Luận văn Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi tại xã Uy Nỗ huyện Đông Anh thành phố Hà Nội
I
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá
nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào.
Các số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp
lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Tác giả
Nguyễn Thị Thùy
II
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm,
giúp đỡ của các thầy cô, của gia đình và bạn bè.
- Lời cảm ơn sâu sắc nhất, tôi xin gửi tới TS Phạm Tiến Nam- một
người Thầy, luôn tràn đầy nhiệt huyết với ngành CTXH. Tôi đã học được
ở Thầy rất nhiều, từ phương pháp nghiên cứu đến thái độ làm việc và
hơn cả là đam mê cống hiến cho ngành CTXH. Thầy đã trực tiếp, tận
tình hướng dẫn, chỉ bảo và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kỹ năng
và kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian thực hiện luận văn.
- Tôi xin gửi lời cám ơn chân thành tới các thầy/cô của Đại học Lao
động-xã hội, những người đã cho tôi hành trang tri thức, kỹ năng và thái độ
nghề nghiệp.
- Tôi xin trân trọng cảm ơn tới các Đảng ủy- Ủy ban nhân dân xã Uy
Nỗ,Hội NCT xã, các ngành, đoàn thể, các tổ chức đã tạo mọi điều kiện thuận
lợi để tôi hoàn thành việc thu thập số liệu phục vụ luận văn này. Đồng thời,
tôi cũng xin gửi lời cám ơn tới các ông bà NCT, thành viên gia đình NCT, các
anh chị đã tham gia vào quá trình khảo sát trong nghiên cứu này.
- Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người thân, bạn bè đã
luôn quan tâm, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài này.
Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý thầy cô, các nhà khoa
học, để tôi hoàn thiện những thiếu sót của luận văn.
Xin trân trọng cảm ơn./.
HỌC VIÊN
III
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT........................................................................VII
DANH MỤC BẢNG BIỂU.......................................................................... VIII
DANH MỤC BIỂU ĐỒ.................................................................................. IX
MỞ ĐẦU........................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.................................................. 2
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu................................................................... 8
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu.................................................................... 8
5. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................. 9
6. Những đóng góp mới của luận văn............................................................ 11
7. Kết cấu của luận văn.................................................................................. 12
CHƯƠNG 1: NHỮNG VÂN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NHÂN
VIÊN CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ CHĂM SÓC SỨC
KHỎE TINH THẦN CHO NGƯỜI CAO TUỔI ........................................... 13
1.1. Những vấn đế lý luận về người cao tuổi ................................................... 13
1.1.1. Một số khái niệm...................................................................................... 13
1.1.2. Đặc điểm tâm lý của người cao tuổi.......................................................... 15
1.1.3. Nhu cầu, mong muốn của người cao tuổi.................................................. 17
1.2. Những vấn đề lý luận về vai trò của nhân viên công tác xã hội trong
hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi ................................ 18
1.2.1. Khái niệm về nhân viên công tác xã hội và những khái niệm liên quan .... 18
1.2.2. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe
tinh thần cho người cao tuổi ............................................................................... 22
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của nhân viên công tác xã hội trong
hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi ................................ 26
IV
1.3.1. Yếu tố thuộc về bản thân và gia đình người cao tuổi ................................ 26
1.3.2. Yếu tố thuộc về cơ chế chính sách............................................................ 27
1.3.3. Yếu tố thuộc về ngân sách và cơ sở hạ tầng.............................................. 28
1.3.4. Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội................................................ 28
1.4. Cơ sở pháp lý về vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ
chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi ............................................ 29
1.4.1. Những chủ trương cuả Đảng..................................................................... 29
1.4.2. Chính sách và pháp luật của Nhà nước ..................................................... 31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TÁC
XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TINH THẦN
CHO NGƯỜI CAO TUỔI TẠI XÃ UY NỖ, HUYỆN ĐÔNG ANH,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI. ................................................................................... 36
2.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu và khách thể nghiên cứu ................... 36
2.1.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ............................................................. 36
2.1.2. Tổng quan về khách thể nghiên cứu.......................................................... 39
2.2. Thực trạng về sức khỏe tinh thần và nhu cầu của người cao tuổi tại
xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.............................................. 44
2.2.1. Thực trạng sức khỏe tinh thần của người cao tuổi tại xã Uy Nỗ, huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội............................................................................. 44
2.2.2. Mong muốn, nhu cầu trong chăm sóc sức khỏe tinh thần của người cao
tuổi tại xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội...................................... 54
2.3. Thực trạng vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm
sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi tại xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh,
thành phố Hà Nội ............................................................................................. 56
2.3.1. Vai trò là người giáo dục .......................................................................... 56
2.3.2. Vai trò là người tư vấn tâm lý................................................................... 67
2.3.3. Vai trò là người kết nối nguồn lực ............................................................ 73
V
2. 4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của nhân viên công tác
xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi tại xã
Uy Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội................................................... 79
2.4.1. Yếu tố thuộc về bản thân và gia đình người cao tuổi ................................ 79
2.4.2. Yếu tố thuộc về cơ chế chính sách............................................................ 82
2.4.3. Yếu tố thuộc về ngân sách và cơ sở hạ tầng.............................................. 84
2.4.4. Yếu tố thuộc về nhân viên công tác xã hội................................................ 87
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VAI TRÒ
CỦA NHÂN VIÊN CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ CHĂM
SÓC SỨC KHỎE TINH THẦN CHO NGƯỜI CAO TUỔI TẠI XÃ UY
NỖ, HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI...................................... 92
3.1. Nhóm giải pháp chung ............................................................................. 92
3.1.1. Nâng cao nhận thức của người cao tuổi, gia đình người cao tuổi và cộng
đồng trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi..................... 92
3.1.2. Tăng cường sự phối hợp của gia đình, chính quyền và cộng động với
nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người
cao tuổi............................................................................................................... 94
3.1.3. Hoàn thiện hệ thống hành lang pháp lý, cơ chế chính sách và đảm bảo
nguồn ngân sách, cơ sở hạ tầng .......................................................................... 95
3.1.4. Giải pháp về đội ngũ cán bộ thực hiện vai trò trong hỗ trợ chăm sóc sức
khỏe tinh thần cho người cao tuổi....................................................................... 97
3.2. Giải pháp cụ thể để nâng cao vai trò của nhân viên công tác xã hội
trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi ....................... 99
3.2.1. Giải pháp về vai trò giáo dục.................................................................... 99
3.2.2. Giải pháp về vai trò tư vấn ...................................................................... 101
3.2.3. Giải pháp về vai trò kết nối nguồn lực..................................................... 102
KẾT LUẬN...................................................................................................... 105
VI
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................ 107
PHỤ LỤC......................................................................................................... 111
VII
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
Công tác xã hội
CTXH
NVCTXH
NCT
Nhân viên Công tác xã hội
Người cao tuổi
VIII
DANH MỤC BẢNG BIỂU
TRANG
39
Bảng 2.1: Tổng quan khách thể nghiên cứu
Bảng 2.2: Nội dung cung cấp các kiến thức, kỹ năng trong chăm sóc
sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi
58
Bảng 2.3: Người thực hiện việc cung cấp kiến thức, kỹ năng trong
chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi
64
74
82
Bảng 2.4: Các nội dụng về vai trò kết nối nguồn lực cho người cao
tuổi
Bảng 2.5: Yếu tố cơ chế chính sách ảnh hưởng đến vai trò của nhân
viên công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tinh thần cho
người cao tuổi
IX
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TRANG
44
Biểu đồ 2.1: Tình trạng sức khỏe tinh thần của người cao tuổi
Biểu đồ 2.2: Tần xuất diễn ra các vấn đề về sức khỏe tinh thần của
người cao tuổi
46
Biểu đồ 2.3: Người hỗ trợ người cao tuổi khi có vấn đề về sức khỏe
tinh thần
47
50
52
54
Biểu đồ 2.4: Mức độ hài lòng của người cao tuổi khi được quan tâm
tới sức khỏe tinh thần
Biểu đồ 2.5: Thực trạng việc tham gia các hoạt động văn hóa, văn
nghệ, thể dục- thể thao của người cao tuổi tại xã Uy Nỗ
Biểu đồ 2.6: Mong muốn, nhu cầu về chăm sóc sức khỏe tinh thần của
người cao tuổi tại xã Uy Nỗ
Biểu đồ 2.7: Vai trò giáo dục được thực hiện qua các hình thức
Biểu đồ 2.8: Mức độ hài lòng của người cao tuổi về vai trò giáo dục
61
65
68
Biểu đồ 2.9: Nội dung tư vấn hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho
người cao tuổi
Biểu đồ 2.10: Mức độ hài lòng của người cao tuôi với vai trò tư vấn
trong chăm sóc sức khỏe tinh thần
71
78
80
Biểu đồ 2.11: Mức độ hài lòng của người cao tuổi về vai trò kết nối
nguồn lực
Biểu đồ 2.12: Yếu tố ảnh hưởng của đặc điểm đối tượng người cao tuổi
và gia đình người cao tuổi đến việc thực hiện vai trò của
nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe
tinh thần cho người cao tuổi
Biểu đồ 2.13: Yếu tố ảnh hưởng của ngân sách, cơ sở hạ tầng đến vai
trò của nhân viên trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh
thần cho người cao tuổi
85
88
Biểu đồ 2.14: Yếu tố ảnh hưởng của nhân viên công tác xã hội đến vai
trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc
sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo báo cáo tóm tắt “Già hóa trong thế kỷ 21: thành tựu và Thách
thức”của Quỹ dân số liên hợp quốc (UNFPA), trên thế giới hiện nay, cứ 01
giây có hai người tổ chức sinh nhật tròn 60 tuổi - trung bình 1 năm có gần
58 triệu người tròn 60 tuổi, cứ 9 người thì có 01 người từ 60 tuổi trở lên; và
dự tính đến năm 2050 sẽ tăng lên là cứ 05 người thì có 01 người từ 60 tuổi
trở lên”[17, tr.3].
Việt Nam hiện nay đang bước vào thời kỳ già hóa dân số, số người cao
tuổi hàng năm đang gia tăng nhanh chóng, theo kết quả điều tra số người từ
60 tuổi trở lên năm 2010 chiếm tỷ lệ 9,3% trên tổng dân số, năm 2011 là
9,8%, dự báo vào năm 2040 tỷ lệ này là 20,7% và đến năm 2049 tỷ lệ tăng lên
là 24,8% [22,tr 77-78]. Xu hướng và tốc độ biến động dân số theo hướng già
hóa đang đặt ra những cơ hội và thách thức lớn cho đất nước trong việc chuẩn
bị nguồn lực để đón nhận số lượng dân số cao tuổi ngày càng tăng nhất là khi
Việt Nam mới được xếp vào nước có thu nhập trung bình thấp. Già hóa dân
số sẽ có những khó khăn, thách thức trong việc thực hiện chính sách, đảm bảo
các nhu cầu trong cuộc sống, đặc biệt là nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi vừa mang ý nghĩa kinh tế chính trị
vừa mang tính nhân văn sâu sắc. Bởi người cao tuổi là tầng lớp đã có nhiều
cống hiến cho xã hội vì vậy cần phải có những chính sách, sự quan tâm đến
đời sống người cao tuổi nói chung và sức khỏe người cao tuổi nói riêng. Sự
quan tâm của nhà nước và các tổ chức xã hội đã giúp người cao tuổi có cuộc
sống tốt hơn khi về già, giúp họ phát huy vai trò, kinh nghiệm của mình để
tiếp tục xây dựng và đóng góp cho xã hội. Vì vậy, đảm bảo chất lượng cuộc
sống cho người cao tuổi là vấn đề quyền con người mà nhà nước phải có trách
2
nhiệm, trong đó có quyền được chăm sóc sức khỏe. Sức khỏe tinh thần là một
trong ba trụ cột của sức khỏe con người. Việc chăm sóc sức khỏe tinh thần
cho NCT và tiếp tục phát huy vai trò của NCT là rất quan trọng.
Hiện nay rất nhiều nước trên thế giới đưa NCT trở thành đối tượng quan
tâm đặc biệt và NCT được chăm sóc chu đáo, được hưởng nhiều phúc lợi xã
hội. Đặc biệt có rất nhiều nghiên cứu về NCT, đã nêu lên được quá trình già
hóa dân số nhanh chóng với số lượng người cao tuổi tăng mạnh mẽ hàng năm;
những đặc điểm và các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe người cao tuổi; sự
quan tâm hỗ trợ giữa người cao tuổi với con cháu và ngược lại. Trong đó có
những nghiên cứu về sức khỏe tinh thần cho NCT. Từ đó có những đề xuất
làm cải thiện sức khỏe tinh thần cho NCT để họ có cuộc sống tốt đẹp hơn.
Tóm lại ở Việt Nam những nghiên cứu về sức khỏe tinh thần cho NCT
còn rất ít và thiếu hệ thống. Đặc biệt trong sự hỗ trợ NCT chăm sóc sức khỏe
tinh thần chưa đề cao đến vai trò của nhân viên CTXH, chưa đạt được hiệu
quả cao.
Xuất phát từ lý do trên, tôi lựa chọn địa bàn xã Uy Nỗ huyện Đông Anh
thành phố Hà Nội. Vì theo báo cáo số liệu NCT năm 2019 của UBND xã Uy
Nỗ , hiện nay trên địa bàn xã có 2005 NCT, chiếm 12,08% dân số trong toàn
xã. Số NCT tham gia các câu lạc bộ văn hóa văn nghệ còn thấp , việc phát
huy vai trò NCT chưa được chú trọng, NCT chưa tìm cho mình được nơi giao
lưu tinh thần văn hóa, chia sẻ những khó khăn trong cuộc sống nên tôi đã tập
trung nghiên cứu: “ Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ
chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi tại xã Uy Nỗ huyện Đông
Anh thành phố Hà Nội”.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Tình hình thế giới
3
Theo Tổ chức y tế thế giới - WHO, số lượng người cao tuổi ngày một
gia tăng nhanh chóng, trong năm 2010 ước tính có khoảng 524 triệu người ở
độ tuổi 65 chiếm 8% dân số thế giới, nhưng đến năm 2050 con số đó tăng lên
gần 1,5 tỷ người và chiếm 16% dân số toàn thế giới, đặc biệt tốc độ già hóa
dân số phát triển nhanh ở các nước kém phát triển [23].
Annette L. Fitzpatrick, Neil R.Powe, Lawton S.Cooper, Diane G. Ives
và John A.Robbins (Đại học Washington, Đại học Johns Hopkins, Đại học
Pittsburgh, Đại học California – Davis và Đại học Wake Forest)
(1994),“Barriers to Health Care Access Among the Elderly and Who
Perceives Them”(Những rào cản chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và nhận
thức về chúng). Đề tài này được tiến hành tại Viện nghiên cứu sức khỏe tim
mạch. Nghiên cứu này được thực hiện bằng phương pháp định lượng với
5.888 đàn ông và phụ nữ từ 65 tuổi trở lên. Mẫu này được chọn ngẫu nhiên từ
danh sách đủ điều kiện chăm sóc y tế ở 4 cộng đồng: Quận Forsyth,
Sacramento, Washington và Allegheny. Nghiên cứu cho thấy các rào cản chủ
yếu là sự thiếu đáp ứng của bác sỹ đối với bệnh nhân, các rào cản tâm lý và
thể chất khác …Nghiên cứu này khái quát thực trạng chăm sóc khỏe đối với
người cao tuổi, những rào cản tác động tới việc người cao tuổi nhận được sự
quan tâm, chăm sóc của riêng nước Mỹ. Chính những điều được chỉ ra từ
nghiên cứu này có thể liên hệ tới những rào cản trong hệ thống chăm sóc sức
khỏe người cao tuổi ở Việt Nam. Điều đó đặt ra sự quan tâm lớn đối với
những người làm nghiên cứu nói riêng và những nhà hoạch định chính sách
của nước ta nói chung [30].
Chanitta Soommaht, Songkoon Ratchasima, Buriram, Surin và Khon
Kaen (2008),“Developing Model of Health Care Management for the Elderly
by Community Participaton in Isan”(Xây dựng mô hình quản lý chăm sóc sức
khỏe cho người cao tuổi có sự tham gia của cộng đồng tại Isan). Nghiên cứu
4
được tiến hành từ 2/8/2008 tại 7 tỉnh Đông Bắc Thái Lan là Mahasarakham,
Roi – et, Sakon Nakhon, Nakhon Ratchasima, Buriram, Surin và Khon Kaen.
Nghiên cứu này được tiến hành bằng phương pháp nghiên cứu định tính. Các
tác giả đã tiến hành phân tích các vấn đề liên quan đến việc quản lý chăm sóc
sức khỏe cho người cao tuổi về thể chất lẫn tinh thần. Đồng thời, nghiên cứu
đã tiến hành phân tích sự phát triển của việc chăm sóc sức khỏe người cao
tuổi có sự tham gia của cộng đồng ở Isan. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc
quản lý của các tổ chức cộng đồng trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi là
phương pháp hiệu quả. Tất cả công dân cao tuổi đều đồng ý rằng việc chăm
sóc y tế được cung cấp bởi các tổ chức cộng đồng giúp họ thoải mái và ấm áp
hơn. Mô hình này gợi cho chúng ta những bài học kinh nghiệm khi áp dụng
vào Việt Nam trong công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cộng đồng
[32].
Baseline ( 1990-1991), “ National Survey of Self- Care and Aging”.
Nghiên cứu “ Khảo sát quốc gia về tự chăm sóc và tuổi già” của Đại học Bắc
Carolina tại Chapel Hill năm 1990- 1991 với 3.485 người từ 65 tuổi trở lên,
đã được lựa chon từ các hồ sơ mô tả những thói quen tự chăm sóc ở cộng
đồng NCT. Phân tích đầu tiên của những dữ liệu được tập trung vào một
phạm vi cụ thể của hoạt động có mục đích, trong đó NCT tham gia và thông
qua đó họ bù đắp cho suy giảm thể chất, chức năng nhận thức hoặc tâm thần
có thể làm giảm chất lượng của cuộc sống. Tập trung thứ hai của cuộc điều tra
quốc tế về tự chăm sóc và tuổi già là các loại hành vi hạn chế suy giảm sức
khỏe phòng ngừa và tăng cường sức khỏe, thực hành lối sống lành mạnh. Một
trong những tính năng độc đáo của nghiên cứu quốc gia này là hạng mục mô
tả mô hình hành vi tự chăm sóc y tế [31].
Dean Blevins, Bridget Morton và Rene McGovern (2008), “Evaluating a
community – based participatory research project for elderly mental
5
healthcare in rural America”. Đánh giá một dự án nghiên cứu có sự tham gia
của cộng đồng về chăm sóc sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi nông thôn
Mỹ. Nghiên cứu này đã cho thấy hầu hết mọi người cảm thấy hài lòng với vai
trò của họ và mức độ thành công của chương trình. Từ đó, tác giả cũng đề
xuất những phương pháp để cải thiện hơn nữa dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm
thần cho NCT tại nông thôn. Đây cũng là mô hình giúp chúng ta thấy được
cách chăm sóc sức khỏe tinh thần cho NCT tại cộng đồng của Hoa kỳ như thế
nào [33].
2.2. Tình hình tại Việt Nam
Theo dự báo dân số của Tổng cục Thống kê (2010) thì tỷ lệ người cao
tuổi so với tổng dân số ở Việt Nam sẽ đạt đến con số 10% vào năm 2017 hay
dân số Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa từ năm 2017. Với
những thay đổi về cơ cấu dân số sẽ tạo ra những thách thức cũng như cơ hội
cho Việt Nam. Những dự báo về cơ cấu dân số cho thấy rằng: tỷ số hỗ trợ
tiềm năng giảm nhanh chóng trong thời gian tới bởi tốc độ tăng dân số người
cao tuổi ngày càng lớn. Theo như thống kê, năm 2009 cứ hơn 07 người trong
độ tuổi lao động sẽ hỗ trợ 01 người cao tuổi, thì đến năm 2049 tỷ số này là 02
tức là giảm hơn 3 lần. Cũng theo nhận định cho rằng, quá trình già hóa dân số
ở Việt Nam sẽ là “già ở nhóm già nhất”- từ 80 tuổi trở lên, tốc độ tăng và số
lượng người cao tuổi ở độ tuổi cao nhất [22].
Trong Luận văn thạc sĩ của Trương Thị Điểm, năm 2014 với đề tài:
“Chăm sóc sức khỏe ở nông thôn Việt Nam hiện nay và hoạt động của công
tác xã hội” (Nghiên cứu tại xã Quỳnh Bá, Quỳnh Lưu, Nghệ An) đã cho thấy
những yếu tố tác động đến vấn đề chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, đặc
biệt là yếu tố, vai trò của gia đình hạt nhân hiện nay. Ngoài ra, tác giả tập
trung nghiên cứu về mức độ khám chữa bệnh, mức độ hài lòng của người cao
tuổi đối với các hoạt động chăm sóc sức khỏe ở nông thôn Việt Nam nói
6
chung và xã Quỳnh Bá, Quỳnh Lưu, Nghệ An nói riêng. Qua đó, tác giả đề
cập đến triển vọng trong công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thời gian
tới và vai trò của công tác xã hội với người cao tuổi [5].
Trong Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Thanh Huyền, năm 2012
với đề tài “ Sự già hóa dân số và các vấn đề chăm sóc NCT ở đô thị-
nghiên cứu tại Hồ Chí Minh”. Đề tài nêu ra những khó khăn mà NCT gặp
phải đồng thời đưa ra những chính sách, khuyến nghị về nâng cao trình độ
giáo dục thế hệ trẻ, cân nhắc việc chuyển trách nhiệm chăm sóc cha mẹ
già từ ý thức truyền thống sang lĩnh vực pháp lý, nâng cao sự hỗ trợ của
Nhà nước đối với NCT trong lĩnh vực y tế, phổ cập lương hưu, bỏ hình
thức đăng ký hộ khẩu dẫn đến cải thiện khả năng chăm sóc sức khỏe [8].
Đề tài “ CTXH cá nhân trong việc hỗ trợ NCT” tại xã Minh Quang-
Ba Vì Hà Nội của tác giả Nguyễn Thị Thương Huyền năm 2017 đã đưa ra
đánh giá thực trạng NCT từ đó đưa ra tiến trình giúp đỡ của NVXH giúp thân
chủ thay đổi suy nghĩ, hành động tích cực để NCT được chăm sóc tốt nhất [9].
Trong luận văn thạc sĩ của Phùng Thanh Thảo, năm 2014 với đề tài “
CTXH với NCT bị bạo lực gia đình nghiên cứu tại xã An Tường, thành phố
Tuyên Quang , tỉnh Tuyên Quang” đã cho thấy bạo lực gia đình với NCT xảy ra
ở khắp mọi nơi, không kể địa vị gia đình, trình độ dân trí. Đó là thực trạng về
bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần và bạo lực kinh tế. Tác giả đưa ra rất nhiều
yếu tố và tập trung vào 4 yếu tố và chỉ ra một số biện pháp đã áp dụng tại địa
phương nhằm giảm thiểu tình trạng bạo lực NCT trong gia đình và đề xuất một
số biện pháp can thiệp và xây dựng mô hình CTXH nhằm hỗ trợ cũng như nâng
cao công tác phòng chống bạo lực gia đình [18].
Đề tài nghiên cứu “ Dịch vụ xã hội trợ giúp NCT Hà Nội hiện nay” trong
luận văn tiến sĩ của tác giả Mai Tuyết Hạnh khảo sát tại phường Nhân Chính-
Thanh Xuân- Hà Nội. Đề tài nghiên cứu thực trạng dịch vụ xã hội trợ giúp NCT
7
trong gia đình hiện nay qua 3 loại dịch vụ cơ bản: chăm sóc đời sống vật chất,
chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dịch vụ xã hội khác. Đồng thời nghiên cứu tìm
hiểu sự hài lòng trong việc sử dụng các dịch vụ xã hội của NCT. Nghiên cứu của
NCT trong việc tiếp cận các dịch vụ đó và vai trò của Nhà nước, tổ chức, tư
nhân, tổ chức xã hội trong việc đáp ứng các dịch vụ chăm sóc cho NCT. Xu
hướng phát triển các dịch vụ xã hội trợ giúp NCT theo hướng dịch vụ công và cơ
chế thị trường [7].
Trong nghiên cứu “ Trợ giúp xã hội đối với NCT tại cộng đồng”
nghiên cứu tại xã Trực Trấn huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định của tác giả
Đồng Minh Phúc năm 2014 đã cho thấy trong tất cả sự trợ giúp xã hội. Trong
các mối quan hệ của NCT thì hầu hết NCT đánh giá cao mối quan hệ của con
cháu trong gia đình, họ coi gia đình là chỗ dựa an toàn nhất, quan trọng nhất.
Việc trợ giúp xã hội đối với NCT tuy đã được sự quan tâm của chính quyền,
cộng đồng nhưng chỉ là chung chung và chưa thực sự thiết yếu đối với NCT.
Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra những tác động vào việc thực hiện chính sách
trợ giúp xã hội đối với NCT và một số giải pháp áp dụng trong CTXH đối với
NCT [15].
Tóm lại, các công trình nghiên cứu, bài viết trong nước và nước ngoài
được nêu ở trên đã đề cập đến công tác hỗ trợ cho người cao tuổi ở nhiều góc
độ và khía cạnh khác nhau cả về lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên những nghiên
cứu về sức khỏe tinh thần cho NCT còn chưa nhiều, mới chỉ dừng lại ở mức
độ phản ánh và cung cấp những số liệu cụ thể chứ chưa bàn sâu đến vấn đề về
sức khỏe tinh thần. Đặc biệt trong sự hỗ trợ cho NCT chưa đề cao đến vai trò
của nhân viên công tác xã hội, cũng chưa có giải pháp cụ thể nào để nâng cao
hiệu quả vai trò của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe
tinh thần cho NCT. Chính vì vậy cần có nghiên cứu về “Vai trò của nhân
viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho
8
người cao tuổi ”. Để từ những kết quả phân tích thực trạng sức khỏe tinh thần
của NCT, thực trạng vai trò của nhân viên CTXH trong hỗ trợ chăm sóc sức
khỏe cho NCT và các yếu tố ảnh hưởng để từ đó có thể đề xuất các giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả vai trò của nhân viên CTXH trong hỗ trợ chăm sóc
sức khỏe tinh thần cho NCT sống vui, sống khỏe, sống có ích.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận về vai trò của NVCTXH trong hỗ trợ
chăm sóc sức khỏe tinh thần cho NCT, đánh giá thực trạng cũng như các yếu
tố ảnh hưởng và từ đó đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả vai trò của
NVCTXH trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho NCT tại xã Uy Nỗ,
huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề lý luận về vai trò của nhân viên công tác xã
hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi .
Khảo sát, đánh giá thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của
nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại
xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
Đưa ra một số giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả vai trò của nhân
viên công tác xã hội trong hỗ trợ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại xã Uy
Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ chăm sóc sức
khỏe tinh thần cho người cao tuổi.
4.2. Khách thể nghiên cứu
- 100 Người cao tuổi tại xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh, Hà Nội
9
- 02 thành viên trong gia đình NCT
- Cán bộ chính sách xã
- Chủ tịch Hội người cao tuổi xã
- Nhân viên y tế xã
4.3. Phạm vi nghiên cứu
Nội dung
Đề tài tập trung vào 3 vai trò của NVCTXH trong hỗ trợ chăm sóc sức
khỏe tinh thần cho người cao tuổi bao gồm: vai trò là người giáo dục, vai trò
là người tư vấn, vai trò là người kết nối nguồn lực
Không gian
Địa bàn xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.
Thời gian
Từ tháng 8/ 2018- 8/2019
5. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:
Phương pháp luận
Là hệ thống lý luận về phương pháp nghiên cứu, phương pháp nhận
thức và cải tạo hiện thực, là hệ thống chặt chẽ các quan điểm, nguyên lý chỉ
đạo việc tìm kiếm, xây dựng lựa chọn và vận dụng các phương pháp. Tất cả
những nguyên lý nào có tác dụng gợi mở, định hướng, chỉ đạo đều là những
lý luận và nguyên lý có ý nghĩa phương pháp luận.
Luận văn dựa trên cơ sở lý luận các hệ thống các quan điểm của Đảng
và Nhà nước Việt Nam về NCT; về hệ thống an sinh xã hội; chính sách trợ
giúp đối tượng bảo trợ xã hội, gắn phát triển kinh tế với tiến bộ và công bằng
xã hội. Quan điểm phát triển nghề CTXH và trợ giúp cho những người yếu
thế trong xã hội với những giá trị triết lý nhìn nhận con người và các mối
quan hệ qua lại giữa con người với con người, con người với xã hội thực tại.
Tải về để xem bản đầy đủ
136 trang
24860
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc hỗ trợ chăm sóc sức khỏe tinh thần cho người cao tuổi tại xã Uy Nỗ huyện Đông Anh thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_vai_tro_cua_nhan_vien_cong_tac_xa_hoi_trong_viec_ho.pdf
