Những thách thức đối với các cuộc hôn nhân khác tôn giáo ở Việt Nam hiện nay
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
73
NHỮNG THÁCH THỨC
ĐỐI VỚI CÁC CUỘC HÔN NHÂN KHÁC TÔN GIÁO
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Vũ Văn Đꢀt1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Văn hóa Hà Nꢃi
Tóm tꢄt: Viꢅc tín ñꢆ Công giáo kꢇt hôn vꢈi tín ñꢆ tôn giáo khác là ñiꢉu không còn xa lꢁ.
Tuy nhiên, ñiꢉu này gꢊn như không ñưꢋc khuyꢇn khích, nꢇu có thì trꢌ thành mꢍi bꢎn tâm,
lo lꢄng chung cho cꢏ hai phía. Thꢐc tꢇ, hôn nhân giꢑa ngưꢀi Công giáo và ngưꢀi tôn
giáo khác gꢒp nhiꢉu khó khăn bꢌi sꢐ khác biꢅt giꢑa Công giáo và ngoài Công giáo trong
vꢓn ñꢉ hôn nhân; bꢌi thái ñꢃ e dè cꢔa nhꢑng ngưꢀi thân. Đꢀi sꢍng gia ñình cꢔa hꢂ ñꢕng
trưꢈc nguy cơ cꢔa sꢐ xung ñꢃt giꢑa nhꢑng niꢉm tin tôn giáo khác nhau và tương lai gia
ñình gꢒp nhiꢉu bꢓt trꢄc. Tuy nhiên, hꢁnh phúc có hay không, chính là ꢌ tình yêu chân
thành, sꢐ cꢏm thông, hiꢖu biꢇt và tôn trꢂng lꢗn nhau chꢕ không chꢘ vì lý do tôn giáo.
Tꢙ khóa: Hôn nhân Công giáo, hôn nhân khác ñꢁo, xung ñꢃt tôn giáo.
1. Mꢁ ĐꢂU
Hôn nhân khác tôn giáo (hay hôn nhân khác ñꢀo) là hôn nhân giꢁa hai ngưꢂi theo các
tôn giáo khác nhau hoꢃc hôn nhân giꢁa mꢄt ngưꢂi theo tôn giáo và mꢄt ngưꢂi không theo
tôn giáo. Trong mꢄt quꢅc gia ña tôn giáo như Viꢆt Nam, mꢇi ngưꢂi có quyꢈn theo hoꢃc
không theo mꢄt tôn giáo nào ñó, do ñó, viꢆc tín ñꢉ tôn giáo này kꢊt hôn vꢋi tín ñꢉ tôn giáo
khác là ñiꢈu thưꢂng xꢌy ra trong xã hꢄi. Tuy nhiên, theo như nhꢁng gì mà ngưꢂi ta ñang
quan niꢆm, thì hôn nhân khác tôn giáo gꢍn như không ñưꢎc khuyꢊn khích, nꢊu có thì trꢏ
thành mꢅi bꢐn tâm, lo lꢑng chung cho cꢌ hai phía. Vì thꢊ trong dân gian mꢋi có câu ca:
“Amen, lꢁy Đꢕc Chúa Trꢀi; Cꢊu cho bên ñꢁo, bên ñꢀi lꢓy nhau”. Trên thꢒc tꢊ, “bên cꢀnh
tình yêu, niꢈm tin tôn giáo là mꢄt trong nhꢁng yꢊu tꢅ quan trꢓng ñꢅi vꢋi ñꢂi sꢅng hôn nhân
và gia ñình, bꢏi vì tôn giáo không chꢔ ꢌnh hưꢏng ñꢊn lꢅi suy nghĩ, cách hành xꢕ, mà còn
ꢌnh hưꢏng ñꢊn nhꢁng chꢓn lꢒa trưꢋc nhꢁng vꢖn ñꢈ cꢗa cuꢄc sꢅng, nhꢖt là trong viꢆc giáo
dꢘc con cái” [1, tr.39].
1
Nhꢐn bài ngày 15.5.2017; gꢕi phꢌn biꢆn, chꢔnh sꢕa và duyꢆt ñăng ngày 25.7.2017
Liên hꢆ tác giꢌ: Vũ Văn Đꢀt; Email: [email protected]
74
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Trong bài viꢊt này, tác giꢌ phân tích nhꢁng thách thách thꢙc ñꢃt ra ñꢅi vꢋi các cuꢄc
hôn nhân khác ñꢀo, cꢘ thꢚ ꢏ ñây là hôn nhân giꢁa ngưꢂi Công giáo và ngưꢂi ngoài Công
giáo (dân gian hay gꢓi là ngưꢂi ngoꢀi ñꢀo). Bài viꢊt kꢊ thꢛa nhꢁng nghiên cꢙu cꢗa tác giꢌ
(tꢛ tháng 01 ñꢊn tháng 4 năm 2017) vꢈ hôn nhân Công giáo tꢀi giáo phꢐn Bùi Chu, tꢔnh
Nam Đꢜnh, trong ñó phương pháp phꢝng vꢖn sâu ñưꢎc sꢕ dꢘng ñꢚ hiꢚu ñưꢎc tâm tư, suy
nghĩ cꢗa ngưꢂi dân.
2. NꢃI DUNG
2.1. Nhꢄng rào cꢅn khi hai ngưꢆi khác ñꢀo tiꢇn tꢈi hôn nhân
2.1.1. Sꢉ khác biꢊt giꢄa Công giáo và ngoài Công giáo vꢋ hôn nhân
Khó khăn ñꢍu tiên ñꢃt ra ñꢅi vꢋi hôn nhân cꢗa nhꢁng ngưꢂi Công giáo và ngưꢂi ngoꢀi
ñꢀo là sꢒ khác biꢆt giꢁa Công giáo và không Công giáo vꢈ vꢖn ñꢈ hôn nhân.
Khác biꢆt thꢕ nhꢓt thꢚ hiꢆn ngay trong quan niꢆm vꢈ hôn nhân: Đꢅi vꢋi ngưꢂi Công
giáo, hôn nhân không chꢔ mang tính xã hꢄi ꢞ thꢊ tꢘc mà còn mang tính thánh thiêng. Hôn
nhân là mꢄt bí tích mà Chúa Jesus ñã thiꢊt lꢐp ñꢚ kꢊt hꢎp hai ngưꢂi ngưꢂi nam ꢞ nꢁ thành
mꢄt gia ñình và “thánh hóa tình nghĩa vꢎ chꢉng”; hôn nhân là mꢄt màu nhiꢆm lꢋn lao, biꢚu
trưng cho sꢒ kꢊt hꢎp giꢁa Chúa Jesus và Hꢄi Thánh, phꢌn ánh tình yêu và sꢒ trung thành
cꢗa Thiên Chúa dành cho con ngưꢂi [1, tr.19ꢞ21].
Thꢕ hai, chính quan niꢆm rꢟng hôn nhân là mꢄt bí tích do Thiên Chúa thiꢊt lꢐp chꢙ
không phꢌi do con ngưꢂi, cho nên Công giáo quy ñꢜnh vꢈ sꢒ “bꢖt khꢌ phân ly” qua câu
Kinh Thánh “Sꢒ gì Thiên Chúa ñã kꢊt hꢎp, loài ngưꢂi không ñưꢎc phân ly”, nghĩa là hai
vꢎ chꢉng phꢌi sꢅng chung thꢗy vꢋi nhau ñꢊn trꢓn ñꢂi [1, tr.22, 26]. Quy ñꢜnh này cꢗa Giáo
hꢄi khác vꢋi pháp luꢐt Viꢆt Nam. Theo Luꢎt Hôn nhân và Gia ñình, vì mꢄt lý do chính
ñáng mà hai vꢎ chꢉng không thꢚ tiꢊp tꢘc cuꢄc sꢅng hôn nhân thì tòa án sꢠ quyꢊt ñꢜnh cho
hꢓ ly dꢜ.
Thꢕ ba, trong hôn nhân, Công giáo ñꢃc biꢆt nhꢖn mꢀnh ñꢊn viꢆc sinh con cái, coi ñó là
nghĩa vꢘ mà hai vꢎ chꢉng phꢌi cꢄng tác vꢋi Chúa trong công trình tꢀo dꢒng cꢗa Ngài và
ñꢙa con ñó phꢌi ñưꢎc “giáo dꢘc theo luꢐt Chúa Kiꢞtô và Hꢄi Thánh”. Do ñó, mꢃc dù có
khuyꢊn khích sinh con có trách nhiꢆm, nhưng nhìn chung Giáo hꢄi không bao giꢂ ñưa ra
quy ñꢜnh giꢋi hꢀn vꢈ sꢅ con trong gia ñình.
Thꢕ tư, vꢈ ñiꢈu kiꢆn ñꢚ kꢊt hôn thì ngoài nhꢁng yêu cꢍu pháp lý cꢗa hôn nhân dân sꢒ
(như ñꢄ tuꢡi...), thì ngưꢂi Công giáo còn phꢌi ñꢌm bꢌo nhꢁng quy ñꢜnh cꢗa Giáo luꢐt như:
Cꢌ hai ñꢈu là ngưꢂi Công giáo; hai ngưꢂi chưa lãnh nhꢐn Bí tích Hôn phꢅi lꢍn nào; phꢌi
trꢌi qua lꢋp hꢓc Giáo lý Hôn nhân ꢞ Gia ñình; không bꢜ ngăn trꢏ bꢏi luꢐt tꢒ nhiên hoꢃc luꢐt
Hꢄi Thánh... [1, tr.26ꢞ31].
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
75
Thꢕ năm, trưꢋc khi tiꢊn hành nhꢁng lꢢ nghi cưꢋi hꢝi theo phong tꢘc truyꢈn thꢅng,
ngưꢂi Công giáo bꢑt buꢄc phꢌi thꢒc hiꢆn nghi lꢢ Hôn phꢅi tꢀi nhà thꢂ.
2.1.2. Phꢅn ꢌng cꢍa nhꢄng ngưꢆi trong cuꢎc
Đa sꢅ mꢓi ngưꢂi nghĩ rꢟng hôn nhân là kꢊt quꢌ cꢗa mꢄt tình yêu, mꢄt mꢅi quan hꢆ ñꢃc
biꢆt, tình nguyꢆn và hꢎp pháp cꢗa cꢌ hai ngưꢂi. Nhiꢈu bꢀn trꢣ quyꢊt ñꢜnh ñꢊn vꢋi nhau
trong khi thiꢊu sꢒ thꢌo luꢐn nghiêm túc vꢈ tôn giáo giꢁa hai ngưꢂi. Nguyên nhân là ngưꢂi
ta chưa nhꢐn thꢙc ñưꢎc tꢍm quan trꢓng cꢗa tôn giáo trong cuꢄc sꢅng gia ñình hoꢃc cũng có
thꢚ vì sꢎ ꢌnh hưꢏng ñꢊn tình yêu mà cꢅ tình né tránh.
“Trưꢈc khi cưꢈi, chúng tôi cũng có bàn bꢁc vꢈi nhau vꢉ chuyꢅn gia ñình ñôi bên, vꢉ
ñꢀi sꢍng kinh tꢇ sau này nhưng ngꢁi nói vꢉ chuyꢅn tôn giáo. Bꢁn gái tôi không theo ñꢁo.
Tôi không muꢍn nꢏy sinh bꢓt hòa. Lúc nào gꢊn cưꢈi rꢆi tính” (nam, 28 tuꢡi, ngưꢂi Công
giáo, có ngưꢂi yêu ngoꢀi ñꢀo)
Tâm lý “không muꢅn nꢌy sinh bꢖt hòa” và “lúc nào gꢍn cưꢋi rꢉi tính” khiꢊn cho nhiꢈu
ñôi bꢀn trꢣ không có sꢒ chuꢤn bꢜ chu ñáo vꢈ tinh thꢍn trưꢋc khi quyꢊt ñꢜnh lꢖy nhau.
Ngay cꢌ khi hai bꢀn ñã có sꢒ thꢌo luꢐn và nhꢖt trí vꢋi nhau vꢈ vꢖn ñꢈ tôn giáo thì ñꢚ ñi
tiꢊp, các bꢀn cꢍn vưꢎt qua bꢙc bꢙc tưꢂng thành kiên cꢅ ñưꢎc dꢒng lên bꢏi hai bên nꢄi
ngoꢀi. Lꢖy ngưꢂi ñꢉng ñꢀo là tiêu chí ñꢍu tiên và quan trꢓng nhꢖt mà các cha mꢥ Công
giáo ñꢃt ra ñꢅi vꢋi con cái mình. Mꢄt thꢒc tꢊ là, các bꢀn trꢣ Công giáo thưꢂng vꢖp phꢌi sꢒ
phꢌn ñꢅi cꢗa phꢘ huynh khi có ý muꢅn kꢊt hôn vꢋi ngưꢂi ngoꢀi ñꢀo. Mꢃc dù ngày nay giáo
luꢐt cho phép ngưꢂi Công giáo ñưꢎc kꢊt hôn vꢋi ngưꢂi khác tôn giáo theo nguyên tꢑc ñꢀo
ai ngưꢂi ñó giꢁ, nhưng viꢆc này vꢦn bꢜ xem là “cꢖm kꢧ” ñꢅi vꢋi ña sꢅ ngưꢂi Công giáo,
nhꢖt là ꢏ các miꢈn quê. Có nhiꢈu lý do khiꢊn hꢓ lo lꢑng: Thꢕ nhꢓt, nhꢁng ngưꢂi Công giáo
lꢋn tuꢡi luôn lo lꢑng vꢈ nhꢁng thách thꢙc ñꢅi vꢋi tương lai gia ñình con cái hꢓ khi kꢊt hôn
vꢋi ngưꢂi ngoꢀi ñꢀo; thꢕ hai, tâm lý sꢎ mꢖt ñꢀo, nhꢀt ñꢀo khi con mình lꢖy ngưꢂi ngoꢀi
ñꢀo, ñó chꢨng khác nào mꢄt canh bꢀc lꢋn; thꢕ ba, sꢎ “mꢖt mꢃt” vꢋi hꢓ hàng, làng xóm
rꢟng gia ñình mình không ñꢀo ñꢙc, nꢈ nꢊp.
Đꢚ “tꢒ vꢆ” trưꢋc áp ñꢃt này, thông thưꢂng nhꢁng ngưꢂi có tôn giáo, tín ngưꢩng khác,
hoꢃc không tôn giáo cũng không nhân nhưꢎng trong hôn nhân, nꢊu bên kia có nhꢁng thái
ñꢄ, hành vi không tôn trꢓng tôn giáo tín ngưꢩng cꢗa mình. Trong mꢄt bꢄ phꢐn ngưꢂi ngoài
Công giáo hiꢆn nay ít nhiꢈu vꢦn mang nhꢁng mꢃc cꢌm nào ñó vꢋi ngưꢂi Công giáo, nhꢖt là
cho rꢟng Công giáo không thꢂ cúng tꢡ tiên trong khi ñiꢈu này chꢔ còn là quá khꢙ. Ngưꢂi ta
sꢎ con cái hꢓ sꢠ phꢌi khꢡ sꢏ vì nhꢁng luꢐt lꢆ cꢗa Công giáo. Đꢅi vꢋi nhꢁng ngưꢂi theo mꢄt
tôn giáo khác, ngưꢂi ta cũng sꢎ mꢖt ñꢀo cꢗa hꢓ.
Nói vꢐy ñꢚ thꢖy, tương lai cꢗa ñôi uyên ương lúc này ñưꢎc ñꢃt cꢌ trong tay nhꢁng bꢐc
làm cha mꢥ ꢞ nhꢁng tín ñꢉ tôn giáo lâu năm. Vꢖn ñꢈ tôn giáo ñưꢎc ngưꢂi ta rꢖt coi trꢓng,
76
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
dưꢂng như lꢖn át các vꢖn ñꢈ khác. Tꢖt nhiên, ñôi bꢀn trꢣ luôn timd mꢓi cách ñꢚ lay chuyꢚn
ý chí sꢑt ñá cꢗa cha mꢥ mình. Khi ꢖy sꢠ có mꢖy trưꢂng hꢎp xꢌy ra: 1) Ngưꢂi yêu ngoꢀi ñꢀo
ñꢉng ý theo Công giáo, ñôi bꢀn ñưꢎc làm lꢢ cưꢋi ꢏ nhà thꢂ; 2) Ngưꢂi yêu ngoꢀi ñꢀo không
ñꢉng ý theo Công giáo nhưng hai gia ñình thꢅng nhꢖt ñưꢎc vꢋi nhau “ñꢀo ai nꢖy giꢁ”; 3)
Hai gia ñình nghiêm cꢖm, hai bꢀn trꢣ chia tay trong ñau khꢡ. Tuy nhiên, cũng phꢌi nói
thêm rꢟng, trưꢋc ñây “cha mꢥ ñꢃt ñâu con ngꢉi ñꢖy”, nhưng ngày nay, cha mꢥ ngày càng ít
có khꢌ năng can thiꢆp vào chuyꢆn viꢆc hôn nhân cꢗa con cái. “Trꢂi không chꢜu ñꢖt, ñꢖt
phꢌi chꢜu trꢂi” là kꢊt quꢌ thưꢂng thꢖy cꢗa “cuꢄc chiꢊn” giꢁa cha mꢥ và con cái. Khi ꢖy,
trưꢂng hꢎp thꢙ nhꢖt là kꢊt quꢌ ñáng mong ñꢎi nhꢖt mà “hai bên cùng có lꢎi”.
2.1.3. Nhꢄng khó khăn trong viꢊc thꢉc hiꢊn các thꢍ tꢏc, lꢐ nghi tôn giáo
Khi trưꢂng hꢎp may mꢑn nhꢖt xꢌy ra, ngưꢂi yêu ngoꢀi ñꢀo ñꢉng ý theo ñꢀo Công
giáo, thì hꢓ phꢌi hoàn tꢖt thêm nhꢁng thꢗ tꢘc ñꢚ ñưꢎc làm lꢢ cưꢋi tꢀi nhà thꢂ. Mà ñꢅi vꢋi
ngưꢂi Công giáo, ñưꢎc làm lꢢ cưꢋi ꢏ nhà thꢂ là mꢄt ñiꢈu vinh dꢒ và thiêng liêng. Viꢆc ñꢍu
tiên là ngưꢂi kia phꢌi trꢌi qua mꢄt lꢋp giáo lý dành cho ngưꢂi mꢋi nhꢐp ñꢀo, gꢓi là giáo lý
tân tòng. Song song vꢋi ñó, hai ngưꢂi ñưꢎc hꢓc qua lꢋp giáo lý hôn nhân và gia ñình; ꢏ ñó
hꢓ ñưꢎc dꢀy vꢈ giá trꢜ, ý nghĩa cꢗa ñꢂi sꢅng hôn nhân gia ñình, vꢈ nhꢁng bꢡn phꢐn cꢗa vꢎ
chꢉng, ñꢃc biꢆt là viꢆc sinh sꢌn và giáo dꢘc con cái... Đꢅi vꢋi nhꢁng ngưꢂi Công giáo,
nhꢁng tín ñiꢈu giáo lý ñưꢎc truyꢈn dꢀy tꢛ nhꢝ; còn ñꢅi vꢋi nhꢁng ngưꢂi mꢋi bưꢋc chân
vào ñꢀo, viꢆc hꢓc giáo lý gꢃp không ít khó khăn: “Em cũng rꢓt hꢕng thú vꢈi viꢅc hꢂc ñꢁo.
Chúng em ñưꢋc trang bꢚ nhiꢉu kiꢇn thꢕc vꢉ ñꢀi sꢍng hôn nhân gia ñình, cꢏ viꢅc tránh thai
thꢇ nào cho ñúng. Nhưng vì là lꢊn ñꢊu tiꢇp xúc nên em thꢓy hơi khó, chꢄc em phꢏi thêm
thꢀi gian mꢈi hiꢖu ñưꢋc” (nꢁ, 26 tuꢡi, ñang hꢓc giáo lý tân tòng).
Thꢒc ra, khi ñꢉng ý theo Công giáo, ngưꢂi ngoꢀi ñꢀo không gꢃp bꢖt kỳ khó khăn gì trꢛ
viꢆc phꢌi hꢓc giáo lý Công giáo. Tuy nhiên, ñây cũng chính là trăn trꢏ ñꢍu tiên khi các bꢀn
trꢣ nghĩ ñꢊn viꢆc yêu và lꢖy mꢄt ngưꢂi có ñꢀo.
2.2. Nhꢄng thách thꢌc trong ñꢆi sꢑng hôn nhân ꢒ gia ñình
2.2.1. Sꢉ “va chꢀm” giꢄa các niꢋm tin tôn giáo trong ñꢆi sꢑng gia ñình
Thꢒc tꢊ, ban ñꢍu mꢄt ñôi nam nꢁ khác tôn giáo yêu nhau, hꢓ ít bꢜ chi phꢅi nhiꢈu bꢏi
các yꢊu tꢅ bên ngoài, song dꢍn dà khi ñi ñꢊn hôn nhân, các quan niꢆm tꢛ gia ñình và xã hꢄi
bꢑt ñꢍu xâm chiꢊm và làm suy giꢌm nhꢁng nhiꢆt tình hôn nhân ban ñꢍu. Không ít ngưꢂi
khi phꢌi ñꢅi mꢃt vꢋi vꢖn ñꢈ hôn nhân khác tôn giáo thưꢂng tꢒ an ꢗi “ñꢀo nào cũng tꢅt,
cũng dꢀy con ngưꢂi ăn ngay ꢏ lành...”. Nhưng sau khi vꢈ chung sꢅng vꢋi nhau thì mâu
thuꢦn niꢈm tin tôn giáo xuꢖt hiꢆn.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
77
Vꢈ bꢌn chꢖt, tôn giáo cũng là mꢄt dꢀng ý thꢙc hꢆ trong khi phꢍn lꢋn cuꢄc chiꢊn tranh
trên thꢊ giꢋi này ñꢈu có nguyên nhân tꢛ vꢖn ñꢈ xung ñꢄt ý thꢙc hꢆ. Tác giꢌ Samuel
Hungtington ñã phân tích rꢖt rõ ñiꢈu này trong tác phꢤm Sꢐ va chꢁm cꢔa các nꢉn văn minh.
Cuꢄc sꢅng gia ñình cũng thꢊ, khi tình ñang hꢉng, cuꢄc sꢅng ñang êm ꢌ thì các vꢖn ñꢈ tôn
giáo dưꢂng như lꢑng xuꢅng. Nhưng khi cuꢄc sꢅng khó khăn, gánh nꢃng cơm áo gꢀo tiꢈn ñè
nꢃng nên hai trái tim, hoꢃc khi phꢌi giꢌi quyꢊt nhꢁng công viꢆc quan trꢓng cꢗa gia ñình thì
lúc này vꢖn ñꢈ khác biꢆt tôn giáo ꢞ chính là khác biꢆt vꢈ ý thꢙc hꢆ ꢞ trꢏ thành ngòi nꢡ cho
nhiꢈu cuꢄc xung ñꢄt trong gia ñình, thꢐm chí gây nên cꢌnh tan ñàn xꢣ nghé. Thꢒc tꢊ, vꢋi
nhꢁng ngưꢂi theo tôn giáo, không ai muꢅn mình là ngưꢂi yꢊu thꢊ trong niꢈm tin, nên cꢌ
hai ñꢈu muꢅn chꢙng tꢝ rꢟng ñꢀo cꢗa mình là tꢅt. Càng là tín ñꢉ nhiꢆt thành thì hꢓ càng
khó chꢖp nhꢐn vꢈ quan niꢆm sꢅng hay nhꢁng ñiꢈu chân lý cꢗa tôn giáo khác. Đó cũng
là ñiꢈu hꢊt sꢙc bình thưꢂng trong tâm lý cꢗa mꢄt ngưꢂi ñưꢎc hꢓc và thꢒc hành giáo lý
tôn giáo.
Điꢈu thꢙ hai, ñꢀo Công giáo có rꢖt nhiꢈu cꢖm kꢧ, nhꢖt là cꢖm thꢂ cúng nhꢁng thꢍn
thánh ngoài Công giáo như thꢍn tài, thꢡ công, thꢡ ñꢜa... và tín ñꢉ cꢗa hꢓ thưꢂng tuân thꢗ
nghiêm ngꢃt nhꢁng ñiꢈu này. Nhưng ngưꢂi vꢎ/ chꢉng không Công giáo cꢗa hꢓ thì không
có chung cꢌm thꢙc như vꢐy. Ngưꢂi Viꢆt vꢅn dĩ là ña thꢍn, “ñꢖt có thꢡ công, sông có hà
bá”, cho nên hàng tháng, hàng năm vào nhꢁng ngày mꢉng mꢄt, ngày rꢟm... ngưꢂi ta
thưꢂng có tꢘc cúng bái, lꢢ tꢊ các vꢜ thꢍn ꢖy. Nhꢖt là khi gia ñình có chuyꢆn ñꢀi sꢒ như làm
nhà, cưꢋi xin, ma chay thì các tín ngưꢩng dân gian càng có dꢜp bùng nꢡ. Trong nhꢁng dꢜp
ꢖy, nꢊu vꢎ chꢉng không thꢝa thuꢐn ñưꢎc vꢋi nhau thì rꢖt dꢢ xꢌy ra cãi vã, công viꢆc ñꢡ bꢚ.
Trong thꢒc tꢊ có rꢖt nhiꢈu gia ñình bꢖt hòa chꢔ vì chuyꢆn có làm mâm cúng khi ñꢄng thꢡ
làm nhà hay không. Gia ñình anh Dương chuꢤn bꢜ làm nhà, chꢜ vꢎ vꢅn là ngưꢂi trꢏ lꢀi ñꢀo;
vꢋi niꢈm tin dân gian, chꢜ dꢒ ñꢜnh hôm ñꢄng thꢡ sꢠ làm mâm cúng; biꢊt tin ñó bꢅ anh
Dương ꢏ quê nói vꢋi mꢥ anh vꢋi thái ñꢄ không vꢛa lòng: “Bà gꢂi ñiꢅn bꢏo nó ñꢙng có mꢀi
thꢊy vꢉ cúng bái gì. Nꢇu mà cúng bái là tôi không lên ñâu”. Như thꢊ, rõ ràng xung ñꢄt lúc
này không còn là giꢁa nhꢁng cá nhân mà là giꢁa nhꢁng niꢈm tin tôn giáo khác nhau. Điꢈu
này chꢑc chꢑn không xꢌy ra khi hai ngưꢂi có chung niꢈm tin.
2.2.2. Khó khăn trong viꢊc chꢓn lꢉa niꢋm tin cho con cái
Như trên ñã ñꢈ cꢐp, hôn nhân Công giáo rꢖt ñꢈ cao viꢆc sinh sꢌn và giáo dꢘc con cái.
Cho dù có thꢚ chꢖp nhꢐn “ñꢀo ai ngưꢂi ñó giꢁ”, nhưng luꢐt ñꢀo bꢑt buꢄc con cái trong
cuꢄc hôn nhân phꢌi theo ñꢀo Công giáo, và phꢌi ñưꢎc hꢓc hành giáo lý, giáo luꢐt cꢗa ñꢀo
Công giáo tꢛ nhꢝ. Nhưng con là con chung chꢙ không cꢗa riêng ai. Ai mꢄ ñꢀo thì cũng
muꢅn con mình theo ñꢀo truyꢈn thꢅng cꢗa ông bà cha mꢥ mình, phꢌi tranh thꢗ hưꢋng ñꢀo
cho con ngay tꢛ nhꢝ. Khi ꢖy, viꢆc quyꢊt ñꢜnh cho con theo tôn giáo nào là vꢖn ñꢈ hꢆ trꢓng.
78
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Nꢊu ngưꢂi Công giáo không kéo con vꢈ phía mình ñưꢎc thì không tránh khꢝi day dꢙt
lương tâm; ñó là chưa kꢚ ñꢊn sꢙc ép tꢛ phía hai bên gia ñình nꢄi ngoꢀi.
Quyꢊt ñꢜnh cꢗa cha mꢥ cũng ꢌnh hưꢏng ñꢊn viꢆc thꢒc hành tôn giáo cꢗa con cái. Mꢄt
khꢌo sát năm 2006 tꢀi Mꢪ cho thꢖy, hôn nhân khác ñꢀo cũng gây hꢐu quꢌ ñꢅi vꢋi trꢣ em:
37% trꢣ em ñưꢎc cha mꢥ khác tôn giáo nuôi dưꢩng ñưa ñi tham dꢒ nghi lꢢ tôn giáo hꢟng
tuꢍn so vꢋi 42% nhꢁng trꢣ có cha mꢥ cùng tôn giáo nuôi dꢀy [2]. Điꢈu ñó cho thꢖy, nꢊu
cha mꢥ có cùng niꢈm tin tôn giáo thì trꢣ ñưꢎc thꢒc hành ñꢙc tin cꢗa chúng nhiꢈu hơn.
2.2.3. Nhꢄng khó khăn trong viꢊc thꢉc hành niꢋm tin tôn giáo
Đꢅi vꢋi nhiꢈu bꢀn trꢣ Công giáo, nhꢖt là cha mꢥ hꢓ, viꢆc kꢊt hôn vꢋi mꢄt ngưꢂi ngoꢀi
ñꢀo là mꢄt canh bꢀc lꢋn ñánh ñꢡi cꢌ niꢈm tin cꢗa cha ông. Ngưꢂi Công giáo dꢢ có nguy cơ
ñꢅi mꢃt nhiꢈu trꢀng thái tâm lý tiêu cꢒc như day dꢙt lương tâm, dꢢ trꢏ nên nguꢄi lꢀnh vꢈ
niꢈm tin và ñi ñꢊn bꢝ ñꢀo... Điꢈu này càng dꢢ xꢌy ra ñꢅi vꢋi nhꢁng cô gái Công giáo lꢖy
chꢉng ngoꢀi ñꢀo. Dân gian có câu “Thuyꢉn theo lái, gái theo chꢆng” nên hꢓ có giꢁ ñưꢎc
niꢈm tin cꢗa mình hay không phꢘ thuꢄc vào nhiꢈu yꢊu tꢅ. Thꢙ nhꢖt, viꢆc ꢏ chung hay ꢏ
riêng vꢋi gia ñình chꢉng ꢌnh hưꢏng trꢒc tiꢊp ñꢊn niꢈm tin tôn giáo cꢗa cô gái. Khi ꢖy, viꢆc
thꢒc hành niꢈm tin tôn giáo cꢗa ngưꢂi ñi làm dâu phꢘ thuꢄc lꢋn vào lꢅi sꢅng và sꢒ cꢏi mꢏ
cꢗa tꢛng gia ñình nhà chꢉng. Thꢒc sꢒ, ngưꢂi làm dâu trong nhà (nhꢖt là dâu cꢌ) không thꢚ
ñꢙng ngoài công viꢆc giꢇ chꢀp, cúng lꢢ cꢗa gia ñình chꢉng; do ñó cô gái rꢖt dꢢ bꢜ “cꢌi
ñꢀo”. Thꢙ hai, phꢘ thuꢄc vào sꢒ ñꢄc lꢐp vꢈ tài chính cũng như sꢒ khꢨng ñꢜnh vꢜ thꢊ cꢗa
ngưꢂi nꢁ trong gia ñình. Thꢙ ba, phꢘ thuꢄc rꢖt nhiꢈu vào ngưꢂi bꢀn ñꢂi cꢗa hꢓ. Nꢊu ngưꢂi
bꢀn ñꢂi chia sꢣ niꢈm tin vꢋi hꢓ thì hꢓ sꢠ có cơ hꢄi ñꢚ ñi lꢢ, nhà thꢂ; ngưꢎc lꢀi nꢊu ngưꢂi
kia ngăn cꢌn hay ñơn giꢌn tꢝ thái ñꢄ không hài lòng thì ñꢚ ñưꢎc thuꢐn hòa, nhiꢈu ngưꢂi ñã
ñơn giꢌn dꢛng viꢆc thꢒc hành các nghi thꢙc trong tôn giáo cꢗa hꢓ.
Trong cuꢅn sách có tꢒa ñꢈ Đꢇn lúc Đꢕc tin thꢐc hiꢅn phꢊn cꢔa chúng ta: Hôn nhân
khác ñꢁo biꢇn ñꢛi nưꢈc Mꢜ như thꢇ nào (Báo Đꢀi hꢓc Oxford), tác giꢌ Naomi Schaefer
Riley ñã nghiên cꢙu nhꢁng ꢌnh hưꢏng mà hôn nhân khác tôn giáo gây ra, cꢌ vꢈ hôn nhân
và thꢒc hành tôn giáo. Bà chꢔ ra rꢟng: “Thꢒc vꢐy, nhꢁng ngưꢂi kꢊt hôn vꢋi ngưꢂi ngoài tôn
giáo cꢗa hꢓ có chiꢈu hưꢋng xem nhꢥ tôn giáo hoꢃc hoàn toàn ñánh mꢖt ñꢙc tin cꢗa mình” [2].
Ngoài ra, viꢆc ngưꢂi bꢀn ñꢂi cꢗa tín ñꢉ Công giáo có thꢒc hiꢆn ñúng nhꢁng nhꢁng
cam kꢊt khi nhꢐp ñꢀo hay không cũng là mꢄt vꢖn ñꢈ. Nhiꢈu ngưꢂi Công giáo thưꢂng xuyên
phàn nàn vꢈ viꢆc ngưꢂi bꢀn ñꢂi cꢗa hꢓ sau khi cưꢋi thì không còn cꢍu nguyꢆn, không ñi lꢢ
nꢁa hoꢃc nꢊu có ñi lꢢ thì cũng chꢔ cho có lꢆ ñꢚ vꢛa lòng bꢀn ñꢂi mình. Mꢄt chꢜ chia sꢣ:
“Cꢕ mꢝi lꢊn nhꢄc ñꢇn vꢓn ñꢉ tôn giáo là chúng tôi lꢁi giꢎn nhau, tôi yêu cꢊu anh ꢓy theo
ñꢁo nghiêm túc, anh ꢓy trꢏ lꢀi: nꢇu anh theo mà miꢞn cưꢟng như vꢎy thì không thꢎt lòng.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 17/2017
79
Hiꢅn nay nꢇu không nhꢄc ñꢇn vꢓn ñꢉ tôn giáo thì chúng tôi rꢓt hꢁnh phúc, nhưng cꢕ nhꢄc
ñꢇn lꢁi giꢎn nhau mꢓy ngày nên nhiꢉu khi tôi muꢍn buông xuôi mꢂi chuyꢅn...” (nꢁ, 32 tuꢡi,
ngưꢂi Công giáo, có chꢉng là ngưꢂi trꢏ lꢀi ñꢀo). Vꢈ vꢖn ñꢈ này, trong dân gian vꢦn loan
truyꢈn câu ca: “Sꢓp mình lꢁy Chúa Ba Ngôi; Tôi lꢓy ñưꢋc vꢋ, tôi thôi nhà thꢀ” ñꢚ chê bai
nhꢁng ngưꢂi theo ñꢀo chꢔ ñꢚ lꢖy ñưꢎc vꢎ/chꢉng chꢙ không phꢌi vì niꢈm tin.
2.3. Tương lai cꢍa mꢎt gia ñình ña tôn giáo
Dꢒa trên nhiꢈu khꢌo sát và thꢤm vꢖn khác nhau, tác giꢌ Riley lưu ý rꢟng, mꢃt tích cꢒc
cꢗa hôn nhân khác ñꢀo chính là nhꢁng tín ngưꢩng và các nhóm di dân khác nhau trꢏ thành
mꢄt phꢍn cꢗa xã hꢄi Mꢪ, góp phꢍn làm phong phú nꢈn văn hóa. Vꢈ mꢃt tiêu cꢒc, nhꢁng dꢁ
liꢆu bà tìm ñưꢎc chꢔ ra rꢟng hôn nhân khác ñꢀo thưꢂng không ñưꢎc hꢀnh phúc lꢑm và cũng
kém ꢡn ñꢜnh hơn [2].
Cũng trong tác phꢤm cꢗa mình, tác giꢌ Riley kꢊt luꢐn rꢟng các cuꢄc hôn nhân khác tôn
giáo có nhiꢈu nguy cơ hơn dꢦn ñꢊn ly hôn. Trong khi ngưꢂi Công giáo bꢜ ràng buꢄc bꢏi sꢒ
“bꢖt khꢌ phân ly” trong hôn nhân thì ngưꢂi ngoài Công giáo có thái ñꢄ thoáng hơn nhiꢈu.
Mꢄt khꢌo sát năm 2001 vꢋi 35.000 ngưꢂi trꢌ lꢂi cho thꢖy rꢟng nhꢁng ngưꢂi có cuꢄc hôn
nhân khác tôn giáo có nguy cơ ly dꢜ hoꢃc chia tay cao gꢖp 3 lꢍn so vꢋi nhꢁng ngưꢂi có
cuꢄc hôn nhân cùng tôn giáo [2]. Không ai muꢅn và cũng không ai không ñau khꢡ khi hôn
nhân tan vꢩ, nhưng trong nhiꢈu trưꢂng hꢎp, ngưꢂi Công giáo sꢠ chꢜu nhiꢈu thiꢆt thòi hơn
bꢏi theo luꢐt Công giáo, hꢓ không thꢚ cưꢋi ngưꢂi khác, trꢛ khi hꢓ không màng ñꢊn nhꢁng
quy ñꢜnh cꢗa Giáo hꢄi. Vꢐy nên, khꢌ năng hòa hꢎp các thành viên trong mꢄt gia ñình ña
tôn giáo cũng rꢖt cꢍn quan tâm, tính ñꢊn trong bꢅi cꢌnh cuꢄc ñꢖu tranh vì nhân quyꢈn, vì sꢒ
tiꢊn bꢄ xã hꢄi ñang phát triꢚn mꢀnh mꢠ hiꢆn nay.
3. KꢔT LUꢕN
Niꢈm tin tôn giáo có ꢌnh hưꢏng lꢋn ñꢊn khꢌ năng kꢊt hôn giꢁa nhꢁng ngưꢂi khác ñꢀo
và có nhꢁng ꢌnh hưꢏng nhꢖt ñꢜnh ñꢊn ñꢂi sꢅng hôn nhân và gia ñình cꢗa hꢓ. Thꢊ nên trong
nhiꢈu vùng giáo miꢈn Bꢑc hiꢆn nay vꢦn truyꢈn câu ca như lꢂi than thꢏ cꢗa nhꢁng ñôi lꢙa
yêu nhau nhưng bꢜ ngăn trꢏ vì ñꢀo: “Bao giꢀ Đꢕc Phꢎt Thích Ca / Lꢓy ñưꢋc Đꢕc Bà mà
ñꢒng yêu em”. Nói như thꢊ không có nghĩa là nhꢁng ngưꢂi khác ñꢀo lꢖy nhau sꢠ là thꢌm
hꢓa. Công giáo ngày nay ñã có nhiꢈu ñiꢚm cꢏi mꢏ hơn trong hôn nhân. Viꢆc bꢑt buꢄc theo
ñꢀo ñã chuyꢚn sang trꢀng thái là khuyꢊn khích, ñꢉng thꢂi cho phép nhꢁng cuꢄc hôn nhân
ñưꢎc thꢒc hiꢆn theo hưꢋng “ñꢀo ai ngưꢂi nꢖy giꢁ”. Tuy nhiên, vꢦn có nhꢁng ràng buꢄc rꢖt
chꢃt chꢠ bꢑt buꢄc phꢌi thꢒc hiꢆn mà các bꢀn trꢣ cꢍn biꢊt rõ ñꢚ có nhꢁng thꢝa thuꢐn thꢅng
nhꢖt tránh viꢆc tranh cãi sau này.
80
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Cꢍn nói thêm rꢟng, trên thꢒc tꢊ có rꢖt nhiꢈu trưꢂng hꢎp sau khi trꢏ thành ngưꢂi Công
giáo, ngưꢂi chꢉng cùng vꢎ sꢅt sꢑng sꢅng tꢅt ñꢂi, ñꢥp ñꢀo và tꢀo lꢐp mꢄt gia ñình hꢀnh
phúc. Hꢓ cꢌm nghiꢆm ñưꢎc ñiꢈu mà mình tìm kiꢊm và hꢀnh phúc vꢋi chꢓn lꢒa cꢗa mình.
Bên cꢀnh ñó, cũng không ít ngưꢂi có cùng tôn giáo nhưng cuꢄc sꢅng gia ñình vꢦn như “ñꢜa
ngꢘc trꢍn gian”. Có thꢚ nói, thiꢊu tôn trꢓng niꢈm tin cꢗa nhau, không ñiꢈu hòa ñưꢎc mâu
thuꢦn là nguyên nhân hàng ñꢍu dꢦn ñꢊn ñꢡ vꢩ hôn nhân chꢙ không chꢔ vì lý do khác ñꢀo.
TÀI LIꢖU THAM KHꢗO
1. ꢫy ban Giáo lý ꢞ Đꢙc tin, Hꢄi ñꢉng Giám mꢘc Viꢆt Nam (2004), Giáo lý Hôn nhân &
Gia ñình, in tꢀi Thành phꢅ Hꢉ Chí Minh, lưu hành nꢄi bꢄ.
2. Vũ Văn Kích, “Hꢐu quꢌ cꢗa viꢆc kꢊt hôn khác tôn giáo”,
http://www.songtinmungtinhyeu.org/index.php?open=contents&id=2804, truy cꢐp ngày 10
tháng 5 năm 2017.
CHALLENGES OF INTERꢒRELIGIOUS MARRIAGES
IN VIET NAM NOWADAYS
Abstract: Marriages between Catholics and other religious followers are quite common
today. However, this is not recommended, if any, becomes a common concern for both
sides. In fact, marriages between Catholics and other religious people are difficult
because of differences between Catholic and nonꢠCatholic in the issue of marriage;
because opposition of relatives. Their family life is at risk of conflict between different
religious beliefs and the family's future is uncertain. Happiness, however, is in sincere
love, sympathy, understanding and respect for one another, not just for religious reasons.
Keywords: Catholic marriage, interꢠreligious marriage, religious conflict.
8 trang
20440
Free
Bạn đang xem tài liệu "Những thách thức đối với các cuộc hôn nhân khác tôn giáo ở Việt Nam hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nhung_thach_thuc_doi_voi_cac_cuoc_hon_nhan_khac_ton_giao_o_v.pdf
