Sàng lọc một số chủng Trichoderma SP. đối kháng với Colletotrichum SP. gây bệnh thán thư trên cây ớt trồng ở Bình Dương

Journal of Thu Dau Mot University, N^o1 (14) – 2014

SAØNG LOÏC MOÄT SOÁ CHUÛNG TRICHODERMA SP.

ÑOÁI KHAÙNG VÔÙI COLLETOTRICHUM SP. GAÂY BEÄNH

THAÙN THÖ TREÂN CAÂY ÔÙT TROÀNG ÔÛ BÌNH DÖÔNG

Traàn Ngoïc Huøng, Phan Troïng Nhaân, Ngoâ Thò Laønh,

Nguyeãn Thò Minh Thanh, Hoaøng Thò Xuaân

Trường Đại học Thủ Dầu Một

TÓM TẮT

Bệnh thán thư là nguyên nhân gây thiệt hại lớn trên ớt cay (Capsicum frutescens).

Trong xu hướng nông nghiệp hữu cơ, kiểm soát bệnh thán thư bằng Trichoderma là giải

pháp đang nhận được nhiều sự quan tâm. Kết quả phân lập từ 5 mẫu ớt trồng ở tỉnh Bình

Dương bị bệnh thán thư cho thấy Colletotrichum truncatum và Colletotrichum acatatum là

các tác nhân gây bệnh phổ biến. Trong số 16 chủng Trichoderma sp. phân lập được từ các

khu vực trồng rau màu tại Bình Dương, các chủng Trichoderma koningii T2.2, T4 và T5.1

có khả năng đối kháng đạt hiệu quả 100% với 5 chủng Colletotrichum sp. phân lập được

sau 5 ngày nuôi cấy trên môi trường PGA. Kết quả này cũng cho thấy Trichoderma

koningii hiện diện phổ biến và phù hợp với các điều kiện tự nhiên của Bình Dương.

Từ khóa: Colletotrichum truncatum, Colletotrichum acutatum,

đối kháng, nấm bệnh thán thư

*

1. Đặt vấn đề

hiểm nhất trong số đó phải kể đến bệnh

thán thư hay còn gọi là bệnh nổ trái. Bệnh

do nấm Colletotrichum gây ra. Chủng nấm

này rất đa dạng và gây hại trên hầu hết các

loại cây trồng^[3,4,6]. Trên ớt, bệnh xuất hiện

trên cả thân, lá, và đặc biệt là trên trái, gây

thiệt hại rất lớn cho các hộ trồng ớt, sản

lượng có thể giảm từ 70-80%. Việc sử dụng

các loại thuốc hóa học tràn lan không chỉ

gây ảnh hưởng xấu tới môi trường sống,

sức khỏe của người tiêu dùng mà còn là

nguyên nhân tạo ra các chủng nấm bệnh

kháng thuốc. Sử dụng các chủng nấm

Trichoderma để kiểm soát các loại nấm

bệnh thực vật là một biện pháp an toàn và

hiệu quả. Từ thực tế trên, chúng tôi đã

nghiên cứu đề tài: Sàng lọc một số chủng

Ớt cay không chỉ là loại cây gia vị rất

phổ biến trong cuộc sống hằng ngày, gần

đây, chúng còn được sử dụng trong công

nghiệp chế biến thực phẩm và dược liệu.

Chính vì thế, nhu cầu và diện tích trồng ớt

ở nhiều nước có chiều hướng gia tăng. Diện

tích trồng ớt tại Việt Nam khoảng 5.000 ha,

được trồng chủ yếu tại 18 tỉnh thành trải dài

từ bắc vào nam. Ở Bình Dương, ớt được

trồng chủ yếu tại hai huyện Tân Uyên và

Bến Cát với diện tích vào khoảng 15 ha^[7].

Cũng như nhiều loại cây trồng khác, chất

lượng và sản lượng ớt bị đe dọa nghiêm

trọng bởi các loại dịch bệnh như bệnh thán

thư, bệnh đốm trắng lá, bệnh héo xanh,

bệnh héo rủ, bệnh thối đọt non... Nguy

10

Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 1 (14) – 2014

Trichoderma đối kháng với Colletotrichum

gây bệnh thán thư trên cây ớt (Capsicum

frutescens) tại Bình Dương.

nhọn cấy một ít tơ nấm Colletotrichum vào

vết thương. Mẫu đối chứng cũng được gây

vết thương nhưng không chủng nấm bệnh.

So sánh triệu chứng bệnh trên mẫu ớt được

chủng nấm với mẫu đối chứng và triệu

chứng thực tế thu nhận từ các chợ hoặc trên

đồng ruộng.

Trong đề tài này, một mặt chúng tôi

phân lập các chủng Trichoderma từ các khu

vực trồng rau màu trên bàn tỉnh Bình

Dương. Mặt khác, chúng tôi phân lập các

chủng Colletotrichum gây bệnh thán thư từ

các mẫu ớt, thu thập từ các chợ và nhà

vườn trồng ớt trên địa bàn tỉnh Bình

Dương. Mục tiêu của đề tài nhằm xác định

các chủng Trichoderma có khả năng đối

kháng tốt với các chủng Colletotrichum

phân lập được bằng phương pháp nuôi cấy

trên đĩa petri có chứa môi trường PGA.

2.2.3. Phương pháp phân lập Tricho-

derma^[1]

Mẫu đất được thu thập tại các khu vực

nông nghiệp và pha loãng bằng nước cất vô

trùng trong dãy nồng độ 10^-1; 10^-2; 10^-3.

Hút 0,1ml ở mỗi nồng độ trải đều lên các

đĩa petri có chứa môi trường TSM. Ủ ở

nhiệt độ phòng (30-32^oC). Sau 3-4 ngày,

chọn những khuẩn lạc rời, đặc trưng cho

nấm Trichoderma cấy qua môi trường

TSA. Các chủng nấm Trichoderma sau khi

làm thuần được cấy vào các ống thạch

nghiêng chứa môi trường PGA.

2. Vật liệu và phương pháp

2.1. Vật liệu

– Môi trường TSM: glucose (3g/l);

MgSO₄.7H₂O (0,2g/l); KH₂PO₄(0,9g/l);

KCl (0,15 g/l); NH₄NO₃(1g/l); chloram-

phenicol (0,25g/l); rose Bengal (0,15g/l);

agar (20g/l)

2.2.4. Phương pháp xác định hiệu quả

đối kháng của Trichoderma với nấm bệnh

trên môi trường PGA^[5,6]

– Môi trường PGA: khoai tây (200g/l);

D-glucose (30g/l); agar (20g/l)

Cắt những miếng thạch có diện tích

bằng nhau (0,5x0,5cm) có chứa nấm bệnh

và Trichoderma trên các đĩa giống trung

gian. Đặt các khối thạch lên đĩa petri có

chứa môi trường PGA để tiến hành đối

kháng. Hằng ngày, xác định hiệu quả đối

kháng Colletotrichum của các chủng

Trichoderma. Hiệu quả đối kháng được

tính theo công thức: H = (Dđc – Dtt)/Dđc

x 100 (%). Với Dđc là bán kính khuẩn lạc

nấm bệnh trên đĩa đối chứng; Dtt là bán

kính khuẩn lạc nấm bệnh trên đĩa thử thật.

– Môi trường WA: agar (20g/l)

2.2. Phương pháp nghiên cứu

2.2.1. Phương pháp phân lập nấm

bệnh^[2,6]

Thu nhận mẫu ớt bệnh tại các chợ và

các nhà vườn. Nhẹ nhàng rửa đất khỏi mẫu

bệnh. Kiểm tra và ghi lại các triệu chứng.

Khử trùng bề mặt mẫu bệnh. Cắt mẫu bệnh

thành những lát nhỏ và đặt lên môi trường

thạch nước cất. Ủ ở nhiệt độ phòng (30-

32^oC) cho tới khi các khuẩn lạc xuất hiện.

Làm thuần các mẫu nấm bệnh trên môi

trường PGA.

2.2.5. Phương pháp định danh Tricho-

derma sp. và Colletotrichum sp.

Giải trình tự rRNA 28S các chủng bằng

kỹ thuật PCR. So sánh trình tự rRNA 28S

trên cơ sở dữ liệu BLAST SEARCH.

2.2.2. Phương pháp lây bệnh nhân

tạo^[2]

Gây vết thương trên trái ớt đang phát

triển hoặc trái ớt đã thu hoạch. Dùng kim

11

Journal of Thu Dau Mot University, N^o1 (14) – 2014

3. Kết quả

mặt thạch, có màu đen (chủng C1) hoặc màu

trắng đục (chủng CH2). Các chấm này là các

đĩa cành tập trung một số lượng lớn bào tử

của nấm. Quan sát dưới kinh hiển vi, bào tử

các chủng C1 và CH2 có dạng hình cong lưỡi

liềm, không có vách ngăn, bên trong chứa

nhiều giọt dầu (hình 2). Khuẩn ty màu trắng,

lớn, không có vách ngăn.

3.1. Phân lập và làm thuần nấm bệnh

Colletotrichum

Phân lập và làm thuần

Từ 5 mẫu ớt bệnh thu nhận được từ các

chợ bán lẻ và nhà vườn (bảng 1), chúng tôi

ghi nhận triệu chứng của các mẫu bệnh và

tiến hành phân lập nấm bệnh trên môi

trường PGA và môi trường thạch nước cất.

Kết quả phân lập được 5 chủng nấm có đặc

điểm tương tự Colletotrichum.

Khuẩn lạc chủng C2 có màu cam nhạt,

trong khi các chủng C4 và C5 có màu trắng

sau 3 ngày nuôi cấy. Khuẩn lạc mọc tròn

đều, trong một số trường hợp, chủng C5

mọc không đều, mép khuẩn lạc lượn sóng

(hình 1). Từ ngày thứ 8 trở đi, bề mặt

khuẩn lạc chủng C2 xuất hiện những chấm

tròn màu đen, càng để lâu, khuẩn lạc

chuyển dần sang màu hồng xám. Bào tử

các chủng C2, C4 và C5 có dạng hình que

dài, thuôn hai đầu, không có vách ngăn,

bên trong chứa nhiều giọt dầu. Khuẩn ty

màu trắng và không có vách ngăn (hình 2).

Nhìn chung, các chủng Colletotrichum

sp. phân lập được có đặc điểm khá đa dạng,

bán kính vòng tăng trưởng trên môi trường

PGA đạt 1,2 – 4,1 cm sau 5 ngày nuôi cấy.

Chủng C1 và CH2 có hình thái tương tự

nhau, khuẩn lạc màu xám đậm, tơ dạng bông

xốp, phát triển đều từ tâm sau 3 ngày nuôi

cấy. Từ ngày thứ 5 trở đi, bề mặt khuẩn xuất

hiện những chấm nhỏ mọc nhô cao lên khỏi

Bảng 1: Địa điểm thu mẫu ớt bệnh và kí hiệu các chủng Colletotrichum sp. phân lập

Mẫu bệnh

Địa điểm thu mẫu

Kí hiệu chủng phân lập

Trái ớt chỉ thiên chín

Trái ớt sừng trâu chín

Trái ớt chỉ thiên xanh

Chợ Vinh Sơn, đường Trần Văn Ơn, Thủ Dầu Một

Chợ Hàng Bông, đường Phú Lợi, Thủ Dầu Một

Chợ Khiết Tâm, đường Lê Thị Hoa, Dĩ An

Chợ Đồng An 2, Thuận An

C1

CH2

C2

C4

Nhà vườn tại Khánh Bình, Tân Uyên

C5

Hình 1. Khuẩn lạc và bào tử

các chủng Colletotrichum sp.

trên môi trường PGA sau 5

ngày nuôi cấy. A) khuẩn lạc

Colletotrichum C1; B) khuẩn

lạc Colletotrichum C4; C)

khuẩn lạc Colletotrichum C5;

D) bào tử chủng C1 hình cong

lưỡi liềm, không có vách ngăn;

E) bào tử chủng C2 có hình que

ngắn, thuôn hai đầu, không có

vách ngăn; F) bào tử chủng

CH2 có hình cong lưỡi liềm,

không có vách ngăn, các đĩa

cành với tơ cứng màu đen.

12

Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 1 (14) – 2014

Colletotrichum sp. So với triệu chứng của các

Gây bệnh nhân tạo

mẫu bệnh trước khi phân lập, vết bệnh gây

nhiễm không có sự khác biệt.

Tất cả các chủng Colletotrichum sp.

phân lập được đều có khả năng gây bệnh cho

trái ớt sau thu hoạch và trái ớt đang phát triển

với 100% số ớt gây nhiễm đều bị bệnh. Thời

gian xuất hiện triệu chứng bệnh đồng tiền sau

1 – 4 ngày. Hầu hết vết bệnh có màu đậm ở

chính giữa, xung quanh lõm xuống (hình 2).

Càng về sau, vết bệnh thối nhũn, bề mặt vết

bệnh xuất hiện những hạt nhỏ li ti màu đen

hoặc màu cam, đó là các đĩa cành của nấm

Kết quả phân tích trình tự rRNA 28S

và tra cứu trên BLAST SEARCH một số

chủng Colletotrichum phân lập được cho

thấy chủng C1 và CH2 thuộc loài

Colletotrichum truncatum với mức độ

tương đồng 99%. Chủng C4 thuộc loài

Colletotrichum acutatum với mức độ tương

đồng 99%.

Hình 2. Gây bệnh nhân

tạo các chủng Colleto-

richum sp. trên cây thực

tế. A) chủng C1 gây bệnh

trên trái ớt xanh; B) chủng

C2 gây bệnh trên trái ớt

xanh; C) chủng C5 gây

bệnh trên trái ớt chín.

3.2. Phân lập và làm thuần nấm

Trichoderma

Hầu hết các chủng Trichoderma sp. có

tốc độ phát triển nhanh, đường kính vòng

tăng trưởng đạt 8 – 10 cm sau 3 ngày nuôi

cấy trên môi trường PGA. Bào tử hình thành

sau 3 – 4 ngày nuôi cấy, một số chủng hình

thành bào tử sau 2 ngày nuôi cấy (chủng

T5.1, T6.2 và T7.1). Màu sắc bào tử thay đổi

từ xanh nhạt (chủng T6.1 và T12) cho đến

xanh oliu đậm (hình 3). Cấu trúc cuống sinh

bào tử của các chủng không có sự khác biệt

đáng kể, có thể quan sát thấy rõ các thể bình

đặc trưng của chi Trichoderma (hình 4).

Từ 11 mẫu đất thu nhận tại các khu vực

trồng rau màu trên địa bàn tỉnh Bình

Dương, chúng tôi phân lập được 16 chủng

Trichoderma sp.. Trong mỗi mẫu đất có từ

1- 2 chủng. Nhìn chung, Trichoderma có

mặt trong nhiều loại đất khác nhau với pH

trong khoảng 6,8 – 7,5, độ ẩm 18 – 25%.

Mật độ Trichoderma khoảng 10²– 10³

CFU/g, chiếm khoảng 10 – 20% so với

tổng số nấm sợi có trong đất.

Hình 3. Khuẩn lạc các chủng Tricho-erma sp. trên môi trường PGA.

A) chủng T2.2; B) chủng T4; C) chủng T5.1

13

Journal of Thu Dau Mot University, N^o1 (14) – 2014

Hình 4. Bào tử các chủng Trichoderma sp. trên môi trường PGA.

A) chủng T2.1; B) chủng T3.2; C) chủng T 5.1

tăng trưởng khoảng 2 cm. Sau đó cấy các

chủng Trichoderma sp. và ghi nhận khả

năng đối kháng sau 5 ngày nuôi cấy.

3.3. Chọn lọc các chủng Tricho-erma

có khả năng đối kháng tốt với các chủng

Colletotrichum trên môi trường PGA

Các chủng nấm bệnh trước từ 2 – 3

ngày, tương ứng với đường kính vòng

Bảng 2. Hiệu quả đối kháng (%) của các chủng Trichoderma sp. với

Colletotrichum sp. sau 5 ngày trên môi trường PGA

Hiệu quả đối kháng với các chủng Colletotrichum sp. (%)

Chủng

Trichoderma sp.

Chủng C1

63,0 ± 8,0

Chủng C2

75,9 ± 3,5

Chủng CH2

61,1 ± 3,9

93,5 ± 6,6

50,9 ± 1,3

84,3 ± 2,6

78,7 ± 3,5

53,7 ± 2,6

77,8 ± 0,0

75,0 ± 6,0

58,3 ± 4,5

74,1 ± 3,5

100,0 ± 0,0

95,4 ± 6,5

100,0 ± 0,0

55,6 ± 0,0

62,0 ± 9,2

58,3 ± 2,3

Chủng C4

89,8 ± 2,6

Chủng C5

84,3 ± 3,5

T2.1

T2.2

T3.2

T4

60,2 ± 4,7

52,8 ± 2,3

91,7 ± 6,0

95,4 ± 6,5

68,5 ± 4,7

100,0 ± 0,0

83,3 ± 6,8

53,7 ± 3,5

46,3 ± 2,6

50,0 ± 2,3

46,3 ± 2,6

82,4 ± 3,5

57,4 ± 1,3

34,5 ± 4,5

100,0 ± 0,0

87,0 ± 5,7

100,0 ± 0,0

98,1 ± 2,6

75,9 ± 2,6

100,0 ± 0,0

66,7 ± 0,0

63,9 ± 2,3

70,4 ± 2,6

100,0 ± 0,0

76,9 ± 3,5

74,1 ± 3,5

75,9 ± 3,5

65,7 ± 1,3

100,0 ± 0,0

96,3 ± 5,2

100,0 ± 0,0

96,3 ± 5,2

79,6 ± 8,6

100,0 ± 0,0

75,0 ± 3,9

90,7 ± 6,9

65,7 ± 5,7

62,0 ± 5,2

77,8 ± 3,9

88,9 ± 8,2

64,8 ± 2,6

64,8 ± 1,3

65,7 ± 1,3

85,2 ± 4,7

100,0 ± 0,0

97,2 ± 3,9

100,0 ± 0,0

81,5 ± 2,6

78,7 ± 1,3

97,2 ± 3,9

76,9 ± 1,3

74,1 ± 1,3

100,0 ± 0,0

75,9 ± 1,3

75,9 ± 3,5

68,5 ± 1,3

T5.1

T5.2

T6.1

T6.2

T7.1

T7.2

T8.1

T8.2

T9

T10

T11

T12

Tất cả các chủng Trichoderma phân lập

được đều có khả năng đối kháng với các

chủng Colletotrichum ở các mức độ khác

nhau (hình 5). Các chủng Trichoderma

T7.1, T8.1, T10 và T11 có khả năng đối

kháng Colletotrichum theo cơ chế cạnh

tranh dinh dưỡng và không gian sống, nhờ

vào tốc độ phát triển nhanh. Bên cạnh tốc

độ phát triển nhanh, các chủng

Trichoderma còn lại còn có khả năng kí

sinh trên khuẩn ty nấm bệnh. Khuẩn ty

Trichoderma áp sát và quấn chặt lấy khuẩn

14

Tạp chí Đại học Thủ Dầu Một, số 1 (14) – 2014

ty Colletotrichum, hoặc tiết enzyme và ăn

Trichoderma T2.2 đối kháng đạt hiệu quả

100% với 3 chủng Colletotrichum C2, CH2

và C4. Các chủng còn lại có khả năng đối

sâu vào bên trong khuẩn ty nấm bệnh (hình

6). Trong một số trường hợp, rất có thể

Trichoderma hút các chất dinh dưỡng từ

khuẩn ty nấm bệnh và phát triển rất mạnh,

tạo nhiều bào tử hơn so với khi phát triển

trên môi trường PGA (T2.2 và T8.2).

kháng tốt với

Colletotrichum.

1

hoặc

2

chủng

Kết quả phân tích trình tự rRNA 28S

và tra cứu trên BLAST SEARCH cho thấy

cả 3 chủng Trichoderma T2.2, T4 và T5.1

đều thuộc loài Trichoderma kiningii

(Hypocera koningii) với mức độ tương

đồng 98%.

Trong số 16 chủng Trichoderma sp.

khảo sát, chủng T4 và T5.1 có khả năng đối

kháng đạt hiệu quả tối đa với 4 chủng

Colletotrichum (C1, C2, C4 và C5), chủng

Hình 5. Đối kháng giữa các chủng Trichoderma koningii và Colletotrichum sp. trên môi trường PGA.

A) Trichoderma T5.1 và Colletotrichum C1; B) Trichoderma T2.2 và Colletotrichum C2;

C) Trichoderma T4 và Colletotrichum C4

Hình 6. Khuẩn ty của nấm Trichoderma sp. quấn chặt lấy khuẩn ty của Colletotrichum sp.

A) khuẩn ty Trichoderma T5.1 và Colletotrichum C1; B, C) khuẩn ty Trichoderma T4

và khuẩn ty Colletotrichum C4

4. Kết luận

khuẩn lạc hình thuyền cong, không có vách

ngăn. Colletotrichum acutatum có màu sắc

khuẩn lạc từ hồng đến cam, bào tử hình

que, hai đầu tròn và không có vách ngăn.

Các chủng Colletotrichum phân lập được

có khả năng gây bệnh thán thư rất nhanh

Chúng tôi đã phân lập được 5 chủng

Colletrotrichum sp. từ các mẫu ớt bị bệnh

thán thư tại Bình Dương. Colletotrichum

truncatum có khuẩn lạc màu trắng đến

xám, có các cấu trúc đĩa cành và tơ cứng,

15

Journal of Thu Dau Mot University, N^o1 (14) – 2014

trên cả trái đã thu hoạch và trái đang phát

triển. Thời gian trái biểu hiện bệnh thán thư

trong khoảng 2 - 5 ngày. Kết quả này cũng

cho thấy C. truncatum và C. acatatum là

tác nhân gây bệnh thán thư phổ biến trên

cây ớt trồng tại Bình Dương.

Trong số 16 chủng Trichoderma sp.

phân lập được từ các khu vực trồng rau

màu tại Bình Dương, chúng tôi nhận thấy

chủng Trichoderma T2.2, T4 và T5.1 có

khả năng đối kháng đạt hiệu quả 100% với

5 chủng Colletotrichum sp. phân lập được

sau 5 ngày nuôi cấy. Phân tích trình tự

rRNA 28S và tra cứu trên BLAST

SEARCH

4

chủng điển hình là

Trichoderma T2.2, T4, T5.1 và T6.1 đều

cho kết quả thuộc loài Trichoderma

koningii (Hypocera koningii). Kết quả này

cũng cho thấy Trichoderma koningii hiện

diện phổ biến và phù hợp với các điều kiện

tự nhiên của Bình Dương.

SCREENING SOME STRAINS OF TRICHODERMA SP. ANTAGONISTIC

TO COLLETOTRICHUM SP. CAUSING ANTHRACNOSE IN CHILI PEPPER

IN BINH DUONG

Tran Ngoc Hung, Phan Trong Nhan, Ngo Thi Lanh,

Nguyen Thi Minh Thanh, Hoang Thi Xuan

Thu Dau Mot University

ABSTRACT

Anthracnose causes great damage on chili pepper (Capsicum frutescens). In the trend

of organic agriculture, anthracnose control by Trichoderma is the solution receiving much

attention. Isolated results of 5 chili pepper samples grown in Binh Duong Province with

anthracnose showed that Colletotrichum truncatum and Colletotrichum acatatum are

common pathogens. Among 16 strains of Trichoderma sp. isolated from vegetable growing

areas in Binh Duong, the strains of Trichoderma koningii T2.2, T4 and T5.1 are able to

countervail with 100% efficiency to the 5 strains of isolated Colletotrichum sp. after 5 days

of culturing on a PGA environment. The results also showed that Trichoderma koningii are

commonly present and consistent with the natural conditions of Binh Duong.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Nguyễn Lân Dũng chủ biên (2012), Vi sinh vật học, phần 1: thế giới vi sinh vật, NXB Khoa

học và Kỹ thuật.

[2] Lester W. Buger, Timothy E. Knight, Len Tesoriero, Phan Thuy Hien (2009), Cẩm nang chuẩn

đoán cây bệnh ở Việt Nam, Australian Centre for International Agricultural Research.

[3] Damm, U., Woudenberg, J.H.C., Cannon, P.F. and Crous, P.W. (2009), Colletotrichum species

with curved conidia from herbaceous hosts. Fungal Diversity 39: 45-87.

[4] Hyde, K.D., Cai. (2009). Colletotrichum – names in current use, Fungal Diversity 39, page 147-182.

[5] Prihastuti, H., Cai, L., Chen, H., McKenzie, E.H.C. and Hyde, K.D. (2009), Characterization of

Colletotrichum species associated with coffee berries in northern Thailand, Fungal Diversity

39, page 89-109.

[6] Vinod Tasiwal (2008), Study on anthranose –a posthavest disease papaya, Derparment plant

pathology, College of Agriculture, Dharwad, University of Agricultural Science.

[7] Lê Hoàng Vũ, Trồng ớt chỉ thiên lai F1 Capri 45 lãi cao, truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2012,

<http://nongnghiep.vn/nongnghiepvn/72/2/2/94861/Trong-ot-chi-thien-lai-F1-Capri-45-lai-

cao.aspx>

16