Phân loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng tại đồng bằng sông Cửu Long và thử hiệu lực của sáu loại thuốc đối với các loài nấm nầy
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
PHÂN LOÀI NẤM COLLETOTRICHUM GÂY BỆNH
THÁN THƯ TRÊN XOÀI VÀ SẦU RIÊNG TẠI
ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG VÀ THỬ
HIỆU LỰC CỦA SÁU LOẠI THUỐC
ĐỐI VỚI CÁC LOÀI NẤM NẦY
Lê Hoàng Lệ Thủy và Phạm Văn Kim1
ABSTRACT
Anthracnose disease samples of mango and durian were collected in Tien Giang, Dong
Thap, Vinh Long, An Giang, Soc Trang, Can Tho, Tra Vinh and Ca Mau province, then
isolated into 105 fungal isolates (73 isolates from mango and 32 isolates from durian)
and studied their biological characteristics. Based on the species classification criteria of
Sutton (1980), Simmonds (1965), Mordue (1971), Swart (1999) and CABI (2003), two
Colletotrichum species were identified as Colletotrichum acutatum and Colletotrichum
gloeosporioides and another species was not identified, called Colletotrichum sp. C.
acutatum caused anthracnose only on foliage, flowers and fruits of mango; C.
gloeosporoides damaged not only on mango but also on durian.
Among six fungicides selected for in-vitro testing, Nustar 40 EC, Carban 50 SC, Copper-
B 75 WP, Score 250 ND and Ridomil 68 WP gave high toxicity to all three
Colletotrichum species.
Keywords: Colletotrichum acutatum, Colletotrichum gloeosporioides, mango, durian,
classification, fungicides, anthracnose
Title: Classification to Species of Colletotrichum Isolates, Causal Agent of
Anthracnose Disease on Mango and Durian in The Mekong Delta and Test for
Effectiveness of Six Fungicides to the fungal species
TÓM TẮT
Một trăm lẻ năm chủng nấm gây bệnh thán thư trên xoài (73 chủng) và sầu riêng (32
chủng), được phân lập từ các mẫu bệnh thu thập tại các tỉnh Tiền Giang, Đồng Tháp,
Vĩnh Long, An Giang, Sóc Trăng, Cần Thơ, Cà Mau và Trà Vinh; và được khảo sát các
đặc tính sinh học. Dựa trên đặc tính sinh học và bảng phân loài của Sutton (1980),
Simmonds (1965), Mordue (1971), Swart (1999) và CABI (2003), đã xác định được tên
hai loài nấm là Colletotrichum acutatum và Colletotrichum gloeosporioides và một loài
nấm còn lại chưa xác định được tên là Colletotrichum sp.. Loài C. acutatum chỉ gây hại
trên lá, hoa và trái xoài. Loài C. gloeosporioides gây hại trên xoài lẫn sầu riêng.
Kết quả khảo sát hiệu quả in – vitro của sáu loại thuốc sát khuẩn lên các nhóm nấm cho
thấy, có năm loại thuốc có hiệu quả đối với các chủng nấm gây bệnh thán thư trên xoài
và sầu riêng tại ĐBSCL là Nustar 40 EC, Carban 50 SC, Copper – B 75 WP, Score 250
ND và Ridomil 68 WP.
Từ khóa: : Colletotrichum acutatum, Colletotrichum gloeosporioides, sự phân loại,
thuốc trừ nấm, bệnh thán thư
1 Khoa Nông Nghiệp & Sinh Học Ứng Dụng, Trường Đại học Cần Thơ
31
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh thán thư do nấm Colletotrichum gây hại khá nghiêm trọng và phổ biến trên
một số hoa màu như cà chua, bầu bí, dưa, ớt…và trên cây ăn trái như chuối, đu đủ,
thanh long… Đặc biệt, bệnh cũng gây hại rất nghiêm trọng trên xoài, nhất là giai
đoạn ra hoa, ra trái non và sau thu hoạch. Đối với sầu riêng, bệnh thán thư do nấm
Colletotrichum gây hại làm chết cây con mới trồng và ảnh hưởng đến năng suất
của cây trưởng thành. Theo Ann et al. (1997), bệnh thán thư trên xoài có thể gây
thất thu năng suất lên đến 60%; Mai Văn Trị (2001) cho biết, tỉ lệ cây sầu riêng bị
thán thư trong vườn lên đến 60% ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Để góp phần phòng trị nấm Colletotrichum và làm cơ sở cho việc phòng trừ bệnh
thán thư gây hại trên xoài và sầu riêng có hiệu quả và phục vụ cho những nghiên
cứu sâu hơn, đề tài này được thực hiện nhằm xác định tên loài của các chủng nấm
Colletotrichum gây hại trên xoài và sầu riêng, tần suất xuất hiện và sự phân bố của
các loài nấm Colletotrichum tại ĐBSCL, hiệu quả in-vitro của một số loại thuốc
sát khuẩn lên các loài Colletotrichum và đánh giá sự đa dạng về phản ứng của từng
loài nấm đối với thuốc.
2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP
Phân lập được 105 chủng nấm Colletotrichum bao gồm 73 chủng nấm từ các vết
bệnh trên lá, hoa và trái xoài và 32 chủng nấm trên lá sầu riêng tại các tỉnh Cần
Thơ, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Tiền Giang, Trà Vinh, An Giang, Đồng Tháp và Cà
Mau.
2.1 Định danh đến loài các chủng nấm Colletotrichum
Thí nghiệm 1: bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên gồm 105 chủng nấm và 5 lần lặp lại,
trong cùng môi trường PDA (khoai tây 200g, dextrose 20g, agar 15g, 1000 ml
nước cất), ở nhiệt độ 25oC, ẩm độ 100%, chiếu đèn cận cực tím 12 giờ tối xen kẽ
12 giờ sáng.
Thí nghiệm 2: bố trí giống như thí nghiệm 1 nhưng với 3 lần lặp lại trên môi
trường PCA (khoai tây 20g, cà rốt 20g, agar 15g, 1000 ml nước cất) và áp dụng
phương pháp nuôi cấy trên lam theo Waller et al. (1998). Chỉ tiêu theo dõi gồm
màu sắc, hình dạng và đo đường kính của khuẩn lạc vào các thời điểm 24, 48, 72,
96, 120 và 144 giờ sau khi nuôi cấy, đo kích thước của bào tử, đĩa áp và chụp hình.
Việc định danh đến loài của các chủng nấm Colletotrichum dựa theo khóa phân
loại của Sutton (1980) và bổ sung các đặc điểm khác của nấm từ các tác giả như là
Simmonds (1965), Mordue (1971), Swart (1999) và CABI (2003) (hình 1).
32
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Hình dạng
Kích thước
Bào tử
Hạch nấm,
gai
Nhóm
Loài
Màu sắc
Chủng nấm
Khuẩn lạc
Đĩa áp
Tốc độ
tăng trưởng
Kích thước
Hình dạng
Hình 1: Sơ đồ về cách phân nhóm và loài các chủng nấm Colletotrichum
2.2 Khảo sát hiệu quả của một số loại thuốc trừ bệnh lên các nhóm nấm
Colletotrichum
Thí nghiệm được bố trí hoàn toàn ngẫu nhiên trên môi trường PDA ở nhiệt độ
25oC, ẩm độ 100%. Gồm 6 nghiệm thức, trong đó có 2 loài nấm là C. acutatum và
Colletotrichum sp. (gây bệnh thán thư trên xoài) và 4 tiểu nhóm nấm của loài C.
gloeosporioides (tiểu nhóm 1 và 2 gây bệnh thán thư trên sầu riêng, tiểu nhóm 3 và
4 gây bệnh thán thư trên xoài); mỗi nghiệm thức được lặp lại 5 lần. Hóa chất bảo
vệ thực vật gồm Nustar 40 EC, Carban 50 SC, Score 250 ND, Copper – B 75 WP,
Daconil 75 WP và Ridomil 68 WP được pha theo nồng độ khuyến cáo. Khuẩn ty
của nấm có đường kính 8 mm đặt vào tâm của đĩa petri chứa 10 ml môi trường
PDA. Giấy thấm thanh trùng có đường kính 6 mm được nhúng vào các loại thuốc
khác nhau trong 10 phút và sau đó đặt vào 3 điểm trong đĩa petri. Đối chứng là
khoanh giấy thấm nhúng nước cất thanh trùng đặt vào điểm thứ tư trong đĩa. Mỗi
dĩa petri chứa 3 điểm có 3 loại thuốc và một điểm đối chứng. Chỉ tiêu theo dõi là
đo bán kính vòng vô khuẩn sau khi thử thuốc ở thời điểm sợi nấm mọc chạm đến
khoanh giấy đối chứng. Phân tích thống kê theo phần mềm Irristat for Dos, so sánh
khác biệt ở độ ý nghĩa 5% theo phép thử Duncan.
33
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
3 KẾT QUẢ THẢO LUẬN
3.1 Xác định tên chi của các chủng nấm gây bệnh thán thư trên xoài và sầu
riêng được khảo sát
Các vết bệnh dùng để phân lập các chủng nấm trong thí nghiệm nầy được chọn lựa
dựa trên sự mô tả về hình dạng và màu sắc vết bệnh của Võ Thanh Hoàng và
Nguyễn Thị Nghiêm (1993). Theo mô tả của Barnett et al.(1998) và của Sutton
(1980) thì các chủng nấm phân lập được có rất nhiều đặc điểm phù hợp với chi
nấm Colletotrichum. Như vậy, dựa theo khóa phân loại đến chi của hai tác giả trên
thì tất cả 105 chủng nấm gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng đã khảo sát,
được xác định là thuộc chi Colletotrichum.
3.2 Xác định loài của các chủng nấm Colletotrichum được khảo sát
Việc xác định tên loài của 105 chủng nấm chủ yếu dựa vào kết quả khảo sát các
đặc tính sinh học của chúng so sánh với khóa phân loài chi nấm Colletotrichum do
Sutton (1980) và được tham khảo thêm các mô tả về loài nấm C. gloeosporioides
và C. acutatum của Simmonds (1965), Swart (1999) và CABI (2003). Kết quả giúp
xếp chúng thành ba nhóm với các đặc tính được mô tả trong Bảng 1.
Bảng 1: Bảng phân tích các đặc tính của 105 chủng nấm Colletotrichum để xếp loài theo
khóa phân loài của Sutton (1980) có bổ sung theo Simmonds(1965), Swart (1999)
và CABI (2003)
Màu săc
khuẩn
lạc
Hình dạng và
kích thước
đĩa áp
Nhóm Hình dạng và kích
Hạch
nấm
Xác định tên
Gai
Tác giả
Nấm
thước của bào tử
loài
1
Hình thoi
-
-
Cam có
vệt xám,
xám
-
Dạng chùy, đôi Colletotrichum Theo khóa phân loại
Kích thước:
8,75 - 17,75 x
3,25 - 5 μm
khi không đều acutatum
Kích thước:
của Sutton (1980), bổ
sung đặc điểm màu sắc
10-17,5 x
khuẩn
lạc
của
5 – 7,5 μm
Simmonds (1965) và
CABI (2003).
2
3
Hình trụ , một đầu cùn
một đầu hẹp lại
Kích thước:
-
Trứng ngược
và trứng ngược sp.
có nếp nhăn
Kích thước:
6,25 -17,5 x
5 – 10 μm
Colletotrichum
Trắng,
hồng
Theo khóa phân loại
của Sutton (1980) thì
chưa đủ tiêu chuẩn để
xác định tên loài.
7,5 – 17,5 x 2,5 – 5 μm
Hình trụ một đầu hẹp Màu Trắng,
lại, một đầu cùn; hình đen, hồng,
trụ hai đầu cùn; dạng một cam,
thẳng một đầu hẹp lại
một đầu cùn, vùng giữa chủng xám,
Dạng Dạng trứng và Colletotrichum
thẳng, trứng ngược có gloeosporioides Theo khóa phân loại
hơi nếp nhăn, dạng
của Sutton (1980) và
bổ sung đặc điểm màu
sắc khuẩn lạc và dạng
bào tử của Swart
(1999), CABI (2003).
số
cam
cong xẻ thùy
có dạng “thắt eo”
không xám
có
hạch
nấm
Màu Kích thước:
nâu 5 – 20 x 3,75 –
đậm, 11,25 μm
đen
Như vậy, với kết quả trong Bảng 1 và dựa theo khóa phân loại của Sutton (1980)
và bổ sung các đặc điểm khác từ các tác giả Simmonds (1965), Swart (1999) và
CABI (2003) có thể xác định tên loài của ba nhóm nấm trên như sau:
Nhóm nấm 1: Colletotrichum acutatum, bào tử hình thoi, ổ nấm không gai,
không tạo hạch nấm và có hình thành đĩa áp (Hình 2).
34
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Nhóm nấm 2: Colletotrichum sp., bào tử hình trụ, ổ nấm không gai, không tạo
hạch nấm và có hình thành đĩa áp (Hình 3).
Nhóm nấm 3: Colletotrichum gloeosporioides, bào tử hình trụ và có dạng thắt
eo, ổ nấm có gai, có tạo hạch nấm và có hình thành đĩa áp (Hình 4).
Hình 2: Bào tử, đĩa áp và khuẩn lạc của Colletotrichum acutatum gây bệnh thán thư cho
xoài tại các tỉnh ĐBSCL
(a1) và (a2): đĩa áp, kích thước 10 – 17,5 x 5 – 7,5 μm,
(b1) và (b2): bào tử, kích thước: 8,75 – 17,75 x 3,25 – 5 μm,
(c1) và (c2): mặt trên khuẩn lạc
(d1)và (d2): mặt dưới khuẩn lạc.
Hình 3: Hình dạng bào tử, đĩa áp và khuẩn lạc của nấm Colletotrichum sp
(a): Đĩa áp, kích thước: 6,25 – 17,5 x 5 – 10 μm
(b): Bào tử, kích thước : 7,5 – 17,5 x 2,5 – 5 μm
(c), (d): Mặt trên và mặt dưới của khuẩn lạc
35
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Hình 4: Hình thái khuẩn lạc, bào tử, đĩa áp và gai của loài C. gloeosporioides gây bệnh thán
thư trên sầu riêng
(a): Các dạng khuẩn lạc
(b1) và (b2): Hình dạng và kích thước đĩa áp 6,25 – 17,5 x 3,75 – 11,25 μm
(b3) và ( b4): Hình dạng và kích thước bào tử 7,5 – 20 x 3,25 – 5 μm
(b5) và ( b6) Gai
Hình 5 Hình thái khuẩn lạc, bào tử, đĩa áp và gai của loài C. gloeosporioides gây bệnh thán
thư trên xoài
(a): Các dạng khuẩn lạc
(b1), (b2): Hình dạng và kích thước bào tử 7,5 – 20 x 2,5 – 5 μm
(b3), (b4): Hình dạng và kích thước đĩa áp 5 – 20 x 3,75 – 11,25 μm
(b5), (b6): Gai
3.3 Sự phân bố của các chủng nấm Colletotrichum trong các loài nấm được
khảo sát
Loài Colletotrichum acutatum chiếm 12 chủng nấm gây bệnh thán thư trên xoài
và được phân bố tại các tỉnh Cần Thơ, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà
Vinh và Vĩnh Long, phân bố khá rộng tại ĐBSCL. Về mặt ký chủ, loài C.
acutatum chỉ gây hại trên xoài, không gây hại trên sầu riêng. Tốc độ tăng
trưởng của các chủng nấm trong cùng loài không khác biệt có nghĩa thống kê ở
mức 5% qua phép thử Duncan.
36
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Loài nấm chưa xác định tên (Colletotrichum sp.) chỉ tìm thấy trên xoài gồm có
ba chủng nấm, có sự phân bố không rộng, chủ yếu tại hai tỉnh Sóc Trăng và
Đồng Tháp; có tốc độ tăng trưởng không khác biệt ở mức nghĩa thống kê.
Loài C. gloeosporioides, chiếm đến 90 chủng nấm khảo sát nên phức tạp hơn.
Loài nấm nầy gây hại cho cả xoài và sầu riêng đồng thời có mặt ở cả tám tỉnh
ĐBSCL có trồng xoài và sầu riêng. Xét về đặc tính sinh học, chúng có cùng các
đặc tính căn bản để xếp vào loài C. gloeosporioides nhưng đồng thời lại có
nhiều đặc tính khác nhau. Do đó, dù được xếp vào loài C. gloeosporioides
nhưng vẫn còn phải xếp thêm vào các tiểu nhóm. Có thể chia loài nầy vào hai
dạng dựa vào ký chủ của chúng: C. gloeosporioides dạng 1 bao gồm 58 chủng
nấm gây bệnh thán thư trên xoài và C. gloeosporioides dạng 2 bao gồm 32
chủng nấm gây hại trên sầu riêng. Ngoài ra dạng 1 và dạng 2 còn khác nhau về
hình dạng của đĩa áp.
3.4 Các tiểu nhóm của loài C. gloeosporioides
Dựa trên tốc độ tăng trưởng của khuẩn lạc được ghi nhận qua các thời điểm 24, 48,
72, 96, 120, 144 GSNC và trên ký chủ của chúng, loài C. gloeosporioides được
chia ra thành 4 tiểu nhóm (Bảng 2).
Bảng 2. Tốc độ tăng trưởng của 4 tiểu nhóm nấm từ 90 chủng nấm thuộc loài C.
gloeosporioides thu thập được tại tám tỉnh ĐBSCL
Ký chủ Tiểu nhóm nấm
Tốc độ tăng trưởng
(mm)
Sầu riêng
1
4,68
b
b
2
5,96 a
4,50
Xoài
3
4
5,42 a
CV (%)
8,2
Các chữ số trong cùng một cột có cùng mẫu tự theo sau thì không khác biệt nhau
ở mức ý nghĩa 5% qua phép thử Duncan.
Trong khi đó hai loài C. acutatum và loài Colletotrichum sp. có tốc độ tăng trưởng
không khác biệt nhau nên không được chia thành tiểu nhóm.
3.5 Tần suất xuất hiện và sự phân bố các loài nấm Colletotrichum gây bệnh
thán thư trên xoài và sầu riêng tại ĐBSCL
Tần suất xuất hiện các loài nấm gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng tại tám
tỉnh ĐBSCL được trình bày qua Hình 6, cho thấy tần suất xuất hiện của loài C.
gloeosporioides cao nhất chiếm 85,72%, kế đến là loài C. acutatum chiếm 11,42%,
phần còn lại là loài nấm chưa xác định được tên. Như vậy, loài C. gloeosporioides
là loài nấm gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng chiếm ưu thế tại ĐBSCL. Loài
C. acutatum có tần suất xuất hiện thấp hơn và chỉ gây hại trên lá, hoa và trái xoài
mà không gây hại cho sầu riêng.
37
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Tỉnh Đồng Tháp và Sóc Trăng có sự xuất hiện của cả ba loài Colletotrichum gồm
C. gloeosporioides, C. acutatum và Colletotrichum sp., và là hai tỉnh có sự đa
dạng về loài nấm Colletotrichum cao nhất tại ĐBSCL trong thí nghiệm này. Các
tỉnh còn lại chỉ xuất hiện hai loài là C. gloeosporioides và C. acutatum. Riêng hai
tỉnh An Giang và Cà Mau, vùng trồng ít xoài nhất chỉ xuất hiện loài C.
gloeosporioides mà thôi.
Hình 6: Bản đồ phân bố các loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên xoài và sầu
riêng tại ĐBSCL
3.6 Khảo sát hiệu quả in-vitro của sáu loại thuốc sát khuẩn lên các loài nấm
Colletotrichum gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng
Hiệu quả của sáu loại thuốc trừ nấm được sử dụng ở nồng độ khuyến cáo lên các
loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng tại tám tỉnh
ĐBSCL được trình bày qua Bảng 3. Nhìn chung, sáu loại thuốc đều có hiệu quả ít
hoặc nhiều ức chế sự phát triển của khuẩn lạc, tuy nhiên khả năng ức chế này còn
tùy thuộc vào từng loại thuốc đối với từng loài nấm.
Kết quả ghi nhận ở Bảng 3 cho thấy:
Thuốc Nustar 40 EC tỏ ra có hiệu quả cao với tất cả ba loài nấm
Colletotrichum.
Thuốc Copper – B 75 WP cũng là thuốc có hiệu quả ức chế sự phát triển khuẩn
lạc của ba loài nấm Colletotrichum. Tuy nhiên, hiệu quả của thuốc ở mức trung
bình đối với loài Colletotrichum sp. còn đối với loài C. acutatum và C.
gloeosporioides thì thuốc có hiệu quả cao tương đương hoặc cao hơn so với
thuốc Nustar 40 EC.
Thuốc Daconil 75 WP có hiệu quả kém hơn các loại thuốc khác.
38
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
Thuốc Score 250 ND có hiệu quả khá cao đối với loài C. acutatum và một số
chủng của loài C. gloeosporioides dạng 2 gây bệnh trên xoài. Chưa có loài
hoặc dạng nấm Colletotrichum nào tỏ ra kháng với thuốc Score 250 ND.
Thuốc Carban 50 SC cũng tỏ ra có hiệu quả cao trong việc ức chế sự phát triển
sợi nấm trong điều kiện thử nghiệm in-vitro, ngoại trừ đối với loài
Colletotrichum sp. hiệu quả ở mức thấp. Như vậy, đã có một số chủng nấm bắt
đầu kháng với thuốc Carban 50 SC.
Thuốc Ridomil 68 WP có hiệu quả từ kém đến khá đối với các loài nấm
Colletotrichum. Ridomil 68 WP có hiệu quả khá với các chủng nấm thuộc loài
C. gloeosporioides dạng 2 gây bệnh trên xoài. Với các chủng thuộc loài C.
gloeosporioides dạng 1 gây bệnh trên sầu riêng thì tiểu nhóm 2 có hiệu quả
khá và tiểu nhóm 1 có hiệu quả kém. Kết quả ở đây cho thấy, loài C.
gloeosporioides trên sầu riêng đã bắt đầu kháng với thuốc Ridomil 68 WP.
Bảng 3: Kết quả thống kê bán kính vòng vô khuẩn của các loài nấm Colletotrichum gây
bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng
Nghiệm thức
Bán kính vòng vô khuẩn của các nhóm nấm (mm)
C.
Colletotrichum C. gloeosporioides dạng 1 C. gloeosporioides dạng 2 Trung bình
acutatum
sp.
Tiểu nhóm Tiểu nhóm Tiểu nhóm Tiểu nhóm đối với thuốc
1
2
3
4
Đối chứng
0 f
0 d
0 d
0 f
0 d
0 e
0
Nustar 40 EC
Copper – B 75 WP 17,50 b 4,40 c
21,25 a 16,80 a
15,75 b
16,75 b
0 d
7,00 c
19,00 a
8,40 c
12,6
16,40 c
19,00 b
2,60 e
12,50 d
21,50 a
15,75 c
10,6
18,20 b
21,40 a
8,40 c
18,00 b
21,50 a
17,00 b
8,9
13,50 c
13,25 c
0 e
10,50 d
18,25 a
16,25 b
11,6
16,98
15,38
4,35
12,73
16,90
12,23
Daconil 75 WP
Score 250 ND
Carban 50 SC
Ridomil 68 WP
CV( %)
10, 50 e 4,60 c
17,60 b 10,80 b
16,60 c 4,60 c
11,60 d 4,40 c
3,8
13,1
Ghi chú: Các chữ số trong cùng một cột có cùng mẫu tự theo sau thì không khác biệt nhau ở mức ý nghĩa 5%
qua phép thử Duncan
4 KẾT LUẬN
1) Đã xác định được tên của hai loài nấm gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng
tại tám tỉnh ĐBSCL là loài C. acutatum (12 chủng/105) và loài C. gloeosporioides
(90 chủng/105). Có một loài nấm chưa xác định tên loài (3 chủng/105) và còn gọi
với tên là Colletotrichum sp. Loài C. gloeosporioides khá đa dạng về đặc điểm
sinh học và được chia thành 4 tiểu nhóm.
Loài C. acutatum gây hại trên xoài (lá, hoa và trái) và có mặt tại sáu tỉnh Cần Thơ,
Đồng Tháp, Sóc Trăng, Tiền Giang, Trà Vinh và Vĩnh Long, bao gồm 12 chủng
nấm, chiếm 11,42% số mẫu.
Loài C. gloeosporioides gây hại cả trên xoài lẫn sầu riêng và là loài có sự phân bố
rộng nhất với 90 chủng nấm, chiếm 85,72% số mẫu và có mặt tại cả tám tỉnh có
trồng xoài và sầu riêng: An Giang, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Tháp, Sóc Trăng, Tiền
Giang, Trà Vinh và Vĩnh Long.
Loài Colletotrichum sp. chỉ gây hại trên xoài và chỉ có mặt tại hai tỉnh Đồng Tháp
và Sóc Trăng.
39
Tạp chí Khoa học 2008:10 31-40
Trường Đại học Cần Thơ
2) Kết quả thử sáu loại thuốc trừ nấm với các loài nấm Colletotrichum trong điều
kiện in – vitro cho thấy, có năm loại thuốc có hiệu quả là Nustar 40 EC, Carban 50
SC, Copper – B 75 WP, Score 250 BD và Ridomil 68 WP; trong đó thuốc Nustar
40 EC, Carban 50 SC, Copper – B 75 WP có hiệu quả cao nhất. Thuốc Copper – B
75 WP, Carban 50 SC có hiệu quả cao đối với các chủng nấm gây bệnh thán thư
trên sầu riêng hơn trên xoài, trong khi thuốc Nustar 40 EC và Score 250 ND lại có
hiệu quả cao đối với các chủng nấm trên xoài hơn sầu riêng.
5 ĐỀ NGHỊ
Các kết quả thử thuốc trên đây chỉ là hiệu quả in – vitro và chỉ có giá trị giúp
chúng ta có cái nhìn sơ khởi về hiệu quả của các loại thuốc đặc trị bệnh thán
thư có lưu hành trên thị trường. Cần tiếp tục thử nghiệm các loại thuốc có hiệu
quả trong điều kiện của đồng ruộng để khẳng định hiệu quả trị bệnh thán thư
của chúng.
Tiếp tục khảo sát sâu hơn về đặc tính sinh học của nấm Colletotrichum để tìm
biện pháp quản lý bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng một cách hữu hiệu và
bền vững.
Áp dụng kỹ thuật sinh học phân tử để định danh nhóm nấm chưa xác định tên
loài.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ann P. J., M. F. Chen, and R. C. Hwang (1997). Effect of Environmental Factors on Disease
Incidence of Mango Anthracnose and Bacterial Black Spot. In: Proceedings of the
Symposium on Climatic Effects on the Occurrence of Plant Disease and Insects, p. 29-40.
Tu C. C. and C. M. Yang, Eds. Society of Agrometeorology, wufeng, Taichung, Taiwan,
R.O.C
Barnett H. L. & Bary. B. Hunter (1998). Illustrated genera of Imperfect fungi, pp.218.
CABI (2003), Glomerella cingulata. Crop Protection Compendium.
Mai Văn Trị (2002), Một số bệnh hại trên cây ăn trái. Sổ tay người nông dân trồng cây ăn trái
cần biết, Công ty dịch vụ Bảo vệ Thực vật An Giang, tr. 26-27.
Simmonds J. H. (1965), A Study of the Species of Colletotrichum Causing Ripe Fruit Rots in
Queensland. Queensland Journal of Agriculture and Animal Science 25:178 A.
Sutton B. C. (1980), The Coelomycestes. Commonwealth Mycological Institute: Kew, U. K,
pp.696.
Swart G. M. (1999), Comparative Study of Colletotrichum gloeosporioides from Avocado
and Mango. PhD Thesis. University of Pretoria, pp.168.
Võ Thanh Hoàng và Nguyễn Thị Nghiêm (1993), Bài giảng bệnh cây chuyên khoa, Khoa
Trồng Trọt, Đại học Cần Thơ.
Waller J. M., Ritchie and M. Holderness (1998), Plant Clinic Handbook, pp. 94.
40
10 trang
08/01/2024
82800
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phân loài nấm Colletotrichum gây bệnh thán thư trên xoài và sầu riêng tại đồng bằng sông Cửu Long và thử hiệu lực của sáu loại thuốc đối với các loài nấm nầy", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phan_loai_nam_colletotrichum_gay_benh_than_thu_tren_xoai_va.pdf
