấn đề động lực làm việc là
một trong những yếu tố quyết định đến năng suất và hiệu quả làm việc của
người lao động. Để tạo cho nhân viên vui vẻ, tích cực và có tính sáng tạo cao
trong công việc thì cần phải có biện pháp tạo động lực hiệu quả.Thực hiện
công tác tạo động lực tốt sẽ làm dịu đi những căng thẳng không cần thiết, tăng
cường sự hấp dẫn của tiền lương, tiền thưởng… NLĐ hăng hái làm việc.
“ Tạo động lực lao động được hiểu là tổng hợp các biện pháp và cách
ứng xử của tổ chức, của các nhà quản lý nhằm tạo ra sự khao khát và tự
nguyện của người lao động cố gắng phấn đấu để đạt được các mục tiêu của
tổ chức”. [4, tr.145]
Như vậy, tạo động lực là những kích thích nhằm thôi thúc, khuyến
khích, động viên con người thực hiện những hành vi theo mục tiêu.Vấn đề
quan trọng của tạo động lực là mục tiêu.
Mục tiêu tạo động lực cho người lao động phải phục vụ cho mục đích hướng
tới của người lao động sẽ là gì và phục vụ cho mục tiêu của tổ chức, của
doanh nghiệp.
Các biện pháp được đặt ra có thể là thiết lập nên những mục tiêu thiết
thực vừa phù hợp với mục tiêu của người lao động vừa thỏa mãn được mục
đích của doanh nghiệp, sử dụng các biện pháp kích thích về vật chất lẫn tinh
thần…Cách ứng xử của tổ chức được thể hiện ở việc tổ chức đó đối xử với
người lao động như thế nào. Do đó vấn đề quan trọng của động lực đó là mục
tiêu. Nhưng để đề ra được những mục tiêu phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng
của người lao động, tạo cho người lao động sự hăng say, nỗ lực trong quá
trình làm việc thì nhà quản lý phải biết được mục đích hướng tới của người
lao động sẽ là gì. Việc dự đoán và kiểm soát hành động của người lao động
hoàn toàn có thể thực hiện được thông qua việc nhận biết động cơ và nhu cầu
của họ.
11
Tải về để xem bản đầy đủ
131 trang
25280
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Tạo động lực lao động tại Trung tâm nghiên cứu gia cầm Thụy Phương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_tao_dong_luc_lao_dong_tai_trung_tam_nghien_cuu_gia.pdf
