Mở rộng cơ hội việc làm cho người khuyết tật thông qua phát triển nền tảng số tại Việt Nam
ꢀ661ꢁꢂꢃꢄꢅꢆꢇꢈꢉꢈ
TẠPꢀCHÍ
QUẢNꢀLÝ
ꢀꢁꢀKINHꢀTẾꢀQUỐCꢀTẾ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế
Trangꢀchủ:ꢀhttp://tapchi.ftu.edu.vn
MỞꢀRỘNGꢀCƠꢀHỘIꢀVIỆCꢀLÀMꢀCHOꢀNGƯỜIꢀKHUYẾTꢀTẬTꢀ
THÔNGꢀQUAꢀPHÁTꢀTRIỂNꢀNỀNꢀTẢNGꢀSỐꢀTẠIꢀVIỆTꢀNAM
DươngꢀThịꢀHoàiꢀNhungꢃ
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
LêꢀTháiꢀPhong
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
TrầnꢀThịꢀNgọcꢀHạnh
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀTâyꢀNguyên,ꢀThànhꢀphốꢀBuônꢀMaꢀThuột,ꢀViệtꢀNam
NguyễnꢀThịꢀKhánhꢀChi
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
TháiꢀThanhꢀHà
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
Ngàyꢀnhận:ꢀ05/08/2021;ꢀNgàyꢀhoànꢀthànhꢀbiênꢀtập:ꢀꢀꢁꢂꢃꢄꢂꢅꢃꢅꢀꢆꢇNgàyꢀduyệtꢀđăng:ꢀꢅꢈꢂꢃꢄꢂꢅꢃꢅꢀ
Tómꢀtắt:ꢀNềnꢀtảngꢀsốꢀ(NTS)ꢀđượcꢀkỳꢀvọngꢀlàꢀcôngꢀcụꢀhữuꢀhiệuꢀgiúpꢀmởꢀrộngꢀcơꢀ
hộiꢀviệcꢀlàmꢀvàꢀhòaꢀnhậpꢀvớiꢀxãꢀhộiꢀhiệnꢀnay.ꢀĐểꢀchungꢀtayꢀcùngꢀChínhꢀphủꢀViệtꢀ
NamꢀthựcꢀhiệnꢀcamꢀkếtꢀquốcꢀtếꢀCôngꢀướcꢀcủaꢀLiênꢀHợpꢀQuốcꢀvềꢀQuyềnꢀcủaꢀngườiꢀ
khuyếtꢀtậtꢀ(NKT)ꢀvàꢀhỗꢀtrợꢀhọꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng,ꢀcácꢀtácꢀgiảꢀphânꢀtíchꢀ
mởꢀrộngꢀcơꢀhộiꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKT,ꢀtừꢀđóꢀđềꢀxuấtꢀcácꢀyêuꢀcầuꢀvềꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀ
tạiꢀViệtꢀNamꢀdựaꢀtrênꢀ4ꢀkhíaꢀcạnhꢀvềꢀxãꢀhội,ꢀcôngꢀnghệ,ꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀđộngꢀcơ.ꢀBàiꢀ
viếtꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀtínhꢀgồmꢀthuꢀthậpꢀdữꢀliệuꢀđịnhꢀtínhꢀthứꢀ
cấpꢀvàꢀsơꢀcấp.ꢀDữꢀliệuꢀsơꢀcấpꢀđượcꢀthuꢀthậpꢀtừꢀ76ꢀcuộcꢀphỏngꢀvấnꢀsâuꢀvàꢀ103ꢀcuộcꢀ
khảoꢀsátꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀ4ꢀnhómꢀđốiꢀtượngꢀgồmꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀlàꢀNKT,ꢀcácꢀdoanhꢀ
nghiệpꢀ(DN),ꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀNKTꢀvàꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀnhàꢀnướcꢀtạiꢀ
4ꢀtỉnh/thànhꢀphốꢀbaoꢀgồmꢀHàꢀNội,ꢀQuảngꢀNinh,ꢀThừaꢀThiênꢀHuếꢀvàꢀBuônꢀMaꢀ
Thuột.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcóꢀthểꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀnhằmꢀthúcꢀđẩyꢀsựꢀhòaꢀnhậpꢀcộngꢀ
đồngꢀvàꢀtạoꢀcôngꢀănꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.
Từꢀkhóa:ꢀNgườiꢀkhuyếtꢀtật,ꢀNềnꢀtảngꢀsố,ꢀViệcꢀlàm
ꢀꢀ Tácꢀgiảꢀliênꢀhệ,ꢀEmail:ꢀnhung[email protected]
ꢀꢁꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
EXPANDINGꢀJOBꢀOPPORTUNITIESꢀFORꢀꢂ
PEOPLEꢀWITHꢀDISABILITIESꢀTHROUGHꢀDEVELOPINGꢀꢂ
AꢀDIGITALꢀPLATFORMꢀINꢀVIETNAM
Abstract:ꢀTheꢀdigitalꢀplatformꢀisꢀexpectedꢀtoꢀbeꢀanꢀeꢁectiveꢀtoolꢀtoꢀhelpꢀpeopleꢀ
withꢀdisabilitiesꢀ(PWDs)ꢀexpandꢀtheirꢀjobꢀopportunitiesꢀandꢀintegrateꢀintoꢀsociety.ꢀ
Toꢀ joinꢀ handsꢀ withꢀ theꢀ Vietnameseꢀ governmentꢀ toꢀ implementꢀ internationalꢀ
commitmentsꢀtoꢀtheꢀUnitedꢀNationsꢀConventionꢀonꢀtheꢀRightsꢀofꢀPersonsꢀwithꢀ
DisabilitiesꢀandꢀtoꢀsupportꢀPWDsꢀtoꢀparticipateꢀinꢀtheꢀlaborꢀmarket,ꢀtheꢀauthorsꢀ
haveꢀconductedꢀaꢀresearchꢀproposalꢀofꢀdigitalꢀplatformꢀrequirementsꢀtoꢀexpandꢀ
employmentꢀopportunitiesꢀforꢀPWDsꢀinꢀVietnamꢀbasedꢀonꢀ4ꢀaspectsꢀofꢀsociety,ꢀ
technology,ꢀꢂnanceꢀandꢀmotivation.ꢀTheꢀstudyꢀusesꢀqualitativeꢀresearchꢀmethodsꢀ
includingꢀprimaryꢀandꢀsecondaryꢀqualitativeꢀdataꢀcollection.ꢀPrimaryꢀdataꢀwereꢀ
collectedꢀ fromꢀ 76ꢀ in-depthꢀ interviewsꢀ andꢀ 103ꢀ surveysꢀ focusingꢀ onꢀ 4ꢀ groupsꢀ
ofꢀ employees:ꢀ PWDs,ꢀ enterprises,ꢀ representativesꢀ ofꢀ PWDs'ꢀ organizationsꢀ andꢀ
representativesꢀ ofꢀ stateꢀ agenciesꢀ inꢀ 4ꢀ provinces/citiesꢀ includingꢀ Hanoi,ꢀ Quangꢀ
Ninh,ꢀThuaꢀThienꢀ Hue,ꢀ andꢀBuonꢀ MaꢀThuot.ꢀResearchꢀ resultsꢀcanꢀ beꢀ usedꢀtoꢀ
promoteꢀcommunityꢀintegrationꢀandꢀcreatingꢀjobsꢀforꢀPWDsꢀinꢀVietnam.
Keywords:ꢀJobs,ꢀPeopleꢀwithꢀDisabilities,ꢀDigitalꢀPlatforms
1.ꢀGiớiꢀthiệu
Việcꢀlàmꢀđóngꢀvaiꢀtròꢀtrungꢀtâmꢀtrongꢀxãꢀhội,ꢀchoꢀphépꢀmọiꢀngườiꢀđóngꢀgópꢀvàoꢀ
sựꢀphátꢀtriểnꢀkinhꢀtếꢀvàꢀtạoꢀthuꢀnhậpꢀchoꢀngườiꢀlaoꢀđộngꢀ(UNDPꢀViệtꢀNam,ꢀ2020).ꢀ
Chínhꢀvìꢀvậy,ꢀtìnhꢀtrạngꢀviệcꢀlàmꢀcũngꢀphảnꢀánhꢀmứcꢀđộꢀthamꢀgiaꢀtoànꢀdiệnꢀvàꢀđốiꢀ
xửꢀbìnhꢀđẳngꢀđốiꢀvớiꢀNKT.ꢀViệcꢀlàmꢀkhôngꢀchỉꢀgiúpꢀNKTꢀtựꢀnuôiꢀsốngꢀbảnꢀthânꢀmàꢀ
cònꢀđảmꢀbảoꢀchoꢀsựꢀbềnꢀvữngꢀcủaꢀcảꢀgiaꢀđìnhꢀhọ,ꢀgiúpꢀhọꢀcảmꢀthấyꢀcóꢀgiáꢀtrị,ꢀcóꢀ
ýꢀnghĩaꢀtrongꢀxãꢀhộiꢀvàꢀtựꢀtinꢀhơnꢀvàoꢀkhảꢀnăngꢀcủaꢀmình.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀtrênꢀthựcꢀtế,ꢀ
NKTꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀcủaꢀhọꢀvẫnꢀcònꢀnhiềuꢀhạnꢀchếꢀtrongꢀviệcꢀtiếpꢀcậnꢀcácꢀcơꢀhộiꢀviệcꢀ
làm,ꢀdoꢀvậy,ꢀvẫnꢀchưaꢀthoátꢀkhỏiꢀtìnhꢀtrạngꢀđóiꢀnghèoꢀ(UNDESA,ꢀ2018).
SựꢀthamꢀgiaꢀcủaꢀNKTꢀvàoꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀcóꢀthểꢀđóngꢀgópꢀđángꢀkểꢀchoꢀnềnꢀ
kinhꢀtếꢀcủaꢀđấtꢀnước.ꢀCácꢀquốcꢀgiaꢀcóꢀthểꢀmấtꢀđiꢀtừꢀ1-7%ꢀGDPꢀnếuꢀNKTꢀkhôngꢀ
đượcꢀtạoꢀđiềuꢀkiệnꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀ(ILO,ꢀ2019).ꢀTheoꢀKhảoꢀsátꢀ
quốcꢀgiaꢀvềꢀNKTꢀnămꢀ2016ꢀ(GSO,ꢀ2016),ꢀNKTꢀchiếmꢀ7%ꢀdânꢀsốꢀởꢀViệtꢀNam.ꢀƯớcꢀ
tínhꢀcóꢀkhoảngꢀ6,2ꢀtriệuꢀNKTꢀvàꢀconꢀsốꢀnàyꢀđangꢀgiaꢀtăngꢀdoꢀtìnhꢀtrạngꢀgiàꢀhóaꢀdânꢀ
sốꢀvàꢀhậuꢀquảꢀcủaꢀtaiꢀnạnꢀgiaoꢀthông.ꢀĐạiꢀdịchꢀCOVID-19ꢀcũngꢀđượcꢀdựꢀbáoꢀsẽꢀgâyꢀ
raꢀtácꢀđộngꢀlâuꢀdàiꢀđốiꢀvớiꢀviệcꢀlàmꢀcủaꢀNKT.ꢀĐạiꢀdịchꢀCOVID-19ꢀđãꢀkhiếnꢀ30%ꢀ
NKTꢀbịꢀmấtꢀviệcꢀlàm,ꢀ49%ꢀbịꢀcắtꢀgiảmꢀgiờꢀlàmꢀvàꢀ59%ꢀbịꢀgiảmꢀlương.ꢀĐaꢀsốꢀNKTꢀ
(71%ꢀsốꢀngườiꢀcóꢀviệcꢀlàmꢀthamꢀgiaꢀtrảꢀlời)ꢀđangꢀlàmꢀcácꢀcôngꢀviệcꢀmùaꢀvụꢀhoặcꢀ
khôngꢀchínhꢀthức,ꢀnênꢀthuꢀnhậpꢀrấtꢀbấpꢀbênhꢀ(UNDPꢀViệtꢀNam,ꢀ2020).
ViệtꢀNamꢀlàꢀmộtꢀtrongꢀnhữngꢀnướcꢀđầuꢀtiênꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀkýꢀCôngꢀướcꢀcủaꢀLiênꢀ
HợpꢀQuốcꢀvềꢀQuyềnꢀcủaꢀNKTꢀ(CPRD,ꢀ2015).ꢀGầnꢀđây,ꢀViệtꢀNamꢀđãꢀgiaꢀnhậpꢀCôngꢀ
ướcꢀ159ꢀcủaꢀILOꢀvềꢀTáiꢀthíchꢀứngꢀNghềꢀnghiệpꢀvàꢀViệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀ(ILO,ꢀ2019),ꢀ
khẳngꢀđịnhꢀmạnhꢀmẽꢀhơnꢀnữaꢀcamꢀkếtꢀcủaꢀViệtꢀNamꢀtrongꢀviệcꢀđảmꢀbảoꢀngườiꢀlaoꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢀꢃ
độngꢀkhuyếtꢀtậtꢀkhôngꢀbịꢀphânꢀbiệtꢀđốiꢀxửꢀvềꢀlaoꢀđộngꢀviệcꢀlàm.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀtheoꢀ
khuyếnꢀnghịꢀcủaꢀUNDPꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀ(2020),ꢀđểꢀđảmꢀbảoꢀviệcꢀthựcꢀhiệnꢀcácꢀquyềnꢀ
đượcꢀquyꢀđịnhꢀtrongꢀCôngꢀướcꢀ“ViệtꢀNamꢀcầnꢀđảmꢀbảoꢀanꢀninhꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀgiáoꢀ
dụcꢀthườngꢀxuyênꢀthôngꢀquaꢀcungꢀcấpꢀcácꢀnềnꢀtảngꢀgiáoꢀdụcꢀvàꢀviệcꢀlàmꢀtrựcꢀtuyếnꢀ
dễꢀdàngꢀtiếpꢀcậnꢀđốiꢀvớiꢀNKT”ꢀ(UNDPꢀViệtꢀNam,ꢀ2020).
NTSꢀtrongꢀnhiềuꢀnămꢀđãꢀthựcꢀhiệnꢀvaiꢀtròꢀlàꢀkênhꢀtrungꢀgianꢀkếtꢀnốiꢀtrungꢀtâmꢀ
thươngꢀmạiꢀvớiꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀvàꢀđốiꢀtác,ꢀgiúpꢀcácꢀbáoꢀgiấyꢀkếtꢀnốiꢀvớiꢀcácꢀnhàꢀ
quảngꢀcáo.ꢀTheoꢀbáoꢀcáoꢀkhảoꢀsátꢀtoànꢀcầuꢀ(Evansꢀ&ꢀGawer,ꢀ2016),ꢀgiờꢀđâyꢀNTSꢀđãꢀ
trởꢀthànhꢀmộtꢀlựcꢀlượngꢀkinhꢀtếꢀquanꢀtrọngꢀvớiꢀtổngꢀgiáꢀtrịꢀthịꢀtrườngꢀlàꢀ4,3ꢀnghìnꢀtỷꢀ
USDꢀvàꢀtạoꢀraꢀviệcꢀlàmꢀcủaꢀítꢀnhấtꢀ1,3ꢀtriệuꢀlaoꢀđộngꢀtrựcꢀtiếpꢀvàꢀhàngꢀtriệuꢀlaoꢀđộngꢀ
giánꢀtiếp.ꢀNTSꢀđượcꢀkỳꢀvọngꢀsẽꢀlàꢀmộtꢀcôngꢀcụꢀhữuꢀhiệuꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀ
tiếpꢀcậnꢀvớiꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng,ꢀxóaꢀbỏꢀnhữngꢀràoꢀcảnꢀvềꢀhoạtꢀđộngꢀthươngꢀmại.
TrướcꢀnhữngꢀkhóꢀkhănꢀvềꢀvấnꢀđềꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀvàꢀvớiꢀmongꢀmuốnꢀcùngꢀ
ChínhꢀphủꢀViệtꢀNamꢀgópꢀphầnꢀthựcꢀhiệnꢀnhữngꢀcamꢀkếtꢀquốcꢀtếꢀbảoꢀvệꢀquyềnꢀlợiꢀ
củaꢀNKT,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀthuộcꢀkhuônꢀkhổꢀđềꢀtàiꢀAus4skillsꢀđãꢀtiếnꢀhànhꢀnghiênꢀ
cứuꢀyêuꢀcầuꢀvềꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀđểꢀmởꢀrộngꢀcơꢀhộiꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀ
Kếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcóꢀthểꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀtrongꢀnghiênꢀcứuꢀchínhꢀsáchꢀcủaꢀcơꢀquanꢀ
chínhꢀphủ,ꢀhướngꢀgiảiꢀphápꢀchoꢀdoanhꢀnghiệpꢀvàꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀkhácꢀtrongꢀviệcꢀ
thúcꢀđẩyꢀsựꢀhòaꢀnhậpꢀcộngꢀđồngꢀvàꢀtạoꢀcôngꢀănꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.
Bàiꢀnghiênꢀcứuꢀsẽꢀtậpꢀtrungꢀđiꢀvàoꢀnhữngꢀnộiꢀdungꢀchínhꢀsau:ꢀ(1)ꢀKhungꢀlýꢀ
thuyếtꢀvềꢀNTSꢀchoꢀNKT;ꢀ(2)ꢀThựcꢀtrạngꢀcácꢀyếuꢀtốꢀảnhꢀhưởngꢀtớiꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀ
NTSꢀcủaꢀNKTꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtạiꢀViệtꢀNam;ꢀ(3)ꢀĐềꢀxuấtꢀyêuꢀcầuꢀkhiꢀ
thiếtꢀkếꢀNTSꢀkếtꢀnốiꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.
2.ꢀKhungꢀlýꢀthuyếtꢀvềꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
2.1ꢀKháiꢀniệmꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀvàꢀcácꢀdạngꢀkhuyếtꢀtật
Kháiꢀniệmꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
NKTꢀlàꢀngườiꢀcóꢀmộtꢀhayꢀnhiềuꢀkhiếmꢀkhuyếtꢀtrênꢀcơꢀthểꢀhoặcꢀtinhꢀthần,ꢀnhữngꢀ
khiếmꢀkhuyếtꢀấyꢀảnhꢀhưởngꢀtrựcꢀtiếpꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀvậnꢀđộngꢀhayꢀtríꢀtuệꢀngườiꢀmắcꢀ
bệnhꢀ(BộꢀLaoꢀđộngꢀ-ꢀThươngꢀbinhꢀvàꢀXãꢀhội,ꢀ2019).ꢀNhữngꢀkhiếmꢀkhuyếtꢀđóꢀgâyꢀ
raꢀnhữngꢀsuyꢀgiảmꢀđángꢀkểꢀvàꢀảnhꢀhưởngꢀlâuꢀdàiꢀđếnꢀđờiꢀsốngꢀcủaꢀhọ.ꢀSựꢀsuyꢀyếuꢀ
vềꢀthểꢀtrạngꢀhayꢀtríꢀtuệꢀcủaꢀNKTꢀsẽꢀlàmꢀgiảmꢀkhảꢀnăngꢀvậnꢀđộng,ꢀgiảmꢀkhảꢀnăngꢀtưꢀ
duyꢀvềꢀnhậnꢀthức.
Cácꢀdạngꢀkhuyếtꢀtật
NKTꢀcóꢀnhữngꢀđặcꢀđiểmꢀcơꢀbảnꢀlàꢀnhómꢀthiểuꢀsốꢀlớnꢀnhấtꢀthếꢀgiớiꢀvàꢀcũngꢀlàꢀmộtꢀ
trongꢀnhữngꢀnhómꢀdễꢀbịꢀtổnꢀthươngꢀnhất.ꢀTheoꢀLuậtꢀNKTꢀ2010,ꢀcácꢀdạngꢀkhuyếtꢀ
tậtꢀgồm:ꢀ(1)ꢀKhuyếtꢀtậtꢀvậnꢀđộng;ꢀ(2)ꢀKhuyếtꢀtậtꢀnghe,ꢀnói;ꢀ(3)ꢀKhuyếtꢀtậtꢀnhìn;ꢀꢇ
(4)ꢀ Khuyếtꢀ tậtꢀ thầnꢀ kinh,ꢀ tâmꢀ thần;ꢀ (5)ꢀ Khuyếtꢀ tậtꢀ tríꢀtuệ;ꢀ (6)ꢀ Khuyếtꢀ tậtꢀ khácꢀꢇ
(BộꢀLaoꢀđộngꢀ-ꢀThươngꢀbinhꢀvàꢀXãꢀhội,ꢀ2019).
ꢀꢄꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
2.2ꢀKháiꢀniệmꢀvàꢀvaiꢀtròꢀcủaꢀnềnꢀtảngꢀsố
Kháiꢀniệmꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
BàiꢀviếtꢀtiếpꢀcậnꢀkháiꢀniệmꢀNTSꢀdựaꢀtrênꢀcáchꢀtiếpꢀcậnꢀvềꢀkinhꢀdoanh.ꢀNềnꢀtảngꢀ
kinhꢀdoanhꢀsốꢀlàꢀmộtꢀloạiꢀhìnhꢀkinhꢀdoanhꢀdựaꢀtrênꢀsựꢀtươngꢀtácꢀtạoꢀraꢀgiáꢀtrịꢀgiữaꢀ
nhữngꢀngườiꢀsảnꢀxuấtꢀvàꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀcuốiꢀcùngꢀ(Parkerꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2016).ꢀNềnꢀ
tảngꢀnàyꢀcungꢀcấpꢀmộtꢀcơꢀsởꢀhạꢀtầngꢀmở,ꢀkhuyếnꢀkhíchꢀsựꢀtươngꢀtácꢀcủaꢀnhữngꢀ
ngườiꢀthamꢀgiaꢀvàꢀthiếtꢀlậpꢀcácꢀđiềuꢀkiệnꢀquảnꢀtrịꢀđốiꢀvớiꢀhọ.ꢀMụcꢀđíchꢀbaoꢀquátꢀcủaꢀ
NTSꢀlàꢀsựꢀkếtꢀhợpꢀhoànꢀhảoꢀgiữaꢀnhữngꢀngườiꢀdùng,ꢀtạoꢀthuậnꢀlợiꢀchoꢀviệcꢀtraoꢀđổiꢀ
hàngꢀhóa,ꢀdịchꢀvụꢀhoặcꢀtiềnꢀtệꢀtrongꢀxãꢀhội,ꢀdoꢀđóꢀchoꢀphépꢀtạoꢀraꢀgiáꢀtrịꢀchoꢀtấtꢀcảꢀ
nhữngꢀngườiꢀthamꢀgiaꢀ(Nguyễnꢀ&ꢀTrịnh,ꢀ2021).
KháiꢀniệmꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀlàꢀNTSꢀcóꢀthểꢀlàꢀmộtꢀtrangꢀweb,ꢀứngꢀdụngꢀdiꢀđộngꢀ
hoặcꢀtàiꢀliệuꢀđiệnꢀtử,ꢀmạngꢀxãꢀhộiꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀhướngꢀvàꢀhiểuꢀmộtꢀcáchꢀdễꢀdàngꢀbởiꢀ
ngườiꢀNKT,ꢀbaoꢀgồmꢀcảꢀnhữngꢀngườiꢀdùngꢀbịꢀkhuyếtꢀtậtꢀvềꢀthịꢀgiác,ꢀthínhꢀgiác,ꢀvậnꢀ
độngꢀhoặcꢀnhậnꢀthứcꢀ(Sachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2015).
Vaiꢀtròꢀcủaꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
VaiꢀtròꢀcủaꢀNTSꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀtrongꢀmộtꢀsốꢀlĩnhꢀvựcꢀquanꢀtrọngꢀnhưꢀgiáoꢀdục,ꢀ
việcꢀlàm,ꢀtiếpꢀcậnꢀvớiꢀcácꢀdịchꢀvụꢀcông,ꢀvàꢀtiếpꢀcậnꢀtàiꢀchính.ꢀĐâyꢀlàꢀnhữngꢀvíꢀdụꢀvềꢀ
vaiꢀtròꢀcủaꢀviệcꢀứngꢀdụngꢀrộngꢀrãiꢀNTSꢀtrongꢀviệcꢀthúcꢀđẩyꢀsựꢀhòaꢀnhậpꢀcủaꢀNKT.
Giáoꢀdụcꢀlàꢀnềnꢀtảngꢀcủaꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀkinhꢀtế.ꢀHọcꢀtrựcꢀtuyếnꢀvàꢀgiáoꢀdụcꢀtrựcꢀ
tuyếnꢀhiệnꢀđangꢀđượcꢀxemꢀnhưꢀmộtꢀthịꢀtrườngꢀphátꢀtriển,ꢀđãꢀvượtꢀraꢀngoàiꢀthửꢀ
nghiệmꢀvàꢀđạtꢀđượcꢀsựꢀtínꢀnhiệmꢀcủaꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀ(Gallagherꢀ&ꢀLaBrie,ꢀ2012).ꢀ
NTSꢀđangꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀđểꢀcungꢀcấpꢀcácꢀhướngꢀdẫnꢀvềꢀhọcꢀtậpꢀbằngꢀcáchꢀđiềuꢀ
chỉnhꢀnộiꢀdungꢀvàꢀquyꢀtrìnhꢀđểꢀđápꢀứngꢀmứcꢀđộꢀsẵnꢀsàngꢀcủaꢀhọcꢀsinhꢀ(Bender,ꢀ
2012).ꢀĐâyꢀchínhꢀxácꢀlàꢀnhữngꢀgìꢀcầnꢀthiếtꢀđểꢀcungꢀcấpꢀmộtꢀtrảiꢀnghiệmꢀhọcꢀtậpꢀ
phongꢀphúꢀchoꢀhọcꢀsinhꢀkhuyếtꢀtật.
NTSꢀđangꢀtrởꢀthànhꢀđộngꢀlựcꢀchínhꢀđểꢀtạoꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀdoꢀsựꢀphổꢀbiếnꢀ
củaꢀcácꢀNTSꢀtrongꢀthếꢀgiớiꢀviệcꢀlàm.ꢀNTSꢀđãꢀthayꢀđổiꢀcáchꢀmọiꢀngườiꢀxâyꢀdựngꢀ
kỹꢀnăng,ꢀtìmꢀkiếmꢀcôngꢀviệc,ꢀthựcꢀhiệnꢀcôngꢀviệc,ꢀtươngꢀtácꢀvớiꢀđồngꢀnghiệpꢀvàꢀ
kháchꢀhàngꢀvàꢀcáchꢀhọꢀnhậnꢀvàꢀsửꢀdụngꢀcácꢀlợiꢀíchꢀtạiꢀnơiꢀlàmꢀviệcꢀ(Rajaꢀ&ꢀcộngꢀ
sự,ꢀ2013).ꢀNKTꢀkhiꢀcóꢀthểꢀtiếpꢀcậnꢀvớiꢀnhữngꢀcôngꢀnghệꢀNTS,ꢀhọꢀcóꢀthểꢀtiếpꢀcậnꢀ
cũngꢀnhưꢀcóꢀcácꢀcơꢀhộiꢀđểꢀhọcꢀhỏiꢀvàꢀxâyꢀdựngꢀcácꢀkỹꢀnăngꢀcôngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀ
(SamantꢀRajaꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2014).ꢀNTSꢀcóꢀthểꢀgiúpꢀtạoꢀsânꢀchơiꢀbìnhꢀđẳngꢀchoꢀNKTꢀ
ởꢀtấtꢀcảꢀcácꢀgiaiꢀđoạnꢀcủaꢀquãngꢀthờiꢀgianꢀlaoꢀđộng,ꢀtừꢀlúcꢀtuyểnꢀdụng,ꢀduyꢀtrìꢀcôngꢀ
việcꢀvàꢀthăngꢀtiến.
Việcꢀnhậnꢀthứcꢀvàꢀthựcꢀhiệnꢀcácꢀquyềnꢀconꢀngườiꢀvàꢀquyềnꢀcôngꢀdânꢀgắnꢀbóꢀmậtꢀ
thiếtꢀvớiꢀnhauꢀthôngꢀquaꢀviệcꢀthamꢀgiaꢀbầuꢀcử,ꢀthamꢀgiaꢀcácꢀcuộcꢀthảoꢀluậnꢀcôngꢀ
dân,ꢀtiếpꢀcậnꢀdịchꢀvụꢀcông.ꢀNTSꢀgiúpꢀhiệnꢀthựcꢀhóaꢀcácꢀquyềnꢀcủaꢀNKTꢀnhưꢀhọꢀcóꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢀꢅ
thểꢀbầuꢀcửꢀtrựcꢀtuyến,ꢀtiếpꢀcậnꢀcácꢀdịchꢀvụꢀcôngꢀtrựcꢀtuyếnꢀtrênꢀcổngꢀthôngꢀtinꢀđiệnꢀ
tửꢀcủaꢀchínhꢀphủ.
Việcꢀsửꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀtrongꢀviệcꢀcungꢀcấpꢀcácꢀdịchꢀvụꢀtàiꢀchínhꢀthôngꢀquaꢀ
ngânꢀhàngꢀđiệnꢀtửꢀđãꢀgiúpꢀNKTꢀvượtꢀquaꢀcácꢀràngꢀbuộcꢀcủaꢀmôiꢀtrườngꢀvậtꢀlýꢀtrongꢀ
việcꢀtiếpꢀcậnꢀcácꢀtổꢀchứcꢀvàꢀdịchꢀvụꢀtàiꢀchính.ꢀGiờꢀđây,ꢀviệcꢀcungꢀcấpꢀdịchꢀvụꢀchoꢀ
nhữngꢀNKTꢀtrởꢀnênꢀdễꢀdàngꢀhơnꢀsửꢀdụngꢀngânꢀhàngꢀInternet,ꢀngânꢀhàngꢀquaꢀđiệnꢀ
thoại,ꢀngânꢀhàngꢀdiꢀđộng,ꢀATM.
Đặcꢀđiểmꢀcủaꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
NTSꢀchoꢀNKTꢀcầnꢀcóꢀđặcꢀđiểmꢀđểꢀcóꢀthểꢀsửꢀdụngꢀnhiềuꢀhìnhꢀthứcꢀgiaoꢀtiếpꢀ
phùꢀhợpꢀvớiꢀnhữngꢀđặcꢀđiểmꢀkhuyếtꢀtậtꢀkhácꢀnhauꢀnhưꢀbằngꢀgiọngꢀnói,ꢀvănꢀbản,ꢀ
videoꢀđểꢀgiúpꢀNKTꢀhiểuꢀvàꢀđóngꢀgópꢀthôngꢀtinꢀtrựcꢀtiếpꢀhoặcꢀtươngꢀtácꢀtừꢀxa.ꢀNKTꢀ
thườngꢀgặpꢀphảiꢀnhữngꢀràoꢀcảnꢀkhiꢀgiaoꢀtiếpꢀbằngꢀvănꢀbảnꢀhoặcꢀbằngꢀlờiꢀnóiꢀtheoꢀ
cáchꢀtruyềnꢀthống.
NTSꢀcầnꢀđảmꢀbảoꢀtínhꢀsẵnꢀcóꢀvàꢀphùꢀhợpꢀkhảꢀnăngꢀchiꢀtrảꢀcủaꢀNKT.ꢀSựꢀphátꢀtriểnꢀ
nhanhꢀchóngꢀcủaꢀcôngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀvàꢀđặcꢀbiệtꢀlàꢀNTSꢀđãꢀlàꢀmộtꢀđộngꢀlựcꢀđộtꢀ
pháꢀtrongꢀlĩnhꢀvựcꢀhỗꢀtrợꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀthíchꢀứngꢀvìꢀchúngꢀđãꢀmangꢀlạiꢀnhiềuꢀchứcꢀ
năngꢀchuyênꢀbiệtꢀnàyꢀtrongꢀphạmꢀviꢀcủaꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀnóiꢀchungꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀcáꢀ
nhân.ꢀTácꢀđộngꢀquanꢀtrọngꢀnhấtꢀcủaꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀnàyꢀdựaꢀtrênꢀchiꢀphíꢀvàꢀsựꢀsẵnꢀcóꢀ
củaꢀcôngꢀnghệꢀcóꢀthểꢀtiếpꢀcậnꢀchoꢀnhữngꢀNKT.
2.3ꢀCấuꢀtrúcꢀvềꢀthiếtꢀkếꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
NTSꢀđượcꢀkỳꢀvọngꢀlàꢀcôngꢀcụꢀhữuꢀhiệuꢀgiúpꢀmởꢀrộngꢀcơꢀhộiꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀ
vàꢀxóaꢀbỏꢀnhữngꢀràoꢀcảnꢀvềꢀkhôngꢀgianꢀvậtꢀlýꢀmàꢀNKTꢀphảiꢀđốiꢀmặtꢀ(UNDPꢀViệtꢀ
Nam,ꢀ2020).ꢀTuyꢀnhiên,ꢀchúngꢀtaꢀcầnꢀxácꢀđịnhꢀcácꢀđiềuꢀkiệnꢀcầnꢀđượcꢀcânꢀnhắcꢀkhiꢀ
thiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀnhữngꢀNKT,ꢀdoꢀđóꢀgiúpꢀcácꢀnhàꢀthiếtꢀkếꢀcânꢀbằngꢀsânꢀchơiꢀgiữaꢀ
nhữngꢀNKTꢀvàꢀnhữngꢀngườiꢀkhôngꢀkhuyếtꢀtật.ꢀNghiênꢀcứuꢀnàyꢀdựaꢀtrênꢀkhungꢀlýꢀ
thuyếtꢀcủaꢀSachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2015)ꢀvềꢀđiềuꢀkiệnꢀcầnꢀcânꢀnhắcꢀkhiꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀ
choꢀNKT,ꢀbaoꢀgồmꢀcácꢀkhíaꢀcạnhꢀxãꢀhội,ꢀkỹꢀthuật,ꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀđộngꢀcơꢀ(Hìnhꢀ1).
Khíaꢀcạnhꢀxãꢀhội
NKTꢀbịꢀảnhꢀhưởngꢀbởiꢀcơꢀchếꢀxãꢀhội,ꢀdẫnꢀđếnꢀthiếuꢀvềꢀcácꢀnguồnꢀtàiꢀnguyênꢀtứcꢀ
thờiꢀ(Corkerꢀ&ꢀShakespeare,ꢀ2002).ꢀDânꢀsốꢀtăngꢀnhanhꢀdẫnꢀđếnꢀmấtꢀcânꢀbằngꢀcácꢀ
cơꢀhội.ꢀĐiềuꢀnàyꢀđượcꢀphảnꢀánhꢀởꢀmọiꢀtầngꢀlớpꢀtrongꢀxãꢀhội,ꢀbaoꢀgồmꢀcảꢀtrườngꢀ
học,ꢀnơiꢀlàmꢀviệc,ꢀvàꢀsânꢀchơi.ꢀSựꢀmấtꢀcânꢀbằngꢀnàyꢀdẫnꢀđếnꢀsựꢀbấtꢀbìnhꢀđẳngꢀvềꢀ
tínhꢀsẵnꢀcóꢀcủaꢀcôngꢀnghệ.ꢀNghiênꢀcứuꢀcủaꢀSachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2015)ꢀđãꢀchỉꢀraꢀ
cácꢀyếuꢀtốꢀởꢀkhíaꢀcạnhꢀxãꢀhộiꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀgồm:ꢀvănꢀhóa,ꢀ
môiꢀtrường,ꢀxãꢀhộiꢀvàꢀchínhꢀphủ.
Vănꢀhóa:ꢀRấtꢀítꢀkhảꢀnăngꢀnhữngꢀngườiꢀsốngꢀởꢀhaiꢀđịaꢀđiểmꢀkhácꢀnhauꢀsẽꢀcóꢀcơꢀhộiꢀ
tươngꢀtựꢀhoặcꢀhànhꢀviꢀgiốngꢀnhau.ꢀTạiꢀcácꢀquốcꢀgiaꢀphátꢀtriểnꢀvàꢀđangꢀphátꢀtriểnꢀsẽꢀ
ꢀꢆꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
thểꢀhiệnꢀtháiꢀđộꢀkhácꢀnhauꢀđốiꢀvớiꢀcácꢀchínhꢀsáchꢀphúcꢀlợiꢀvàꢀđốiꢀxửꢀvớiꢀNKT.ꢀKhảꢀ
năngꢀsửꢀdụngꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀcủaꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀtrongꢀmôiꢀtrườngꢀkhácꢀbiệtꢀ
vềꢀvănꢀhóaꢀcũngꢀlàꢀmộtꢀchủꢀđềꢀphổꢀbiếnꢀtrongꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀ(Zetterström,ꢀ2012).
Hìnhꢀ1.ꢀYêuꢀcầuꢀđốiꢀvớiꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀdànhꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
Nguồn:ꢀSachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2015)
Môiꢀtrường:ꢀNhữngꢀngườiꢀbịꢀsuyꢀgiảmꢀchứcꢀnăngꢀthườngꢀphảiꢀđốiꢀmặtꢀvớiꢀsựꢀ
bấtꢀthườngꢀcủaꢀmôiꢀtrườngꢀvàꢀnằmꢀngoàiꢀtầmꢀkiểmꢀsoátꢀcủaꢀhọꢀ(Whiteꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ
2010).ꢀNhữngꢀyếuꢀtốꢀmôiꢀtrườngꢀnàyꢀcóꢀthểꢀngănꢀcảnꢀviệcꢀápꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀhoặcꢀ
sửꢀdụng,ꢀdoꢀđóꢀsựꢀhiệnꢀdiệnꢀcủaꢀNTSꢀdànhꢀchoꢀNKTꢀcóꢀthểꢀgiúpꢀhọꢀphầnꢀnàoꢀvượtꢀ
quaꢀnhữngꢀtháchꢀthứcꢀmàꢀmôiꢀtrườngꢀđemꢀlạiꢀ(Rifonꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2013).
Xãꢀhội:ꢀXãꢀhộiꢀlàꢀmộtꢀthànhꢀphầnꢀlớnꢀtrongꢀcấuꢀtrúcꢀxãꢀhộiꢀtổngꢀthểꢀcủaꢀchúngꢀ
ta.ꢀMộtꢀhìnhꢀthứcꢀxãꢀhộiꢀtốtꢀđẹpꢀchoꢀphépꢀtăngꢀcườngꢀsựꢀthamꢀgiaꢀcủaꢀnhữngꢀngườiꢀ
quanꢀtâm.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀnếuꢀthiếuꢀđiꢀsựꢀkhíchꢀlệꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀvềꢀsựꢀtăngꢀcườngꢀhòaꢀnhậpꢀ
choꢀnhữngꢀNKTꢀcóꢀthểꢀlàmꢀtrầmꢀtrọngꢀthêmꢀkhoảngꢀcáchꢀtiếpꢀcậnꢀNTSꢀcủaꢀhọ.ꢀ
Imrieꢀ(1997)ꢀchoꢀrằng,ꢀhiệnꢀnayꢀvấnꢀđềꢀcủaꢀNKTꢀthườngꢀbịꢀxemꢀlàꢀvấnꢀđềꢀcủaꢀmỗiꢀ
cáꢀnhânꢀchứꢀkhôngꢀphảiꢀlàꢀmộtꢀvấnꢀđềꢀđốiꢀvớiꢀxãꢀhộiꢀvàꢀmôiꢀtrườngꢀmàꢀtrongꢀđóꢀcáꢀ
nhânꢀcưꢀtrú.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀnếuꢀchúngꢀtaꢀcóꢀmộtꢀxãꢀhộiꢀtốtꢀđẹpꢀhơn,ꢀcoiꢀvấnꢀđềꢀNKTꢀlàꢀ
vấnꢀđềꢀxãꢀhộiꢀsẽꢀtạoꢀraꢀcácꢀcơꢀhộiꢀphụcꢀhồiꢀchứcꢀnăngꢀchoꢀhọꢀvàꢀcóꢀthểꢀgiúpꢀgiảmꢀ
khoảngꢀcáchꢀvềꢀNTSꢀ(Imrie,ꢀ1997).
Chínhꢀphủ:ꢀCácꢀquyếtꢀđịnhꢀcủaꢀchínhꢀphủꢀvàꢀcơꢀchếꢀphápꢀlýꢀrấtꢀquanꢀtrọngꢀtrongꢀ
việcꢀgiảmꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀNTSꢀhoặcꢀxóaꢀbỏꢀhoànꢀtoànꢀkhoảngꢀcách.ꢀNhiềuꢀnghiênꢀ
cứuꢀđãꢀxemꢀxétꢀcácꢀkhíaꢀcạnhꢀvềꢀchínhꢀphủꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀvềꢀ
côngꢀnghệꢀ(Kellyꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2007)ꢀvàꢀhoạchꢀđịnhꢀchínhꢀsáchꢀđểꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀ(Sloanꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢀꢀ
&ꢀPhipps,ꢀ2003).ꢀCácꢀsángꢀkiếnꢀcủaꢀchínhꢀphủꢀcóꢀthểꢀgiúpꢀtraoꢀquyềnꢀchoꢀnhữngꢀ
ngườiꢀsửꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀđểꢀgiảmꢀbớtꢀkhoảngꢀcáchꢀvềꢀNTSꢀchoꢀNKT.
Khíaꢀcạnhꢀcôngꢀnghệ
CôngꢀnghệꢀlàꢀmộtꢀyếuꢀtốꢀquanꢀtrọngꢀtrongꢀphátꢀtriểnꢀNTS.ꢀTrongꢀkhiꢀnhiềuꢀdạngꢀ
côngꢀnghệꢀtiệnꢀích,ꢀthìꢀkhóꢀkhănꢀcủaꢀkhíaꢀcạnhꢀcôngꢀnghệꢀlàꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀvàꢀsửꢀ
dụngꢀchúng.ꢀNKTꢀthườngꢀthấyꢀrằngꢀcôngꢀnghệꢀphảiꢀđượcꢀcáꢀnhânꢀhóaꢀvàꢀtùyꢀchỉnhꢀ
đểꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀnhuꢀcầuꢀcủaꢀhọꢀ(Hurstꢀ&ꢀTobias,ꢀ2011).ꢀKhiꢀxemꢀxétꢀcácꢀnghiênꢀcứu,ꢀ
cóꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀcôngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀhướngꢀtớiꢀNKTꢀnhưꢀthiếtꢀkếꢀcôngꢀnghệꢀ
choꢀwebꢀdànhꢀchoꢀNKTꢀ(Sevillaꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2007)ꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀtăngꢀcườngꢀkhảꢀ
năngꢀtiếpꢀcậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀsửꢀdụngꢀchoꢀNKTꢀ(Wentzꢀ&ꢀLazar,ꢀ2011).
KhiꢀxemꢀxétꢀkhíaꢀcạnhꢀcôngꢀnghệꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKT,ꢀcầnꢀxemꢀxétꢀtớiꢀ3ꢀnhómꢀ
côngꢀnghệꢀchínhꢀgồmꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợ,ꢀcôngꢀnghệꢀyꢀkhoa,ꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀ
vàꢀgiaoꢀtiếp.
Côngꢀnghệꢀhỗꢀtrợ:ꢀHershꢀ&ꢀJohnsonꢀ(2007)ꢀchoꢀrằngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀlàꢀmộtꢀ
thànhꢀphầnꢀcủaꢀhệꢀthốngꢀxãꢀhộiꢀgiúpꢀthuꢀhẹpꢀkhoảngꢀcáchꢀgiữaꢀnhữngꢀgìꢀNKTꢀ
muốnꢀthựcꢀhiệnꢀsoꢀvớiꢀcơꢀsởꢀhạꢀtầngꢀxãꢀhộiꢀhiệnꢀcóꢀvàꢀchoꢀphépꢀhọꢀcóꢀthểꢀthựcꢀhiện.ꢀ
Trongꢀhệꢀthốngꢀxãꢀhội,ꢀNKTꢀbịꢀảnhꢀhưởngꢀbởiꢀsựꢀvậnꢀhànhꢀcủaꢀhệꢀthốngꢀchứꢀkhôngꢀ
phảiꢀdoꢀsựꢀkhácꢀbiệtꢀcủaꢀNKTꢀvớiꢀngườiꢀkhôngꢀkhuyếtꢀtậtꢀ(Shakespeareꢀ&ꢀWatson,ꢀ
2001).ꢀCôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀcóꢀthểꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀđểꢀkhắcꢀphụcꢀnhữngꢀràoꢀcảnꢀxãꢀhội,ꢀ
cơꢀsởꢀhạꢀtầngꢀvàꢀcácꢀràoꢀcảnꢀkhácꢀmàꢀnhữngꢀNKTꢀphảiꢀtrảiꢀquaꢀnhưꢀràoꢀcảnꢀvềꢀsựꢀ
thamꢀgiaꢀtoànꢀdiệnꢀvàꢀbìnhꢀđẳngꢀtrongꢀmọiꢀmặtꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀ(Hershꢀ&ꢀJohnson,ꢀ2007).ꢀ
Carrꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2001)ꢀchoꢀrằngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀchoꢀphépꢀNKTꢀtiếpꢀtụcꢀcácꢀvaiꢀtròꢀ
củaꢀhọꢀvàꢀđápꢀứngꢀkỳꢀvọngꢀcủaꢀhọꢀvềꢀcuộcꢀsốngꢀmặcꢀdùꢀhọꢀbịꢀkhiếmꢀkhuyếtꢀhoặcꢀ
khuyếtꢀtậtꢀvềꢀthểꢀchất.
Côngꢀnghệꢀyꢀtế:ꢀCôngꢀnghệꢀyꢀtếꢀbaoꢀgồmꢀthiếtꢀbị,ꢀthuốcꢀvàꢀquyꢀtrìnhꢀyꢀtếꢀđượcꢀsửꢀ
dụngꢀtrongꢀchămꢀsócꢀyꢀtếꢀvàꢀhệꢀthốngꢀtổꢀchứcꢀ(Timmermansꢀ&ꢀBerg,ꢀ2003).ꢀTrongꢀ
khiꢀnhữngꢀNKTꢀkhôngꢀnhấtꢀthiếtꢀphảiꢀsửꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀyꢀtế,ꢀcácꢀứngꢀdụngꢀcủaꢀnóꢀ
cóꢀthểꢀlàꢀyếuꢀtốꢀthenꢀchốtꢀtrongꢀviệcꢀgiảmꢀthiểuꢀkhoảngꢀcáchꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀtồnꢀtạiꢀ
trongꢀxãꢀhội.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀtrongꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀhiệnꢀnay,ꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀcôngꢀnghệꢀyꢀ
tếꢀchoꢀNKTꢀchưaꢀnhiều,ꢀmàꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀchỉꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀcảiꢀtiếnꢀcuộcꢀsốngꢀdựaꢀ
trênꢀmôiꢀtrườngꢀcủaꢀngườiꢀdùngꢀ(Chanꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2008).
Côngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀvàꢀtruyềnꢀthông:ꢀNgoàiꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợ,ꢀNKTꢀcũngꢀcóꢀthểꢀ
sửꢀdụngꢀcácꢀhìnhꢀthứcꢀcôngꢀnghệꢀkhácꢀđóꢀlàꢀcôngꢀnghệꢀthôngꢀtinꢀvàꢀtruyềnꢀthông.ꢀVíꢀ
dụꢀmạngꢀxãꢀhội,ꢀcácꢀnềnꢀtảngꢀcungꢀcấpꢀcácꢀđịaꢀđiểmꢀgiaoꢀtiếpꢀkhácꢀnhauꢀchoꢀNKT,ꢀ
đượcꢀchứngꢀminhꢀlàꢀđemꢀlạiꢀlợiꢀíchꢀchoꢀNKTꢀ(Spenceꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2007).ꢀCácꢀnghiênꢀ
cứuꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀvàꢀsửꢀdụngꢀhệꢀthốngꢀthôngꢀtinꢀvàꢀtruyềnꢀthôngꢀ
choꢀNKTꢀcũngꢀđượcꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀđềꢀcậpꢀ(Ellcessor,ꢀ2010).
ꢀꢇꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Khíaꢀcạnhꢀtàiꢀchính
Sựꢀhạnꢀchếꢀvềꢀtàiꢀchínhꢀcóꢀthểꢀảnhꢀhưởngꢀnghiêmꢀtrọngꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀchiꢀdùngꢀ
củaꢀnhữngꢀngườiꢀcóꢀnhuꢀcầuꢀsửꢀdụngꢀcácꢀNTS.ꢀĐốiꢀvớiꢀNKT,ꢀhọꢀcóꢀítꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀ
cậnꢀviệcꢀlàmꢀhơnꢀ(Yeoꢀ&ꢀMoore,ꢀ2003)ꢀdoꢀnhữngꢀhạnꢀchếꢀvềꢀvấnꢀđềꢀtàiꢀchínhꢀcóꢀthểꢀ
khiếnꢀNKTꢀkhôngꢀthểꢀchiꢀtrảꢀchoꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀhoặcꢀcôngꢀnghệꢀyꢀtế,ꢀdoꢀđóꢀlàmꢀ
giaꢀtăngꢀkhoảngꢀcáchꢀvềꢀNTSꢀcủaꢀNKTꢀvàꢀngườiꢀkhôngꢀkhuyếtꢀtật.ꢀKhiꢀxemꢀxétꢀđếnꢀ
cácꢀnghiênꢀcứuꢀtrướcꢀđây,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀnhậnꢀthấyꢀkháꢀítꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀthảoꢀ
luậnꢀvềꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀcácꢀyếuꢀtốꢀtàiꢀchínhꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀtrongꢀviệcꢀsửꢀdụngꢀNTS.
Khíaꢀcạnhꢀvềꢀđộngꢀcơ
Mộtꢀtrongꢀnhữngꢀyếuꢀtốꢀcóꢀảnhꢀhưởngꢀmạnhꢀmẽꢀnhấtꢀtớiꢀviệcꢀchấpꢀnhậnꢀvàꢀsửꢀ
dụngꢀcôngꢀnghệꢀcủaꢀNKTꢀchínhꢀlàꢀđộngꢀcơꢀ(Sachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2015).ꢀNếuꢀNKTꢀ
khôngꢀcóꢀkỹꢀnăngꢀđểꢀsửꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀmộtꢀcáchꢀđầyꢀđủꢀvàꢀkhôngꢀcóꢀđộngꢀcơꢀđểꢀ
thayꢀđổiꢀđiềuꢀnàyꢀtrongꢀthờiꢀgianꢀtới,ꢀthìꢀsựꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀcácꢀyếuꢀtốꢀxãꢀhội,ꢀcôngꢀ
nghệ,ꢀvàꢀtàiꢀchínhꢀsẽꢀlàꢀrấtꢀnhỏ.ꢀThayꢀvàoꢀđó,ꢀđộngꢀcơꢀcủaꢀmộtꢀcáꢀnhânꢀtrởꢀthànhꢀyếuꢀ
tốꢀchínhꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKT.ꢀCấuꢀphầnꢀđộngꢀcơꢀcủaꢀcácꢀcáꢀnhânꢀ
NKTꢀgồmꢀtháiꢀđộ,ꢀnhuꢀcầuꢀgiáoꢀdụcꢀvàꢀmongꢀmuốnꢀtrauꢀdồiꢀkiếnꢀthứcꢀvàꢀkỹꢀnăng.
Tháiꢀđộ:ꢀTháiꢀđộꢀcủaꢀmộtꢀcáꢀnhânꢀthểꢀhiệnꢀnhữngꢀphảnꢀứngꢀcủaꢀhọꢀđốiꢀvớiꢀnhữngꢀ
tìnhꢀhuốngꢀkhóꢀkhănꢀphảiꢀđốiꢀmặt.ꢀPhầnꢀlớn,ꢀtháiꢀđộꢀđượcꢀđịnhꢀhìnhꢀbởiꢀđốiꢀtượng,ꢀ
tìnhꢀhuốngꢀvàꢀtínhꢀcáchꢀ(Maioꢀ&ꢀcộngꢀsự,ꢀ2018),ꢀnhưngꢀcóꢀthểꢀthayꢀđổiꢀtrongꢀsuốtꢀ
cuộcꢀđời.ꢀÝꢀchíꢀmạnhꢀmẽꢀvàꢀtháiꢀđộꢀtíchꢀcựcꢀđãꢀđượcꢀnhìnꢀnhậnꢀởꢀmộtꢀsốꢀNKTꢀvềꢀ
mongꢀmuốnꢀcảiꢀtiếnꢀkhảꢀnăngꢀsửꢀdụngꢀcôngꢀnghệꢀ(Bhattacherjeeꢀ&ꢀPremkumar,ꢀ
2004).ꢀMặtꢀkhác,ꢀnhữngꢀNKTꢀkhôngꢀmuốnꢀphụꢀthuộcꢀvàoꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀvớiꢀmộtꢀ
tháiꢀđộꢀtiêuꢀcựcꢀđốiꢀvớiꢀcôngꢀnghệ.
Nhuꢀcầuꢀgiáoꢀdục,ꢀhọcꢀtậpꢀkiếnꢀthứcꢀvàꢀkỹꢀnăng:ꢀGiáoꢀdụcꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀđòiꢀhỏiꢀ
mộtꢀchươngꢀtrìnhꢀgiảngꢀdạyꢀđặcꢀbiệt,ꢀđượcꢀthiếtꢀkếꢀriêngꢀđểꢀđánhꢀgiáꢀtìnhꢀtrạngꢀtríꢀ
tuệꢀcủaꢀNKT.ꢀỞꢀmộtꢀsốꢀquốcꢀgia,ꢀgiáoꢀdụcꢀlàꢀmiễnꢀphí,ꢀvàꢀtạoꢀraꢀcơꢀhộiꢀkhảꢀthiꢀchoꢀ
NKTꢀcóꢀđượcꢀviệcꢀlàmꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀvàꢀcuộcꢀsốngꢀlànhꢀmạnh.ꢀGiáoꢀdụcꢀcóꢀthểꢀlàꢀ
côngꢀcụꢀđểꢀgiảmꢀthiểuꢀkhoảngꢀcáchꢀvềꢀsửꢀdụngꢀNTSꢀcủaꢀNKTꢀ(Sachdevaꢀ&ꢀcộngꢀ
sự,ꢀ2015)ꢀbằngꢀcáchꢀcungꢀcấpꢀkỹꢀnăngꢀvàꢀkiếnꢀthức.
3.ꢀPhươngꢀphápꢀnghiênꢀcứu
Phươngꢀphápꢀthuꢀthậpꢀdữꢀliệu
ĐểꢀđánhꢀgiáꢀyêuꢀcầuꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀtrongꢀviệcꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀ
độngꢀtạiꢀViệtꢀNam,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀđãꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀtínhꢀ
đểꢀthuꢀthậpꢀdữꢀliệu.ꢀDữꢀliệuꢀđịnhꢀtínhꢀthứꢀcấpꢀđượcꢀthuꢀthậpꢀthôngꢀquaꢀcácꢀvănꢀbảnꢀ
phápꢀluậtꢀvềꢀgiáoꢀdụcꢀnghềꢀnghiệp,ꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀviệcꢀlàmꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀcũngꢀnhưꢀcácꢀ
báoꢀcáo,ꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀlaoꢀđộngꢀlàꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀNgoàiꢀra,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀ
đãꢀtổꢀchứcꢀhộiꢀthảoꢀthamꢀvấnꢀtạiꢀHàꢀNộiꢀ(thángꢀ03/2021)ꢀnhằmꢀthuꢀthậpꢀthêmꢀnhữngꢀ
thôngꢀtinꢀchuyênꢀsâuꢀvàꢀphảnꢀbiệnꢀcủaꢀcácꢀchuyênꢀgiaꢀchoꢀnghiênꢀcứuꢀnày.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢀꢈ
Dữꢀliệuꢀđịnhꢀtínhꢀsơꢀcấpꢀđượcꢀthuꢀthậpꢀtừꢀ76ꢀcuộcꢀphỏngꢀvấnꢀsâuꢀvàꢀ103ꢀcuộcꢀ
khảoꢀsátꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀ4ꢀnhómꢀđốiꢀtượng:ꢀ(i)ꢀNgườiꢀlaoꢀđộngꢀlàꢀNKT,ꢀ(ii)ꢀCácꢀDN,ꢀ
(iii)ꢀĐạiꢀdiệnꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀNKT,ꢀvàꢀ(iv)ꢀĐạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀnhàꢀnước.
Cácꢀcuộcꢀphỏngꢀvấnꢀsâuꢀvàꢀkhảoꢀsátꢀđượcꢀđượcꢀthựcꢀhiệnꢀtừꢀthángꢀ04/2021ꢀtớiꢀ
thángꢀ06/2021ꢀtạiꢀ4ꢀtỉnh/thànhꢀphốꢀbaoꢀgồmꢀHàꢀNội,ꢀQuảngꢀNinh,ꢀThừaꢀThiênꢀ
HuếꢀvàꢀBuônꢀMaꢀThuột.ꢀVềꢀmẫuꢀđánhꢀgiá,ꢀmẫuꢀđảmꢀbảoꢀtínhꢀđạiꢀdiệnꢀcủaꢀNKTꢀ
sinhꢀsốngꢀởꢀkhuꢀvựcꢀđôꢀthịꢀvàꢀnôngꢀthôn.ꢀKhoảngꢀ7%ꢀsốꢀngườiꢀtrảꢀlờiꢀlàꢀngườiꢀ
dânꢀtộcꢀthiểuꢀsốꢀsốngꢀtạiꢀxãꢀEakao,ꢀThànhꢀphốꢀBuônꢀMaꢀThuột.ꢀBảngꢀhỏiꢀđượcꢀ
sửꢀdụngꢀtrongꢀphỏngꢀvấnꢀvàꢀkhảoꢀsátꢀđượcꢀthiếtꢀkếꢀvàꢀgópꢀýꢀbởiꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀ
NKT,ꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀchínhꢀphủꢀvàꢀbảnꢀthânꢀNKT.ꢀBảngꢀhỏiꢀgồmꢀ2ꢀthiếtꢀkế,ꢀ
mộtꢀbảngꢀhỏiꢀdànhꢀchoꢀcácꢀđốiꢀtượngꢀliênꢀquanꢀđếnꢀNKT,ꢀvàꢀmộtꢀbảngꢀhỏiꢀdànhꢀ
choꢀNKT.ꢀBảngꢀhỏiꢀgồmꢀcácꢀthôngꢀtinꢀcáꢀnhânꢀcơꢀbản,ꢀvàꢀ17ꢀcâuꢀhỏiꢀliênꢀquanꢀvềꢀ
NTSꢀchoꢀNKTꢀvàꢀchínhꢀsáchꢀgiúpꢀhọꢀhòaꢀnhậpꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng.ꢀBảngꢀhỏiꢀđượcꢀ
đăngꢀtrựcꢀtuyếnꢀbằngꢀGoogleꢀformꢀvàꢀdùngꢀtrựcꢀtiếpꢀkhiꢀđiꢀkhảoꢀsátꢀvàꢀphỏngꢀvấnꢀ
thựcꢀđịa.
Phươngꢀphápꢀphânꢀtíchꢀvàꢀxửꢀlýꢀdữꢀliệu
Dữꢀliệuꢀsauꢀkhiꢀthuꢀthậpꢀđãꢀđượcꢀnhậpꢀliệu,ꢀlàmꢀsạchꢀvàꢀdùngꢀphầnꢀmềmꢀSPSSꢀ
20.0ꢀđểꢀphânꢀtích.ꢀCácꢀphânꢀtíchꢀthốngꢀkêꢀmôꢀtảꢀđãꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀđểꢀthốngꢀkêꢀmẫuꢀ
nghiênꢀcứuꢀvàꢀcácꢀphânꢀtíchꢀdữꢀliệuꢀkhácꢀcủaꢀnghiênꢀcứu.
Môꢀtảꢀmẫuꢀnghiênꢀcứu
Đốiꢀtượngꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀ4ꢀnhómꢀđốiꢀtượngꢀchủꢀchốtꢀgồmꢀ58%ꢀNKT;ꢀ
5%ꢀDNꢀ(gồmꢀcácꢀDNꢀdoꢀNKTꢀlàmꢀchủ,ꢀcôngꢀtyꢀhoạtꢀđộngꢀtrongꢀlĩnhꢀvựcꢀcôngꢀ
nghệꢀthôngꢀtin,ꢀngânꢀhàng);ꢀ14%ꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀNKTꢀ(nhưꢀSởꢀLaoꢀđộngꢀ
-ꢀThươngꢀbinhꢀvàꢀXãꢀhội,ꢀHộiꢀNKTꢀcấpꢀthànhꢀphố/tỉnh,ꢀphường/xã,ꢀHộiꢀchấtꢀđộcꢀ
daꢀcam,ꢀtrungꢀtâmꢀbảoꢀtrợꢀxãꢀhội,…);ꢀ23%ꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀNhàꢀnước.ꢀCácꢀđốiꢀ
tượngꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀcảꢀđốiꢀtượngꢀphỏngꢀvấnꢀvàꢀtrảꢀlờiꢀkhảoꢀsátꢀtạiꢀ4ꢀđịaꢀ
bànꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀHàꢀNộiꢀchiếmꢀ37%,ꢀQuảngꢀNinhꢀlàꢀ16%,ꢀHuếꢀchiếmꢀ28%ꢀvàꢀ
BuônꢀMaꢀThuộtꢀlàꢀ18%ꢀ(Bảngꢀ1).
ĐểꢀđánhꢀgiáꢀyêuꢀcầuꢀvềꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKT,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀđãꢀthamꢀkhảoꢀ
ýꢀkiếnꢀcủaꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀgồmꢀDN,ꢀlãnhꢀđạoꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀNKT,ꢀđạiꢀdiệnꢀcơꢀ
quanꢀNhàꢀnướcꢀ(chiếmꢀ42%),ꢀvàꢀtậpꢀtrungꢀlấyꢀýꢀkiếnꢀcủaꢀNKTꢀ(chiếmꢀ58%).ꢀĐặcꢀ
điểmꢀcủaꢀnhómꢀNKTꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀ93%ꢀlàꢀdânꢀtộcꢀKinhꢀvàꢀ7%ꢀlàꢀdânꢀ
tộcꢀthiểuꢀsố/ítꢀngười.ꢀĐộꢀtuổiꢀlaoꢀđộngꢀthamꢀgiaꢀnhiềuꢀnhấtꢀtrongꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀꢇ
26-45ꢀtuổiꢀ(chiếmꢀ66%),ꢀnhómꢀtrênꢀ45ꢀtuổiꢀchiếmꢀ29%ꢀvàꢀtừꢀ15-25ꢀtuổiꢀchiếmꢀ5%.ꢀ
ĐâyꢀđềuꢀlàꢀcácꢀnhómꢀNKTꢀtrongꢀđộꢀtuổiꢀlaoꢀđộngꢀvàꢀcóꢀkhảꢀnăngꢀhọcꢀhỏiꢀvàꢀtiếpꢀ
nhậnꢀthôngꢀtinꢀmới.ꢀNKTꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀchủꢀyếuꢀmangꢀkhuyếtꢀtậtꢀvậnꢀđộngꢀ
(97%)ꢀvàꢀchỉꢀcóꢀ1%ꢀlàꢀcácꢀkhuyếtꢀtậtꢀnghe/nói,ꢀnhìnꢀvàꢀthầnꢀkinh.ꢀBởiꢀNKTꢀtrongꢀ
cácꢀnhómꢀkhuyếtꢀtậtꢀnghe/nói,ꢀnhìnꢀvàꢀthầnꢀkinhꢀgặpꢀkhóꢀkhănꢀtrongꢀviệcꢀgiaoꢀtiếpꢀ
ꢀꢉꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
vàꢀhiểuꢀbiếtꢀvềꢀNTSꢀnênꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀbịꢀhạnꢀchếꢀtrongꢀtiếpꢀcậnꢀđốiꢀvớiꢀnhómꢀ
NKTꢀnàyꢀ(Bảngꢀ2).
Bảngꢀ1.ꢀĐốiꢀtượngꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀđịaꢀbànꢀnghiênꢀcứuꢀ(N=179)
Đốiꢀtượngꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứu
NgườiꢀlaoꢀđộngꢀlàꢀNKT
BênꢀliênꢀquanꢀvớiꢀNKT
Doanhꢀnghiệp
Tỷꢀlệꢀ(%)
ꢀꢁ
ꢂꢃ
5
ĐạiꢀdiệnꢀcácꢀtổꢀchứcꢀcủaꢀNKT
Đạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀnhàꢀnước
Địaꢀbànꢀnghiênꢀcứuꢀ
HàꢀNội
14
ꢅꢈ
ꢄ
37
ꢀꢁ
ꢅꢉ
ꢀꢉ
QuảngꢀNinh
Huế
BuônꢀMaꢀThuột
Nguồn:ꢀKhảoꢀsátꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Bảngꢀ2.ꢀĐặcꢀđiểmꢀđốiꢀtượngꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀgiaꢀnghiênꢀcứuꢀ(N=103)
Đặcꢀđiểm
Tỷꢀlệꢀ(%)
Dânꢀtộc
Kinh
ꢄꢈ
7
Thiểuꢀsố/ítꢀngười
15-25ꢀtuổi
Độꢀtuổi
5
26-35ꢀtuổi
ꢈꢀ
35
ꢅꢄ
97
ꢀ
36-45ꢀtuổi
trênꢀ45ꢀtuổi
Loạiꢀkhuyếtꢀtật
Khuyếtꢀtậtꢀvậnꢀđộng
Khuyếtꢀtậtꢀnghe,ꢀnói
Khuyếtꢀtậtꢀnhìn
Khuyếtꢀtậtꢀthầnꢀkinh,ꢀtâmꢀthần
ꢀ
ꢀ
Nguồn:ꢀKhảoꢀsátꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
4.ꢀThựcꢀtrạngꢀcácꢀyếuꢀtốꢀảnhꢀhưởngꢀtớiꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀcủaꢀ
ngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtạiꢀViệtꢀNam
4.1ꢀYếuꢀtốꢀđộngꢀcơ
SựꢀphátꢀtriểnꢀcủaꢀInternetꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀsốꢀđãꢀmởꢀđườngꢀchoꢀsựꢀxuấtꢀhiệnꢀcủaꢀ
nhiềuꢀNTSꢀphụcꢀvụꢀngườiꢀdân.ꢀNTSꢀđãꢀtrởꢀthànhꢀmộtꢀcôngꢀcụꢀkhôngꢀthểꢀthiếuꢀtrongꢀ
cácꢀhoạtꢀđộngꢀhàngꢀngàyꢀnhưꢀgiaoꢀthông,ꢀvậnꢀtải,ꢀyꢀtế,ꢀmuaꢀsắmꢀlươngꢀthực,ꢀđiệnꢀ
nước,ꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀtươngꢀtácꢀxãꢀhội…ꢀĐểꢀhòaꢀnhậpꢀvớiꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀ
hiệnꢀnay,ꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀcũngꢀmongꢀmuốnꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀNTSꢀvớiꢀnhữngꢀđộngꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢀꢊ
cơꢀthúcꢀđẩyꢀnhưꢀthểꢀhiệnꢀtháiꢀđộꢀmuốnꢀhòaꢀnhậpꢀvớiꢀsựꢀphátꢀtriển,ꢀmuốnꢀcóꢀviệcꢀlàmꢀ
vàꢀcóꢀnhuꢀcầuꢀvềꢀgiáoꢀdụcꢀ(Hìnhꢀ2).
Hìnhꢀ2.ꢀCácꢀyếuꢀtốꢀđộngꢀcơꢀthúcꢀđẩyꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀgiaꢀnềnꢀtảngꢀsố
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Theoꢀkếtꢀquảꢀkhảoꢀsátꢀcủaꢀnhómꢀnghiênꢀcứu,ꢀ61%ꢀNKTꢀthểꢀhiệnꢀmongꢀmuốnꢀhòaꢀ
nhậpꢀvớiꢀnềnꢀkinhꢀtếꢀsốꢀvàꢀ51%ꢀmuốnꢀthấyꢀmìnhꢀvẫnꢀlàꢀngườiꢀcóꢀíchꢀkhiꢀđượcꢀhòaꢀ
cùngꢀvớiꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀchung.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀNKTꢀmuốnꢀđượcꢀgiaꢀnhậpꢀnềnꢀkinhꢀtếꢀ
sốꢀvớiꢀmụcꢀtiêuꢀtìmꢀkiếmꢀviệcꢀlàmꢀđểꢀkiếmꢀthêmꢀthuꢀnhậpꢀchoꢀgiaꢀđìnhꢀ(56%),ꢀcóꢀ
côngꢀviệcꢀlinhꢀhoạtꢀvềꢀthờiꢀgianꢀ(60%)ꢀvàꢀcácꢀlýꢀdoꢀkhácꢀnhưꢀcóꢀcơꢀhộiꢀkhởiꢀnghiệpꢀ
(46%),ꢀđượcꢀlàmꢀviệcꢀtrongꢀmôiꢀtrườngꢀyêuꢀthíchꢀ(27%)ꢀvàꢀxâyꢀdựngꢀmạngꢀlướiꢀ
kháchꢀhàngꢀ(17%).ꢀNhữngꢀmongꢀmuốnꢀnàyꢀcủaꢀNKTꢀđãꢀthểꢀhiệnꢀđộngꢀcơꢀtíchꢀcựcꢀ
củaꢀhọꢀmuốnꢀhòaꢀnhậpꢀxãꢀhộiꢀvàꢀđóngꢀgópꢀmộtꢀphầnꢀsứcꢀlựcꢀđểꢀgiảmꢀbớtꢀgánhꢀnặngꢀ
choꢀgiaꢀđìnhꢀvàꢀxãꢀhội.ꢀNgoàiꢀra,ꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀcònꢀmongꢀmuốnꢀđượcꢀhọcꢀthêmꢀ
nhữngꢀkiếnꢀthứcꢀmớiꢀvềꢀnghề,ꢀhayꢀđơnꢀgiảnꢀlàꢀnhữngꢀgiaoꢀtiếpꢀđaꢀchiều,ꢀđaꢀphươngꢀ
tiệnꢀtrongꢀthờiꢀđạiꢀsốꢀnhưꢀhiệnꢀnayꢀđểꢀthấyꢀmìnhꢀkhôngꢀbịꢀtụtꢀhậuꢀsoꢀvớiꢀnhữngꢀ
ngườiꢀkhôngꢀkhuyếtꢀtậtꢀtrongꢀxãꢀhội.
4.2ꢀCácꢀyếuꢀtốꢀxãꢀhội
ĐểꢀgiaꢀnhậpꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀhiệnꢀnay,ꢀNKTꢀgặpꢀphảiꢀmộtꢀsốꢀràoꢀ
cảnꢀvềꢀmặtꢀxãꢀhội.ꢀTheoꢀcácꢀcuộcꢀphỏngꢀvấnꢀvàꢀkhảoꢀsátꢀthựcꢀđịaꢀcủaꢀnhómꢀnghiênꢀ
cứu,ꢀcóꢀ3ꢀnhómꢀràoꢀcảnꢀchínhꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀgồmꢀcácꢀcácꢀyếuꢀtốꢀmôiꢀtrường,ꢀxãꢀhộiꢀ
vàꢀchínhꢀsáchꢀcủaꢀChínhꢀphủꢀ(Hìnhꢀ3).
RàoꢀcảnꢀlớnꢀnhấtꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀtrongꢀviệcꢀtiếpꢀcậnꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀquaꢀNTSꢀlàꢀ
họꢀkhôngꢀđượcꢀđàoꢀtạoꢀđểꢀthamꢀgiaꢀ(94%)ꢀvàꢀkhôngꢀcóꢀNTSꢀthiếtꢀkếꢀriêngꢀchoꢀNKTꢀ
(72%).ꢀNKTꢀgặpꢀphảiꢀnhữngꢀràoꢀcảnꢀvềꢀtiếpꢀcậnꢀgiáoꢀdụcꢀsớm,ꢀkhiếnꢀtrìnhꢀđộꢀhọcꢀvấnꢀ
thấpꢀvàꢀbịꢀhạnꢀchếꢀtrongꢀlựaꢀchọnꢀngànhꢀnghềꢀvàꢀcôngꢀviệc.ꢀNTSꢀcóꢀthểꢀgiúpꢀgiảmꢀ
ꢇꢁꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
thiểuꢀnhữngꢀhạnꢀchếꢀvềꢀkhoảngꢀcáchꢀđịaꢀlýꢀvàꢀgiaoꢀtiếp.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀcácꢀNTSꢀhiệnꢀnayꢀ
lạiꢀkhôngꢀthiếtꢀkếꢀriêngꢀchoꢀNKTꢀđểꢀkhắcꢀphụcꢀnhữngꢀkhiếmꢀkhuyếtꢀthểꢀtrạngꢀvàꢀngoạiꢀ
hình,ꢀkhiếnꢀhọꢀgặpꢀkhóꢀkhănꢀkhiꢀgiaꢀnhậpꢀthịꢀtrườngꢀviệcꢀlàmꢀmộtꢀcáchꢀsâuꢀrộng.
ꢇ
Hìnhꢀ3.ꢀCácꢀyếuꢀtốꢀxãꢀhộiꢀảnhꢀhưởngꢀtớiꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀgiaꢀnềnꢀtảngꢀsố
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
RàoꢀcảnꢀlớnꢀthứꢀhaiꢀđóꢀlàꢀchínhꢀsáchꢀcủaꢀChínhꢀphủꢀchưaꢀbắtꢀkịpꢀvớiꢀsựꢀphátꢀtriểnꢀ
củaꢀxãꢀhộiꢀđểꢀtừꢀđóꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀ(74%).ꢀTheoꢀkếtꢀquảꢀphỏngꢀvấn,ꢀNKTꢀvàꢀgiaꢀđìnhꢀ
họꢀkhôngꢀbiếtꢀnhiềuꢀđếnꢀcácꢀchínhꢀsáchꢀưuꢀđãiꢀcủaꢀNhàꢀnướcꢀvềꢀviệcꢀlàmꢀnhưꢀđượcꢀ
tưꢀvấnꢀviệcꢀlàmꢀmiễnꢀphíꢀhoặcꢀđăngꢀkýꢀvayꢀvốnꢀlãiꢀsuấtꢀthấpꢀtừꢀNgânꢀhàngꢀChínhꢀ
sáchꢀxãꢀhộiꢀViệtꢀNam.ꢀNhữngꢀchínhꢀsáchꢀnhưꢀvậyꢀkhôngꢀphảiꢀlúcꢀnàoꢀcũngꢀđượcꢀ
phổꢀbiếnꢀrộngꢀrãiꢀchoꢀNKT.ꢀNgoàiꢀra,ꢀvẫnꢀchưaꢀcóꢀmộtꢀhệꢀthốngꢀhoặcꢀnềnꢀtảngꢀtậpꢀ
trung,ꢀtoànꢀdiệnꢀđểꢀNKTꢀcóꢀthểꢀtruyꢀcậpꢀtấtꢀcảꢀthôngꢀtinꢀcầnꢀthiếtꢀliênꢀquanꢀđếnꢀtìmꢀ
kiếm,ꢀduyꢀtrìꢀcôngꢀviệcꢀvàꢀphátꢀtriểnꢀnghềꢀnghiệp.ꢀViệcꢀphổꢀbiếnꢀthôngꢀtinꢀtrênꢀcácꢀ
trangꢀwebꢀcủaꢀcơꢀquanꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀchưaꢀchúꢀtrọngꢀđếnꢀcácꢀđịnhꢀdạngꢀcóꢀkhảꢀnăngꢀ
tiếpꢀcậnꢀvớiꢀNKT.ꢀVíꢀdụ,ꢀnếuꢀkhôngꢀcóꢀphiênꢀdịchꢀngônꢀngữꢀkýꢀhiệu,ꢀngườiꢀkhiếmꢀ
khuyếtꢀvềꢀthínhꢀgiácꢀkhôngꢀthểꢀgặpꢀgỡ,ꢀthảoꢀluậnꢀvớiꢀđạiꢀdiệnꢀcácꢀcơꢀquanꢀnhàꢀnướcꢀ
đểꢀtìmꢀhiểuꢀcơꢀhộiꢀđàoꢀtạo,ꢀviệcꢀlàm.
RàoꢀcảnꢀthứꢀbaꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀlàꢀcácꢀyếuꢀtốꢀvềꢀxãꢀhộiꢀnhưꢀkhôngꢀđượcꢀxemꢀtrọngꢀ
bìnhꢀđẳngꢀ(60%),ꢀcácꢀDNꢀkhôngꢀhỗꢀtrợꢀ(58%)ꢀvàꢀsựꢀkỳꢀthịꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀ(47%).ꢀQuáꢀ
trìnhꢀkhôngꢀđượcꢀxemꢀtrọngꢀbìnhꢀđẳngꢀcủaꢀNKTꢀtạiꢀnơiꢀlàmꢀviệcꢀcóꢀthểꢀdiễnꢀraꢀdướiꢀ
nhiềuꢀhìnhꢀthứcꢀkhácꢀnhauꢀnhưꢀlàmꢀviệcꢀkhôngꢀcóꢀhợpꢀđồngꢀlaoꢀđộng,ꢀbịꢀtrảꢀlươngꢀ
thấp,ꢀhoặcꢀkhôngꢀđượcꢀthăngꢀtiếnꢀvìꢀlýꢀdoꢀkhuyếtꢀtật.ꢀMộtꢀsốꢀchủꢀDNꢀchoꢀrằngꢀNKTꢀ
cóꢀhiệuꢀsuấtꢀlàmꢀviệcꢀthấpꢀhơnꢀngườiꢀkhôngꢀkhuyếtꢀtật,ꢀnghiꢀngờꢀchấtꢀlượngꢀdịchꢀvụꢀ
hoặcꢀsảnꢀphẩmꢀdoꢀNKTꢀlàmꢀra.ꢀNKTꢀcònꢀnhậnꢀphảiꢀsựꢀkỳꢀthịꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀnhưꢀbịꢀchoꢀ
rằngꢀNKTꢀkhôngꢀcóꢀkhảꢀnăngꢀthamꢀgiaꢀđóngꢀgópꢀchoꢀxãꢀhộiꢀvàꢀphảiꢀsốngꢀdựaꢀvàoꢀ
phúcꢀlợiꢀxãꢀhộiꢀhoặcꢀsựꢀtrợꢀgiúpꢀtừꢀcácꢀtổꢀchứcꢀtừꢀthiện.ꢀĐiềuꢀnàyꢀgâyꢀkhóꢀkhănꢀchoꢀ
NKTꢀtừꢀkhâuꢀtìmꢀkiếm,ꢀứngꢀtuyểnꢀđếnꢀduyꢀtrìꢀviệcꢀđangꢀlàm.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢇꢃ
4.3ꢀCácꢀyếuꢀtốꢀcôngꢀnghệ
KhiꢀxemꢀxétꢀđếnꢀyếuꢀtốꢀcôngꢀnghệꢀmàꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀcóꢀthểꢀtiếpꢀcậnꢀđểꢀthựcꢀ
hiệnꢀcácꢀhoạtꢀđộngꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀtìmꢀviệcꢀlàm,ꢀchủꢀyếuꢀcácꢀcôngꢀnghệꢀNKTꢀtiếpꢀ
cậnꢀđượcꢀlàꢀvềꢀthôngꢀtinꢀvàꢀtruyềnꢀthôngꢀxãꢀhộiꢀ(nhưꢀFacebook,ꢀZalo)ꢀchiếmꢀ90%.ꢀ
Cácꢀnềnꢀtảngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀnhưꢀnềnꢀtảngꢀtìmꢀkiếmꢀ(Google,ꢀBing,ꢀYahoo)ꢀchiếmꢀ
59%,ꢀNTSꢀlàꢀtrungꢀgianꢀkếtꢀnốiꢀnhiềuꢀkháchꢀhàngꢀ(Shopee,ꢀZazada,ꢀSendo)ꢀchiếmꢀ
46%,ꢀvàꢀcácꢀNTSꢀkếtꢀhợpꢀđểꢀcungꢀcấpꢀdịchꢀvụꢀ(nhuꢀMicrosoftꢀTeams,ꢀFoody,ꢀGrab,ꢀ
Bee)ꢀchiếmꢀ25%ꢀ(Hìnhꢀ4).
Hìnhꢀ4.ꢀCácꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀđượcꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀsửꢀdụngꢀđểꢀthựcꢀhiệnꢀꢂ
cácꢀhoạtꢀđộngꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀtìmꢀviệcꢀlàm
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Hìnhꢀ5.ꢀMứcꢀđộꢀphùꢀhợpꢀcủaꢀcácꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀđốiꢀvớiꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Tuyꢀnhiên,ꢀtrongꢀsốꢀcácꢀnềnꢀtảngꢀcôngꢀnghệꢀmàꢀNKTꢀbiếtꢀđếnꢀthìꢀ60%ꢀNKTꢀđánhꢀ
giáꢀcácꢀcôngꢀnghệꢀtrênꢀsẽꢀphùꢀhợpꢀhơnꢀnếuꢀcóꢀthêmꢀnhữngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀchoꢀ
NKT,ꢀcóꢀ35%ꢀNKTꢀchoꢀrằngꢀcácꢀcôngꢀnghệꢀnàyꢀlàꢀhoànꢀtoànꢀphùꢀhợpꢀvàꢀchỉꢀcóꢀ1%ꢀ
NKTꢀchoꢀrằngꢀlàꢀkhôngꢀphùꢀhợpꢀ(Hìnhꢀ5).ꢀKếtꢀquảꢀtrênꢀchoꢀthấyꢀNTSꢀđãꢀcóꢀsựꢀhỗꢀ
trợꢀtíchꢀcựcꢀchoꢀNKTꢀtrongꢀviệcꢀtiếpꢀcậnꢀthôngꢀtin,ꢀtraoꢀđổiꢀxãꢀhộiꢀvàꢀtìmꢀkiếmꢀcơꢀ
hộiꢀviệcꢀlàm.ꢀYêuꢀcầuꢀđặtꢀraꢀlàꢀcầnꢀcóꢀnhữngꢀđiềuꢀchỉnhꢀvàꢀthiếtꢀkếꢀthêmꢀcôngꢀnghệꢀ
ꢇꢄꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
hỗꢀtrợꢀtrênꢀNTSꢀsẵnꢀcóꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam,ꢀgiúpꢀhọꢀhòaꢀnhậpꢀcộngꢀđồngꢀvàꢀtiếpꢀ
cậnꢀgầnꢀhơnꢀvớiꢀxãꢀhộiꢀhiệnꢀđại.
4.4ꢀCácꢀyếuꢀtốꢀtàiꢀchính
Mộtꢀtrongꢀnhữngꢀyếuꢀtốꢀtácꢀđộngꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀthôngꢀ
quaꢀNTSꢀđốiꢀvớiꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀlàꢀràoꢀcảnꢀthiếuꢀnguồnꢀlựcꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀNKT.ꢀTheoꢀ
kếtꢀquảꢀkhảoꢀsátꢀvàꢀphỏngꢀvấnꢀcủaꢀnhómꢀnghiênꢀcứu,ꢀ60%ꢀNKTꢀchoꢀrằngꢀhọꢀkhôngꢀđủꢀ
khảꢀnăngꢀtàiꢀchínhꢀđểꢀkhởiꢀnghiệpꢀvàꢀchiꢀtrảꢀchoꢀnhuꢀcầuꢀhọcꢀtập,ꢀtừꢀđóꢀcóꢀthểꢀlựaꢀchọnꢀ
côngꢀviệcꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀthểꢀtrạngꢀcủaꢀhọ.ꢀNKTꢀmuốnꢀtựꢀlàmꢀchủꢀthìꢀcầnꢀcóꢀkhảꢀnăngꢀ
tiếpꢀcậnꢀvốn,ꢀnhưꢀnguồnꢀvốnꢀđượcꢀcấp,ꢀvốnꢀvayꢀhoặcꢀvốnꢀvayꢀưuꢀđãi.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀcácꢀ
tổꢀchứcꢀtàiꢀchínhꢀviꢀmôꢀthườngꢀkhôngꢀnắmꢀbắtꢀđượcꢀnhữngꢀkhóꢀkhănꢀtrênꢀthựcꢀtếꢀmàꢀ
NKTꢀthườngꢀphảiꢀđốiꢀmặtꢀvàꢀNKTꢀcũngꢀkhôngꢀdễꢀdàngꢀtiếpꢀcậnꢀcácꢀdịchꢀvụꢀcủaꢀhọ.ꢀ
Đồngꢀthời,ꢀNKTꢀtựꢀlàmꢀchủꢀthườngꢀthiếuꢀkiếnꢀthứcꢀcầnꢀthiếtꢀđểꢀhuyꢀđộngꢀvốn.ꢀNKTꢀcóꢀ
thểꢀvayꢀvốnꢀvớiꢀlãiꢀsuấtꢀưuꢀđãiꢀtừꢀcácꢀchiꢀnhánhꢀcủaꢀNgânꢀhàngꢀchínhꢀsáchꢀxãꢀhội.ꢀTuyꢀ
nhiên,ꢀsốꢀlượngꢀNKTꢀtiếpꢀcậnꢀcácꢀkhoảnꢀvayꢀnàyꢀcònꢀthấpꢀ(UNDPꢀViệtꢀNam,ꢀ2020).
5.ꢀĐềꢀxuấtꢀnhữngꢀyêuꢀcầuꢀkhiꢀthiếtꢀkếꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀ
giaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtạiꢀViệtꢀNam
ĐểꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng,ꢀnhómꢀ
nghiênꢀcứuꢀdựaꢀtrênꢀkhungꢀlýꢀthuyếtꢀcủaꢀSachdevaꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2015),ꢀđánhꢀgiáꢀthựcꢀ
trạngꢀvềꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀNTSꢀcủaꢀNKT,ꢀtừꢀđóꢀthamꢀkhảoꢀýꢀkiếnꢀcủaꢀNKTꢀvàꢀcácꢀ
bênꢀliênꢀquanꢀđềꢀxuấtꢀcácꢀyêuꢀcầuꢀkhiꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀNTSꢀ
thiếtꢀkếꢀchoꢀNKTꢀcầnꢀquanꢀtâmꢀtớiꢀcácꢀkhíaꢀcạnhꢀsau:ꢀđộngꢀcơꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀ
laoꢀđộngꢀcủaꢀNKT,ꢀkhíaꢀcạnhꢀxãꢀhội,ꢀkhíaꢀcạnhꢀcôngꢀnghệꢀvàꢀkhíaꢀcạnhꢀtàiꢀchính.
Khíaꢀcạnhꢀđộngꢀcơꢀcủaꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀkhiꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng
TheoꢀkếtꢀquảꢀkhảoꢀsátꢀvềꢀthựcꢀtrạngꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀNTSꢀcủaꢀNKT,ꢀđộngꢀcơꢀ
chínhꢀđểꢀhọꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀNTSꢀlàꢀvìꢀnhuꢀcầuꢀtìmꢀviệcꢀlàmꢀđểꢀkiếmꢀthêmꢀthuꢀnhậpꢀ
phụꢀgiúpꢀgiaꢀđìnhꢀchiếmꢀ56%.
Theoꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu,ꢀloạiꢀcôngꢀviệcꢀnhiềuꢀnhấtꢀmàꢀNKTꢀmongꢀmuốnꢀđượcꢀ
thamꢀgiaꢀtrênꢀNTSꢀgồmꢀtiếpꢀthịꢀbánꢀhàngꢀ(59%),ꢀnhậpꢀdữꢀliệuꢀvàꢀdịchꢀvănꢀbảnꢀ(53%)ꢀ
vìꢀhaiꢀloạiꢀcôngꢀviệcꢀnàyꢀdễꢀdàngꢀchoꢀNKTꢀthaoꢀtácꢀvàꢀthựcꢀhiện.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀNKTꢀ
cònꢀmongꢀmuốnꢀđượcꢀlàmꢀcácꢀcôngꢀviệcꢀkhácꢀnhưꢀcôngꢀviệcꢀtậpꢀhuấn,ꢀgiảngꢀdạyꢀ
(45%),ꢀtưꢀvấnꢀcáꢀnhânꢀ(41%),ꢀgiaoꢀhàngꢀhóa,ꢀchoꢀthuêꢀtàiꢀsảnꢀ(21%)ꢀvàꢀcácꢀcôngꢀ
việcꢀkhácꢀ(6%)ꢀ(Bảngꢀ3).ꢀNgoàiꢀra,ꢀNKTꢀcũngꢀđềꢀxuấtꢀthịꢀtrườngꢀmàꢀhọꢀmuốnꢀthamꢀ
giaꢀtrênꢀNTSꢀcầnꢀkếtꢀhợpꢀthịꢀtrườngꢀtrongꢀnướcꢀvàꢀthịꢀtrườngꢀnướcꢀngoàiꢀ(59%),ꢀ
mộtꢀsốꢀkhácꢀchoꢀrằngꢀchỉꢀnênꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀthịꢀtrườngꢀtrongꢀnướcꢀ(39%)ꢀdoꢀNKTꢀ
cònꢀbịꢀhạnꢀchếꢀvềꢀngônꢀngữꢀnướcꢀngoài.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢇꢅ
Bảngꢀ3.ꢀYêuꢀcầuꢀvềꢀloạiꢀcôngꢀviệcꢀvàꢀthịꢀtrườngꢀgiaoꢀdịchꢀđốiꢀtrên
Tỷꢀlệꢀ(%)
Loạiꢀ côngꢀ việcꢀ
màꢀ NKTꢀ mongꢀ
muốnꢀlàm
Giaoꢀhàngꢀhóa
40
59
53
45
ꢅꢀ
41
ꢁ
Tiếpꢀthịꢀbánꢀhàng
Nhậpꢀdữꢀliệu,ꢀdịchꢀvănꢀbản
Tậpꢀhuấn,ꢀgiảngꢀdạy
Choꢀthuêꢀtàiꢀsảnꢀ(nhà,ꢀđất,ꢀphươngꢀtiện)
Tưꢀvấnꢀcáꢀnhân
Khácꢀ(làmꢀthủꢀcông,ꢀdệtꢀthổꢀcẩm,ꢀlàmꢀnôngꢀnghiệp,…)
Thịꢀtrườngꢀtrongꢀnước
Thịꢀtrườngꢀgiaoꢀ
dịchꢀ màꢀ NKTꢀ
muốnꢀthamꢀgia
ꢈꢄ
ꢀ
Thịꢀtrườngꢀngoàiꢀnước
Kếtꢀhợpꢀthịꢀtrườngꢀtrongꢀnướcꢀvàꢀthịꢀtrườngꢀnướcꢀngoài
59
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Khíaꢀcạnhꢀxãꢀhội
ĐểꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀthamꢀgiaꢀlaoꢀđộngꢀtrênꢀNTSꢀcầnꢀsựꢀthamꢀgiaꢀcủaꢀcácꢀbênꢀliênꢀ
quan.ꢀTheoꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu,ꢀDNꢀlàꢀchủꢀthểꢀquanꢀtrọngꢀnhấtꢀcóꢀthểꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀ
(69%),ꢀkếꢀđếnꢀlàꢀnhữngꢀngườiꢀlàmꢀchínhꢀsáchꢀ(67%),ꢀhộiꢀNKTꢀ(57%),ꢀgiaꢀđìnhꢀ
NKTꢀ(47%),ꢀtrungꢀtâmꢀđổiꢀmớiꢀsángꢀtạoꢀvàꢀtrườngꢀđạiꢀhọcꢀ(41%)ꢀvàꢀcácꢀnhàꢀhảoꢀ
tâmꢀ(39%)ꢀ(Hìnhꢀ6).
Hìnhꢀ6.ꢀĐốiꢀtượngꢀcóꢀthểꢀtrợꢀgiúpꢀhiệuꢀquảꢀngườiꢀkhuyếtꢀtậtꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀꢂ
thươngꢀmạiꢀvàꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtrênꢀnềnꢀtảngꢀsố
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
DựaꢀtrênꢀmứcꢀđộꢀquanꢀtrọngꢀcủaꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀtácꢀđộngꢀtớiꢀkhảꢀnăngꢀNKTꢀ
cóꢀthểꢀthamꢀgiaꢀlaoꢀđộngꢀtrênꢀNTS,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀđãꢀđưaꢀraꢀmộtꢀsốꢀkiếnꢀnghịꢀđốiꢀ
vớiꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀnhưꢀsau.
ꢇꢆꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Đốiꢀvớiꢀdoanhꢀnghiệp:ꢀĐểꢀhiệnꢀthựcꢀhóaꢀkhảꢀnăngꢀNKTꢀtiếpꢀcậnꢀđượcꢀthịꢀtrườngꢀ
laoꢀđộngꢀtrênꢀNTS,ꢀrấtꢀcầnꢀsựꢀchungꢀtayꢀthamꢀgiaꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệpꢀđểꢀtạoꢀcôngꢀănꢀ
việcꢀlàmꢀchoꢀNKTꢀvớiꢀcácꢀnhómꢀnghềꢀnghiệpꢀphùꢀhợpꢀ(Bảngꢀ1),ꢀđiềuꢀnàyꢀnênꢀđượcꢀ
đăngꢀtảiꢀtrênꢀcácꢀNTSꢀmàꢀDNꢀsửꢀdụng.ꢀCácꢀthôngꢀtinꢀtuyểnꢀdụng,ꢀchínhꢀsáchꢀđãiꢀ
ngộꢀkhiꢀthamꢀgiaꢀlàmꢀviệcꢀcầnꢀđượcꢀcácꢀdoanhꢀnghiệpꢀthểꢀhiệnꢀrõꢀràngꢀvàꢀchiꢀtiếtꢀ
giúpꢀNKTꢀcóꢀthểꢀtiếpꢀcận,ꢀứngꢀtuyểnꢀvàꢀlàmꢀviệc.
Đốiꢀvớiꢀnhữngꢀngườiꢀlàmꢀchínhꢀsáchꢀ(cơꢀquanꢀnhàꢀnước):ꢀCácꢀDNꢀvàꢀcácꢀbênꢀ
liênꢀquanꢀkhácꢀsẽꢀcóꢀcơꢀhộiꢀthamꢀgiaꢀsâuꢀrộngꢀhơnꢀvàoꢀquáꢀtrìnhꢀtạoꢀcôngꢀănꢀviệcꢀlàmꢀ
choꢀNKTꢀkhiꢀcóꢀnhữngꢀchínhꢀsáchꢀnhàꢀnướcꢀmởꢀđườngꢀ(Hoàngꢀ&ꢀNguyễn,ꢀ2018).ꢀ
Cácꢀchínhꢀsáchꢀcóꢀthểꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀ3ꢀđiểmꢀsauꢀgồmꢀcơꢀchếꢀchínhꢀsách,ꢀnguồnꢀlựcꢀ
dànhꢀchoꢀphátꢀtriểnꢀNTSꢀvàꢀsựꢀphốiꢀhợpꢀcủaꢀcácꢀbênꢀliênꢀquan.ꢀThứꢀnhất,ꢀNhàꢀnướcꢀ
cầnꢀtạoꢀraꢀcácꢀcơꢀchếꢀchínhꢀsách,ꢀcácꢀchếꢀđộꢀưuꢀđãiꢀ(nhưꢀthuế,ꢀphí)ꢀchoꢀDNꢀvàꢀNKTꢀ
khiꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀtrênꢀNTS.ꢀThứꢀhai,ꢀNhàꢀnướcꢀcầnꢀtổꢀchứcꢀnguồnꢀ
lựcꢀconꢀngườiꢀcụꢀthểꢀdànhꢀraꢀchỉꢀđểꢀphátꢀtriểnꢀNTSꢀdànhꢀriêngꢀchoꢀNKT.ꢀThứꢀba,ꢀ
cầnꢀcóꢀsựꢀphốiꢀkếtꢀhợpꢀcủaꢀcácꢀBộ,ꢀbanꢀngành,ꢀchínhꢀquyềnꢀđịaꢀphương,ꢀcácꢀtổꢀchứcꢀ
củaꢀNKTꢀđểꢀphátꢀtriểnꢀNTSꢀnhằmꢀxúcꢀtiếnꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKT.
Khíaꢀcạnhꢀxãꢀhội:ꢀBênꢀcạnhꢀcầnꢀcóꢀsựꢀthamꢀgiaꢀtrựcꢀtiếpꢀcủaꢀcácꢀbênꢀnhưꢀDN,ꢀ
cơꢀquanꢀchínhꢀsách,ꢀviệcꢀnângꢀcaoꢀnhậnꢀthứcꢀxãꢀhộiꢀđểꢀtạoꢀsựꢀbìnhꢀđẳngꢀchoꢀNKTꢀ
thôngꢀquaꢀcácꢀchươngꢀtrìnhꢀtruyềnꢀthôngꢀlàꢀrấtꢀcầnꢀthiết.ꢀĐểꢀtruyềnꢀtảiꢀchủꢀtrươngꢀ
chínhꢀsáchꢀvềꢀphátꢀtriểnꢀNTSꢀnhằmꢀthúcꢀđẩyꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀNKT,ꢀ
nhómꢀnghiênꢀcứuꢀxinꢀkhuyếnꢀnghịꢀsửꢀdụngꢀbốnꢀkênhꢀthôngꢀtinꢀsau:ꢀphươngꢀtiệnꢀ
truyềnꢀthôngꢀ(74%),ꢀquaꢀHộiꢀNKTꢀ(66%),ꢀcácꢀcuộcꢀhọpꢀcộngꢀđồngꢀtạiꢀđịaꢀphươngꢀ
(42%)ꢀvàꢀquaꢀphảnꢀánhꢀcủaꢀngườiꢀdânꢀ(34%)ꢀ(Hìnhꢀ7).ꢀKhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀrộngꢀ
khắpꢀcủaꢀcácꢀphươngꢀtiệnꢀtruyềnꢀthôngꢀlàꢀmộtꢀcôngꢀcụꢀrấtꢀhữuꢀhiệuꢀđểꢀNKTꢀbiếtꢀ
đếnꢀcácꢀchínhꢀsáchꢀcủaꢀNhàꢀnướcꢀvàꢀcácꢀhoạtꢀđộngꢀhỗꢀtrợꢀcủaꢀcácꢀbênꢀliênꢀquanꢀ
đốiꢀvớiꢀvấnꢀđềꢀviệcꢀlàmꢀcủaꢀNKT.
ꢇ
Hìnhꢀ7.ꢀCácꢀkênhꢀđểꢀtruyềnꢀtảiꢀchủꢀtrươngꢀchínhꢀsáchꢀvềꢀphátꢀtriểnꢀnềnꢀtảngꢀsốꢀ
nhằmꢀthúcꢀđẩyꢀthươngꢀmạiꢀvàꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật
Nguồn:ꢀKếtꢀquảꢀphânꢀtíchꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢇꢀ
Khíaꢀcạnhꢀcôngꢀnghệ
TheoꢀýꢀkiếnꢀcủaꢀchuyênꢀgiaꢀvàꢀNKT,ꢀ71%ꢀýꢀkiếnꢀchoꢀrằngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀ
NKTꢀthamꢀgiaꢀNTSꢀnênꢀchỉꢀđịnhꢀcôngꢀtyꢀtrongꢀnướcꢀthựcꢀhiệnꢀtheoꢀđơnꢀđặtꢀhàngꢀ
vàꢀchỉꢀcóꢀ21%ꢀýꢀkiếnꢀchoꢀrằngꢀnênꢀnhậpꢀkhẩuꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀtừꢀnướcꢀngoàiꢀsauꢀ
đóꢀđiềuꢀchỉnhꢀchoꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀyêuꢀcầuꢀcủaꢀNKTꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀViệcꢀchỉꢀđịnhꢀcôngꢀ
tyꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀsẽꢀgiúpꢀhọꢀhoạtꢀđộngꢀanꢀtoànꢀhơnꢀtrênꢀmôiꢀtrườngꢀsố.ꢀ
Khiꢀmôꢀhìnhꢀhoạtꢀđộngꢀđượcꢀthiếtꢀkếꢀlại,ꢀvậnꢀhànhꢀdựaꢀtrênꢀdữꢀliệuꢀvàꢀcôngꢀnghệꢀ
sốꢀcóꢀkhảꢀnăngꢀcungꢀcấpꢀdịchꢀvụꢀchấtꢀlượngꢀhơn,ꢀhỗꢀtrợꢀhữuꢀhiệuꢀhơnꢀvớiꢀNKT,ꢀ
giúpꢀhọꢀkhắcꢀphụcꢀnhữngꢀkhóꢀkhănꢀtrongꢀgiaoꢀtiếp,ꢀtiếpꢀcậnꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀ
doꢀkhiếmꢀkhuyếtꢀcơꢀthể.ꢀViệcꢀchỉꢀđịnhꢀcôngꢀtyꢀthiếtꢀkếꢀcóꢀthểꢀsửꢀdụngꢀnguồnꢀlựcꢀ
tốiꢀưuꢀhơn,ꢀkiếnꢀtạoꢀphátꢀtriển,ꢀgiảiꢀquyếtꢀhiệuꢀquảꢀnhữngꢀvấnꢀđềꢀcóꢀthểꢀphátꢀsinhꢀ
trongꢀquáꢀtrìnhꢀtriểnꢀkhaiꢀhệꢀthống.
ĐểꢀtriểnꢀkhaiꢀđượcꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀNKT,ꢀviệcꢀthiếtꢀkếꢀcôngꢀnghệꢀcầnꢀchúꢀýꢀ
nhữngꢀđiểmꢀsau:ꢀ(1)ꢀCôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀcóꢀthểꢀdễꢀdàngꢀthaoꢀtác;ꢀ(2)ꢀCóꢀchứcꢀ
năngꢀkếtꢀnốiꢀvớiꢀNTSꢀcủaꢀcácꢀDNꢀlớn;ꢀ(3)ꢀCóꢀđộiꢀngũꢀkỹꢀthuậtꢀviênꢀđểꢀNKTꢀcóꢀ
thểꢀyêuꢀcầuꢀhỗꢀtrợꢀtưꢀvấn;ꢀ(4)ꢀBảoꢀđảmꢀquyềnꢀsởꢀhữuꢀtríꢀtuệꢀchoꢀNKT.
ĐểꢀtriểnꢀkhaiꢀthànhꢀcôngꢀcôngꢀnghệꢀhỗꢀtrợꢀchoꢀNKTꢀvàꢀgiúpꢀhọꢀhòaꢀnhậpꢀdễꢀ
dàngꢀvớiꢀNTSꢀtrongꢀgiaoꢀdịchꢀvàꢀthươngꢀmại,ꢀcôngꢀtácꢀđàoꢀtạoꢀchoꢀNKTꢀlàꢀrấtꢀquanꢀ
trọng.ꢀNângꢀcaoꢀchấtꢀlượngꢀvàꢀhiệuꢀquảꢀđàoꢀtạoꢀnghềꢀchoꢀNKTꢀnhư:ꢀ(1)ꢀNângꢀcaoꢀ
nhậnꢀthứcꢀchoꢀNKTꢀvềꢀcácꢀlĩnhꢀvựcꢀngànhꢀnghềꢀđàoꢀtạoꢀvàꢀtưꢀvấnꢀlựaꢀchọnꢀngànhꢀ
nghềꢀphùꢀhợp;ꢀ(2)ꢀXâyꢀdựngꢀgiáoꢀtrìnhꢀvàꢀtàiꢀliệuꢀđàoꢀtạoꢀtrựcꢀtuyếnꢀchoꢀNKT,ꢀ
lưuꢀýꢀđếnꢀnhữngꢀnhuꢀcầuꢀđặcꢀthùꢀcủaꢀNKT,ꢀđặcꢀbiệtꢀlàꢀngườiꢀkhiếmꢀthị,ꢀcâm,ꢀđiếc;ꢀꢇ
(3)ꢀTăngꢀcườngꢀbồiꢀdưỡngꢀkiếnꢀthức,ꢀkỹꢀnăngꢀchoꢀđộiꢀngũꢀgiáoꢀviênꢀdạyꢀnghềꢀ
choꢀNKTꢀnhằmꢀđápꢀứngꢀyêuꢀcầuꢀvềꢀchấtꢀlượngꢀgiảngꢀdạy;ꢀ(4)ꢀĐaꢀdạngꢀhóaꢀngànhꢀ
nghềꢀđàoꢀtạoꢀvàꢀchúꢀtrọngꢀkhâuꢀtưꢀvấnꢀnghềꢀnghiệpꢀchoꢀNKTꢀdựaꢀtrênꢀnhuꢀcầu,ꢀ
khảꢀnăng,ꢀđiềuꢀkiệnꢀcủaꢀNKT.
Khíaꢀcạnhꢀtàiꢀchính
ĐểꢀcóꢀthểꢀtriểnꢀkhaiꢀNTSꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀthamꢀgiaꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộng,ꢀvàꢀgiúpꢀ
NKTꢀvượtꢀquaꢀnhữngꢀthiếuꢀhụtꢀtàiꢀchính,ꢀcơꢀquanꢀnhàꢀnướcꢀcầnꢀcóꢀcácꢀchínhꢀsáchꢀ
hỗꢀtrợꢀcụꢀthểꢀnhư:ꢀ(1)ꢀHỗꢀtrợꢀtàiꢀchínhꢀtừꢀNhàꢀnước,ꢀxãꢀhộiꢀvàꢀDNꢀđểꢀphátꢀtriểnꢀ
NTSꢀdànhꢀriêngꢀchoꢀNKT;ꢀ(2)ꢀChínhꢀphủ,ꢀxãꢀhộiꢀvàꢀDNꢀnênꢀhỗꢀtrợꢀHộiꢀNKTꢀđầuꢀ
tưꢀnguồnꢀlựcꢀđểꢀthựcꢀhiệnꢀNTS.ꢀBởiꢀkênhꢀtrungꢀgianꢀgầnꢀgũiꢀvàꢀhiệuꢀquảꢀnhấtꢀhỗꢀ
trợꢀNKTꢀchínhꢀlàꢀcácꢀhộiꢀbảoꢀtrợꢀvàꢀhộiꢀNKT;ꢀ(3)ꢀTạoꢀcơꢀhộiꢀvềꢀngânꢀsáchꢀchoꢀ
NKTꢀdễꢀdàngꢀtiếpꢀcậnꢀtàiꢀchínhꢀđểꢀkhởiꢀnghiệpꢀtrênꢀNTS.
6.ꢀKếtꢀluận
NTSꢀsẽꢀmởꢀraꢀnhiềuꢀcơꢀhộiꢀviệcꢀlàmꢀhơnꢀchoꢀNKTꢀlàꢀđiềuꢀmàꢀnhiềuꢀtổꢀchứcꢀvàꢀ
chuyênꢀgiaꢀđãꢀnhậnꢀđịnh.ꢀVớiꢀmụcꢀtiêuꢀnày,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀđãꢀtiếnꢀhànhꢀđánhꢀ
giáꢀthựcꢀtrạngꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀNTSꢀcủaꢀNKTꢀdựaꢀtrênꢀ4ꢀkhíaꢀcạnhꢀgồmꢀkhíaꢀ
ꢇꢇꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
cạnhꢀxãꢀhội,ꢀcôngꢀnghệ,ꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀđộngꢀcơꢀđểꢀtừꢀđóꢀđưaꢀraꢀnhữngꢀđềꢀxuấtꢀkhiꢀ
thiếtꢀkếꢀNTSꢀchoꢀNKT.ꢀNTSꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀđượcꢀởꢀhaiꢀkhíaꢀcạnh,ꢀgồmꢀkênhꢀtiếpꢀcậnꢀ
thịꢀtrườngꢀvàꢀcơꢀhộiꢀvềꢀviệcꢀlàmꢀmớiꢀchoꢀNKT.ꢀNTSꢀhỗꢀtrợꢀNKTꢀgiaoꢀtiếpꢀgầnꢀhơnꢀ
vớiꢀngườiꢀtiêuꢀdùngꢀquaꢀNTS,ꢀđểꢀxúcꢀtiếnꢀgiớiꢀthiệu,ꢀbánꢀnhữngꢀsảnꢀphẩmꢀtruyềnꢀ
thốngꢀmàꢀNKTꢀđangꢀtạoꢀraꢀnhưꢀsảnꢀphẩmꢀthủꢀcôngꢀmỹꢀnghệ,ꢀdệtꢀthổꢀcẩm,ꢀthúꢀ
nhồiꢀbông...ꢀĐiềuꢀnàyꢀgiúpꢀhọꢀgiữꢀđượcꢀviệcꢀlàmꢀđangꢀcóꢀvàꢀcóꢀthêmꢀviệcꢀlàmꢀmớiꢀ
nếuꢀhoạtꢀđộngꢀkinhꢀdoanhꢀkhởiꢀsắc.ꢀNTSꢀđãꢀvàꢀđangꢀkhiếnꢀmộtꢀsốꢀloạiꢀhìnhꢀkinhꢀ
doanhꢀcầnꢀphảiꢀthayꢀđổiꢀđểꢀthíchꢀnghi,ꢀđóꢀlàꢀcơꢀhộiꢀchoꢀNKTꢀcóꢀthểꢀthamꢀgiaꢀvàoꢀ
thìꢀtrườngꢀlaoꢀđộng.ꢀCácꢀđềꢀxuấtꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀcácꢀnhómꢀcôngꢀviệcꢀchínhꢀmàꢀNKTꢀ
cóꢀthểꢀthamꢀgia;ꢀthịꢀtrườngꢀgiaoꢀdịchꢀmàꢀNKTꢀmuốnꢀhướngꢀtới,ꢀcácꢀkênhꢀchínhꢀ
cóꢀthểꢀtruyềnꢀtảiꢀchủꢀtrươngꢀchínhꢀsáchꢀvềꢀphátꢀtriểnꢀNTSꢀnhằmꢀthúcꢀđẩyꢀthươngꢀ
mạiꢀvàꢀviệcꢀlàm.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀnhómꢀnghiênꢀcứuꢀđãꢀđềꢀxuấtꢀnhữngꢀyêuꢀcầuꢀcụꢀthểꢀ
côngꢀnghệꢀkhiꢀthiếtꢀkếꢀNTSꢀvàꢀnhữngꢀhỗꢀtrợꢀtàiꢀchínhꢀnhưꢀtạoꢀcơꢀhộiꢀvềꢀngânꢀsáchꢀ
choꢀNKTꢀdễꢀdàngꢀtiếpꢀcậnꢀtàiꢀchínhꢀđểꢀkhởiꢀnghiệp.
Hạnꢀchếꢀcủaꢀnghiênꢀcứuꢀkhiꢀthựcꢀhiệnꢀđềꢀtàiꢀlàꢀdoꢀnhữngꢀgiớiꢀhạnꢀvềꢀmặtꢀthờiꢀ
gianꢀvàꢀnguồnꢀlực,ꢀnênꢀtínhꢀđạiꢀdiệnꢀcủaꢀmẫuꢀđánhꢀgiáꢀcũngꢀchưaꢀhoànꢀtoànꢀđượcꢀ
nhưꢀmongꢀđợi.ꢀSốꢀlượngꢀNKTꢀlàꢀngườiꢀdânꢀtộcꢀthiểuꢀsốꢀmớiꢀchỉꢀchiếmꢀ7%ꢀtổngꢀsốꢀ
mẫuꢀnghiênꢀcứu.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀnghiênꢀcứuꢀmớiꢀchỉꢀdừngꢀlạiꢀviệcꢀnghiênꢀcứuꢀthôngꢀ
quaꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀtínhꢀđểꢀlàmꢀrõꢀnhữngꢀcâuꢀhỏiꢀnghiênꢀ
cứu.ꢀHướngꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀcủaꢀnhómꢀsẽꢀsửꢀdụngꢀthêmꢀphươngꢀphápꢀ
địnhꢀlượngꢀđểꢀđánhꢀgiáꢀcácꢀyếuꢀtốꢀảnhꢀhưởngꢀtớiꢀnhậnꢀthứcꢀcủaꢀxãꢀhộiꢀvềꢀcôngꢀcụꢀ
NTSꢀdànhꢀchoꢀNKTꢀvàꢀcácꢀkhảꢀnăngꢀtiếpꢀcậnꢀcôngꢀnghệꢀcủaꢀNKTꢀquaꢀNTSꢀnhằmꢀ
thamꢀgiaꢀvàoꢀthịꢀtrườngꢀlaoꢀđộngꢀViệtꢀNam.
Lờiꢀcảmꢀơn
NghiênꢀcứuꢀđượcꢀtàiꢀtrợꢀbởiꢀChínhꢀphủꢀÚcꢀthôngꢀquaꢀQuỹꢀAustralianꢀAlumniꢀ
GrantꢀFundꢀ(AAGF),ꢀđềꢀtàiꢀđượcꢀtàiꢀtrợꢀsốꢀAAGF-R3-00104.ꢀQuanꢀđiểmꢀđượcꢀ
trìnhꢀbàyꢀtrongꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀthểꢀhiệnꢀquanꢀđiểmꢀcủaꢀcácꢀtácꢀgiả,ꢀkhôngꢀphảnꢀánhꢀ
quanꢀđiểmꢀcủaꢀChínhꢀphủꢀÚc.
Tàiꢀliệuꢀthamꢀkhảo
Bender,ꢀW.N.ꢀ(2012),ꢀ Diꢁerentiatingꢀinstructionꢀforꢀstudentsꢀwithꢀlearningꢀdisabilities:ꢀ
Newꢀbestꢀpracticesꢀforꢀgeneralꢀandꢀspecialꢀeducators,ꢀThousandꢀOaks,ꢀCA:ꢀCorwin.
Bhattacherjee,ꢀA.ꢀ&ꢀPremkumar,ꢀG.ꢀ(2004),ꢀ“Understandingꢀchangesꢀinꢀbeliefꢀandꢀattitude”,ꢀ
Quarterly,ꢀVol.ꢀ28ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ229ꢀ-ꢀ254.
BộꢀLaoꢀđộngꢀ-ꢀThươngꢀbinhꢀvàꢀXãꢀhội.ꢀ(2019),ꢀ“Quyꢀđịnhꢀchiꢀtiếtꢀvàꢀhướngꢀdẫnꢀthiꢀhànhꢀ
hoa-Xa-hoi/Van-ban-hop-nhat-763-VBHN-BLDTBXH-2019-huong-dan-Luat-
Nguoi-khuyet-tat-408334.aspx,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ18/03/2021.
Carr,ꢀA.J.,ꢀGibson,ꢀB.ꢀꢀ&ꢀRobinson,ꢀP.G.ꢀ(2001),ꢀ“Isꢀqualityꢀofꢀlifeꢀdeterminedꢀbyꢀexpectationsꢀ
orꢀexperience?”,ꢀBritishꢀMedicalꢀJournal,ꢀVol.ꢀ322ꢀNo.ꢀ7296,ꢀpp.ꢀ1240ꢀ-ꢀ1243.ꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢇꢈ
Chan,ꢀM.,ꢀEstève,ꢀD.,ꢀEscriba,ꢀC.ꢀ&ꢀCampo,ꢀE.ꢀ(2008),ꢀ“Aꢀreviewꢀofꢀsmartꢀhomesꢀ–ꢀpresentꢀ
stateꢀandꢀfutureꢀchallenges”,ꢀComputerꢀMethodsꢀandꢀProgramsꢀinꢀBiomedicine,ꢀ
Vol.ꢀ91ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ55ꢀ-ꢀ81.
Corker,ꢀ M.ꢀ &ꢀ Shakespeare,ꢀ T.ꢀ (2002),ꢀ Disability/Postmodernity:ꢀ embodyingꢀ Disabilityꢀ
Theory,ꢀBloomsburyꢀPublishing.
globaldisabilityrightsnow.org/sites/default/files/related-files/256/Vietnamese_
CRPD.pdf,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ25/03/2021.ꢀ
Ellcessor,ꢀ E.ꢀ (2010),ꢀ “Bridgingꢀ disabilityꢀ divides”,ꢀ Information,ꢀ Communicationꢀ andꢀ
Society,ꢀVol.ꢀ13ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ289ꢀ-ꢀ308.
Evans,ꢀP.C.ꢀ&ꢀGawer,ꢀA.ꢀ(2016),ꢀ“Theꢀriseꢀofꢀtheꢀplatformꢀenterprise:ꢀaꢀglobalꢀsurvey”,ꢀhttp://
pdf,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ28/03/2021.
Gallagher,ꢀS.ꢀ&ꢀLaBrie,ꢀJ.ꢀ(2012),ꢀ“Onlineꢀlearningꢀ2.0:ꢀstrategiesꢀforꢀaꢀmatureꢀmarket”,ꢀ
ContinuingꢀHigherꢀEducationꢀReview,ꢀVol.ꢀ76,ꢀpp.ꢀ65ꢀ-ꢀ73.
GSO.ꢀ(2016),ꢀ“Niênꢀgiámꢀthốngꢀkê”,ꢀhttps://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=515&ꢀ
idmid=5&ItemID=19055,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ10/04/2021.
Hersh,ꢀM.A.ꢀ&ꢀJohnson,ꢀM.A.ꢀ(2007),ꢀ“Aꢀuser-centredꢀapproachꢀforꢀdevelopingꢀadvancedꢀ
learningꢀtechnologiesꢀbasedꢀonꢀtheꢀcomprehensiveꢀassistiveꢀtechnologyꢀmodel”,ꢀ
ꢊꢋꢇSeventhꢀIEEEꢀInternationalꢀConferenceꢀonꢀAdvancedꢀLearningꢀTechnologies,ꢀ
Niigata,ꢀpp.ꢀ919ꢀ-ꢀ920.
Hoàng,ꢀX.H.ꢀ&ꢀNguyễn,ꢀT.T.L.ꢀ(2018),ꢀ“Mộtꢀsốꢀgiảiꢀphápꢀnhằmꢀtạoꢀthuậnꢀlợiꢀchoꢀdịchꢀ
chuyểnꢀlaoꢀđộngꢀcóꢀtayꢀnghềꢀcủaꢀViệtꢀNamꢀtrongꢀđiềuꢀkiệnꢀhộiꢀnhậpꢀkinhꢀtếꢀquốcꢀ
tế”,ꢀTạpꢀchíꢀKinhꢀtếꢀđốiꢀngoại,ꢀSốꢀ112,ꢀtr.ꢀ35ꢀ-ꢀ53.
Hurst,ꢀ A.ꢀ &ꢀ Tobias,ꢀ J.ꢀ (2011),ꢀ “Empoweringꢀ individualsꢀ withꢀ do-it-yourselfꢀ assistiveꢀ
technology”,ꢀ inꢀ Theꢀ Proceedingsꢀ ofꢀ theꢀ 13thꢀ Internationalꢀ ACMꢀ SIGACCESSꢀ
ConferenceꢀonꢀComputersꢀandꢀAccessibility,ꢀNewꢀYork,ꢀACM,ꢀpp.ꢀ11ꢀ-ꢀ18.
ILO.ꢀ(2019),ꢀ“ViệtꢀNamꢀphêꢀchuẩnꢀCôngꢀướcꢀ159ꢀcủaꢀILOꢀvềꢀviệcꢀlàmꢀchoꢀngườiꢀkhuyếtꢀtật”,ꢀ
WCMS_679337/lang--vi/index.htm,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ14/04/2021.
Imrie,ꢀ R.ꢀ (1997),ꢀ “Rethinkingꢀ theꢀ relationshipsꢀ betweenꢀ disability,ꢀ rehabilitation,ꢀ andꢀ
society”,ꢀDisabilityꢀandꢀRehabilitation,ꢀVol.ꢀ19ꢀNo.ꢀ7,ꢀpp.ꢀ263ꢀ-ꢀ271.
Kelly,ꢀ B.,ꢀ Sloan,ꢀ D.,ꢀ Brown,ꢀ S.,ꢀ Seale,ꢀ J.,ꢀ Petrie,ꢀ H.,ꢀ Lauke,ꢀ P.ꢀ &ꢀ Ball,ꢀ S.ꢀ (2007),ꢀ
“Accessibilityꢀ 2.0:ꢀ people,ꢀpoliciesꢀ andꢀprocesses”,ꢀ inꢀProceedingsꢀ ofꢀtheꢀ 2007ꢀ
Internationalꢀ Cross-Disciplinaryꢀ Conferenceꢀ onꢀ Webꢀ Accessibilityꢀ (W4A),ꢀ Newꢀ
York:ꢀBanꢁ,ꢀACM,ꢀꢀpp.ꢀ138ꢀ-ꢀ147.
Maio,ꢀG.ꢀR.,ꢀHaddock,ꢀG.ꢀ&ꢀVerplanken,ꢀB.ꢀ(2018),ꢀTheꢀpsychologyꢀofꢀattitudesꢀandꢀattitudeꢀ
change,ꢀSage.
Nguyễn,ꢀT.B.ꢀ&ꢀTrịnh,ꢀT.T.H.ꢀ(2021),ꢀ“Phátꢀtriểnꢀthươngꢀmạiꢀđiệnꢀtử:ꢀcơꢀhộiꢀvàꢀtháchꢀthứcꢀ
choꢀngànhꢀdịchꢀvụꢀlogisticsꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀSốꢀ134,ꢀ
tr.ꢀ1ꢀ-ꢀ15.
Parker,ꢀ G.G.,ꢀ Vanꢀ Alstyne,ꢀ M.W.ꢀ &ꢀ Choudary,ꢀ S.P.ꢀ (2016),ꢀ Platformꢀ revolution:ꢀ howꢀ
networkedꢀmarketsꢀareꢀtransformingꢀtheꢀeconomyꢀandꢀhowꢀtoꢀmakeꢀthemꢀworkꢀforꢀ
you,ꢀWWꢀNortonꢀ&ꢀCompany.
Raja,ꢀ S.,ꢀ Imaizumi,ꢀ S.,ꢀ Kelly,ꢀ T.,ꢀ Narimatsu,ꢀ J.ꢀ &ꢀ Paradi-Guilford,ꢀ C.ꢀ (2013),ꢀ Howꢀ
informationꢀ andꢀ communicationꢀ technologiesꢀ couldꢀ helpꢀ expandꢀ employmentꢀ
opportunities,ꢀWorldꢀBank,ꢀWashingtonꢀDC.ꢀ
ꢇꢉꢂꢂꢂꢂꢂTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Rifon,ꢀA.,ꢀCosta,ꢀR.,ꢀCarballa,ꢀG.,ꢀRodriguez,ꢀV.ꢀ&ꢀIglesias,ꢀF.ꢀ(2013),ꢀ“Improvingꢀtheꢀ
qualityꢀofꢀlifeꢀofꢀdependentꢀandꢀdisabledꢀpeopleꢀthroughꢀhomeꢀautomationꢀandꢀtele-
assistance”,ꢀinꢀ2013ꢀ8thꢀInternationalꢀConferenceꢀonꢀComputerꢀScienceꢀEducationꢀ
(ICCSE),ꢀColombo:ꢀICCSE,ꢀpp.ꢀ478ꢀ-ꢀ483.
Sachdeva,ꢀN.,ꢀTuikka,ꢀA.M.,ꢀKimppa,ꢀK.K.ꢀ&ꢀSuomi,ꢀR.ꢀ(2015),ꢀ“Digitalꢀdisabilityꢀdivideꢀ
inꢀ informationꢀ society:ꢀ aꢀ frameworkꢀ basedꢀ onꢀ aꢀ structuredꢀ literatureꢀ review”,ꢀ
JournalꢀofꢀInformation,ꢀCommunicationꢀandꢀEthicsꢀinꢀSociety,ꢀVol.ꢀ13ꢀNo.ꢀ3/4,ꢀꢇ
pp.ꢀ283ꢀ-ꢀ298.
SamantꢀRaja,ꢀD.,ꢀAdya,ꢀM.,ꢀKilleen,ꢀM.ꢀ&ꢀScherer,ꢀM.ꢀ(2014),ꢀ“BridgingꢀtheꢀICTꢀandꢀICT-
ATꢀdigitalꢀdivideꢀforꢀwork:ꢀLessonsꢀfromꢀtheꢀUnitedꢀStates”,ꢀinꢀProceedingsꢀofꢀtheꢀ
ꢀstꢀEntelisꢀSeminar,ꢀBologna,ꢀItaly.ꢀ
Sevilla,ꢀJ.,ꢀHerrera,ꢀG.,ꢀMartínez,ꢀB.ꢀ&ꢀAlcantud,ꢀF.ꢀ(2007),ꢀ“Webꢀaccessibilityꢀforꢀindividualsꢀ
withꢀcognitiveꢀdeꢂcits:ꢀaꢀcomparativeꢀstudyꢀbetweenꢀanꢀexistingꢀcommercialꢀwebꢀ
andꢀitsꢀcognitivelyꢀaccessibleꢀequivalent”,ꢀACMꢀTransactionsꢀonꢀComputer-Humanꢀ
Interaction,ꢀVol.ꢀ14ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ12ꢀ-ꢀ25.
Shakespeare,ꢀT.ꢀ&ꢀWatson,ꢀN.ꢀ(2001),ꢀ“Theꢀsocialꢀmodelꢀofꢀdisability:ꢀanꢀoutdatedꢀideology?”,ꢀ
Researchꢀ inꢀ Socialꢀ Scienceꢀ andꢀ Disability,ꢀ Exploringꢀ theoriesꢀ andꢀ expandingꢀ
methodologies:ꢀWhereꢀweꢀareꢀandꢀwhereꢀweꢀneedꢀtoꢀgo,ꢀVol.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ9ꢀ-ꢀ28.
Sloan,ꢀ D.ꢀ &ꢀ Phipps,ꢀ L.ꢀ (2003),ꢀ “Helpingꢀ toꢀ avoidꢀ e-discriminationꢀ inꢀ UKꢀ tertiaryꢀ
education”,ꢀinꢀProceedingsꢀofꢀtheꢀ2003ꢀConferenceꢀonꢀUniversalꢀUsability,ꢀNewꢀ
York:ꢀVancouver,ꢀpp.ꢀ150ꢀ-ꢀ151.
Spence,ꢀP.R.,ꢀLachlan,ꢀK.,ꢀBurke,ꢀJ.M.ꢀ&ꢀSeeger,ꢀM.W.ꢀ(2007),ꢀ“Mediaꢀuseꢀandꢀinformationꢀ
needsꢀofꢀtheꢀdisabledꢀduringꢀaꢀnaturalꢀdisaster”,ꢀJournalꢀofꢀHealthꢀCareꢀforꢀtheꢀ
PoorꢀandꢀUnderserved,ꢀVol.ꢀ18ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ394ꢀ-ꢀ404.
Timmermans,ꢀS.ꢀ&ꢀBerg,ꢀM.ꢀ(2003),ꢀ“Theꢀpracticeꢀofꢀmedicalꢀtechnology”,ꢀSociologyꢀofꢀ
HealthꢀandꢀIllness,ꢀVol.ꢀ25ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ97ꢀ-ꢀ114.
UNDESA.ꢀ(2018),ꢀ“Báoꢀcáoꢀvềꢀkhuyếtꢀtậtꢀvàꢀphátꢀtriển,ꢀhiệnꢀthựcꢀhóaꢀcácꢀmụcꢀtiêuꢀphátꢀ
disabilities/wp-content/uploads/sites/15/2018/12/UN-Flagship-Report-Disability.
pdf,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ22/04/2021.
UNDPꢀVietnam.ꢀ(2020),ꢀ“Báoꢀcáoꢀđánhꢀgiáꢀnhanhꢀvềꢀtácꢀđộngꢀkinhꢀtếꢀxãꢀhộiꢀcủaꢀđạiꢀdichꢀ
Publications,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ18/04/2021.
Wentz,ꢀB.ꢀ&ꢀLazar,ꢀJ.ꢀ(2011),ꢀ“Areꢀseparateꢀinterfacesꢀinherentlyꢀunequal?ꢀAnꢀevaluationꢀwithꢀ
blindꢀusersꢀofꢀtheꢀusabilityꢀofꢀtwoꢀinterfacesꢀforꢀaꢀsocialꢀnetworkingꢀplatform”,ꢀinꢀ
Proceedingsꢀofꢀtheꢀ2011ꢀiConference,ꢀNewꢀYork,ꢀNY:ꢀSeattle,ꢀWA,ꢀACM,ꢀpp.ꢀ91ꢀ-ꢀ97.
White,ꢀD.K.,ꢀJette,ꢀA.M.,ꢀFelson,ꢀD.T.,ꢀLavalley,ꢀM.P.,ꢀLewis,ꢀC.E.,ꢀTorner,ꢀJ.C.ꢀ&ꢀKeysor,ꢀ
J.J.ꢀ(2010),ꢀ“Areꢀfeaturesꢀofꢀtheꢀneighborhoodꢀenvironmentꢀassociatedꢀwithꢀdisabilityꢀ
inꢀolderꢀadults?”,ꢀDisabilityꢀandꢀRehabilitation,ꢀVol.ꢀ32ꢀNo.ꢀ8,ꢀpp.ꢀ639ꢀ-ꢀ645.
Yeo,ꢀR.ꢀ&ꢀMoore,ꢀK.ꢀ(2003),ꢀ“Includingꢀdisabledꢀpeopleꢀinꢀpovertyꢀreductionꢀwork:ꢀnothingꢀ
aboutꢀus,ꢀwithoutꢀus”,ꢀWorldꢀDevelopment,ꢀVol.ꢀ31ꢀNo.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ571ꢀ-ꢀ590.
Zetterström,ꢀ E.ꢀ (2012),ꢀ “Identifyingꢀ barriersꢀ toꢀ accessibilityꢀ inꢀ Qatar”,ꢀ inꢀ Theꢀ 13thꢀ
InternationalꢀConferenceꢀonꢀComputersꢀHelpingꢀPeopleꢀwithꢀSpecialꢀNeedsꢀ-ꢀLinz,ꢀ
Berlin:ꢀSpringer-Verlag,ꢀVol.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ235ꢀ-ꢀ242.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢂꢂꢂꢂꢂꢇꢊ
20 trang
23020
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mở rộng cơ hội việc làm cho người khuyết tật thông qua phát triển nền tảng số tại Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mo_rong_co_hoi_viec_lam_cho_nguoi_khuyet_tat_thong_qua_phat.pdf
