Luận văn Xây dựng chiến lược nguồn nhân lực tại công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ VÂN HẢI

XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC NGUỒN NHÂN LỰC

CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ

LẮP ĐẶT VIỄN THÔNG (COMAS)

Chuyên ngành: Quản trị nhân lực

Mã số: 60.34.04.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Thành Độ

HÀ NỘI - 2016

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá

nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các

số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và

đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về đề tài nghiên cứu của mình.

Tác giả

Nguyễn Thị Vân Hải

ii

MỤC LỤC

MỤC LỤC ....................................................................................................ii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT....................................................................... v

DANH MỤC BẢNG.................................................................................... vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ..............................................................................vii

DANH MỤC HÌNH...................................................................................viii

MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC

NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP .......................... 8

1.1. Một số khái niệm cơ bản.................................................................... 8

1.1.1. Nguồn nhân lực.............................................................................. 8

1.1.2. Nguồn nhân lực trong tổ chức ........................................................ 9

1.1.3. Chiến lược...................................................................................... 9

1.1.4. Chiến lược nguồn nhân lực........................................................... 10

1.2. Các mô hình xây dựng Chiến lược nguồn nhân lực ....................... 14

1.2.1. Mô hình 5-P của Schuler (1992)................................................... 14

1.2.2. Mô hình Ma trận giá trị ................................................................ 16

1.2.3. Lựa chọn mô hình xây dựng chiến lược nguồn nhân lực phù hợp..... 20

1.3. Nội dung của chiến lược nguồn nhân lực........................................ 21

1.3.1. Mục tiêu....................................................................................... 21

1.3.2. Sứ mệnh ....................................................................................... 21

1.3.3. Các hoạt động nguồn nhân lực chiến lược.................................... 22

1.3.4. Giải pháp thực hiện chiến lược nguồn nhân lực............................ 25

1.4. Phương pháp xây dựng chiến lược nguồn nhân lực của doanh

nghiệp....................................................................................................... 26

1.4.1. Phân tích các yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến

nguồn nhân lực chiến lược ..................................................................... 26

1.4.2. Phân tích các yếu tố môi trường bên trong ảnh hưởng đến

nguồn nhân lực chiến lược ..................................................................... 30

iii

1.4.3. Ma trận SWOT và các định hướng chiến lược nguồn nhân lực..... 33

1.5. Kinh nghiệm xây dựng chiến lược nguồn nhân lực của một số

doanh nghiệp và bài học cho COMAS ................................................... 35

1.5.1. Kinh nghiệm của một số công ty về định hướng chiến lược

nguồn nhân lực....................................................................................... 35

1.5.2. Bài học kinh nghiệm..................................................................... 37

CHƯƠNG 2. PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ XÂY DỰNG CHIẾN

LƯỢC NGUỒN NHÂN LỰC CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY

DỰNG VÀ LẮP ĐẶT VIỄN THÔNG (COMAS)..................................... 39

2.1. Tổng quan về Công ty cổ phần Xây dựng và lắp đặt viễn thông

(COMAS)................................................................................................. 39

2.1.1. Giới thiệu chung........................................................................... 39

2.1.2. Bộ máy tổ chức của công ty.......................................................... 40

2.1.3. Hoạt động sản xuất kinh doanh của COMAS ............................... 40

2.1.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty ................................... 41

2.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng chiến lược

nguồn nhân lực của công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn

thông COMAS......................................................................................... 43

2.2.1. Phân tích các yếu tố môi trường bên ngoài ................................... 43

2.2.2. Phân tích các yếu tố môi trường bên trong COMAS..................... 49

2.2.2.6. Ma trận đánh giá các yếu tố môi trường bên trong ( Ma trận

IFE)........................................................................................................ 70

2.3. Đánh giá chung về cơ hội - thách thức, điểm mạnh - điểm yếu

của COMAS............................................................................................. 71

2.3.1. Cơ hội của COMAS ..................................................................... 71

2.3.2. Thách thức đối với COMAS......................................................... 72

2.3.3. Điểm mạnh của COMAS.............................................................. 72

2.3.4. Điểm yếu của COMAS................................................................. 73

iv

2.3.5. Ma trận SWOT và các định hướng chiến lược nguồn nhân lực

của COMAS đến năm 2020.................................................................... 74

CHƯƠNG 3. XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC NGUỒN NHÂN LỰC

CHO CÔNG TY CỔ PHẦN XÂY DỰNG VÀ LẮP ĐẶT VIỄN

THÔNG COMAS GIAI ĐOẠN 2016 - 2020............................................. 78

3.1. Sứ mệnh, mục tiêu và định hướng phát triển nguồn nhân lực

của công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông COMAS đến

năm 2020.................................................................................................. 78

3.1.1. Tầm nhìn, sứ mệnh và mục tiêu của công ty Cổ phần Xây

dựng và Lắp đặt viễn thông COMAS ..................................................... 78

3.1.2. Định hướng chiến lược nguồn nhân lực của COMAS đến năm

2020....................................................................................................... 85

3.2. Giải pháp........................................................................................... 86

3.2.1. Xác định các nhóm nhân lực tại COMAS.................................... 86

3.2.2. Giải pháp hoàn thiện chính sách tuyển dụng và đánh giá nhân lực ... 88

3.2.3. Hoàn thiện chính sách duy trì và thu hút nguồn nhân lực chất

lượng cao ............................................................................................... 95

3.2.4. Hoàn thiện công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực................. 98

3.2.5. Hoàn thiện chính sách đãi ngộ.................................................... 103

3.2.6. Xây dựng đội ngũ nhân lực kế cận.............................................. 109

3.2.7. Xây dựng văn hoá doanh nghiệp ................................................ 110

3.3. Thực hiện và kiểm soát chiến lược nguồn nhân lực của công ty.. 111

3.3.1. Vai trò và nhiệm vụ các phòng ban............................................. 111

3.3.2. Kế hoạch thực hiện chiến lược ................................................... 115

3.3.3. Kiểm soát chiến lược.................................................................. 116

KẾT LUẬN............................................................................................... 117

TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................ 119

PHỤ LỤC

v

DANH MCF _Toc4703597

STT Ký hiệu

Nguyên nghĩa

Ban giám đốc

1

2

3

4

5

6

7

8

9

BGĐ

COMAS

CBCNV

EFE

Công ty Cổ phần xây dựng và lắp đặt viễn thông

Cán bộ công nhân viên

Ma trận đánh giá các yếu tố bên ngoài

Ma trận đánh giá các yếu tố bên trong

Nguồn nhân lực

IFE

NNL

NLĐ

Người lao động

P.HCNS

SWOT

Phòng Hành chính –Nhân sự

Ma trận phân tích thế mạnh-điểm yếu; cơ hội và thách thức

Trách nhiệm hữu hạn

10 TNHH

vi

DANH Mnhiệm h

Bảng 1.1: Bảng đánh giá các yếu tố bên ngoài (Ma trận EFE)...................... 30

Bảng 1.2: Bảng đánh giá các yếu tố bên trong (ma trận IFE)........................ 33

Bảng 1.3: Ma trận SWOT - Ma trận Điểm mạnh và Điểm yếu - Cơ hội

và Nguy cơ .................................................................................. 34

Bảng 2.1. Đánh giá đối thủ cạnh tranh của COMAS..................................... 47

Bảng 2.2: Đánh giá các yếu tố môi trường bên ngoài (Ma trận EFE)........... 48

Bảng 2.3: Cơ cấu lao động toàn COMAS..................................................... 50

Bảng 2.4: Thực trạng lao động các phòng ban.............................................. 52

Bảng 2.5: Cơ cấu phân bổ nguồn nhân lực các cấp của COMAS.................. 53

Bảng 2.6: Trình độ lao động của COMAS từ 2010- 2015............................. 54

Bảng 2.7: Mức độ thời gian gắn bó của nhân viên COMAS......................... 66

Bảng 2.8: Đánh giá các yếu tố môi trường bên trong của COMAS (Ma

trận IFE)...................................................................................... 70

Bảng 3.1: Dự tính số lượng lao động COMAS giai đoạn 2016-2020............ 81

Bảng 3.2: Phân loại nhóm nguồn nhân lực COMAS..................................... 87

Bảng 3.3. Tiêu chí đánh giá đội ngũ nhân lực kế cận.................................. 109

vii

DANH MEF _Toc470

Biểu đồ 2.1: Doanh thu COMAS giai đoạn 2010 - 2015............................... 42

Biểu đồ 2.2. Cơ cấu doanh thu theo dự án của COMAS năm 2015............... 43

Biểu đồ 2.3 :Tuyển dụng lao động COMAS giai đoạn 2010 – 2015 ............. 56

Biểu đồ 2.4: Tương quan lực lượng lao động và doanh thu của COMAS

giai đoạn từ 2010 - 2015 .......................................................... 57

Biểu đồ 2.5: Số lượng nhân viên nghỉ việc thời gian từ 2014 – 6/2016......... 66

Biểu đồ 3.1: Dự tính số lượng lao động giai đoạn 2016 - 2020..................... 81

Biều đồ 3.2: Cơ cấu lao động theo lĩnh vực năm 2015 ................................. 83

Biểu đồ 3.3: Cơ cấu lao động theo lĩnh vực năm 2020 ................................. 83

Biểu đồ 3.4. Cơ cấu trình độ lao động năm 2015.......................................... 85

Biểu đồ 3.5. Cơ cấu trình độ lao động năm 2020.......................................... 85

viii

DANH MEF _ToH

Hình 1.1: Mối quan hệ giữa nguồn nhân lực với các chiến lược khác

trong tổ chức................................................................................ 14

Hình 1.2: Mô hình 5P của Schuler (1992) .................................................... 15

Hình 1.3. Cấu trúc nhân sự trong mô hình Ma trận giá trị............................. 17

Hình 1.4: Các chính sách và thông lệ quản trị nhân sự đối với các nhóm

nhân sự khác nhau ....................................................................... 18

Hình 2.1: Sơ đồ bộ máy tổ chức COMAS .................................................... 40

Hình 3.1. Hệ thống trả công lao động......................................................... 103

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong thời đại toàn cầu hóa hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam nói chung,

doanh nghiệp tư nhân nói riêng đều đang phải đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày

càng tăng không chỉ từ các doanh nghiệp trong nước mà còn các doanh nghiệp nước

ngoài. Một doanh nghiệp, muốn duy trì và phát triển bền vững, buộc phải xây dựng

cho mình một chiến lược cạnh tranh phù hợp và khác biệt so với các doanh nghiệp

cùng ngành; nói cách khác là phải tự tìm cho mình một chiến lược hợp lý có thể đủ

sức cạnh tranh trên thị trường để tồn tại, phát triển. Đã có thời kỳ, nguồn vốn được

sử dụng là một lợi thế cạnh tranh, nhưng ngày nay khả năng huy động vốn với số

lượng lớn đã trở nên dễ dàng hơn. Cũng có giai đoạn công nghệ trở thành lợi thế

cạnh tranh của doanh nghiệp cùng với sự phát triển của cuộc Cách mạng khoa học

kỹ thuật và nay là khoa học công nghệ.

Tuy nhiên, doanh nghiệp dù có nguồn tài chính dồi dào hay có thể có

công nghệ hiện đại, chất lượng dịch vụ tốt, cơ sở hạ tầng vững chãi nhưng nếu

thiếu đi lực lượng lao động, nhất là lao động chất lượng cao thì doanh nghiệp đó

khó có thể tồn tại lâu dài và tạo dựng được lợi thế cạnh tranh. Những thay đổi

trong môi trường kinh doanh khiến doanh nghiệp phải quan tâm ngày càng nhiều

đến nguồn nhân lực. Ngày càng nhiều ý kiến cho rằng, nguồn nhân lực sẽ đại

diện cho nguồn lực lâu dài và độc đáo tạo ra lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

trong nhiều ngành kinh doanh hiện đại.

“Con người là vốn quý giá nhất của mỗi doanh nghiệp”. Điều đó càng

được khẳng định rõ ràng trong giai đoạn hiện nay, khi nền kinh tế Việt Nam

đang ngày càng hội nhập toàn cầu một cách mạnh mẽ, tính chất cạnh tranh của

nền kinh tế thị trường càng gay gắt thì “yếu tố con người” càng trở nên quan

trọng, là nền tảng và trọng yếu nhất trong mỗi tổ chức, đặc biệt là mỗi doanh

nghiệp. Mỗi doanh nghiệp, nếu không muốn doanh nghiệp mình trở lên lạc hậu

với thời cuộc, mất lợi thế cạnh tranh, mất dần thị trường, nguy cơ phá sản trở nên

thực tế hơn khi lại có những cơn sóng khủng hoảng kinh tế thế giới xảy ra và

tràn vào như khủng hoảng kinh tế đã xảy ra từ giữa năm 2009 vừa qua (đến nay

đang dần hồi phục) cần phải có chiến lược về nhân lực tốt, coi đó là trọng yếu và

tiên quyết. “Chiến lược nhân lực” không phải là một thuật ngữ xa xỉ chỉ cần đến

2

đối với doanh nghiệp có quy mô lớn, sản xuất kinh doanh đa lĩnh vực, đa quốc

gia mà cho tất cả các doanh nghiệp dù là doanh nghiệp quy mô gia đình, các

doanh nghiệp phải coi đó là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của

tổ chức. Từ thực tế khách quan này đã đòi hỏi mỗi doanh nghiệp cách tiếp cận

mới về quản trị nguồn nhân lực ở tầm chiến lược, hay chính xác hơn đó chính

là quản trị nguồn nhân lực định hướng chiến lược. Bởi đó là cách tiếp cận đặt

nền tảng trên quan niệm nguồn nhân lực là nguồn lực tạo lợi thế cạnh tranh bền

vững. Do đó, nguồn nhân lực trở thành một yếu tố tạo nên thành công của

doanh nghiệp.

Trước những yêu cầu mới đặt ra, vấn đề làm thế nào để xây dựng và phát

triển nguồn nhân lực một cách toàn diện trở thành thách thức lớn đối các doanh

nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong đó có Công ty Cổ phần Xây

dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS). COMAS là một công ty tư nhân hoạt

động trong lĩnh vực viễn thông với lịch sử hình thành phát triển còn non trẻ so

với nhiều đối thủ cùng ngành. Trải qua 10 năm xây dựng và phát triển, công ty

đã đạt được nhiều thành tựu trong lĩnh vực hoạt động: vươn lên trở thành một

trong những công ty cung cấp hạ tầng viễn thông hàng đầu Việt Nam, trở thành

đối tác của các nhà mạng lớn trong nước và các công ty cung cấp dịch vụ thiết bị

viễn thông nước ngoài… Mặc dù đặt được nhiều kết quả tích cực trong hoạt

động kinh doanh song COMAS cũng không nằm ngoài những hạn chế của một

doanh nghiệp tư nhân (vừa và nhỏ) Việt Nam hiện nay về các khía cạnh liên

quan đến nguồn nhân lực. Thực tế, các hoạt động nhân sự của COMAS tuy đã

được thực hiện song chỉ mang tính hành chính và giải quyết các nhu cầu nhân

lực ngắn hạn mà chưa có một kế hoạch nhân sự mang tính chiến lược; thiếu một

sự chuẩn bị về nhân lực khiến cho các dự án của COMAS nhiều khi rơi vào tình

trạng thiếu nhân lực, gây hậu quả chậm tiến độ bàn giao. Do vậy, tôi đã lựa chọn

đề tài: “ Xây dựng chiến lược nguồn nhân lực tại công ty Cổ phần Xây dựng và

Lắp đặt viễn thông (COMAS)” với mục đích nhằm giải quyết phần nào những

hạn chế về nguồn nhân lực của COMAS để làm luận văn thạc sĩ của mình.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Với vai trò ngày càng quan trọng của chiến lược nguồn nhân lực đối với

sự phát triển bền vững của các tổ chức, các nghiên cứu về đề tài chiến lược cũng

được các học giả ngày càng quan tâm. Đã có khá nhiều công trình khoa học, ấn

3

phẩm, tài liệu cả trong và ngoài nước luận bàn về chiến lược nói chung cũng như

chiến lược nhân sự nói riêng trong các tổ chức

2.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới liên quan tới đề tài luận văn

Trong công tác quản trị nhân lực, để có được đội ngũ nhân tài phù hợp với

doanh nghiệp, với tổ chức ngoài việc bồi dưỡng, đào tạo tại chỗ thì thu hút nhân

tài là việc làm cần thiết và quan trọng đối tất cả các quốc gia trên thế giới. Để có

được nguồn nhân lực có đủ trình độ, năng lực phục vụ cho công việc thì tùy

thuộc vào điều kiện riêng của mình mà các nhà quản trị của doanh nghiệp có các

chính sách xây dựng, phát triển nguồn nhân lực khác nhau.

Một số tác giả điển hình có thể dẫn ra như Peter Boxall và John Purcell

(2011) đã viết về “Chiến lược và quản trị nguồn nhân lực” hay Patrick M.Wright

và Gary C.McMahan đã viết về “Quan điểm lý thuyết về Chiến lược nguồn nhân

lực”. Các nghiên cứu này đều thống nhất về tầm quan trọng của việc xây dựng

và thực thi chiến lược nguồn nhân lực trong tổ chức nói chung. Song, nghiên cứu

lại thiếu những phân tích chuyên sâu về đặc điểm chiến lược của từng loại tổ

chức đặc thù.

Đề tài tiến sỹ của Cecilia Maria Schultz (tháng 01/2009) “Xây dựng chiến

lược nguồn nhân lực cạnh tranh tại Đại học công nghệ Tshwane” chỉ ra vấn đề

thiếu chiến lược nguồn nhân lực cạnh tranh của Đại học công nghệ Tshwane. Từ

đó, tác giả xây dựng chiến lược nguồn nhân lực cạnh tranh cho Đại học công nghệ

Tshwane chú trọng đến: Kiến thức kinh doanh và triển khai nguồn nhân lực, kỹ

năng cá nhân (tính chuyên nghiệp), kỹ năng quản lý (quản lý sự thay đổi, quản lý

văn hóa, quản lý mối quan hệ, quản lý hệ thống thông tin, quản lý tài chính). Tuy

nhiên chiến lược mà tác giả đưa ra cũng mới chỉ dừng lại ở cấp trường đại học, nơi

mà đội ngũ nhân viên có trình độ cao và tương đối đồng đều do vậy chiến lược chưa

thể phổ quát để áp dụng được cho các lĩnh vực hoạt động khác.

Tác giả Matthew R.Allen (2006), Đại học Cornell đã thực hiện đề tài

nghiên cứu “Quản lý chiến lược nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp vừa và

nhỏ”. Đề tài nghiên cứu này đã phát triển lý thuyết về hệ thống quản lý tài

nguyên con người như thế nào để góp phần vào thành công của các doanh

nghiệp vừa và nhỏ. Dựa trên lý thuyết về chiến lược quản lý nguồn nhân lực và

hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp nhỏ, tác giả đã chỉ ra rằng hệ

thống quản lý nguồn nhân lực tốt sẽ tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động

4

trong các doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong nghiên cứu của

mình, tác giả đề cập đến 3 vấn đề, thứ nhất: tác động của quản lý chiến lược

nguồn nhân lực đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp; thứ hai: lợi ích liên

quan từ việc lựa chọn doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nghiên cứu; thứ ba: một số

kết luận rút ra trong công tác quản lý chiến lược nguồn nhân lực trong các doanh

nghiệp vừa và nhỏ.

Đề tài nghiên cứu “Quản lý nguồn nhân lực chiến lược: Thực tiễn triển khai

như thế nào?” của tác giả Ken Lovell (2009) Đại học Southern Cross - một chuyên

gia công tác lâu năm trong ngành xây dựng. Trong đề tài nghiên cứu của mình, tác

giả đã đi sâu nghiên cứu, phân tích những lý thuyết về chiến lược nguồn nhân lực

được triển khai, áp dụng như thế nào trong thực tế lĩnh vực xây dựng. Cụ thể tác giả

đã tập trung nghiên cứu các vấn đề trong chiến lược quản lý nguồn nhân lực tại hai

công ty lớn về xây dựng NatBuild và MechCon tại Úc (Thù lao và chế độ đãi ngộ,

phát triển nghề nghiệp, quản lý hiệu quả công việc) và thực tiễn quản lý nguồn nhân

lực của hai công ty này (Đào tạo và phát triển, thẩm định hiệu quả công việc, lựa

chọn và tuyển dụng, thù lao và chế độ đãi ngộ, sáng tạo). Từ đó, tác giả so sánh kết

quả khảo sát, đánh giá giữa hai công ty và đưa ra khung chức năng quản lý nguồn

nhân lực chính: Thiết kế công việc và phân tích - Lựa chọn và tuyển dụng - Quản lý

hiệu quả công việc - Đào tạo và phát triển - Chế độ đãi ngộ. Qua đó, giúp các nhà

quản trị nói chung và những nhà quản trị tương lai nói riêng có cái nhìn sát với thực

tế hơn. Tuy nhiên, những bài học kinh nghiệm rút ra trong việc vận dụng lý thuyết

quản trị nguồn nhân lực vào thực tế cũng mới chỉ dừng lại trong lĩnh vực xây dựng

nói chung chưa thể phổ quát để áp dụng vào nhiều lĩnh vực cụ thể và có đặc thù như

xây lắp viễn thông.

2.2. Tình hình nghiên cứu trong nước liên quan tới luận văn

Tại Việt Nam cũng có nhiều đề tài nghiên cứu đề cập đến việc hoàn thiện

hay xây dựng chiến lược nguồn nhân lực và đưa ra các biện pháp để nâng cao hiệu

quả công tác quản lý nguồn nhân lực như:

Đề tài NCKH cấp Bộ “Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực

ngành da giầy Việt Nam giai đoạn đến 2015, tầm nhìn 2020” của Phan Thị

Thanh Xuân (2014). Đề tài đã đi sâu phân tích thực trạng nguồn nhân lực của

ngành da giầy Việt Nam. Lực lượng này chủ yếu là lực lượng lao động phổ

thông, chưa được đào tạo tay nghề một cách bài bản. Trên cơ sở đó, trong chiến

5

lược phát triển nhân lực, tác giả đưa ra một số giải pháp tập trung cho việc đào

tạo nâng cao trình độ học vấn, tay nghề cũng như các chế độ đãi ngộ cho NLĐ,

chính sách thu hút lao động có tay nghề cao, các giải pháp cho an sinh xã hội.

Các công trình khoa học nêu ở trên đã cho thấy tầm quan trọng của chiến

lược nguồn nhân lực đối với tổ chức, doanh nghiệp. Nhất là trong giai đoạn phát

triển nền kinh tế thị trường tiến tới hội nhập, toàn cầu hóa như hiện nay. Tuy nhiên

chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về chiến lược nguồn nhân lực lĩnh vực

xây dựng và lắp đặt hạ tầng viễn thông (gọi tắt là: xây lắp viễn thông). Đây là một

phân ngành trong nhóm ngành xây dựng, có vai trò quan trọng trong việc hình

thành nên kết cấu hạ tầng, tài sản cố định cho ngành viễn thông và bưu điện.

Vì vậy, có thể khẳng định đề tài luận văn thạc sỹ của tôi “Xây dựng chiến

lược nguồn nhân lực của công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông

(COMAS)” là đề tài mới, bức thiết, không có sự trùng lặp với các đề tài trước đây.

Luận văn nghiên cứu những vấn đề cơ bản và có hệ thống về xây dựng chiến lược

nguồn nhân lực cho Công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS)

nhằm tìm ra một phương sách thích hợp để sử dụng và phát huy hiệu quả nhân tố

con người cho sự phát triển bền vững của công ty. Đặc biệt trong giai đoạn hiện

nay, từng ngày thế giới đang đứng trước xu thế toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế trở

thành xu hướng tất yếu, vừa là cơ hội vừa là thách thức. Cùng với đó, sự bùng nổ

về thông tin, bùng nổ về thành tựu khoa học công nghệ, yêu cầu chiến lược nguồn

nhân lực cũng cần cập nhật, đổi mới cho phù hợp. Việc xây dựng hoàn thiện chiến

lược nguồn nhân lực có ý nghĩa quyết định đối với doanh nghiệp, giúp doanh

nghiệp phát triển vững mạnh, củng cố thương hiệu và uy tín của mình.

3. Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm làm rõ thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng chiến

lược nguồn nhân lực tai công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS),

từ đó đưa ra những định hướng và nội dung cơ bản cho chiến lược nguồn nhân lực

của COMAS đến năm 2020.

4. Nhiệm vụ nghiên cứu

Hệ thống hóa và làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến chiến lược nguồn

nhân lực.

Phân tích, đánh giá và làm rõ thực trạng nguồn nhân lực tại COMAS.

Xây dựng các căn cứ khoa học, thực tiễn cho chiến lược nguồn nhân lực

của COMAS đến năm 2020.

6

5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng chiến lược

nguồn nhân lực, thực trạng nhân lực và các chính sách về nhân lực của công ty

Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS).

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông COMAS.

+ Về thời gian: Các số liệu về nguồn nhân lực của công ty Cổ phần Xây

dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS) từ năm 2010 đến năm 2015, xây dựng chiến

lược nguồn nhân lực và đề xuất biện pháp thực hiện chiến lược cho COMAS đến

năm 2020.

6. Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp thu thập số liệu:

- Thu thập thông tin, tài liệu có sẵn (số liệu thứ cấp): báo cáo tài chính,

bảng thống kê số lượng nhân sự qua các năm.

- Thu thập số liệu thông qua khảo sát bằng bảng câu hỏi:

+ Mục đích khảo sát: thu thập thêm thông tin về thực trạng hoạt động

quản trị nguồn nhân lực tại COMAS, từ đó đánh giá phân tích ưu điểm và tồn tại

trong chính sách nhân lực. Cách thức khảo sát được tiến hành như sau: Học viên

đã sử dụng 100 phiếu khảo sát được gửi tới các phòng ban, công ty thành viên

của COMAS. Cụ thể:

Đối với Ban Giám Đốc (05 phiếu): gặp trực tiếp, trình bày nội dung và xin

ý kiến về nội dung trong phiếu khảo sát

Đối với 8 phòng ban chức năng (53 phiếu) đến từng phòng, trao đổi với

anh/ chị trưởng phòng về nội dung khảo sát. Thông qua các anh/chị này gửi tới

phiếu điều tra để xin ý kiến.

Đối với 4 công ty thành viên (34 phiếu) gặp các lãnh đạo phụ trách trao đổi

về nội dung khảo sát và nhờ các anh/chị này gửi phiếu đến các cán bộ nhân viên.

Đối với 2 văn phòng tại Đà Nẵng và Sài Gòn, số phiếu khảo sát không

nhiều (08 phiếu) phát phiếu bằng việc gửi email trao đổi và nhờ anh/chị phụ

trách hành chính gửi tới CBCNV của 2 chi nhánh.

Phiếu khảo sát được chia thành 2 đối tượng:

Phiếu khảo sát dành cho cán bộ quản lý từ cấp phó phòng trở lên

Phiếu quản lý dành cho CBCNV

7

+ Nội dung phiếu khảo sát xoay quanh các vấn đề trình độ năng lực của

cán bộ quản lý… tham khảo ý kiến đánh giá về công tác tuyển dụng, đào tạo,

chính sách tiền lương – thưởng, mức độ gắn bó của nhân viên tại công ty. Trong

phiếu cũng đề cập đến việc lấy ý kiến của NLĐ về sự cần thiết của công tác xây

dựng chiến lược nguồn nhân lực cho công ty trong thời gian tới.

Từ kết quả của phiếu khảo sát, tác giả có thêm thông tin về những ưu,

nhược điểm, những cơ hội và thách thức của COMAS hiện tại. Từ đó có thể đưa

ra những biện pháp khắc phục hạn chế và phát huy ưu điểm của công ty.

* Phương pháp phân tích số liệu:

- So sánh, đối chiếu, khái quát

- Sử dụng phương pháp thống kê phân tích: tính tỷ lệ, tỷ trọng

Ngoài ra luận văn còn sử dụng một số mô hình để phân tích và tổng hợp các

yếu tố bên trong bên ngoài cần thiết cho xây dựng chiến lược nguồn nhân lực.

7. Những đóng góp của luận văn nghiên cứu

Về lý luận: Đề tài phân tích và hệ thống hoá những lý luận cơ bản về

chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp.

Về thực tiễn, đề tài sẽ xây dựng các căn cứ khoa học, thực tiễn cho chiến

lược nguồn nhân lực của COMAS. Trên cơ sở phân tích các nguồn lực từ đó đề

xuất giải pháp xây dựng chiến lược.

8. Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần nội dung

của luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về xây dựng chiến lược nguồn nhân lực trong

doanh nghiệp.

Chương 2: Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến xây dựng chiến lược

nguồn nhân lực của công ty Cổ phần Xây dựng và Lắp đặt viễn thông

(COMAS).

Chương 3: Xây dựng chiến lược nguồn nhân lực cho công Cổ phần Xây

dựng và Lắp đặt viễn thông (COMAS) đến năm 2020.

8

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC

NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP

1.1. Một số khái niệm cơ bản

1.1.1. Nguồn nhân lực

Theo định nghĩa của Liên Hợp quốc “nguồn nhân lực là trình độ lành nghề,

kiến thức và năng lực có thực tế cùng với những năng lực tồn tại dưới dạng tiềm

năng của con người”. Định nghĩa này xuất phát từ đánh giá về những tác động của

toàn cầu hóa đối với nguồn nhân lực. Quan niệm về nguồn nhân lực theo hướng tiếp

cận này có phần thiên về chất lượng của nguồn nhân lực. Định nghĩa của Liên Hợp

quốc được đánh giá cao khi coi các tiềm năng của con người cũng là năng lực khả

năng để từ đó có những cơ chế thích hợp trong quản lý, sử dụng.

Theo Nicholas Henry – Public Adminnistration and Public affairs, 10^th

edition 2007 “nguồn nhân lực là nguồn lực con người của những tổ chức (với quy

mô, loại hình, chức năng khác nhau) có khả năng và tiềm năng tham gia vào quá

trình phát triển của tổ chức cùng với sự phát triển kinh tế- xã hội của các quốc gia,

khu vực, thế giới” [17]. Cách hiểu này về nguồn nhân lực xuất phát từ quan niệm

coi nguồn nhân lực là nguồn lực với các yếu tố vật chất, tinh thần tạo nên năng lực,

sức mạnh phục vụ cho sự phát triển nói chung của tố chức.

Ở Việt Nam, khái niệm nguồn nhân lực được sử dụng rộng rãi từ khi bắt

đầu công cuộc đổi mới. Một số nhà khoa học tham gia chương trình khoa học –

công nghệ cấp nhà nước mang mã số KX – 07 do GS.TSKH Phạm Minh Hạc làm

chủ nhiệm, cho rằng “nguồn nhân lực được hiểu là số dân và chất lượng con

người, bao gồm cả thể chất và tinh thần, sức khỏe và trí tuệ, năng lực và phẩm

chất” [11]. Với cách tiếp cận này, nguồn nhân lực được hiểu là sự tổng hòa số

lượng và chất lượng nguồn nhân lực. Như vậy có thể thấy, tùy theo góc độ tiếp

cận nghiên cứu mà các tác giả có định nghĩa về nguồn nhân lực khác nhau. Tuy

nhiên, điểm chung của các định nghĩa về nguồn nhân lực đều nói về số lượng và

chất lượng nguồn nhân lực.

Có thể hiểu, nguồn nhân lực được xem là tổng hòa của sức lực, trí lực

và tâm lực.

9

1.1.2. Nguồn nhân lực trong tổ chức

Nguồn nhân lực hay nói cách khác là yếu tố con người đóng vai trò quan

trọng trong nâng cao năng suất lao động của mỗi tổ chức. Muốn đổi mới tổ chức

trước hết phải có con người có khả năng đổi mới.

Trong doanh nghiệp, nhân lực bao gồm tất cả những người tham gia vào

dây chuyền sản xuất, kinh doanh. Cụ thể hơn nhân lực của doanh nghiệp là toàn

bộ khả năng lao động mà doanh nghiệp cần và có thể huy động cho việc thực

hiện hoàn thành những nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của mình. (Trần Kim

Dung (2001), Quản trị nguồn nhân lực, Nxb Giáo dục, Hà Nội).

Với mỗi doanh nghiệp nhân lực có thể được phân loại theo giới tính, độ

tuổi, chuyên môn và trình độ học vấn… ứng với mỗi dấu hiệu để phân loại sẽ có

một cơ cấu nhân lực tương ứng. Sự phù hợp của cơ cấu nhân lực được thiết kế

hoặc thực tế đã tồn tại với cơ cấu nhân lực cần phải có là chất lượng nhân lực.

Chất lượng nguồn nhân lực chính là một sản phẩm của nhà lãnh đạo quản lý.

Số lượng nhân lực của mỗi tổ chức phụ thuộc vào quy mô, phạm vi cũng

như chức năng nhiệm vụ và thường được xác định thông qua hệ thống định mức,

tiêu chuẩn định biên.

1.1.3. Chiến lược

“Chiến lược” (có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp là “strategos”) là một thuật

ngữ xuất phát từ lĩnh vực quân sự thời xa xưa, với ý nghĩa là phương pháp, cách

thức điều khiển và chỉ huy các trận đánh. Carl von Clausewitz – nhà binh pháp

của thế kỷ XIX đã mô tả chiến lược là “lập kế hoạch chiến tranh và hoạch định

các chiến dịch tác chiến. Những chiến dịch ấy sẽ quyết định sự tham gia của

từng cá nhân”.

Do tính ưu việt của nó nên các tổ chức kinh doanh cũng áp dụng khái

niệm chiến lược tương tự như trong quân đội. Chiến lược là kế hoạch kiểm soát

và sử dụng nguồn lực của tổ chức như con người, tài sản, tài chính…nhằm mục

đích nâng cao và bảo đảm những quyền lợi thiết yếu của mình. Kenneth

Andrews là người đầu tiên đưa ra các ý tưởng nổi bật này trong cuốn The

Concept of Corporate Strategy. Theo ông, “chiến lược là những gì mà một tổ

chức phải làm dựa trên điểm mạnh và yếu của mình trong bối cảnh có những cơ

hội và cả những mối đe dọa”. Bên cạnh đó, còn có nhiều định nghĩa liên quan

đến chiến lược khác:

10

“Chiến lược liên quan đến những định hướng dài hạn và mục tiêu của một

tổ chức định vị như thế nào trong môi trường kinh doanh của đối thủ mình. Nó

cũng liên quan đến việc xác định lợi thế cạnh tranh bền vững, không chỉ về kỹ

thuật mà còn về mặt thời gian lâu dài” (Faulkner và Johnson, 1992).

Các học giả hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau. Nếu Alfred

Chandler, Đại học Havard cho rằng “Chiến lược là việc xác định những mục tiêu

cơ bản dài hạn của một tổ chức và thực hiện chương trình hành động ấy cùng

với việc phân bổ các nguồn nhân lực cần thiết để đạt được những mục tiêu” thì

GS Jame b.Quin, Đại học Dartmouth lại khẳng định “Chiến lược là mẫu hình

hoặc kế hoạch của một tổ chức để phối hợp những mục tiêu chủ đạo, các chính

sách và thứ tự hành động trong một thể thống nhất”; Trong khi đó nhà nghiên

cứu Wiliam F.Glueck đã đưa ra kết luận “Chiến lược là một kế hoạch thống

nhất, toàn diện và phối hợp, được thiết kế để đảm bảo rằng những mục tiêu cơ

bản của tổ chức đạt được thành tựu”.

Có thể khẳng định, dù đó là quan niệm truyền thống hay hiện đại, dù là

quan niệm của các tác giả khác nhau thì đều có điểm chung khi nêu lên vai trò và

sự cần thiết của chiến lược là nhằm đảm bảo sự thành công của tổ chức. Chiến

lược của một tổ chức chính là sản phẩm kết hợp được những gì môi trường có,

những gì tổ chức có thể và những điều tổ chức mong muốn. Từ những quan

niệm trên ta có thể hiểu: Chiến lược là việc xác định các mục tiêu dài hạn, cơ

bản của tổ chức để lựa chọn cách thức, đường lối hoạt động và chính sách điều

hành nhằm sử dụng và bố trí các nguồn lực để đạt được mục tiêu đó.

1.1.4. Chiến lược nguồn nhân lực

1.1.4.1. Định nghĩa chiến lược nguồn nhân lực

Theo cách tiếp cận đơn giản nhất là của hai tác giả Mile & Snow (1984)

cho rằng chiến lược nguồn nhân lực là “một hệ thống nguồn nhân lực nhằm đáp

ứng nhu cầu của chiến lược kinh doanh”. Write & MacmaHan (1992) xem đó là

“các đặc tính của các hành động liên quan tới nhân sự nhằm tạo điều kiện cho

doanh nghiệp đạt được các mục tiêu kinh doanh”.

Hai định nghĩa trên đi từ mô tả chiến lược nguồn nhân lực như một lĩnh vực

quản lý có tác động “ngược”, trong đó quản trị nhân sự được xem là công cụ để

thực hiện chiến lược, tới việc xem nó như một nhiệm vụ “tiên phong” trong đó các

hoạt động nhân sự có thể giúp doanh nghiệp hình thành chiến lược kinh doanh.

11

Theo Armstrong, M and Baron, A. (2002) thì chiến lược nguồn nhân lực

chính là “chìa khoá để cải thiện doanh nghiệp”. Chiến lược nguồn nhân lực giúp

tổ chức thấy rõ phương hướng, cách thức quản lý của mình nhằm sử dụng đúng

người đúng việc, đúng thời điểm nhằm tạo sự linh hoạt đối phó với sự thay đổi

trên thị trường. Thừa nhân viên sẽ làm tăng chi phí, thiếu nhân viên hoặc chất

lượng nhân viên không đáp ứng được nhu cầu công việc sẽ ảnh hưởng đến chất

lượng cũng như tiến độ công việc và bỏ lỡ cơ hội kinh doanh.

Từ các định nghĩa trên, học viên tiếp cận với định nghĩa chiến lược nguồn

nhân lực theo quan điểm như sau: Chiến lược nguồn nhân lực được hiểu là một hệ

thống các chính sách và hoạt động nguồn nhân lực được thiết kế cho các nhóm

nguồn nhân lực hoặc nhóm công việc cụ thể trong doanh nghiệp nhằm đáp ứng và

thực hiện các mục tiêu chiến lược cũng như hiệu quả hoạt động ở cấp độ công việc

và tổ chức.

1.1.4.2. Mục đích và vai trò của chiến lược nhân lực trong doanh nghiệp

a, Mục đích của chiến lược nguồn nhân lực

Mục đích tổng thể của chiến lược nguồn nhân lực là đảm bảo tổ chức hoạt

động hiệu quả thông qua nguồn nhân lực của mình. Thực hiện chiến lược nguồn

nhân lực sẽ góp phần đạt được các mục tiêu chiến lược mà tổ chức đề ra qua đó

tạo lợi thế cạnh tranh bền vững so với các đối thủ.

b, Vai trò của chiến lược nguồn nhân lực

Chiến lược nguồn nhân lực có vai trò hết sức quan trọng trong sự phát

triển bền vững cũng như tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong thị

trường kinh doanh hiện đại. Với mỗi doanh nghiệp, chiến lược nguồn nhân lực

phải sát hợp, song song với chiến lược kinh doanh. Thậm chí đôi khi, chiến lược

nguồn nhân lực còn phải đi trước chiến lược kinh doanh. Một doanh nghiệp đã

có chiến lược sản xuất kinh doanh, đã có nhà máy, công cụ thiết bị hiện đại để

sản xuất nhưng lại thiếu chiến lược nguồn nhân lực, hay không có con người vận

hành thì khi đó các hoạt động khác đều trở nên vô giá trị.

Chiến lược nguồn nhân lực có vai trò quyết định trong việc lựa chọn mô

hình của doanh nghiệp. Khi xây dựng mô hình quản lý đòi hỏi doanh nghiệp phải

xây dựng các chính sách nhân lực phù hợp với chiến lược kinh doanh của mình.

Nhân lực luôn được xem là yếu tố tạo nên sự thành công của doanh nghiệp. Một

doanh nghiệp có thể có công nghệ hiện đại, chất lượng dịch vụ tốt, cơ sở hạ tầng