Luận văn Tiến trình phát triển cộng đồng trong việc phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
LÊ VĂN VIỆT
TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG TRONG
VIỆC PHÂN BỔ ĐẤT LÂM TRƯỜNG GIAO TRẢ CHO
NGƯỜI DÂN TẠI HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
HÀ NỘI - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
LÊ VĂN VIỆT
TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG TRONG
VIỆC PHÂN BỔ ĐẤT LÂM TRƯỜNG GIAO TRẢ CHO
NGƯỜI DÂN TẠI HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH
Chuyên nghành: Công tác xã hội
Mã số: 8760101
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN TRUNG HẢI
HÀ NỘI - 2019
i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số
liệu, kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa từng được công bố trong bất
kỳ công trình khoa học nào.
Tác giả
Lê Văn Việt
ii
LỜI CẢM ƠN
Người nghiên cứu xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới:
Các Thầy (cô) trường Đại học Lao động – xã hội đã nhiệt tình giảng
dạy trong suốt năm tháng học cao học.
Tiến sĩ Nguyễn Trung Hải - Người hướng dẫn luận văn đã tận tình chỉ
bảo trong quá trình hoàn thành luận văn.
Lãnh đạo và cán bộ huyện Đà Bắc, 02 xã Cao Sơn và Tu Lý huyện Đà
Bắc, tỉnh Hòa Bình đã tạo điều kiện thuận lợi và hỗ trợ học viên trong quá
trình thu thập số liệu, phỏng vấn sâu.
Đặc biệt cảm ơn sự giúp đỡ tạo điều kiện tốt nhất của người dân 04
xóm Sơn Phú, xóm Giằng, Tràng, Tày Măng, Hương Lý trong quá trình
nghiên cứu thực trạng, phỏng vấn sâu và các cuộc họp thảo luận nhóm.
Cảm ơn sự hỗ trợ của Trung tâm nghiên cứu sáng kiến phát triển cộng
đồng (RIC) đã tạo điều kiện về thời gian và tài liệu liên quan phục vụ cho
nghiên cứu của học viên. Đồng thời, tôi xin gửi lời cám ơn chân thành tới các
bạn đồng khóa, đồng nghiệp đã đóng góp ý kiến giúp tôi hoàn thành luận văn
này.
Xin trân trọng cảm ơn!
iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN.................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN......................................................................................................... ii
MỤC LỤC............................................................................................................. iii
DANH MỤC BẢNG ..............................................................................................vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT............................................................................... viii
MỞ ĐẦU.................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Tổng quan nghiên cứu..........................................................................................2
3. Ý nghĩa vấn đề nghiên cứu...................................................................................6
4. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu .....................................................7
5. Đối tượng, khách thể nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu.........................................8
6. Câu hỏi nghiên cứu..............................................................................................8
7. Giả thuyết nghiên cứu..........................................................................................8
8. Phương pháp nghiên cứu:.....................................................................................8
9. Kết cấu của đề tài...............................................................................................12
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN CỘNG ĐỒNG
TRONG PHÂN BỔ ĐẤT LÂM TRƯỜNG GIAO TRẢ CHO NGƯỜI DÂN........13
1.1. Các khái niệm nghiên cứu...............................................................................13
1.1.1. Cộng đồng....................................................................................................13
1.1.2. Vấn đề cộng đồng ........................................................................................14
1.1.3. Tổ chức cộng đồng.......................................................................................15
1.1.4. Phát triển cộng đồng.....................................................................................16
1.1.5. Tiến trình phát triển cộng đồng ....................................................................17
1.1.6. Sự tham gia................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.7. Quyền và trao quyền ..................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.8. Các khái niệm liên quan đến đất đai.............................................................18
1.1.9. Tiến trình phát triển cộng đồng trong phân bổ đất lâm trường giao trả cho
người dân...............................................................................................................21
iv
1.2. Các lý thuyết sử dụng trong đề tài...................................................................21
1.2.1. Lý thuyết nhu cầu.........................................................................................21
1.2.2. Lý thuyết trao quyền ....................................................................................23
1.3. Tiến trình phát triển cộng đồng mẫu................................................................26
1.4. Yếu tố ảnh hưởng tới tiến trình Phát triển cộng đồng ......................................32
1.4.1. Yếu tố chính sách pháp luật của nhà nước và địa phương;...........................32
1.4.2. Yếu tố về chính quyền địa phương...............................................................32
1.4.3. Yếu tố về cán bộ thực hiện (Tác viên cộng đồng tại địa phương)..................33
1.4.4. Yếu tố cộng đồng và người dân trong cộng đồng .........................................33
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG VIỆC TRIỂN KHAI TIẾN TRÌNH PHÁT TRIỂN
CỘNG ĐỒNG TRONG PHÂN BỔ ĐẤT LÂM TRƯỜNG GIAO TRẢ CHO
NGƯỜI DÂN TẠI HUYỆN ĐÀ BẮC TỈNH HÒA BÌNH.....................................36
2.1. Mô tả về đặc điểm địa bàn nghiên cứu và đặc điểm người dân được nhận đất.36
2.1.1. Giới thiệu về huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình...................................................36
2.1.2. Giới thiệu về xã Cao Sơn, Tu Lý huyện Đà Bắc – Hòa Bình ........................39
2.1.3. Giới thiệu về 05 xóm có hộ dân được nhận giao đất.....................................43
2.1.4. Nhu cầu của người dân được giao đất trên địa bàn các xã.............................45
2.2. Thực trạng tiến trình phát triển cộng đồng trong bổ đất lâm trường giao trả cho
người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình ...........................................................47
2.3. Đánh giá tiến trình phát triển cộng đồng trong phân bổ đất lâm trường giao trả
cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.....................................................63
2.3.1. Sự tham gia của người dân vào tiến trình .....................................................63
2.3.2. Trách nhiệm của cán bộ khi triển khai tiến trình...........................................68
2.3.3. Công khai, minh bạch của tiến trình.............................................................70
2.3.4. Năng lực của người tham gia thực hiện các bước của tiến trình....................73
2.3.5. Tính công bằng khi triển khai tiến trình........................................................75
2.3.6. Hiệu quả thực hiện tiến trình ........................................................................78
2.3.7. Mức độ hài lòng của người dân về tiến trình phát triển cộng đồng................81
v
2.4. So sánh, đánh giá tiến trình PTCĐ đang thực hiện với tiến trình PTCĐ trong
giảng dạy ...............................................................................................................83
2.4.1. Về số bước của tiến trình..............................................................................84
2.4.2. Nội dung các bước của hai tiến trình ............................................................87
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tiến trình phát triển cộng đồng trong phân
bổ đất cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình..........................................99
2.5.1. Sự tham gia vào tiến trình của cộng đồng và người dân được giao đất..........99
2.5.2. Bộ máy quản lý và năng lực của cán bộ phụ trách giao đất tại địa phương .102
2.5.3. Các yếu tố về chính sách pháp luật của nhà nước và địa phương................104
2.5.4. Hiện trạng diện tích đất giao trả .................................................................107
2.5.5. Văn hoá, tập quán sinh sống của người dân................................................108
CHƯƠNG 3.GIẢI PHÁP VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ TIẾN TRÌNH PHÁT
TRIỂN CỘNG ĐỒNG TRONG VIỆC PHÂN BỔ ĐẤT LÂM TRƯỜNG GIAO
TRẢ CHO NGƯỜI DÂN TẠI HUYỆN ĐÀ BẮC, TỈNH HÒA BÌNH ................114
3.1. Bối cảnh và Giải pháp...................................................................................114
3.1.1. Bối cảnh.....................................................................................................114
3.1.2. Giải pháp....................................................................................................117
3.2. Bài học kinh nghiệm .....................................................................................125
KẾT LUẬN .........................................................................................................131
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
vi
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1. Các bước trong tiến trình phát triển cộng đồng............................. 26
Bảng 2.1. Đất thu hồi của Lâm trường giao cho các đơn vị huyện Đà Bắc ... 38
Bảng 2.2. Hiện trạng diện tích đất được giao trả ở xã Cao Sơn..................... 39
Bảng 2.3. Hiện trạng diện tích đất được giao trả ở xã Tu Lý ........................ 42
Bảng 2.4. Đặc điểm cơ bản của các xóm được giao đất xã Cao Sơn............. 43
Bảng 2.5. Đặc điểm của các xóm được giao đất xã Tu Lý............................ 44
Bảng 2.6. Nhu cầu của người dân được giao đất trên địa bàn các xã ............ 45
Bảng 2.7. Thành phần và nhiệm vụ của ban chỉ đạo giao đất cấp huyện, hội
đồng giao đất cấp xã và cộng đồng............................................................... 49
Bảng 2.8. Thành phần và nội dung cuộc họp khảo sát .................................. 52
Bảng 2.9. Nội dung các khoá tập huấn ......................................................... 53
Bảng 2.10. Các công cụ PRA ....................................................................... 56
Bảng 2.11. Thành phần và nội dung cuộc họp khảo sát ................................ 60
Bảng 2.12. Kết quả tham gia của người dân trong các cuộc họp của địa
phương......................................................................................................... 63
Bảng 2.13. Kết quả khảo sát về mức độ quan tâm và tham gia vào hoạt động
giao đất của người dân ................................................................................. 65
Bảng 2.14. Kết quả khảo sát về đánh giá của người dân về nội dung triển khai
của chính quyền địa phương......................................................................... 68
Bảng 2.15. Kết quả khảo sát về đánh giá của người dân về công khai các nội
dung giao đất của chính quyền địa phương................................................... 71
Bảng 2.16. Kết quả khảo sát về đánh giá của người dân về ưu tiên trong giao
đất của chính quyền địa phương................................................................... 77
vii
Bảng 2.17. Kết quả khảo sát về người dân về hiệu quả sử dụng đất được giao
..................................................................................................................... 79
Bảng 2.18. Kết quả khảo sát người dân về mức độ hài lòng các bước thực hiện
tiến trình phát triển cộng đồng........................Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.19. So sánh các bước của tiến trình PTCĐ đang thực hiện với tiến
trình PTCĐ trong giảng dạy ......................................................................... 84
Bảng 2.21. Kết quả tham gia của người dân trong các cuộc họp của địa
phương....................................................................................................... 101
viii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT
Viết tắt
Dịch nghĩa
Bộ tài chính
1
2
BTC
DWC
Trung tâm hỗ trợ phát triển vì phụ nữ và trẻ em
Công cụ đánh giá nông thôn có sự tham gia của
người dân
3
PRA
4
5
PTCĐ
Phát triển cộng đồng
PTKTXH
Phát triển kinh tế xã hội
Trung tâm nghiên cứu sáng kiến phát triển cộng
đồng
6
RIC
7
8
9
SDC
Cơ quan hợp tác và phát triển Thụy Sĩ
Tài nguyên môi trường
TNMT
TVCĐ
Tác viên cộng đồng
10 UBND
Ủy ban nhân dân
viii
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội, chất lượng
cuộc sống của người dân cũng ngày một tăng lên, con người càng cónhiều nhu
cầu và tiêu chuẩn cao hơn cho một cuộc sống. Tuy vậy, sự phát triển không
đồng đều trong nền kinh tế đã tạo nên sự chênh lệch rõ rệt về mức sống giữa
các tầng lớp dân cư, đặc biệt là giữa các vùng nông thôn, miền núi và thành
thị. Chính điều này đã tạo ra sự bất bình đẳng trong xã hội trướchết là về thu
nhập và điều kiện sống.
Phát triển cộng đồng (PTCĐ) là một trong ba phương pháp can thiệp
chính của công tác xã hội (CTXH). Trên thế giới, ngay từ năm 1950, khái
niệm PTCĐ đã được liên hợp quốc công nhận và khuyến khích các quốc gia
sử dụng phương này như một công cụ hữu hiệu để giải quyết những vấn để
của cộng đồng cũng như của xã hội. PTCĐ được đánh giá là một trong những
phương pháp có khả năng giải quyết những vấn đề của xã hội và những thách
thức mà cộng đồng gặp phải khá hiệu quả, bởi phương pháp nhấn mạnh đến
sự tham gia của người dân – những người là trung tâm của cộng đồng – vào
quá trình cải thiện đời sống. Các hoạt động của PTCĐ góp phần nâng cao chất
lượng cuộc sống của người dân và đóng đóng góp cho sự phát triển kinh tế
của đất nước. Hiệu quả thiết thực của PTCĐ ngày càng được khẳng định và
nhận được sự quan tâm của toàn xã hội.
Tại Việt Nam, PTCĐ bắt đầu từ năm 1980 với sự hỗ trợ của một số dự
án nước ngoài. PTCĐ hướng tới các cộng đồng nghèo, kém phát triển giúp
cộng đồng tìm ra vấn đề của mình, huy động nguồn lực bên ngoài, kết hợp nội
lực để giải quyết các vấn đề của cộng đồng mình. Cho đến nay cùng với sự
hình thành và phát triển của các tổ chức NGOs, các trường đại học, chương
2
trình mục tiêu quốc gia của nhà nước... PTCĐ được ứng dụng rộng rãi để
khắc phục tình trạng nghèo đói và các vấn để khác tại Việt Nam.
Là một tổ chức phi lợi nhuận trực thuộc Liên hiệp các hội và khoa học
tại Việt Nam (VUSTA) – Bộ khoa học và công nghệ. Trung tâm nghiên cứu
sáng kiến phát triển cộng đồng (RIC) là tổ chức đã thực hiện thành công
nhiều dự án phát triển cộng đồng mà huy động được sự tham gia của người
dân, đặc biệt là có nhóm người nghèo, người dân tộc thiểu số tham gia vào
các hoạt động của cộng đồng. Một trong số đó là dự án “Hỗ trợ xây dựng quy
trình Tái phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân tại huyện Đà Bắc,
tỉnh Hòa Bình” do dự án Quản trị đất đai tiểu vùng sông Mê Kông tài trợ
(MRLR) được thực hiện từ tháng 4/2017 – tháng 8/2018. Dự án đã kết thúc và
đạt được những kết qủa mong đợi: Quy trình tái phân bổ đất tại địa phương
được xây dựng, được tài liệu hóa và chia sẻ tới các bên liên quan, xây dựng
được phương án sử dụng đất, người dân được nhận đất từ lâm trường giao trả.
Việc áp dụng các nguyên lý, mô hình của PTCĐ vào việc phân bổ lại
đất là hoạt động mới, hiện tại Việt Nam chưa có và bản thân học viên cũng là
người trực tiếp thực hiện dự án. Vì vậy học viên quyết định lựa đề tài nghiên
cứu“Tiến trình phát triển cộng đồng trong việc phân bổ đất lâm trường giao
trả cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình”
Nhằm đánh giá tiến trình phân bổ đất lâm trường giao trả theo nguyên
lý của PTCĐ, dự án được thực hiện hiệu quả, giúp cho quá trình được hoàn
thiện có thể áp dụng đối với các hoạt động liên quan đến phân bổ đất.
2. Tổng quan nghiên cứu
Từ những năm 1950, PTCĐ được mô tả trước hết cho quá trình làm việc với
những cộng đồng nhỏ trong các dự án tự giúp ở các n ớc đang phát triển, chủ
yếu tại các cộng đồng nông thôn. Mặc dù có sự khác nhau về cách tiếp
cận/mô thức thực hiện nhưng tất cả đều tập trung vào mục đích: Củng cố
3
nguồn lực trong cộng đồng; Nâng cao khả năng tiếp cận nguồn lực cho các
thành viên cộng đồng; Phát triển năng lực của các thành viên cộng đồng để sử
dụng các nguồn lực. Sự khác nhau trong các cách tiếp cận chủ yếu nằm ở chủ
thể liên quan tới hoạt động phát triển, mục tiêu phát triển và các kết quả mong
đợi khác nhau của hoạt động phát triển.
Trên Thế giới, PTCĐ trong lĩnh vực đất đai sơ khai được vận dụng trước hết
trong một số dự án mà Cơ quan Hợp tác và Phát triển của Chính phủ Thụy Sỹ
(SDC)thực hiện tại một số nước thuộc tiểu vùng sông Mekong như Lào,
Campuchia, Myanmar, Việt Nam. Nằm trong dự án “Quản trị đất đai tiểu
vùng sông MeKong”. Trong đó mục tiêu phát triển mà SDC muốn hướng tới
là thúc đẩy sự tham gia của người dân vào hoạt động quyết định tại địa
phương trong lĩnh vực đất đai. Tiến trình PTCĐ được sử dụng như một công
cụ thực hiện mục tiêu này.
Tại Việt Nam, lần đầu tiên tiến trình PTCĐ được áp dụng thực hiện
trong phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân trong dự án “Tăng cường
sự tiếp cận bền vững của các cộng đồng dân tộc thiểu số, đặc biệt là phụ nữ và
người nghèo với đất rừng và rừng thông qua hỗ trợ chính quyền địa phương
xây dựng quy trình giao đất trả ra từ các lâm trường quốc doanh một cách
minh bạch và có sự tham gia” do cơ quan hợp tác phát triển Thụy Sĩ (SDC)
tài trợ thông quan dự án Quản trị đất đai tiểu vùng sông MeKong (MRLG)
được thực hiện bởi Trung tâm nghiên cứu sáng kiến phát triển cộng đồng
(RIC) thực hiện. Đây cũng là dự án do chính học viên phụ trách thực hiện các
hoạt động.
Có một số nghiên cứu liên quan đến tiến trình PTCĐ như:
(1) Luận văn thạc sĩ “Đánh giá mô hình PTCĐ của Trung tâm hỗ trợ
phát triển vì phụ nữ và trẻ em (DWC) tại xã Phúc Thuận huyện Phổ Yên, Thái
Nguyên” của học viên Nguyễn Thị Thu Hiếu – Trường Đại học khoa học xã
4
hội và nhân văn (2015). Nội dung đề tài đã tập trung vào đánh giá hiệu quả
mô hình sau khi thực hiện tuy nhiên chưa đánh giá được tiến trình thực hiện
PTCĐ tại địa bàn.
(2) Đề tài “Vận dụng phương pháp PTCĐ góp phần nâng cao ý thức
pháp luật của người dân trên địa bàn xã Vũ Chính – TP Thái Bình – Thái
Bình” của học viên Nguyễn Thiện Thoại – Đại học sư phạm Hà Nội (2012).
Đề tài đã vận dụng, sử dụng phương pháp PTCĐ vào nâng cao ý thức pháp
luật cho người dân thành quy trình thực hiện. Tuy nhiên đề tài chưa có đánh
giá nào sau khi áp dụng phương pháp PTCĐ.
(3) Nghiên cứu “Đánh giá sự tham gia của người dân vào quá trình
PTKTXH tại địa phương thông qua thực hiện mô hình Quản lý cộng đồng của
trung tâm Hữu nghị cộng đồng Nam Định của học viên Lưu Thị Loan (2011)
khóa 53 trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Đại học quốc gia Hà
Nội (nghiên cứu được thực hiện tại xóm Đồng Lạc xã Nam Phong, thành phố
Nam Định, tỉnh Nam Định).Luận văn này đã đánh giá được sự đánh giá sự
tham gia của người dân vào trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của xã
Đồng Lạc và sự tham gia đó mang lại lợi ích như thế nào? Tuy nhiên luận văn
này chỉ tập trung vào đánh giá sự tham gia của người dân, các khía cạnh, tiếu
chí khác chưa được chú ý đến như: Công khai, minh bạch, hiệu quả….
(4) Luận văn thạc sĩ “Hoạt động phát triển cộng đồng đối với người
nghèo tại huyện Đông Hưng, tỉnh Thài Bình” của học viên Hà Thị Thu
Hường – Trường Đại học lao động xã hội 2018. Nội dung của luận văn đã
nghiên cứu lý luận, thực trạng hoạt động phát triển cộng đồng đối với người
nghèo trong giảm nghèo bền vững từ thực tiễn huyện Đông Hưng, tỉnh Thái
Bình và các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng. Từ đó đề xuất một số giải pháp
góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phát triển cộng đồng theo hướng công
tác xã hội chuyên nghiệp tại huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Tuy nhiên
5
trong đề tài chưa có các phân tích, đánh giá về tiến trình PTCĐ trong xóa đói
giảm nghèo và trong việc hỗ trợ người nghèo.
Các nghiên cứu này chỉ tập trung vào đánh giá hiệu quả mô mô hình,
đánh giá sự tham gia của người dân vào trong quá trình phát triển kinh tế - xã
hội, vận dụng phương pháp PTCĐ vào các hoạt động…. chưa có đánh giá về
tiến trình PTCĐ đang thực hiện và đặc biệt trong lĩnh vực đất đai.
Một số số nghiên cứu liên quan đến đất lâm trường:
(5) Nghiên cứu tác giả Trần Xuân Miễn, Xuân Thị Thu Thảo, Bùi Văn
Phong (2016) về: “Thực trạng và giải pháp tăng cường quản lý và sử dụng
đất nông, lâm trường tại tỉnh Hòa Bình” đã chỉ ra thực trạng, khó khăn trong
việc quản lý và sự dụng đất nông, lâm trường tại tỉnh Hòa Bình. Đồng thời
nghiên cứu đã đưa ra những giải pháp giúp việc quản lý và sử dụng đất nông
lâm trường tại tỉnh Hòa Bình được hiệu quả.
(6) Nghiên cứu luận văn tiến sĩ của Nguyễn Từ Đức – Đại học nông
lâm Huế (2018) về “Thực trạng và một số giải pháp hợp lý trong công tác
giao đất lâm nghiệp cho đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Lệ Thủy và
Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Nghiên cứu đã đánh giá nhu cầu về thực trạng
nhu cầu sử dụng đất với những bất cập trong công tác giao đất lâm nghiệp từ
đó đã đề xuất các giải pháp hợp lý, hiệu quả đối với công tác giao đất sản xuất
lâm nghiệp cho người dân.
(7) Đề tài khoa học và công nghệ “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất
giải pháp đổi mới quản lý nhà nước đối với nông lâm trường quốc doanh” của
Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn do Ths. Lê
Đức Thịnh (2013). Nghiên cứu đã đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối
với các nông, lâm trường quốc doanh những năm qua; Đề xuất các quan điểm
và giải pháp đổi mới quản lý nhà nước đối với các nông, lâm trường quốc
doanh phù hợp với điều kiện Việt Nam.
6
Như vậy, cho đến nay, chưa có một công trình nghiên cứu nào tiến trình
PTCĐ trong đất đai nói chung và phân bổ đất lâm trường giao trả cho người
dân nói riêng. Do đó, trong nghiên cứu của mình, tác giả muốn tìm hiểu sâu
tiến trình PTCĐ trong phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân nhằm
đánh giá hiệu quả của tiến trình trong việc phân bổ đất góc nhìn của ngành
công tác xã hội, bên cạnh đó đưa ra những khuyến nghị và bài học kinh
nghiệm khi thực hiện trên thực tế tại các địa bàn khác.
3. Ý nghĩa vấn đề nghiên cứu
3.1. Ý nghĩa khoa học
Thông qua mô tả tiến trình và đánh giá tiến trình PTCĐ trong phân bổ
đất lâm trường giao trả cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình
nghiên cứu chỉ ra sự phù hợp và hạn chế của lý thuyết PTCĐ trong ứng dụng
vào thực tiễn. Từ đó có sự phát huy và điều chỉnh phù hợp hơn trong quá trình
thực hành PTCĐ.
Trong nghiên cứu quy trình phân bổ đất lâm trường giao trả cho người
dân được nhìn nhận như là tiến trình của PTCĐ. Nhằm so sánh, đối chiếu với
hoạt động phát triển cộng đồng đang được giảng dạy và thực hành trong công
tác xã hội góp phần bổ sung và hoàn thiện các phương pháp tiếp cận giúp các
sinh viên có cái nhìn rộng hơn trong về thực tiễn.
Thông qua sử dụng các phương pháp và kĩ năng trong nghiên cứu góp
phần kiểm chứng tính phù hợp và hiệu quả của các kĩ năng phương pháp
trong công tác xã hội.
3.2. Ý nhĩa thực tiễn
Từ việc nghiên cứu và đánh giá tiến trình PTCĐ trong phân bổ đất lâm
trường giao trả cho người dân tại huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình, đề tài nghiên
cứu một tiến trình phát triển cộng đồng đã và đang được triển khai tại Việt
Nam.
7
Nghiên cứu cũng đưa ra những đánh giá khách quan về hiệu quả của tiến
trình PTCĐ, phát hiện ưu nhược điểm nếu có, những giải pháp khắc phuc
̣ và bài
học kinh nghiệm thực hiện tiến trìnhnày.
Ngoài ra qua nghiên cứu, tác giả có cơ hội được tiếp xúc với hoạt động
phát triển cộng đồng thực tế, học hỏi được nhiều hơn tri thức của ngành mình,
phát triển các kỹ năng cần thiết trong thực hành nghề nhằm nâng cao năng lực
nghề nghiêp̣.
Cuối cùng, nghiên cứu giúp hệ thống hóa tiến trình PTCĐ thành tài liệu
tham khảo cho bộ môn Công tác xã hội trong trường học, phục vụ cho việc
giảng dạy và thực hành PTCĐ.
4. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về tiến trình PTCĐ, tìm hiểu đánh giá tiến
trình PTCĐ trong phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân tại huyện Đà
Bắc, tỉnh Hòa Bình.
Đánh giá thực hiện tiến trình và phân tích thực trạng các yếu tố ảnh
hưởng đến tiến trình PTCĐ trong thực tiễn từ đó đề xuất một số giải pháp và
bài học kinh nghiệm nhằm thực hiện tiến trình tốt hơn.
Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận về tiến trình PTCĐ
Mô tả tiến trình và đánh giá thực trạng tiến trình PTCĐ trong phân bổ
đất lâm trường tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình;
Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tiến trình PTCĐ trong phân bổ
đất lâm trường giao trả tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình;
Đề xuất một số giải pháp và bài học kinh nghiệm nhằm thực hiện tiến
trình tốt hơn.
8
5. Đối tượng, khách thể nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Tiến trình phát triển cộng đồng trong việc phân bổ đất lâm trường giao
trả cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
Khách thể nghiên cứu
15 lãnh đạo và cán bộ thực hiện nhiệm vụ phân bổ đất tại huyện Đà
Bắc và 02 xã Cao Sơn, Tu Lý
87 đại diện hộ gia đình được nhận đất tại 02 xã Cao Sơn và Tu Lý
02 lãnh đạo và cán bộ Trung tâm nghiên cứu sáng kiến phát triển cộng
đồng (RIC)
6. Câu hỏi nghiên cứu
Tiến trình phát triển cộng đồng trong việc phân bổ đất lâm trường giao
trả tại huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình được thực hiện như thế nào?
Người dân đánh giá tiến trình PTCĐ trong việc phân bổ đất lâm trường
giao trả tại huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình như thế nào?
Những giải pháp và bài học kinh nghiệm về tiến trình PTCĐ trong phân
bổ đất lâm trường giao trả tại huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình là gì?
7. Giả thuyết nghiên cứu
Việc phân bổ đất lâm trường giao trả tại huyện Đà Bắc tỉnh Hòa Bình
được thực hiện theo tiến trình PTCĐ.
Người dân được nhận đất được tham gia đầy đủ các bước việc phân bổ đất
lâm trường giao trả tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.
Việc đánh giá tiến trình phân bổ đất, so sánh với tiến trình PTCĐ mẫu,
phân tích thực trạng các yếu tố ảnh hưởng sẽ đưa ra giải pháp và bài học kinh
nghiệm để hoàn thiện tiến trình PTCĐ.
8. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu
9
Là phương pháp thu thập thông tin và sử dụng các công trình nghiên
cứu có sẵn của tác giả trong nước và ngoài nước.
Mục đích sử dụng phương pháp
Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp quan trọng được sử
dụng trong luận văn nhằm đích cung cấp phần cơ sở lý luận cho nghiên cứu,
để cho những nghiên cứu về thực trạng sẽ soi vào đó để đánh giá, xem xét cho
phù hợp.
Cách thức thực hiện
Nghiên cứu các văn bản chính sách liên quan đến Luật đất đai, lâm
trường quốc doanh, các công ty lâm nghiệp, quyết định giao trả đất của tỉnh,
huyện.... các văn bản này giúp học viên có được thông tin đầy đủ về các quy
định luật đất đai, quá trình hình thành và phát triển của lâm trường quốc
doanh, thực trạng sử dụng đất lâm trường tại tỉnh Hòa Bình và tại Việt Nam.
Nghiên cứu tài liệu liên quan đến lý thuyết phát triển cộng đồng, quá
trình phát triển cộng đồng, mô hình phát triển cộng đồng, các nghiên cứu
khoa học của liên quan đến phát triển cộng đồng....các tài liệu này giúp cho
học viên có đầy đủ lý thuyết, cơ sở lý luận cho luận văn và tấm gương để
những hoạt động thực tiễn soi vào.
Phương pháp phỏng vấn sâu
Mục đích sử dụng phương pháp
Phỏng vấn sâu là phương pháp thu thập thông tin bằng cách tac động
tâm lý, xã hội một cách trực tiếp giữa người phỏng vấn và người rả lời. Phỏng
vấn là phương tiện được sử dụng phổ biến trong quá trình điều tra, nghiên cứu
khoa học nhằm khai thác, thu thập thông tin từ đối tượng phỏng vấn.
Phương pháp phỏng vấn sâu được sử dụng trong đề tài với mục đích
thu thập những thông tin số liệu định tính của cán bộ lãnh đạo huyện, xã,
người dân về tiến phân bổ đất, sẽ đóng góp vào phần chương II đánh giá quy
10
trình phân bổ đất lâm trường giao trả theo tiến trình phát triển cộng đồng.
Cách thực hiện phương pháp
Trong quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn
sâu thông qua đối thoại trực tiếp với đối tượng để điều tra. Phỏng vấn sâu là
những cuộc đối thoại được lặp đi lặp lại giữa nhà nghiên cứu và người cung
cấp thông tin nhằm tìm hiểu cuộc sống và kinh nghiệm, nhận thức của người
cung cấp thông tin qua chính ngôn ngữ của người ấy.
Phương pháp này tác giả sẽ tiến hành thực hiện phỏng vấn trực tiếp:
Lãnh đạo và cán bộ huyện, xã, người dân (15 người trong đó: huyện 02 người,
xã 06 người, người dân 05 người, trung tâm RIC 02 người). Học viên lựa
chọn đối tượng này để phỏng vấn sâu vì lý do: Số lượng không nhiểu, có hiểu
biết về pháp luật, đã được trải nghiệm qua nhiều phương pháp cách làm khác
nhau sẽ có những góp ý nhận xét cho đề tài nghiên cứu.
Phương pháp thảo luận nhóm người dân
Mục đích sử dụng phương pháp
Là phương pháp hướng dẫn nhóm nhỏ người dân thảo luận chuyên sâu
về những vấn đề cụ thể nhằm phân tích và tìm ra giải pháp để giải quyết vấn
đề của cộng đồng. Phương pháp thảo luận nhóm tập trung được sử dụng khi
cần khuyến khích sự suy nghĩ và phát biểu tích cực của các thành viên trong
cộng đồng. Trong nhóm nhỏ, nhiều người được có cơ hội và tự tin tham gia.
Thảo luận nhóm tập trung nhằm mục đích huy động những kiến thức,
kinh nghiệm của cộng đồng trong bàn luận sâu sắc và kĩ lưỡng về một vấn đề
bức xúc cần giải quyết trong cộng đồng để đưa ra những đánh giá, kết luận
chính xác.
Cách thức thực hiện
Nhóm đối tượng thảo luận nhóm là người dân được nhận đất tại địa bàn
02 xã. Chọn những hộ dân được nhận đất để làm thảo luận nhóm nhằm mục
Tải về để xem bản đầy đủ
151 trang
20400
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Tiến trình phát triển cộng đồng trong việc phân bổ đất lâm trường giao trả cho người dân tại huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_tien_trinh_phat_trien_cong_dong_trong_viec_phan_bo.pdf
