Mô hình công tác xã hội trong bệnh viện tại Trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long
MÔ HÌNH CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG BỆNH VIỆN TẠI TRUNG TÂM
CÔNG TÁC XÃ HỘI TỈNH VĨNH LONG
SV.Nguyễn Thanh Phong
Lớp: ĐHCTXH14
GVHD: ThS. Đỗ Thị Thảo
Tóm tắt: Bài báo này trình bày kết quả nghiên cứu về thực trạng triển khai
hoạt động công tác xã hội trong bệnh viện tại Trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh
Long năm 2016 - 2017, như là một nghiên cứu trường hợp cho bước đầu vận dụng
công tác xã hội chuyên nghiệp vào trong bệnh viện tại trung tâm. Để khảo sát thực
trạng tôi tiến hành bằng phương pháp quan sát kết hợp phỏng vấn sâu lãnh đạo,
cán bộ nhân viên, bệnh nhân để thu thập thông tin. Thời gian quan sát là 360 giờ và
bảng phỏng vấn sâu gồm 16 câu hỏi mở, tiến hành bằng cách phỏng vấn trực tiếp.
Kết quả nghiên cứu góp phần xây dựng mô hình ngày càng hoàn thiện, phát triển và
hoạt động một cách chuyên nghiệp.
Từ khóa: Bệnh nhân, Công tác xã hội trong bệnh viện, Trung tâm công tác
xã hội.
1. Đặt vấn đề
Công tác xã hội trong bệnh viện là hoạt động hỗ trợ ngƣời bệnh, ngƣời nhà
ngƣời bệnh và các nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm giải quyết các vấn đề xã hội
và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám chữa bệnh.
Tại Việt Nam, công tác xã hội đã đƣợc hình thành từ lâu, nhƣng còn tản mạn,
tự phát ở giai đoạn đầu của công tác xã hội. Theo thời gian và cùng với sự phát triển
của xã hội, gần đây công tác xã hội phát triển ngày càng chuyên nghiệp hơn với đội
ngũ cán bộ đƣợc đào tạo, bồi dƣỡng kiến thức, kỹ năng chuyên nghiệp và hoạt động
ngày càng hiệu quả hơn. Nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện góp phần xoa
dịu nỗi đau, nâng cao khả năng và nghị lực cho bệnh nhân trong việc điều trị và
khám chữa bệnh, xây dựng mối quan hệ hài hoà giữa thể chất và tinh thần giữa
ngƣời bệnh với ngƣời thân, giữa ngƣời bệnh với thầy thuốc, với cơ sở y tế và với
cộng đồng. Bên cạnh đó, công tác xã hội trong bệnh viện có vai trò giúp đỡ và tìm
151
nguồn tài trợ cho các bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, kết nối bệnh nhân đến với
các dịch vụ xã hội, vận động xã hội tham gia vào việc hỗ trợ, giúp đỡ bệnh nhân.
Đề án phát triển nghề công tác xã hội trong ngành y tế giai đoạn 2011 – 2020
là hết sức cần thiết nhằm cụ thể hóa Quyết định số 32/2010/QĐ-Ttg của Thủ tƣớng
Chính phủ vào thực tiễn của lĩnh vực y tế góp phần giải quyết những nhu cầu bức
thiết trong chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ nâng cao chất lƣợng dịch vụ cũng nhƣ làm gia
tăng sự hài lòng của ngƣời dân khi sử dụng dịch vụ y tế.
Nhận thấy tầm quan trọng của công tác xã hội trong bệnh viện, một số tỉnh đã
tiến hành thành lập hoạt động công tác xã hội tại bệnh viện, nhƣng chƣa đƣợc đồng
bộ, thống nhất. Trong khi đó, trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long là một trong
những trung tâm phát triển mạnh của vùng đã tiến hành thành lập mô hình công tác
xã hội bệnh viện tại trung tâm. Do đó, tôi tiến hành nghiên cứu về: “Mô hình công
tác xã hội trong bệnh viện tại Trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long.”
2. Mô hình và vai trò công tác xã hội trong bệnh viện
2.1. Khái niệm công tác xã hội trong bệnh viện
Công tác xã hội trong bệnh viện là các hoạt động hỗ trợ ngƣời bệnh, ngƣời
nhà ngƣời bệnh và các nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm giải quyết các vấn đề xã
hội và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám chữa bệnh. Mục đích là hỗ
trợ các nhóm đối tƣợng khắc phục những khó khăn về xã hội để đạt đƣợc hiệu quả
chăm sóc sức khỏe tốt nhất. Nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện là cầu nối để
giải quyết các mâu thuẫn giữa bệnh nhân và nhân viên y tế, giữa bệnh nhân và bệnh
nhân, bệnh nhân và ngƣời nhà bệnh nhân.
2.2. Vai trò của công tác xã hội trong bệnh viện
Xây dựng mối quan hệ hài hoà giữa thể chất và tinh thần: giữa ngƣời bệnh
với ngƣời thân, giữa ngƣời bệnh với thầy thuốc, với cơ sở y tế và với cộng đồng.
Công tác xã hội trong lĩnh vực y tế phát huy hiệu quả sẽ góp phần thay đổi nhận
thức và thúc đẩy hành vi tích cực, ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động tiêu cực
ảnh hƣởng tới các mối quan hệ, tạo điều kiện thuận lợi và nâng cao hiệu quả trong
hoạt động khám chữa bệnh cho nhân dân. Công tác xã hội tại bệnh viện có tác động
lớn trong việc hỗ trợ thầy thuốc giảm bớt áp lực công việc cũng nhƣ nâng cao hiệu
152
quả điều trị. Với áp lực công việc nặng nề dẫn đến ảnh hƣởng không nhỏ tới quá
trình khám, chữa bệnh cho nhân dân, nếu có sự tham gia của nhân viên công tác xã
hội hoặc cán bộ y tế đƣợc trang bị tốt kỹ năng công tác xã hội sẽ làm tăng sự hài
lòng của ngƣời bệnh, khiến họ tuân thủ điều trị và chất lƣợng khám chữa bệnh sẽ
đƣợc tăng lên. Công tác xã hội đã góp phần xoa dịu nỗi đau bệnh tật của bệnh nhân,
trợ giúp đắc lực cho bác sỹ, tạo ra mối thiện cảm, sự gắn kết giữa bệnh nhân - cơ sở
y tế - ngƣời nhà bệnh nhân.
Bảo vệ quyền được chăm sóc sức khỏe của bệnh nhân: là một trong những
quyền cơ bản của con ngƣời đƣợc ghi nhận trong pháp luật quốc tế và pháp luật của
mỗi quốc gia. Bảo vệ sức khỏe là quyền cơ bản của mọi ngƣời, không phân biệt đối
xử dƣới bất kỳ hình thức nào về khuyết tật, chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ,
tôn giáo, quan điểm chính trị hay quan điểm khác, nguồn gốc quốc gia, dân tộc hay
xã hội, địa vị pháp lý hay địa vị xã hội, tuổi tác, tài sản hay dòng dõi…Mọi ngƣời
đều có quyền đƣợc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các
dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám bệnh, chữa
bệnh. Các hành vi đe dọa cuộc sống, sức khỏe của ngƣời khác và cộng đồng sẽ bị
nghiêm cấm. Nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện có vai trò bảo vệ quyền
đƣợc chăm sóc sức khỏe của bệnh nhân, các vấn đề xã hội có liên quan cho bệnh
nhân và gia đình của họ trong quá trình điều trị.
Vận động nguồn lực: là ngƣời trợ giúp cho bệnh nhân và thân nhân, tìm kiếm
nguồn lực (nội lực, ngoại lực) giải quyết những khó khăn cho bệnh nhân. Nguồn lực
có thể bao gồm về con ngƣời, về cơ sở vật chất, về tài chính, kỹ thụật, thông tin, sự
ủng hộ về chính sách, chính trị và quan điểm... Công tác xã hội trong bệnh viện có
vai trò giúp đỡ và tìm nguồn tài trợ cho các bệnh nhân nghèo, công tác truyền thông
và quan hệ công chúng trong bệnh viện, tham gia công tác đào tạo tại bệnh viện.
Kết nối bệnh nhân đến với các dịch vụ xã hội, vận động xã hội tham gia vào việc hỗ
trợ, giúp đỡ bệnh nhân. Công tác xã hội trong lĩnh vực y tế đang trở thành nhu cầu
cấp bách hiện nay về phƣơng diện khoa học cũng nhƣ kỹ năng nghề nghiệp.
Lập kế hoạch và can thiệp: dựa trên các thông tin thu thập đƣợc theo các nội
dung liên quan đến bệnh nhân bao gồm các yếu tố xã hội, yếu tố tâm lí, yếu tố nguy
cơ, yếu tố môi trƣờng. Nhân viên công tác xã hội bệnh viện đánh giá đƣợc điểm
mạnh, điểm yếu của bệnh nhân, nhu cầu hỗ trợ, vấn đề cần giải quyết để giúp đỡ
153
bệnh nhân từ đó lập kế hoạch giải quyết vấn đề cho thân chủ. Nhân viên công tác xã
hội trong bệnh viện lập kế hoạch giúp đỡ bệnh nhân là quá trình xem xét, giúp đỡ,
để hƣớng cho thân chủ đến tƣơng lai tốt đẹp hơn hiện tại. Việc lập kế hoạch giúp đỡ
bệnh nhân của nhân viên công tác xã hội sẽ góp phần hỗ trợ và cung cấp thêm thông
tin cho bác sĩ trong quá trình điều trị của bệnh nhân.
Hỗ trợ tâm lí: nhân viên xã hội có nhiệm vụ tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh,
phƣơng pháp chữa trị qua việc thu thập thông tin về điều kiện sống, thói quen, cá
tính, đặc điểm tâm lý của bệnh nhân và thực hiện các trợ giúp về tâm lý cho ngƣời
bệnh. Trong những trƣờng hợp để lại tác động lâu dài, nhân viên xã hội sẽ cung cấp
hỗ trợ tâm lý xã hội cho quá trình xã hội của bệnh nhân. Những năm gần đây, một
số bệnh viện tuyến trung ƣơng đã có mô hình công tác xã hội và đội ngũ tình
nguyện viên tham gia hỗ trợ bệnh nhân, cán bộ y tế trong phân loại, tƣ vấn, giới
thiệu dịch vụ, hỗ trợ chăm sóc góp phần đáng kể giảm tải những khó khăn trong quá
trình khám, điều trị. Không chỉ trong phạm vi bệnh viện, cơ sở y tế, mà trong triển
khai các hoạt động, chƣơng trình y tế tại cộng đồng, đặc biệt với những nhóm xã
hội đặc thù, sự tham gia của nhân viên công tác xã hội cũng có những dấu ấn về tính
hiệu quả.
3. Kết quả của Mô hình công tác xã hội trong bệnh viện tại Trung tâm
công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long
3.1. Vài nét về Trung tâm công tác xã hội Vĩnh Long
Năm 1998, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh long có Quyết định số:
1765/1998/QĐ-UBT ngày 15/9/1998, thành lập Trung tâm Bảo trợ xã hội trực thuộc
Sở Lao động – Thƣơng binh và Xã hội, Trung tâm thực hiện nhiệm vụ: Tiếp nhận,
quản lý, chăm sóc, nuôi dƣỡng ngƣời cao tuổi cô đơn không nơi nƣơng tựa; ngƣời
khuyết tật; trẻ mồ côi, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt và hƣớng nghiệp nghề cho trẻ em
đƣợc Trung tâm nuôi dƣỡng khi đến tuổi trƣởng thành.
Đến tháng 4 năm 2007, đƣợc sự chấp thuận của Chủ tịch Ủy ban nhân dân
tỉnh và Quyết định của Giám đốc Sở Lao động – Thƣơng binh và Xã hội, Trung tâm
đã tiếp nhận, quản lý thêm Trung tâm Bảo trợ xã hội huyện Bình Minh (Nay là Cơ
sở II – Bình Minh), có trụ sở đặt tại khóm Đông Thuận, phƣờng Đông Thuận, thị xã
Bình Minh, cơ sở do Tổ chức KSSA (Hàn Quốc) tài trợ xây dựng.
154
Năm 2009, căn cứ tình hình thực tế, Giám đốc Sở Lao động – Thƣơng binh
binh và Xã hội có Quyết định bổ sung nhiệm vụ cho Trung tâm chăm sóc, nuôi
dƣỡng đối tƣợng ngƣời bệnh tâm thần sống lang thang trên địa bàn tỉnh.
Đến tháng 3/2014, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long có Quyết định số
481/QĐ-UBND, ngày 28/3/2014, Phê duyệt đề án kiện toàn tổ chức bộ máy và đổi
tên Trung tâm Bảo trợ xã hội thành Trung tâm Công tác xã hội trực thuộc Sở Lao
động – Thƣơng binh và Xã hội.
3.2. Kết quả nghiên cứu
Để khảo sát thực trạng tôi tiến hành bằng phƣơng pháp quan sát kết hợp
phỏng vấn sâu lãnh đạo, cán bộ nhân viên, bệnh nhân để thu thập thông tin. Thời
gian quan sát là 360 giờ và bảng phỏng vấn sâu gồm 16 câu hỏi mở, tiến hành bằng
cách phỏng vấn trực tiếp. Qua cuộc khảo sát thu đƣợc kết quả nghiên cứu nhƣ sau:
3.2.1. Về nhận thức
Giám đốc trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long là ông Nguyễn Ngọc Chi
– Thạc sĩ chuyên ngành về công tác xã hội, am tƣờng những kĩ năng, kiến thức
vững chắc về công tác xã hội. Có những định hƣớng sâu rộng cho sự phát triển của
trung tâm nói chung và cho sự phát triển mô hình công tác xã hội trong bệnh viện
tại trung tâm nói riêng. Ông Nguyễn Ngọc Chi cho biết: “Mô hình công tác xã hội
trong bệnh viện là một mô hình rất có ý nghĩa trong mỗi bệnh viện. Mô hình sẽ góp
phần hỗ trợ đội ngũ y bác sĩ trong việc khám và điều trị cho bệnh nhân ngày một
mang lại hiệu quả hơn”.
Lãnh đạo trung tâm nhận thức rất rõ về tầm quan trọng của công tác xã hội
bệnh viện trong hỗ trợ các đối tƣợng ngƣời tâm thần, trẻ em bị bỏ rơi, ngƣời bị bạo
hành gia đình đang gặp khó khăn tại các bệnh viện nên đã xây dựng mô hình hình
này. Đồng thời, luôn quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân viên thực hành
công tác xã hội trong bệnh viện của trung tâm.
Ông Nguyễn Ngọc Chi cho ý kiến: “Sự phát triển của một cơ quan tổ chức đòi hỏi phải có
sự nhiệt huyết của mỗi người vào tổ chức đó thì tổ chức mới có thể ngày một phát triển được. Khi
thành lập mô hình đội ngũ nhân viên còn rất hạn chế và khi phân công công việc thì phía lãnh đạo
luôn xem xét và giúp đội ngũ nhân viên hoàn thành tốt nhiệm vụ.”
155
“Mô hình sau khi hoàn thiện sẽ góp phần đem lại nhiều lợi ích cho người bệnh, thân nhân và
cũng như bệnh viện. Hỗ trợ phần nào về tinh thần, sức lực cho thân nhân, bệnh nhân giảm thiểu
tình trạng không giải quyết được khó khăn thắc mắc của người bệnh mà đội ngũ nhân viên y tế
không thể kiểm soát hết.”
Nhằm hƣớng tới tính chuyên nghiệp cho nhân viên và hiệu quả thực hiện
hoạt động của mô hình, lãnh đạo trung tâm đã tuyển dụng những ngƣời đƣợc đào
tạo cơ bản về công tác xã hội - trình độ đại học chuyên ngành công tác xã hội vào vị
trí nhân viên công tác xã hội bệnh viện của trung tâm. Bên cạnh đó cử các nhân viên
tham dự lớp bồi dƣỡng chuyên ngành công tác xã hội bệnh viện đƣợc tổ chức do
trƣờng Đại học Khoa học xã hội nhân văn thực hiện.
Xây dựng chƣơng trình hoạt động của trung tâm có tính chất phối kết hợp
cao với các đơn vị bên ngoài. Biệt phái các nhân viên công tác xã hội bệnh viện của
trung tâm đến làm việc thƣờng trực tại bệnh viện Đa khoa thành phố Vĩnh Long và
bệnh viện Đa khoa Vĩnh Long. Mô hình tập trung vào hỗ trợ cho nhóm bệnh nhân:
ngƣời bị bệnh tâm thần không có thân nhân, ngƣời bị bạo hành gia đình tạm lánh,
trẻ em bị bỏ rơi tại bệnh viện, ngƣời già neo đơn không có thân nhân chăm sóc tại
bệnh viện, bệnh nhân không có thân nhân…Việc biệt phái các nhân viên xã hội tại
trung tâm hoạt động thƣờng trực tại bệnh viện góp phần thực hiện nhanh chóng các
thủ tục khi đƣa các đối tƣợng từ bệnh viện vào trung tâm.
Về phía nhân viên: Hiện tại có hai nhân viên đang làm việc chuyên trách về
công tác xã hội bệnh viện có trình độ đƣợc đào tạo là cử nhân công tác xã hội, mỗi
nhân viên đƣợc biệt phái đến một bệnh viện. Bên cạnh đó, bệnh viện Đa khoa
Thành phố Vĩnh Long có 5 bác sĩ, điều dƣỡng; bệnh viện Đa khoa Vĩnh Long có 12
bác sĩ, điều dƣỡng kiêm nhiệm về công tác xã hội bệnh viện.
Nhân viên xã hội đang làm việc tại tổ công tác xã hội bệnh viện có kiến thức
vững chắc về tiến trình thực hiện tham vấn cá nhân:
Anh Nguyễn Văn Đen cho biết: “Anh trình bày một cách ngắn gọn về tiến
trình tham vấn cá nhân. Tiến trình tham vấn cá nhân 7 bước:
Bước 1: Tiếp cận và xác định vấn đề ban đầu, xác định xem thân chủ đang
gặp phải vấn đề gì.
156
Bước 2: Thu thập thông tin: tiểu sử xã hội, điểm mạnh, điểm yếu, vấn đề.
Bước 3: Chuẩn đoán: khẳng định lại vấn đề thân chủ gặp phải, nguyên
nhân dẫn đến vấn đề, vấn đề cần được giải quyết ở đâu, công việc trị liệu bắt đầu
như thế nào.
Bước 4: Lập kế hoạch trị liệu: Mục tiêu cần đạt được, xác định thời gian trị
liệu, xác định nguồn lực hỗ trợ
Bước 5: Thực hiện và giám sát
Bước 6: Lượng giá về tiến trình và kết quả đầu ra
Bước 7: Kết thúc.”
“Tuy nhiên, khi tiến hành thực hiện thì có thể áp dụng 4, 5 hoặc 6 bước thì
tùy trường hợp, đối tượng áp dụng”.
Hai nhân viên chuyên trách đang làm việc tại tổ công tác xã hội bệnh viện có
trình độ đúng chuyên ngành - đại học công tác xã hội nhận thức tốt về vai trò hỗ trợ
cho bệnh nhân, áp dụng thành thạo, làm việc hiệu quả quy trình tham vấn cá nhân
và tính đến nay đã có trên 10 trƣờng hợp đƣợc can thiệp hỗ trợ. Nhân viên xã hội
vận dụng kiến thức hỗ trợ đối tƣợng luôn linh hoạt và sáng tạo, tùy đối tƣợng,
trƣờng hợp áp dụng và mang lại hiệu quả thực hiện.
Nhân viên xã hội đã đƣợc giảng viên trƣờng Đại học mở Thành phố Hồ Chí
Minh tập huấn về các chuyên đề liên quan đến công tác xã hội bệnh viện vào tháng
9 năm 2016. Qua đó, nhân viên có thêm nhiều kiến thức và kĩ năng chuyên ngành,
giúp nhân viên làm việc hiệu quả và phát huy tốt vai là một nhân viên công tác xã
hội khi làm việc tại bệnh viện.
Bác sĩ, điều dƣỡng nhận thức chƣa đầy đủ về ý nghĩa, vai trò của công tác xã
hội, nhân viên công tác xã hội trong bệnh viện.
Anh Trƣơng Quốc Dƣơng cho biết thêm: “Đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng
các khoa trong tổ công tác xã hội thiếu kiến thức về chuyên môn, số người này chỉ
được tập huấn về công tác xã hội trong bệnh viện, do giảng viên trường đại học
mở Thành phố Hồ Chí Minh tập huấn. Tâp huấn về kiến thức và các kỹ năng liên
quan đến công tác xã hội vào tháng 9 năm 2016.”
157
Tổ công tác xã hội trong bệnh viện vừa mới thành lập nên việc phối kết hợp
giữa nhân viên công tác xã hội và bác sĩ, điều dƣỡng trong tổ còn nhiều hạn chế.
Đội ngũ cán bộ y bác sĩ, điều dƣỡng là thành viên trong tổ công tác xã hội chỉ đƣợc
tập huấn các chuyên đề, kiến thức và các kĩ năng liên qua đến công tác xã hội và họ
chƣa hiểu rõ về vai trò của một nhân viên công tác xã hội. Chị Mai Kim Tuyến – Cử
nhân điều dƣỡng (thành viên tổ công tác xã hội) cho biết: “Mô hình công tác xã hội
trong bệnh viện cũng chỉ mới thành lập và tôi được cử sang là thành viên tổ công
tác xã hội nên tôi chưa hiểu rõ lắm về chuyên sâu của một nhân viên xã hội là phải
làm gì, nên chỉ làm việc theo sự hướng dẫn của nhân viên xã hội bệnh viện”.
3.2.2. Về thái độ
Lãnh đạo trung tâm là ngƣời luôn có tâm huyết đối với ngành công tác xã
hội, ông luôn khuyến khích và tạo mọi điều kiện tốt nhất để nhân viên hoàn thành
thật tốt nhiệm vụ.
Ông Nguyễn Ngọc Chi cho biết: “Từ khi thành lập mô hình, tôi luôn khuyến
khích và tạo mọi điều kiện tốt nhất để nhân viên hoàn thành thật tốt nhiệm vụ”.
Để đạt đƣợc hiệu quả cao khi thực hiện mô hình, đứng dƣới góc nhìn là một
nhà lãnh đạo, ông luôn tạo môi trƣờng thoải mái và thuận lợi để nhân viên hoàn
thành tốt vai trò của mình. Nhận thấy điều đó, lãnh đạo thƣờng xuyên quan tâm
thăm hỏi, khuyến khích, động viện và tạo động lực cho nhân viên trong quá trình
làm việc.
Từ khi thành lập mô hình, nhân viên công tác xã hội luôn hoàn thành tốt vai
trò của mình, các nhân viên quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau khi làm việc tại bệnh viện.
Anh Trƣơng Quốc Dƣơng cho biết: “Từ khi mô hình thành lập tổ trưởng và
các anh chị em trong tổ công tác xã hội luôn quan tâm giúp đỡ anh, để anh hoàn
thành tốt nhiệm vụ của mình”.
Anh Nguyễn Văn Đen chia sẻ thêm: “Từ khi mô hình thành lập ban đầu rất
đựơc lãnh đạo bệnh viện quan tâm, phấn khởi, đặc biệt là người dân rất vui mừng
bởi vì mô hình rất có ý nghĩa”.
Nhân viên trong tổ công tác xã hội luôn quan tâm và hỗ trợ lẫn nhau trong
công việc, giúp đỡ nhau để hoàn thành tốt nhiệm vụ đƣợc giao, đặc biệt là sự chia sẻ
158
về kiến thức chuyên ngành của nhân viên công tác xã hội giúp đội ngũ y bác sĩ, điều
dƣỡng nắm rõ hơn về tiến trình hoạt động hay là vai trò của một nhân viên công tác
xã hội khi làm việc tại bệnh viện. Chị Nguyễn Thị Hồng Sa – Cử nhân điều dƣỡng
(thành viên tổ công tác xã hội) phát biểu: “Trong quá trình làm việc có nhiều điều
tôi chưa rõ về công tác xã hội thì anh Nguyễn Văn Đen rất nhiệt tình trong việc
hướng dẫn tôi”.
Việc tiếp cận giữa nhân viên công tác xã hội và bệnh nhân đã mang lại hiệu
quả và đạt sự hài lòng từ phía ngƣời dân về mô hình công tác xã hội trong bệnh
viện. Từ khi mô hình thành lập đã đƣợc sự hƣởng ứng từ phía ngƣời dân, ngƣời dân
rất vui mừng vì thành lập đƣợc mô hình thật sự ý nghĩa góp phần tạo mối quan hệ
hài hòa giữa bác sĩ và bệnh nhân, đặc biệt là có thể giúp đỡ đƣợc rất nhiều bệnh
nhân có hoàn cảnh khó khăn.
3.2.3. Về hành vi
Để phát triển các kỹ năng cho nhân viên Ông Nguyễn Ngọc Chi - lãnh đạo
trung tâm thƣờng xuyên tổ chức các lớp tập huấn giúp nhân viên thực hiện tốt các
chức năng và vai trò của mình.
Ông Nguyễn Ngọc Chi cho biết: “Để nâng cao kĩ năng cho nhân viên
thường xuyên mở các lớp tập huấn, tạo cho nhân viên có môi trường làm việc hiệu
quả”.
Đứng dƣới góc nhìn là một nhà lãnh đạo, giám đốc trung tâm luôn chú trọng
phát huy các kỹ năng cho nhân viên bằng việc mở các lớp tập huấn bồi dƣỡng kiến
thức, kỹ năng chuyên môn cho nhân viên. Bên cạnh đó, lãnh đạo luôn có những
hành vi động viên khích lệ giúp nhân viên hoàn thành tốt nhiệm vụ. Anh Trƣơng
Quốc Dƣơng cho biết thêm: “Lãnh đạo rất thường xuyên quan tâm, thăm hỏi, chia
sẻ kinh nghiệm với tôi”.
Anh Trƣơng Quốc Dƣơng cho biết thêm: “Để tiếp cận bệnh nhân và thu
thập thông tin một cách hiệu quả, bước đầu là một nhân viên xã hội cần nên tạo
niềm tin cho họ, có thể bằng cách quan tâm, thăm hỏi một cách ân cần ”.
Anh Nguyễn Văn Đen chia sẻ thêm: “Nên lắng nghe và đồng cảm với
bệnh nhân, hơn ai khác đối với những người có hoàn cảnh khó khăn họ rất cần
159
sự đồng cảm”.
Chị Mai Kim Tuyến – Cử nhân điều dƣỡng nói:“Tổ công tác xã hội trong
bệnh viện được thành lập, tuy nhiên các thành viên trong tổ công tác xã hội là
những người vừa kiêm nhiệm giữa hai bộ phận vừa là thành viên tại tổ công tác xã
hội, vừa làm việc tại các khoa phòng nên công việc của họ rất áp lực”.
Mô hình hoạt động chủ yếu tập trung vào công tác xã hội cá nhân là chính.
Công tác xã hội trong bệnh viện là các hoạt động hỗ trợ ngƣời bệnh, ngƣời nhà
ngƣời bệnh và các nhân viên y tế trong bệnh viện nhằm giải quyết các vấn đề xã hội
và tâm lý liên quan đến bệnh tật và quá trình khám chữa bệnh. Hoạt động của mô
hình có nhiều lợi thế do tổ công tác xã hội gồm 12 ngƣời đƣợc chia làm 4 nhóm:
nhóm lấy thông tin, nhóm chăm sóc ca, nhóm chăm sóc bệnh nhân, nhóm vận động
nguồn lực nên hoạt động sẽ dễ hơn. Việc hoạt động giữa tổ công tác xã hội và bệnh
nhân đƣợc phân nhóm rõ ràng, góp phần hoạt động hiệu quả và thực hiện tốt vai trò
của nhân viên công tác xã hội. Muốn tiếp cận và mang lại hiệu quả hoạt động nhân
viên công tác xã hội nên thực sự thấu hiểu và đồng cảm với bệnh nhân, để từ đó
việc tiếp cận và thu thập thông tin mới trở nên dễ dàng và mang lại hiệu quả.
Việc kết nối nguồn lực ban đầu gặp nhiều khó khăn. Anh Nguyễn Văn Đen
cho biết: “Ban đầu mô hình mới thành lập chưa được mọi người biết tới, họ chưa
tin tương vào mô hình nên các nhà tài hảo tâm chỉ muốn tiếp sức trực tiếp cho bệnh
nhân, mọi người chỉ nghĩ nghề công tác xã hội chỉ là công tác từ thiện”. Kết nối
nguồn lực có thể bằng cách trực tiếp thông qua xin thông tin và chủ động liên hệ
bằng việc phát tờ rơi, thƣ ngõ với các nguồn lực, tự vận động nguồn lực, các nguồn
kết nối không đƣợc thì bệnh viện sẽ hỗ trợ. Cụ thể trƣờng hợp gia đình khó khăn
chuẩn bị đƣa bệnh nhân về lo hậu sự nhƣng không có kinh phí thuê xe, cần sự hỗ trợ
từ bệnh viện thì tổ công tác xã hội sẽ tham mƣu với giám đốc bệnh viện để hỗ trợ xe
cho thân nhân đƣa bệnh nhân về nhà từ kinh phí của bệnh viện hoặc trƣờng hợp có
bệnh nhân tử vong tại bệnh viên nhƣng không có thân nhân, sẽ kết hợp cùng chính
quyền địa phƣơng lo hậu sự.
Tổng cộng số nhân viên làm việc tại mô hình là 12 ngƣời, 2 ngƣời chuyên
ngành công tác xã hội còn lại là điều dƣỡng, cử nhân, bác sĩ tại bệnh viện kết hợp
lại để thành lập, nhân viên còn thiếu chuyên môn kĩ năng, kiến thức về công tác xã
160
hội. Trƣớc khi thành lập đƣợc mô hình tình hình tại bệnh viện gặp nhiều khó khăn
trong quá trình tiếp sức bệnh nhân đến thăm khám chữa bệnh, chủ yếu nằm bên các
phòng ban tƣ vấn, khi thành lập mô hình thì nhân viên chuyên về ngành công tác xã
hội trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long còn rất hạn chế.
Thành tựu đạt đƣợc của mô hình công tác xã hội trong bệnh viện tại Trung
tâm công tác xã hội Vĩnh Long:
Từ khi mô hình thành lập đến nay đã hỗ trợ trên 10 trƣờng hợp cá nhân, bệnh
nhân có hoàn cảnh khó khăn khi điều trị tại bệnh viện, mô hình đã kết nối thành
công với đội ngũ cộng tác viên tại địa phƣơng, đã thực hiện tốt nhiệm vụ đƣa các
đối tƣợng ngƣời già neo đơn, trẻ em bị bỏ rơi, ngƣời bị tâm thần, phụ nữ bị bạo
hành gia đình vào trung tâm.
2.4. Kiến nghị giải pháp phát triển mô hình công tác xã hội bệnh viện tại
Trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long
2.4.1. Về phía trung tâm
Tăng cƣờng mở những lớp tập huấn về các kĩ năng kiến thức liên quan đến
công tác xã hội cho nhân viên.
Thƣờng xuyên kiểm tra, đánh giá, năng lực của nhân viên tại trung tâm để có
hƣớng hỗ trợ cho nhân viên kịp thời.
2.4.2. Về phía bệnh viện
Tạo điều kiện tốt nhất để nhân viên xã hội phát huy vai trò của mình tại tổ
công tác xã hội trong bệnh viện nhƣ kết nối nguồn lực, kết nối đội ngũ cộng tác viên
tiếp sức ngƣời bệnh, tiến hành điều tra, khảo sát nhu cầu ngƣời bệnh giữa tổ công
tác xã hội và các khoa phòng trong bệnh viện.
Thƣờng xuyên mở các lớp tập huấn về các kĩ năng, kiến thức liên quan đến
công tác xã hội trong bệnh viện cho nhân viên.
Thành lập nhóm thân nhân, bệnh nhân đang chăm sóc và điều trị nội trú tại
bệnh viện.
Bệnh viện xây dựng cơ chế làm việc giữa các thành viên trong nhóm điều trị;
chính sách rõ ràng cho nhân viên công tác xã hội bệnh viện.
161
2.4.3. Về phía nhân viên của tổ công tác xã hội
Tiếp tục học tập nâng cao trình độ chuyên môn về công tác xã hội đặc biệt là
công tác xã hội trong bệnh viện.
Thƣờng xuyên tham gia các lớp ngắn hạn chuyên sâu về lĩnh vực công tác xã
hôi trong bệnh viện
3. Kết luận
Công tác xã hội bệnh viện trong việc chăm sóc và hỗ trợ cho bệnh nhân
nhằm phát huy hiệu quả sẽ góp phần thay đổi nhận thức và thúc đẩy hành vi tích
cực, ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động tiêu cực ảnh hƣởng tới mối quan hệ, tạo
điều kiện thuận lợi và nâng cao hiệu quả trong hoạt động khám, chữa bệnh cho
ngƣời dân. Với những lời thăm hỏi ân cần, những lời khuyên hữu ích, nhân viên xã
hội sẽ giúp ngƣời bệnh giảm bớt cảm giác đau đớn, không bị rơi vào cảm giác bị bỏ
rơi, xa lánh. Đây là một công việc nhỏ nhƣng mang lại hiệu quả lớn. Đồng thời coi
đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành bởi bệnh nhân không phải là
gánh nặng của xã hội hay của nền kinh tế, cộng đồng sẽ tạo điều kiện cho bệnh nhân
sống vui, sống khỏe và sống có ích.
Tài liệu tham khảo
[1]. Đỗ Thị Thảo (2016), Bài giảng Công tác xã hội trong bệnh viện (Dùng cho đào
tạo Cử nhân Công tác xã hội), Trƣờng Đại học Đồng Tháp (Lƣu hành nội bộ).
[2]. Bộ Y tế (2015), Kỷ yếu Hội thảo phát triển nghề công tác xã hội trong ngành Y
tế, tr.11.
[3]. Dự án “Nâng cao năng lực cho nhân viên Công tác xã hội cơ sở ở TP Hồ Chí
Minh”, tháng 7/2012.
[4]. Đề án Phát triển nghề công tác xã hội trong ngành Y tế giai đoạn 2011-2020,
năm 2011.
[5]. Kỷ yếu Hội thảo khoa học Công tác xã hội trong bệnh viện, Những vấn đề lý
luận và thực tiễn thực hành, Nxb. Đại học Quốc Gia TPHCM, 2016.
162
[6]. Thông tƣ 43- Bộ Y Tế (ngày 26/11/2015) “Quy định nhiệm vụ và hình thức tổ
chức thực hiện nhiệm vụ Công tác xã hội của bệnh viện”
163
13 trang
20960
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mô hình công tác xã hội trong bệnh viện tại Trung tâm công tác xã hội tỉnh Vĩnh Long", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mo_hinh_cong_tac_xa_hoi_trong_benh_vien_tai_trung_tam_cong_t.pdf
