Phát huy nguồn lực văn hóa - sức mạnh mềm của thành phố Hồ Chí Minh
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Lâm Thị Thu Hiền
PHÁT HUY NGUỒN LỰC VĂN HÓA - SỨC MẠNH MỀM
CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
PROMOTING CULTURAL RESOURCES - THE SOFT POWER OF HO CHI MINH CITY
LÂM THỊ THU HIỀN
TÓM TẮT: Để khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, phấn đấu đến năm
2045 nước ta trở thành nước phát triển, việc huy động sức mạnh, sức sáng tạo của mọi nguồn lực,
trong đó có nguồn lực văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Với tầm nhìn đó, văn kiện Đại hội
XIII của Đảng đã đưa ra nhiều quan điểm mới về phát huy giá trị văn hóa. Thành phố Hồ Chí
Minh cùng với vai trò đầu tàu kinh tế còn được xác định mục tiêu phát triển trở thành trung tâm
văn hóa của cả nước trong “Chiến lược phát triển văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đến năm
2035”. Bài viết hệ thống những nội dung khái quát về nguồn lực văn hóa, sức mạnh nội sinh - sức
mạnh mềm văn hóa Việt Nam, từ đó, luận bàn về một số giải pháp cụ thể chuyển hóa nguồn lực văn
hóa thành sức mạnh mềm văn hóa xứng tầm vị thế của Thành phố Hồ Chí Minh.
Từ khóa: nguồn lực văn hóa; sức mạnh mềm; Thành phố Hồ Chí Minh; giải pháp.
ABSTRACT: To arouse the aspiration to develop a prosperous, blissful country, and strive to
become a developed country by 2045, the mobilization of the strength and creativity of all
resources, including cultural resources, plays a significant role. With that vision, the document of
the 13th National Party Congress gave many new perspectives on promoting cultural values. Ho
Chi Minh City, along with the role as an economic leader, is also aimed to become the cultural
center of the country in the “Strategy for Ho Chi Minh City’s cultural development to 2035”. This
article systematically set out the general contents of cultural resources and the endogenous
strength - soft power of Vietnamese culture, upon that, specific solutions were discussed to
transform cultural resources into cultural soft power worthy of the position of Ho Chi Minh City.
Key words: cultural resources; soft power; Ho Chi Minh City; solution.
chính sách cụ thể của Nhà nước. Từ Đề cương
văn hóa Việt Nam năm 1943 đến nay, Đảng ta
xem văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội,
vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát
triển bền vững đất nước. Để phấn đấu đến năm
2045, nước ta trở thành nước phát triển, thì việc
huy động sức mạnh, sức sáng tạo của mọi
nguồn lực, trong đó có nguồn lực văn hóa có ý
nghĩa đặc biệt quan trọng. Với tầm nhìn đó,
trong văn kiện của Đại hội XIII của Đảng đã
đưa ra nhiều quan điểm mới về phát huy giá trị
văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hiện nay như:
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Văn hóa là một hệ thống các giá trị vật
chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích
lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự
tương tác giữa con người với môi trường tự
nhiên và môi trường xã hội. Văn hóa trở thành
một trong các trụ cột của phát triển bền vững,
là động lực của quá trình phát triển, là nhân tố
phát huy sức mạnh tổng hợp của quốc gia.
Nước ta, các quan điểm, nhận thức, hoạt
động về văn hóa trong phát triển đất nước đã
được khẳng định trong các văn kiện của Đảng,
108
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 28, Tháng 7 – 2021
“Phát huy giá trị văn hóa” được xác định trong
Chủ đề chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10
năm 2021-2030 của nước ta: “Khơi dậy khát
vọng phát triển đất nước, phát huy mạnh mẽ giá
trị văn hóa, con người Việt Nam và sức mạnh
thời đại, huy động mọi nguồn lực, phát triển
nhanh và bền vững,… phấn đấu đến năm 2030
là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại,
thu nhập trung bình cao và đến năm 2045 trở
thành nước phát triển, thu nhập cao” [2, tr.1];
Trong Báo cáo chính trị nêu Định hướng về
phát triển con người và xây dựng nền văn hóa
trong 10 năm 2021-2030 là “Phát triển con người
toàn diện và xây dựng nền văn hóa Việt Nam
tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc để văn hóa
thực sự trở thành sức mạnh nội sinh, động lực
phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc. Tăng đầu
tư cho phát triển sự nghiệp văn hóa…” [7, tr.4].
Hiệu trưởng Trường Quản trị công J.F. Kennedy,
thuộc Đại học Harvard (Mỹ), chính thức đưa ra
lần đầu tiên vào năm 1990 trong cuốn sách
“Giới hạn dẫn đường: bản chất đang thay đổi
của sức mạnh Mỹ” (Bound to Lead: The Changing
Nature of American Power) [5, tr.154]. Ông khẳng
định: “Sức mạnh mềm” là khả năng tác động,
thu phục, cảm hóa để người khác làm theo ý
muốn của mình một cách tự nguyện hay khả
năng ảnh hưởng, lôi cuốn của một quốc gia đối
với các quốc gia khác thông qua các phương
thức mang tính phi cưỡng chế trong quan hệ
quốc tế. Theo đó, “sức mạnh mềm” là khả năng
tạo sức hấp dẫn, lôi cuốn, thu hút để các nước
khác “tự nguyện” thay đổi hành vi, chính sách
phù hợp với điều mà mình muốn. Khác với
“sức mạnh cứng” (Hard Power) “áp đặt” thông
qua sức mạnh kinh tế và quân sự... Sức mạnh
mềm và sức mạnh cứng củng cố, bổ sung và
tăng cường sức mạnh cho nhau, và khi được kết
hợp một cách hiệu quả sẽ tạo nên sức mạnh
tổng hợp của quốc gia. Do vậy, khi bàn về sức
mạnh mềm, cần đặt khái niệm này trong tổng
thể sức mạnh quốc gia và trong mối quan hệ
với sức mạnh cứng. Theo giáo sư Joseph Nye,
sức mạnh mềm của quốc gia thường xuất phát
từ ba nguồn: 1) sự hấp dẫn về văn hóa; 2) tư
tưởng chính trị; 3) các chính sách - đặc biệt là
chính sách đối ngoại của quốc gia.
Hình 1. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII
Đảng Cộng sản Việt Nam [7]
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, xu thế hòa
bình, hợp tác vẫn là nét chủ đạo thì sức mạnh
mềm càng đóng vai trò quan trọng trong giữ
vững ổn định quốc gia, tăng cường hội nhập
quốc tế, cũng như phát huy tầm ảnh hưởng
của quốc gia đó trên thế giới. Trong ba nguồn
lực cơ bản của sức mạnh mềm thì nguồn lực
văn hóa giữ vai trò quan trọng, chưa kể hai
nguồn lực còn lại, nếu hiểu theo nghĩa rộng,
xét cho cùng cũng là văn hóa. Có thể nói, văn
hóa là nguồn tài nguyên quan trọng hàng đầu
và có vai trò quyết định sức mạnh mềm của
quốc gia.
Thành phố Hồ Chí Minh cùng cả nước
ngày càng hội nhập sâu rộng với khu vực, thế
giới, đang hướng tới mục tiêu từng bước trở
thành trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, tài
chính, thương mại, khoa học - công nghệ của
đất nước và khu vực Đông Nam Á. Nguồn lực
văn hóa được xem là sức mạnh nội sinh - sức
mạnh mềm của một thành phố đang trong quá
trình phát triển mạnh mẽ.
2. NỘI DUNG
2.1. Nguồn lực văn hóa - sức mạnh mềm
“Sức mạnh mềm” (Soft Power) là khái
niệm do giáo sư người Mỹ Joseph Nye, nguyên
109
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Lâm Thị Thu Hiền
luôn được bạn bè quốc tế đánh giá cao. Đó là
những giá trị tốt đẹp và bền vững, nếu chúng ta
biết phát huy đúng cách, sẽ có khả năng lan tỏa
và sức thuyết phục, chiếm được thiện cảm, tình
yêu mến của cộng đồng thế giới.
2.2. Sự chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành
sức mạnh mềm văn hóa Việt Nam nói chung
và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng
Việt Nam đã từng được Joseph Nye - cha
đẻ của học thuyết sức mạnh mềm, khẳng định
là một quốc gia có nhiều điều kiện, cơ hội và
lợi thế để gia tăng sức mạnh mềm văn hóa
trong quan hệ quốc tế. “Năm 2007, trong một
cuộc phỏng vấn của báo chí Việt Nam, ông
từng nhận định Việt Nam có nhiều thứ có thể
thu hút, lôi kéo các quốc gia khác như: sự nổi
danh từ lịch sử đấu tranh giành độc lập bảo vệ
chủ quyền; tinh thần tự chủ, độc lập dân tộc;
sự chuyển đổi thành công sang một nền kinh tế
có mức tăng trưởng ấn tượng... Ông cho rằng,
những điều này sẽ giúp gia tăng sức mạnh mềm
của Việt Nam” [3, tr.5].
Thứ hai, văn hóa Việt Nam là một nền văn
hóa mở: trải qua bao thăng trầm của lịch sử,
văn hóa Việt Nam luôn sẵn sàng tiếp thu có
chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để nâng
tầm, hoàn thiện văn hóa Việt Nam. Đây là
những nhân tố tích cực tạo tiền đề để chúng ta
dễ dàng hòa nhập vào dòng chảy chung của văn
hóa thế giới và được quốc tế công nhận.
Thứ ba, con người Việt Nam có tài năng
sáng tạo và năng lực thích ứng cao: tài năng
sáng tạo của các thế hệ trước đã được thể hiện
rất rõ qua những thành tựu văn hóa vật chất và
văn hóa tinh thần. Ngày nay, Việt Nam là đất
nước có dân số trẻ, tăng trưởng nhanh, hiếu
học, năng động, sáng tạo, ngày càng xuất hiện
nhiều tài năng trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ
thuật. Con người Việt Nam có khả năng thích
ứng cao, giao lưu, tiếp biến văn hóa tốt và đặc
biệt nhanh trong kết nối toàn cầu.
Thứ nhất, Việt Nam có một nền văn hóa
giàu bản sắc, đa dạng, có bề dày truyền thống. Văn
hóa Việt Nam có những giá trị được thế giới
biết đến và công nhận. Điều này được thể hiện
rất rõ qua hệ thống các di sản văn hóa vật thể
và phi vật thể phong phú, trong đó có những di
sản văn hóa phi vật thể được Tổ chức Giáo dục,
Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc
UNESCO vinh danh, những giá trị văn hóa lâu
đời, độc đáo, đa sắc màu của 54 dân tộc anh
em; sự tinh tế, phong phú của ẩm thực Việt
Nam; sự độc đáo của sản phẩm các làng nghề
truyền thống… Đó là những nguồn tài nguyên
nhân văn vô tận để chúng ta khai thác, phát huy
trong phát triển du lịch, quảng bá văn hóa, hấp
dẫn thế giới bên ngoài. Việt Nam là quốc gia có
bề dày lịch sử và văn hóa truyền thống hàng
ngàn năm. Trong lịch sử phát triển của mình,
các triều đại phong kiến Việt Nam đã sớm có ý
thức tạo lập và phát huy sức mạnh văn hóa của
đất nước. Việt Nam đã luôn đối mặt và chiến
thắng những kẻ thù xâm lược có tiềm lực quân
sự, kinh tế (sức mạnh cứng) lớn gấp nhiều lần.
Đó chính là biểu hiện của việc vận dụng sức
mạnh mềm văn hóa của Việt Nam. Thái độ thân
thiện, mến khách của người Việt Nam cũng
Thứ tư, mức độ hội nhập công nghệ thông
tin tốt: Việt Nam đang có những cải thiện vượt
bậc về cơ sở hạ tầng thông tin - truyền thông.
Mức độ sử dụng Internet, số hóa ở Việt Nam
đang gia tăng nhanh chóng. Tính đến tháng 1
năm 2020, theo “Báo cáo Digital 2020: Global
Digital Yearbook” của We are social, Việt Nam
có 96,9 triệu dân thì số người dùng Internet là
68,17 triệu (chiếm 70% dân số). Đây là những
tiền đề quan trọng về cơ sở khoa học công
nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu và
truyền thông văn hóa.
Thứ năm, có sự cải thiện về thể chế, môi
trường pháp lý: Đảng và Chính phủ Việt Nam
đã có những chủ trương, quyết sách lớn, đề cao
vai trò của văn hóa trong xây dựng sức mạnh
tổng hợp quốc gia. Nghị quyết Hội nghị Trung
ương 9 khóa XI của Đảng ngày 09-06-2014 về
xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt
110
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 28, Tháng 7 – 2021
Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất
nước, đã nhấn mạnh: “Văn hóa phải được đặt
ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội” và
xác định 2 trong số 6 nhiệm vụ trọng tâm xây
dựng văn hóa là “phát triển công nghiệp văn
hóa” và “chủ động hội nhập quốc tế về văn
hóa”. Trong những năm 2015, 2016, Thủ tướng
Chính phủ đã liên tiếp phê duyệt hai Chiến lược
quan trọng về Công nghiệp văn hóa và Văn hóa
đối ngoại của Việt Nam đến năm 2020, tầm
nhìn đến 2030, tạo căn cứ pháp lý cho những
thay đổi, cải thiện tích cực về thể chế, cơ chế,
chính sách giúp thúc đẩy sự phát triển sức
mạnh mềm văn hóa Việt Nam. Trong Văn kiện
Đại hội Đảng lần thứ XIII, Chiến lược phát
triển kinh tế - xã hội 2021-2030 đã xác định:
“Lấy giá trị văn hóa, con người Việt Nam là
nền tảng, sức mạnh nội sinh quan trọng bảo
đảm sự phát triển bền vững” [2, tr.3].
2.3. Một số giải pháp phát huy nguồn lực
văn hóa - sức mạnh nội sinh của Thành phố
Hồ Chí Minh
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của
Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của
Nhà nước về xây dựng và phát triển văn hóa:
đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt,
nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và
các tầng lớp nhân dân về vị trí, vai trò của văn
hóa trong giai đoạn mới. Quán triệt sâu sắc
quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về
văn hóa, coi văn hóa là bộ phận quan trọng của
sự nghiệp cách mạng, là nền tảng tinh thần của
xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng, một
trong những trụ cột bảo đảm sự phát triển bền
vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang
hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. “Thành phố
Hồ Chí Minh những năm qua luôn xác định
“Phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, xây
dựng Đảng là then chốt, xây dựng văn hoá là
nền tảng tinh thần của xã hội” [6, tr.5]. Tuyên
truyền sâu rộng đến quần chúng nhân dân để
thực hiện quan điểm xây dựng nền văn hóa tiên
tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là sự nghiệp của
toàn dân. Để lĩnh vực văn hóa nghệ thuật phát
triển tương xứng với tầm vóc của một đô thị
đặc biệt, Thành phố Hồ Chí Minh cần có một
cơ chế, chính sách đặc thù, tạo hành lang pháp
lý để có bước đột phá mới [8, tr.1].
Tuy nhiên, để chuyển hóa nguồn lực mềm
văn hóa Việt Nam thành sức mạnh mềm văn
hóa phải xác lập được cơ chế và vận hành tốt,
phát huy sức mạnh mềm văn hóa hiệu quả
trong điều kiện thực tế của một quốc gia đang
phát triển, tiềm lực cạnh tranh về kinh tế còn
hạn chế. Để xứng đáng với tầm vóc của một đô
thị đặc biệt, với mục tiêu cụ thể đặt ra đến năm
2030 là thành phố dịch vụ, công nghiệp hiện
đại, thành phố văn hóa, đầu tàu về kinh tế số,
xã hội số, là trung tâm về kinh tế, tài chính,
thương mại, khoa học - công nghệ và văn hóa
của khu vực Đông Nam Á (tầm nhìn đến năm
2045 trở thành trung tâm về kinh tế, tài chính
của Châu Á, tổng sản phẩm bình quân đầu
người (GRDP bình quân) của thành phố
khoảng 37.000 USD, là điểm đến hấp dẫn toàn
cầu) [1, tr.6], Thành phố Hồ Chí Minh đang
xây dựng Đề án “Chiến lược phát triển ngành
văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đến năm
2035” với định hướng phấn đấu là trung tâm
văn hóa hàng đầu cả nước [8, tr.1].
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ
Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ XI, nhiệm kỳ
2020-2025 xác định một trong những nhiệm vụ
phát triển thành phố là: “Phát triển văn hóa - xã
hội đồng bộ với phát triển kinh tế, làm nền tảng
cho thành phố phát triển bền vững” [1, tr.8].
“Chương trình phát triển chiếu sáng đô thị
Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030” được Sở
Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh vừa xây dựng
và trình Uỷ ban nhân dân Thành phố Hồ Chí
Minh phê duyệt, giúp cải thiện mỹ quan, giảm ô
nhiễm ánh sáng, tiết kiệm điện, là một tiềm năng
rất lớn để phát triển thương mại, du lịch…
111
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Lâm Thị Thu Hiền
hội, thời trang, du lịch,... đây là một định
hướng mang tính chiến lược để khai thác sức
mạnh mềm của văn hóa Việt Nam nói chung.
Việc tăng cường sản xuất và xuất khẩu các sản
phẩm văn hóa nghệ thuật, dịch vụ văn hóa, xây
dựng thị phần cho công nghiệp văn hóa trên
trường quốc tế sẽ vừa góp phần tôn vinh văn
hóa dân tộc, quảng bá hình ảnh quốc gia, vừa
thể hiện sức hấp dẫn, sự lan tỏa của văn hóa
Việt Nam ra thế giới. Trong giai đoạn 2020-
2030, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung nguồn
lực tổ chức xây dựng và phát triển hiệu quả 8
lĩnh vực [8, tr.1], gồm: điện ảnh; nghệ thuật
biểu diễn; quảng cáo; mỹ thuật; nhiếp ảnh; triển
lãm; du lịch văn hóa; thời trang. Phấn đấu
doanh thu các ngành công nghiệp văn hóa đóng
góp tích cực cho tổng sản phẩm trên địa bàn
thành phố (GRDP) và tạo nhiều việc làm, đáp
ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân
thành phố. Bên cạnh đó là đầu tư phát triển cơ
sở vật chất ngành văn hóa. Trong năm 2020,
Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi công xây dựng
mới 3 công trình gồm: rạp xiếc và biểu diễn đa
năng Phú Thọ 2.000 chỗ ngồi tại Quận 11; Bảo
tàng Tôn Đức Thắng và Bảo tàng phụ nữ Nam
Bộ. Thành phố đã xác định những chỉ tiêu cụ thể
về nhóm các ngành điện ảnh, nghệ thuật biểu
diễn, mỹ thuật, nhiếp ảnh - triển lãm, quảng cáo
và văn hóa; chú trọng cũng như xúc tiến thực hiện
một số công trình trọng điểm như dự án Nhà hát
giao hưởng - nhạc vũ kịch 1.700 chỗ ngồi tại Thủ
Thiêm (Quận 2); hình thành trung tâm biểu diễn
nghệ thuật truyền thống dân tộc. Thành phố cần
tìm ra điểm nhấn nhằm thu hút khách du lịch;
tăng cường đầu tư, tuyên truyền giáo dục nâng
cao nhận thức cho người dân để bảo tồn các di
sản tự nhiên, lịch sử, di sản kiến trúc; tiếp tục
đổi mới hoạt động lý luận phê bình văn học
nghệ thuật, nâng cao tính khoa học, tính thuyết
phục, góp phần hướng dẫn, điều chỉnh sáng tác,
quảng bá tác phẩm văn học nghệ thuật và định
hướng thẩm mỹ cho công chúng; tạo môi
trường, điều kiện thuận lợi cho mọi năng lực
Hình 2. Hệ thống chiếu sáng đang được
“thông minh hóa” để biến Thành phố Hồ Chí Minh
trở thành “Thành phố ánh sáng” về đêm [9]
Thứ hai, tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu
quả các hoạt động văn hóa. Xử lý hài hòa giữa
bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, góp
phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người
Việt Nam. Với 320 năm hình thành và phát
triển, Thành phố Hồ Chí Minh đang lưu giữ
nhiều tinh hoa di tích, di sản văn hóa đô thị.
Vấn đề về bảo tồn di sản gắn liền với khai thác
giá trị văn hóa. Di sản kiến trúc là một phần
bản sắc của đô thị, nếu không có di sản, đô thị
gần như không thể phát triển văn hóa, du
lịch. Do đó, cần có sự hài hòa giữa bảo tồn di
sản và phát triển đô thị. Cần xây dựng đời sống
nghệ thuật phát triển theo phong cách công
nghiệp hóa gắn với ngành công nghiệp nghệ
thuật của thành phố. Xuất phát từ nhu cầu và
thực tiễn cuộc sống, ngành văn hóa thành phố
cần tiếp tục tăng cường đầu tư để tận dụng,
phát huy, giữ gìn bản sắc văn hóa nghệ thuật
dân tộc. Thành phố chú trọng điều chỉnh những
mặt còn hạn chế ở hạ tầng kỹ thuật, đồng thời
thúc đẩy đầu tư công trình văn hóa, để những
công trình ấy trở thành địa điểm thu hút khách
du lịch trong và ngoài nước, hướng đến quảng
bá du lịch, nét văn hóa đặc trưng của thành phố
nói riêng, miền Nam nói chung.
Thứ ba, tăng cường “xuất khẩu” văn hóa,
phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Từ
kinh nghiệm của những quốc gia đã rất thành
công khi biến tài nguyên văn hóa thành sức
mạnh mềm thông qua hình thức phim ảnh, văn
học, nghệ thuật, giáo dục, xuất bản, ẩm thực, lễ
112
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 28, Tháng 7 – 2021
sáng tạo có cơ hội phát huy, khích lệ những tìm
tòi, tôn trọng các ý kiến khác nhau về lý luận,
phê bình văn học nghệ thuật vì lợi ích chung và
sự phát triển lành mạnh của văn học nghệ
thuật. Đội ngũ gần 5.000 văn nghệ sĩ hoạt động
tại các Hội văn học - nghệ thuật chuyên ngành
đã đóng góp khối lượng lớn tác phẩm, duy trì
tích cực đời sống tinh thần cho nhân
dân. Thành phố nâng cao chất lượng các trường
đào tạo văn học nghệ thuật, có kế hoạch đào
tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài các năng khiếu, tài
năng văn học, nghệ thuật; xác định rõ mục tiêu
cụ thể, tạo cơ hội cho ngành văn hóa, nghệ thuật
xứng tầm với vị thế là đầu tàu của cả nước.
các nhiệm vụ văn hóa, khơi dậy và huy động
tiềm năng sáng tạo của các tổ chức, doanh
nghiệp và của toàn dân tham gia xây dựng văn
hóa, con người Việt Nam nói chung. Nhà nước
cần có các chính sách thúc đẩy xã hội hóa trong
lĩnh vực này. Khuyến khích các tổ chức phi
chính phủ, các hiệp hội, doanh nghiệp… tham
gia vào sự nghiệp phát triển văn hóa nghệ thuật
và văn hóa đối ngoại. Nhà nước cần ban hành
các cơ chế về tài chính, chính sách ưu tiên về
thuế, tài trợ cho hoạt động giao lưu, hợp tác về
văn hóa nghệ thuật; tạo điều kiện thuận lợi cho
các hợp tác du lịch - thương mại, xúc tiến đầu
tư nước ngoài trên lĩnh vực văn hóa… Ủy ban
nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã
chấp thuận chủ trương cho phép đầu tư trên 10
dự án theo hình thức xã hội hóa, đối tác công
tư, trong đó có các dự án trọng điểm như: trung
tâm biểu diễn nghệ thuật đa năng tại Khu đô thị
mới Thủ Thiêm. Các dự án này hiện nay đều
vướng mắc về cơ sở pháp lý để triển khai thực
hiện, vì Luật Đầu tư theo hình thức đối tác
công tư được Quốc hội thông qua vào ngày 18-
6-2020 quy định lĩnh vực văn hóa, thể thao
không thuộc đối tượng được áp dụng thực hiện.
Cần gắn kết việc xây dựng và quảng bá văn hóa
Việt Nam với cộng đồng người Việt Nam và
cộng đồng lưu học sinh ở nước ngoài. Tại Hội
nghị phát huy sức mạnh cộng đồng doanh
nghiệp kiều bào vì sự phát triển của Thành phố
Hồ Chí Minh - nâng tầm sản phẩm Việt, 27-10-
2020, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Thành
phố Hồ Chí Minh Lê Thanh Liêm khẳng định
kiều bào đã và đang có những đóng góp rất
quan trọng đối với sự phát triển của Thành phố
Hồ Chí Minh; nhiều chuyên gia, trí thức kiều
bào đã có những đóng góp quan trọng, góp
phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao,
chuyển giao công nghệ, là cầu nối cho các nhà
đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực du lịch và đặc
biệt trong việc quảng bá, giới thiệu văn hóa,
hình ảnh, vị thế thành phố đến với bạn bè, du
khách quốc tế.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả văn hóa đối
ngoại và ngoại giao văn hóa: chúng ta cần đẩy
mạnh quảng bá văn hóa, giới thiệu những nét
đẹp của đất nước, con người Việt Nam, xây
dựng thông điệp về hình ảnh quốc gia. Mở rộng
phạm vi, mức độ, quy mô và chất lượng các
hoạt động tuyên truyền, giới thiệu văn hóa,
nghệ thuật Việt Nam tới cộng đồng quốc tế;
tăng cường sự hiện diện của Việt Nam tại các
sự kiện văn hóa, nghệ thuật lớn của thế giới
như Hội chợ thế giới, các Liên hoan phim quốc
tế, triển lãm mỹ thuật thế giới… xây dựng các
sản phẩm văn hóa đủ sức cạnh tranh trên thị
trường quốc tế. Trong những năm qua, Thành
phố Hồ Chí Minh có thế mạnh là địa phương
luôn tiên phong với nhiều hoạt động văn học,
nghệ thuật phong phú, sôi động và có sáng tạo,
đổi mới. Theo thống kê của Sở Văn hóa và Thể
thao Thành phố Hồ Chí Minh, trung bình mỗi
năm thành phố tổ chức khoảng 50 lễ hội, sự
kiện chính trị, văn hóa và sự kiện đối ngoại.
Thứ năm, tăng cường đầu tư về tài chính,
phát huy vai trò cầu nối của cộng đồng người
Việt Nam ở nước ngoài: sử dụng hiệu quả các
nguồn đầu tư của nhà nước đi đôi với việc đẩy
mạnh công tác xã hội hóa, với những cơ chế,
chính sách cụ thể, thiết thực. Thực hiện tốt sự
phối hợp giữa các cấp, các ngành, của cả hệ
thống chính trị và toàn xã hội trong thực hiện
113
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Lâm Thị Thu Hiền
Thứ sáu, nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực ngành văn hóa: cần đẩy mạnh công tác đào
tạo, bồi dưỡng tài năng văn hóa, nghệ thuật,
đào tạo cán bộ chuyên môn có trình độ cao.
Đặc biệt, cần nâng cao trình độ ngoại ngữ, kiến
thức văn hóa, kỹ năng văn hóa đối ngoại cho
đội ngũ cán bộ làm văn hóa. Nâng cao chất
lượng đội ngũ tham tán văn hóa, tùy viên văn
hóa tại các cơ quan đại diện ngoại giao của Việt
Nam ở nước ngoài.
giá trị văn hóa đặc trưng của người dân, cán
bộ, đảng viên của thành phố mang tên Bác” [1,
tr.74]. Không gian văn hóa Hồ Chí Minh cần
được quy hoạch, thiết kế sao cho phù hợp để
mọi người khi đến với thành phố sẽ cảm nhận
đây là thành phố mang tên Bác. Không gian
văn hóa Hồ Chí Minh là sự lan tỏa tư tưởng,
đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, làm cho nét
đẹp văn hóa, con người Hồ Chí Minh thấm sâu
vào con người thành phố, là một nguồn sức
mạnh đặc thù của con người ở một thành phố
được vinh dự mang tên Bác. Cần phải phát huy
tối đa nhân tố con người, coi con người là trung
tâm, chủ thể, nguồn lực quan trọng nhất và mục
tiêu của sự phát triển, lấy giá trị văn hóa, con
người là nền tảng- sức mạnh nội sinh quan
trọng bảo đảm sự phát triển bền vững.
3. KẾT LUẬN
Văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố lần
thứ XI, nhiệm kỳ 2020–2025 đã xác định
phương hướng: “Xây dựng Thành phố Hồ Chí
Minh trở thành không gian văn hóa Hồ Chí
Minh, nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự
nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn hiện
hữu thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần,
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh (2020), Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Thành phố Hồ
Chí Minh lần thứ XI, nhiệm kỳ 2020-2025, Tạp chí Xây dựng Đảng số 1-2021.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Các văn kiện Đại hội XIII của Đảng, Chiến lược phát triển
kinh tế - xã hội, nhiệm kỳ 2021-2030.
[3] Đỗ Thị Vân Hà (2019), Đa dạng văn hóa - Tiềm năng của sức mạnh mềm Việt Nam, Tạp chí Lý
luận Chính trị, số 11.
[4] Thu Hương (2021), Thành phố Hồ Chí Minh hoàn thiện chiến lược phát triển văn hóa, Thông
tấn xã Việt Nam.
[5] Joseph Nye (1991), Bound to Lead: The Changing Nature of American Power, Basic Books,
New York, Reprint edition.
[6] Nguyễn Ngọc Thiện (2021), Phát huy sức mạnh văn hóa và con người Việt Nam trong sự phát
[7] Nguyễn Viết Thông (2021), Một số điểm mới nổi bật trong các văn kiện Đại hội XIII của Đảng-
phần 1, https:hdll.vn/vi/nghien-cuu-trao-doi/mot-so-diem-moi-noi-bat-trong-cac-van-kien-dai-
hoi-xiii-cua-dang-phan-1.html, ngày truy cập: 28-4-2021.
[8] Trần Thế Thuận (2021), Tham luận tại Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hồ Chí Minh lần
thứ XI, Chiến lược phát triển Ngành Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đến năm
[9] Sơn Vinh (2021), Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thành “thành phố ánh sáng” về đêm,
a1428613.html, ngày truy cập: 28-4-2021.
Ngày nhận bài: 02-02-2021. Ngày biên tập xong: 11-6-2021. Duyệt đăng: 24-7-2021
114
7 trang
29720
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát huy nguồn lực văn hóa - sức mạnh mềm của thành phố Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_huy_nguon_luc_van_hoa_suc_manh_mem_cua_thanh_pho_ho_chi.pdf
