Một số tác nhân của quá trình xã hội hóa chính trị
Một số tác nhân của quá trình xã hội hóa chính trị
Lại Thị Thanh Bình(*)
Bùi Thị Hồng(**)
Tóm tắt: Xã hội hóa chính trị là một lĩnh vực nghiên cứu còn khá mới nhưng đang ngày
càng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu. Nghiên cứu xã hội hóa chính trị không chỉ
giúp giải thích và nhận diện quá trình hình thành văn hóa chính trị của mỗi cá nhân, mà
còn giúp gợi mở, bổ sung hoặc điều chỉnh quá trình này của mỗi cá nhân theo hướng tích
cực. Dựa trên việc tổng quan một số quan điểm của các nhà nghiên cứu, bài viết làm rõ
khái niệm xã hội hóa chính trị và luận giải một số tác nhân ảnh hưởng đến quá trình xã
hội hóa chính trị của mỗi công dân.
Từ khóa: Văn hóa chính trị, Xã hội hóa chính trị, Tác nhân xã hội hóa
Abstract: Political socialization has increasingly attracted researchers’ attention
despite its new emergence. It not only helps explain and identify the process of forming
a political culture of each individual, but also makes offers and suggestions, promotion
and adjustment to this process in a good sense. The paper, based on a literature review,
clarifies the concept of political socialization and presents some factors that influence
citizens’political socialization.
Keywords: Political Culture, Political Socialization, Agent of Socialization
Giới thiệu12
mình về hệ thống chính trị mà họ đang
Năm 1956, hai học giả người Mỹ là sống, về vai trò, trách nhiệm và quyền hạn
Gabriel Almond (1911-2002) và Sidney của mình trong hệ thống ấy. Tuy nhiên bản
Verba (1932-2019) lần đầu tiên đưa ra khái thân mỗi người sinh ra không tự nhiên có
niệm văn hóa chính trị, hàm ý nói về “một văn hóa chính trị, mà phải trải qua một quá
loại thái độ đối với hệ thống chính trị và trình học hỏi, thẩm thấu, tiếp thu từ nhiều
thái độ đối với vai trò của mình trong hệ nguồn khác nhau trong xã hội. Các nhà
thống chính trị đó” (Dẫn theo: Phan Xuân khoa học gọi quá trình này là xã hội hóa
Sơn, 2017). Điều này có nghĩa là, mỗi cá chính trị.
nhân đều có thái độ, niềm tin của riêng
Mặc dù có nhiều cách diễn giải khác
nhau, nhưng về cơ bản, các quan điểm đều
cho rằng, xã hội hóa chính trị là quá trình
mà thông qua đó các cá nhân có được nhận
thức, thái độ, niềm tin về hệ thống chính trị
mà mình đang sống và định hướng được
vai trò của mình trong hệ thống đó.
(*) ThS., Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn
lâm Khoa học xã hội Việt Nam;
Email: [email protected]
(**) ThS., Viện Thông tin Khoa học xã hội, Viện Hàn
lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2020
44
1. Gia đình
Trong quá trình này, các cá nhân được
Hầu hết các nghiên cứu đều có chung
nhận định, gia đình là tác nhân chính, là
môi trường quan trọng trong quá trình xã
hội hóa chính trị của mỗi cá nhân. Gia đình
không chỉ là môi trường giáo dục trẻ những
năm tháng đầu đời, mà còn là nơi định hình
cho trẻ về giai cấp, công dân, tôn giáo,
những yếu tố ảnh hưởng đến niềm tin và
hoạt động của mỗi người trong xã hội. Cụ
thể hơn, theo Lê Văn Quảng (2012), các ý
tưởng và các giá trị liên quan đến chính trị
(như thái độ đối với quyền lực, lòng yêu
nước, sự tuân thủ luật lệ) cũng được hình
thành và nuôi dưỡng trong gia đình. Đây là
cơ sở quan trọng để định hướng nhân cách
chính trị cũng như hành vi chính trị cho trẻ
em sau này.
dạy cách tham gia vào đời sống chính trị;
hiểu và đánh giá các sự kiện chính trị; đưa
ra các lựa chọn chính trị và tham gia giải
quyết các vấn đề chính trị tùy theo địa vị
và vai trò của mỗi người; cách thức để gây
ảnh hưởng đến người khác cũng như gây
ảnh hưởng đến chính phủ. Nói ngắn gọn,
xã hội hóa chính trị giúp mỗi cá nhân tham
gia sâu hơn và có trách nhiệm hơn vào đời
sống chính trị của đất nước.
Dựa trên những cách tiếp cận khác
nhau mà các nhà nghiên cứu phân chia xã
hội hóa chính trị thành những loại khác
nhau. Chẳng hạn, căn cứ vào mức độ phù
hợp với các giá trị của hệ thống chính trị,
có thể phân chia thành xã hội hóa chính trị
tích cực và xã hội hóa chính trị tiêu cực
(Iovan, 2015); căn cứ vào cách thức ảnh
hưởng, có thể phân chia thành xã hội hóa
chính trị chính thức và xã hội hóa chính trị
không chính thức (Howarth, 2013). Ngoài
ra, xã hội hóa chính trị cũng có thể được
phân chia thành xã hội hóa chính trị trực
tiếp và gián tiếp, cưỡng bức và tự nguyện,
có chủ đích và không chủ đích, hoặc có một
hình thức nữa, theo Iovan, là “tái xã hội hóa
chính trị”. Việc tái xã hội hóa chính trị chỉ
diễn ra ở người trưởng thành vốn đã được
định hình một văn hóa chính trị khá vững
chắc, tuy nhiên, trải qua thời gian hoặc qua
những biến cố trong cuộc sống và xã hội,
họ có thể thay đổi nhận thức về giá trị, thay
đổi niềm tin và có những hành vi chính trị
đi ngược lại với những giá trị và niềm tin
mà họ đã có (Iovan, 2015).
Mức độ ảnh hưởng và việc chịu ảnh
hưởng theo xu hướng nào chủ yếu phụ
thuộc vào thành phần và lối sống của gia
đình, cụ thể là:
Về thành phần gia đình, theo Lê Hường
(2018), trẻ em sinh ra trong những gia đình
có địa vị chính trị cao, có học vấn cao,
hoặc các gia đình ở thành thị thường có xu
hướng tham gia tích cực hơn vào đời sống
chính trị khi trưởng thành. Một số nghiên
cứu trường hợp tại các gia đình ở Mỹ cho
thấy, có một mối tương quan tích cực giữa
sự tham gia chính trị của cha mẹ và con
cái họ ở tuổi vị thành niên, một người trẻ
tuổi thường tham gia một đảng chính trị vì
ít nhất một trong số cha mẹ của họ cũng là
thành viên của đảng này (German, 2014).
Về lối sống của gia đình, theo David L.
Parletz và các cộng sự (2017), những gia
đình khuyến khích trẻ em tham gia vào các
quyết định của gia đình cũng sẽ giúp hình
thành cho trẻ một thái độ tích cực tham gia
vào đời sống chính trị khi chúng trưởng
thành; ngược lại, nếu gia đình thờ ơ với các
Tham gia vào quá trình xã hội hóa chính
trị có rất nhiều tác nhân khác nhau. Sự tác
động của chúng lên mỗi cá nhân cũng khác
nhau tùy thuộc vào từng giai đoạn trong
cuộc đời mỗi người và môi trường chính trị
mà cá nhân đó sinh sống.
Một số tác nhân…
45
vấn đề chính trị, rất có thể trẻ em trong gia hóa chính trị. Một số nghiên cứu cho rằng,
đình khi trưởng thành cũng có xu hướng mức độ ảnh hưởng của trường học còn lớn
như vậy. Daniel B. German (2014) nhấn hơn nhiều so với gia đình, vì trường học có
mạnh, kiểu gia đình có tính kỷ luật cao, gia thể giúp học sinh vượt qua những khác biệt
trưởng, cứng nhắc có thể dẫn đến việc hình về vị thế xã hội bằng cách dạy cho chúng
thành những nhân cách chính trị độc đoán những chuẩn mực và hành vi chung của
sau này. Tính cách này thường không dung công dân.
nạp nhiều ý tưởng và thử nghiệm các giá trị
Ở góc độ tổ chức, theo Henk Dekker
mới mà có xu hướng phục tùng quyền lực (1991), trường học là tổ chức hành chính
và không khoan dung với sự đa dạng trong đầu tiên mà hầu hết trẻ em được tiếp xúc.
xã hội.
Trong đó, việc phải thực hiện những nội
Mặc dù là tác nhân chính, nhưng sự quy, kỷ luật và thực hành những nghi thức
ảnh hưởng của gia đình đến văn hóa chính của nhà trường như chào cờ, hát quốc ca sẽ
trị của con cái đang ngày càng suy giảm. giúp trẻ có thêm nhận thức về tổ chức cũng
Trong một nghiên cứu trường hợp tại Sin- như về vai trò và nghĩa vụ của mình trong
gapore về vấn đề này, Yahhuei Hong và Lin tổ chức đó. Điều này giúp hình thành nên ý
Trisha (2017) rút ra kết luận rằng, mặc dù thức trách nhiệm của công dân đối với việc
các gia đình trong những xã hội châu Á xây dựng hệ thống chính trị trong tương lai.
hiện đại như Singapore vẫn có sự gắn kết Ngoài ra, trường học cũng là môi trường đa
hơn nhiều so với phương Tây, nhưng thanh dạng và cởi mở để các cá nhân có thể trao
thiếu niên ở đây ngày càng thể hiện họ có đổi nhiều tri thức chính trị được thu nhận từ
những giá trị chính trị và niềm tin khác những tác nhân khác.
với cha mẹ mình. Thế hệ trẻ có lập trường
Về nội dung, nghiên cứu của David L.
chính trị ít độc đoán và ít bảo thủ hơn so với Parletz và cộng sự (2017) cho thấy, chương
các thế hệ trước trong gia đình, vì thế sự lựa trình giáo dục trong nhà trường hầu như
chọn tham gia chính trị cũng khác nhiều so được thiết kế phù hợp với lứa tuổi và trình
với cha mẹ họ.
độ, cung cấp cho giới trẻ nhiều kiến thức
Nghiên cứu của Daniel B. German chính trị từ đơn giản đến phức tạp. Giáo dục
(2014) cũng cho thấy có sự suy giảm tương trẻ từ ý thức kỷ luật của một công dân đến
tự ở Mỹ, và một trong những lý do dẫn lòng yêu nước, tôn trọng các giá trị chính trị
đến sự suy giảm này là việc các thành viên chung, đến việc định hướng cho trẻ những
trong gia đình ngày càng dành nhiều thời cách thức tham gia vào hệ thống chính trị
gian hơn cho việc sử dụng các hệ thống liên một cách có trách nhiệm và hiệu quả.
lạc trực tuyến thay vì nói chuyện trực tiếp
Giáo dục lòng yêu nước và trách nhiệm
với nhau. Điều này ảnh hưởng không nhỏ công dân là nội dung chính trong giáo dục
đến việc chuyển giao các định hướng chính chính trị của hầu hết các quốc gia.
trị từ cha mẹ sang con cái, dẫn đến sự gia
Phan Xuân Sơn (2017) nêu ví dụ
tăng ngày càng nhiều các quan điểm chính điển hình từ hai quốc gia là Australia và
trị độc lập và các xu hướng chính trị mới.
2. Trường học
Nhật Bản về nội dung này như sau: Tại
Australia, học sinh từ cấp mầm non đã được
Trường học cũng là một trong những dạy những nội dung đề cao tinh thần dân
tác nhân quan trọng của quá trình xã hội tộc như giá trị gia đình, sự đoàn kết cộng
Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2020
46
đồng, di sản quốc gia, sự khác biệt văn hóa dụng ngược như hình thành những cá nhân
và những sự kiện lịch sử quan trọng. Đó có xu hướng thụ động, coi mọi thứ đều là
là một phần trong kế hoạch phát huy lòng “tự nhiên” và “hợp lý”. Qua nhiều kênh
yêu nước trong dân chúng của Chính phủ khác nhau, các cá nhân sẽ tiếp nhận thêm
nước này. Bài học đầu tiên trong năm học nhiều thông tin khác có thể mâu thuẫn với
mới của học sinh tiểu học sẽ là “các giá những gì họ đã học ở trường, điều này đôi
trị Australia”. Ngoài ba môn học chính là khi gây ra những thay đổi lớn trong nhận
đọc, viết và làm toán, học sinh tiểu học thức và dẫn đến sự thay đổi các khuôn mẫu
sẽ học thêm hai môn là lòng tôn trọng và hành vi chính trị của cá nhân.
tinh thần trách nhiệm. Tại Nhật Bản, năm 3. Các phương tiện thông tin đại chúng
2007, Thủ tướng Shinzo Abe đã ký thông
Nhiều nghiên cứu gần đây đều thừa
qua Luật Giáo dục trường học, quy định nhận truyền thông đang ngày càng trở thành
nhiều nội dung về giáo dục lòng yêu nước. một tác nhân xã hội hóa chính trị quan trọng
Trong đó, đạo đức là môn học bắt buộc với hơn bất kỳ một tác nhân nào khác (Paletz
tất cả các cấp học. Ngoài ra, các nội dung và cộng sự, 2017; German, 2014; Moeller,
liên quan đến giáo dục các giá trị truyền Claes de Vreese, 2013).
thống, nhân cách hay quy tắc ứng xử đều
Sự phát triển bùng nổ của các phương
được lồng ghép vào các hoạt động hằng tiện truyền thông trong thời gian qua đã
ngày hoặc các chương trình ngoại khóa, giúp các thông điệp chính trị được truyền
ngay từ bậc mầm non.
tải đến người dân ngày càng nhanh chóng
Nghiên cứu về vấn đề này tại Mỹ, Lưu và đa chiều hơn. David L. Parletz và cộng
Văn Quảng (2012) cũng cho thấy, thường sự (2017) cho rằng, mọi người không chỉ
là đến cấp trung học, hầu hết học sinh Mỹ tìm kiếm thông tin trên các kênh truyền
đã có nhận thức tương đối rõ ràng về các thống, mà có thể tìm thấy những thông điệp
thể chế hiện hành của hệ thống chính trị và chính trị trong các bộ phim điện ảnh và các
vai trò của công dân trong hệ thống đó. Mỗi trò chơi truyền hình hay các ứng dụng trực
tiểu bang của Mỹ đều yêu cầu học sinh, để tuyến. Ngoài ra, mọi người còn có thể tạo
có thể tốt nghiệp trung học, phải vượt qua ra các diễn đàn trên mạng để thảo luận về
bài kiểm tra quốc tịch nhằm đánh giá kiến những vấn đề chính trị, cũng như để gián
thức của học sinh về Chính phủ và văn hóa tiếp tham gia vào các quá trình chính trị,
chính trị. Đây chính là tiền đề để giáo dục chẳng hạn như các chiến dịch bầu cử hay
nên những công dân có lòng yêu nước và việc ra chính sách của chính phủ. Judith
có trách nhiệm với quốc gia, dân tộc mình. Moeller và Claes de Vreese (2013) dẫn
Tuy nhiên, từ góc độ khác, Henk chứng thêm, những người sử dụng Internet
Dekker (1991) cho rằng các nội dung ngày nay có thể tạo ra một cộng đồng mạng
trong sách giáo khoa không phải lúc nào ảo - gồm một nhóm người có chung quan
cũng đúng sự thật, ngay cả sách giáo khoa điểm về một vấn đề chính trị nào đó. Cộng
của Mỹ cũng trình bày sai về nhiều vấn đề đồng này có thể tạo ra những áp lực chính
chính trị - xã hội, hạn chế trình bày những trị không nhỏ lên chính phủ, hoặc thậm chí
xung đột xã hội và đưa những ý tưởng bất đến các thể chế xuyên quốc gia.
đồng quan điểm với những gì đã được thừa
Diana Owen (2008) nhấn mạnh ảnh
nhận. Những điều này có thể dẫn đến tác hưởng của truyền thông đến xã hội hóa
Một số tác nhân…
47
chính trị trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện
Mức độ tác động của truyền thông
nay từ một khía cạnh mà tác giả cho là ít cũng không có mẫu số chung cho các nền
được quan tâm nghiên cứu, đó là, không chỉ chính trị khác nhau trên thế giới. Sự phát
cung cấp kiến thức chính trị, truyền thông triển của truyền thông cũng không hoàn
còn đề cập đến nhiều vấn đề về bất bình toàn mang lại cơ hội tiếp cận thông tin
đẳng, chậm phát triển, đói nghèo, phân biệt giống nhau cho các nền chính trị. Ở một
chủng tộc… trên khắp thế giới, điều này số quốc gia, các phương tiện truyền thông
làm nảy sinh xung đột và mâu thuẫn giữa được khai thác để nâng cao nhận thức và
niềm tin vào những giá trị vốn có với những hiểu biết về chính trị và những gì thực tế
gì đang diễn ra, và có thể gây ra những ảnh đang diễn ra, mặc dù không phải tất cả
hưởng mang tính bước ngoặt đối với văn trong số chúng đều chính xác. Nhưng tại
hóa chính trị của một cá nhân.
một số quốc gia khác, chính phủ sở hữu
Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của hoặc kiểm soát các phương tiện truyền
truyền thông đại chúng đến quá trình xã thông, và chúng đóng vai trò như những
hội hóa chính trị của các cá nhân không công cụ tuyên truyền và định hướng của
dễ đo lường. Daniel B. German (2014) chính quyền, các chương trình hoặc thông
đã đưa ra dẫn chứng cho thấy những bất tin không phù hợp với quan điểm của chính
cập của nhiều nghiên cứu trước đó về ảnh phủ không được chấp nhận (German,
hưởng của truyền thông đến xã hội hóa 2014; Paletz và cộng sự, 2017).
chính trị, ngay cả khi họ sử dụng nhiều 4. Một số tác nhân khác
phương pháp điều tra định lượng một cách
tỉ mỉ, đó là, nếu thời gian dành cho các
Các nhóm đồng đẳng
Nhóm đồng đẳng là nhóm có chung một
phương tiện truyền thông càng tăng thì sự số đặc điểm như tuổi tác, giới tính, địa vị
tương tác giữa các cá nhân càng giảm, dẫn xã hội… Không giống như các tác nhân xã
đến sự tham gia vào các hoạt động chính hội hóa khác, chẳng hạn như gia đình và
trị cũng giảm đi, hoặc thậm chí, đây còn là nhà trường, các nhóm đồng đẳng cho phép
“một bi kịch cho nền dân chủ”. Tuy nhiên, trẻ em thoát khỏi sự giám sát trực tiếp của
trên thực tế, những người xem các tin tức người lớn. Vì các thành viên của nhóm này
trên truyền hình một cách thường xuyên đang ở cùng giai đoạn xã hội hóa, nên họ
thường có sự hiểu biết về cách thức vận tương tác với nhau tự do và tự phát. Trẻ em
hành của hệ thống chính trị, thường tích học cách tự hình thành các mối quan hệ và
cực ủng hộ các đảng phái chính trị mà có cơ hội thảo luận về những sở thích mà
họ đi theo, và tỷ lệ tham gia bầu cử cũng người lớn có thể không chia sẻ hoặc không
cao hơn so với những nhóm đối tượng cho phép trẻ em thảo luận.
khác. Chẳng hạn, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu
Một số tác giả như Lưu Văn Quảng
trong cuộc bầu cử tổng thống ở Mỹ tăng (2012) hay David Paletz và cộng sự (2017)
từ khoảng 50% năm 2004 lên 60% năm đều có chung nhận định rằng, cá nhân
2008; minh chứng này cùng với một vài thường bị thu hút vào các nhóm có cùng
chỉ số khác đã cho thấy sự phát triển của niềm tin và giá trị để củng cố quan điểm cá
công nghệ truyền thông không nhất thiết nhân và giảm thiểu xung đột trong nhóm.
đã làm giảm sự tham gia của người dân Những người trẻ tuổi thậm chí sẽ thay đổi
(German, 2014).
quan điểm chính trị của họ để phù hợp với
Thông tin Khoa học xã hội, số 11.2020
48
các giá trị và hành vi đang thống trị nhóm. đề như chủng tộc, giới tính, tuổi tác, trình
Trong giai đoạn niên thiếu, các nhóm đồng độ học vấn, quốc gia, khu vực… cũng ảnh
đẳng là một tác nhân xã hội hóa đôi khi còn hưởng không nhỏ đến những gì mà họ coi
mạnh mẽ hơn cả gia đình và trường học.
là quan trọng với họ và những gì họ trông
đợi ở chính phủ (Iovan, 2015; Owen, 2008;
Các nhóm tôn giáo
Các nghiên cứu bàn về tác nhân của xã German, 2014).
hội hóa chính trị thường ít đề cập đến vấn đề Kết luận
tôn giáo vì cho rằng ảnh hưởng của chúng
Xã hội hóa chính trị không phải là quá
là không đáng kể. Tuy nhiên, nghiên cứu trình mỗi cá nhân chỉ tiếp nhận thụ động
của Daniel B. German (2014) lại cho thấy, kiến thức chính trị và các thực hành chính
các nhóm tôn giáo có thể củng cố hoặc làm trị theo những khuôn mẫu sẵn có, mà nó
suy yếu niềm tin chính trị của mỗi cá nhân. là một quá trình chịu ảnh hưởng bởi vô số
Vì các tôn giáo khác nhau có hệ thống giá tác nhân khác nhau trong xã hội, cộng với
trị khác nhau, và đức tin của một người những nỗ lực bền bỉ của mỗi cá nhân, giúp
thường ảnh hưởng đáng kể đến quan điểm định hình và duy trì văn hóa chính trị.
chính trị của người đó. Chẳng hạn, những
Sự thay đổi của các thế hệ, các tác
quan điểm của người Công giáo về một số nhân, các mẫu hình văn hóa khác nhau
vấn đề như phá thai hay án tử hình có thể khiến xã hội hóa chính trị trở thành một
mâu thuẫn với hệ thống luật pháp và chính quá trình không đồng đều. Mặc dù xã hội
sách của chính phủ; hay các tín đồ Hồi giáo hóa chính trị có xu hướng duy trì những
thường dễ đi theo các xu hướng chính trị giá trị hiện tại, nhưng cũng có thể làm
cực đoan và bảo thủ.
Các sự kiện chính trị
xuất hiện những nhân tố mới, những giá
trị mới làm tiền đề dẫn tới sự thay đổi về
Daniel B. German (2014) và Henk mặt chính trị - xã hội.
Dekker (1991) cũng nhận thấy, khi một
Nghiên cứu về xã hội hóa chính trị và
sự kiện chính trị lớn hoặc một sự thay đổi những tác nhân của nó không chỉ giúp giải
chính trị đột ngột diễn ra, có thể làm lung thích và nhận diện quá trình hình thành
lay, thậm chí đánh mất niềm tin của cả một văn hóa chính trị của mỗi cá nhân, mà còn
thế hệ đối với những giá trị mà họ vẫn theo hết sức hữu ích đối với các chính phủ và
đuổi. Chẳng hạn, các sự kiện chiến tranh các thể chế nếu muốn bổ sung hoặc điều
thế giới, sự kiện ngày 11/9…
chỉnh quá trình này theo những hướng tích
Ngoài những tác nhân kể trên, các cực và có lợi cho hệ thống chính trị
nghiên cứu còn chỉ ra hàng loạt chủ thể
khác cũng tham gia vào quá trình xã hội Tài liệu tham khảo
hóa chính trị. Chẳng hạn như địa vị xã hội 1. Dekker, Henk (1991), “Political
ảnh hưởng lớn đến cách mà một người
lựa chọn để giải quyết các vấn đề xã hội
và cách mà họ sẽ tác động lên chính sách.
Nhân khẩu học cũng đóng một vai trò quan
trọng trong cách mọi người phản ứng với
socialization theory and research”, In:
Politics and the European younger
generation: Political socialization in
Eastern, Central and Western Europe,
MH Meyenberg.
chính trị, vì họ chịu ảnh hưởng khác nhau 2. German, Daniel B. (2014), “Chapter
trong hệ thống chính trị của mình. Các vấn 2: Political socialization defined:
Một số tác nhân…
49
Setting the context”, In: E-Political 7. Moeller, Judith & Claes de Vreese
socialization, the press and politics:
The Media and government in the USA,
Europe and China, Publisher Peter
Lang AG, pp. 17-26.
(2013),
“The differential role of
the media as an agent of political
socialization in Europe”, European
Journal of Communication, No. 28(3).
3. Howarth, Ian (2013), The relationship 8. Owen, Diana (2008), “Political
between political socialisation, political
culture and political systems, https://
imhowarth.wordpress.com/2013/07/02
/what-is-the-relationship-between-
political-socialisation-political-culture-
and-political-systems/, truy cập ngày
15/4/2020.
Socialization in the twenty-first century:
Recommendations for researchers”,
Paper presented for presentation at The
Future of civic education in the 21st
Century, Center for Civic Education and
the Bundeszentrale fur politische
Bildung, James Madison’s Montpelier,
civiced.org/pdfs/GermanAmericanConf
2009/DianaOwen_2009.pdf, truy cập
ngày 20/9/2020.
4. Hong, Yahhuei, Trisha T. C. Lin (2017),
“The Impacts of Political Socialization
on People’s Online and Offline Political
Participation-Taking the Youth of
Singapore as an Example”, Advances 9. Paletz, David L., Owen, Diana,
in Journalism and Communication,
scirp.org/journal/paperinformation.
aspx?paperid=74728, truy cập ngày
20/9/2020.
Cook, Timothy E. (2017), American
government and politics in the
information age, Version 3.0, Publisher
Flat World.
10. Lưu Văn Quảng (2012), “Xã hội hóa
chính trị phương thức hình thành văn
hóa chính trị của công dân Mỹ”, Tạp
chí Châu Mỹ ngày nay, số 6, tr. 25-32.
5. Lê Hường (2018), “Quan niệm về văn
hóa chính trị”, Tạp chí Khoa học xã hội
Việt Nam, số 2, tr. 29-32.
6. Iovan, Martian (2015), “The political 11. Phan Xuân Sơn (2017), Văn hóa chính
culture; political socialization and
acculturation”, Journal of Legal
Studies, Vol. 16, Issue 29.
trị Việt Nam trong bối cảnh hội nhập
quốc tế, Đề tài Khoa học cấp Bộ, Học
viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.
7 trang
23320
Free
Bạn đang xem tài liệu "Một số tác nhân của quá trình xã hội hóa chính trị", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mot_so_tac_nhan_cua_qua_trinh_xa_hoi_hoa_chinh_tri.pdf
