Sổ tay Hướng dẫn thực hành VietGAP cho cây ăn quả - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Bꢀ
NÔNG NGHI
ꢁ
P
CƠ
QUAN PHÁT TRI
ꢂN
VÀ PHÁT TRI N NÔNG THÔN
ꢂ
QU C T CANADA
ꢃ
ꢄ
Sꢅ TAY
HƯꢆNG DꢇN THꢈC HÀNH VietGAP
CHO CÂY ĂN QUꢉ
Hà Nꢊi, tháng 12, 2009
Quá trình phê duyꢋt
Tài liꢃu này ñã ñưꢄc xây dꢅng bꢆi các chuyên gia Viꢃt Nam và Canada và sꢇ dꢁng cho
Pha I cꢈa mô hình thí ñiꢉm trên cây ăn quꢂ.
Hưꢊng dꢋn kꢌ thuꢍt này ñưꢄc ñưa vào áp dꢁng trong Pha I cꢈa mô hình thí ñiꢉm và
không ñưꢄc thay ñꢀi bꢎt cꢏ ñiꢉm nào. Nꢐu phát hiꢃn có nhꢑng ñiꢉm bꢎt cꢍp lꢊn trong quá
trình triꢉn khai và có thꢉ gây ꢂnh hưꢆng ñꢐn kꢐt quꢂ cꢈa mô hình thí ñiꢉm, có thꢉ ñiꢉu
chꢒnh tài liꢃu này. Tuy nhiên, nhꢑng sꢅ ñiꢓu chꢒnh này cꢔn ñưꢄc cꢂ Giám ñꢕc Dꢅ án và
Giám ñꢕc cơ quan tư vꢎn Canada chꢎp thuꢍn trưꢊc khi thꢅc hiꢃn.
Tôi ñꢖng ý vꢊi nꢗi dung cꢈa tài liꢃu kꢌ thuꢍt này ñꢉ thꢅc hiꢃn trong Pha I cꢈa mô hình thí
ñiꢉm trên cây ăn quꢂ.
Giám ñꢕc Dꢅ án
Nguyꢘn Như Tiꢃp
Giám ñꢕc CCA
Dr. Sylvain Quessy
1
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
MꢌC LꢌC
Nꢀi dung
Trang
2
Mꢁc lꢁc ..........................................................................................................................
Lꢙi cꢂm ơn ...................................................................................................................
4
Lꢙi giꢊi thiꢃu
Phꢔn I
......................................................................................................
Mꢆ ñꢔu.................................................................................................
Sơ ñꢖ quá trình, sꢂn xuꢎt, thu hoꢚch cây ăn quꢂ ......................................
Hưꢊng dꢋn thꢅc hành VietGAP cho cây ăn quꢂ ……………………....
Đánh giá và lꢅa chꢛn vùng sꢂn xuꢎt………………..........................
Giꢕng và gꢕc ghép ……………………………................................
Quꢂn lý ñꢎt …………………………………….................................
Phân bón và chꢎt bón bꢀ sung ……….................................................
Nguꢖn nưꢊc …………….....................................................................
Thuꢕc BVTV và hóa chꢎt ……………….........................................
Thu hoꢚch và sơ chꢐ ……………………………................................
Quꢂn lý rác thꢂi ……………………………......................................
Ngưꢙi lao ñꢗng ……...........................................................................
Ghi chép, lưu trꢑ hꢖ sơ và truy nguyên nguꢖn gꢕc ………………….
Kiꢉm tra nꢗi bꢗ ………………………………………………………
Khiꢐu nꢚi và giꢂi quyꢐt khiꢐu nꢚi ......................................................
Các biꢉu mꢋu ghi chép........................................................................
Các ngưꢜng tꢕi ña chép (ñꢎt, nưꢊc, sꢂn phꢝm) ...................................
Các văn bꢂn pháp luꢍt có liên quan ….................................................
Bꢂng kiꢉm tra ñánh giá…………………..….......................................
5
6
Phꢔn II
11
13
13
16
17
20
29
39
50
68
69
71
75
76
77
92
95
96
103
Phꢔn III
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Phꢁ lꢁc 1
Phꢁ lꢁc 2
Phꢁ lꢁc 3
Phꢁ lꢁc 4
Tài liꢃu tham khꢂo.........................................................................................................
2
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
NHÓM TÁC GIꢉ
(Theo thꢀ tꢁ bꢂng chꢃ cái)
Thꢁc sꢂ Đꢃ Hꢄng Khanh
Thꢁc sꢂ Jean Coulombe
Cꢅ nhân Pham Minh Thu
Cꢅ nhân René Cardinal
Thꢁc sꢂ Trꢆn Thꢇ Tưꢈng
3
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
LꢍI CÁM ƠN
Cuꢕn Sꢀ tay này ñưꢄc tài trꢄ bꢆi cơ quan phát triꢉn quꢕc tꢐ Canada (CIDA) trong
khuôn khꢀ Dꢅ án Xây dꢅng và Kiꢉm soát chꢎt lưꢄng nông sꢂn thꢅc phꢝm. Các tác giꢂ xin
ñưꢄc gꢇi lꢙi cám ơn sâu sꢞc nhꢎt tꢊi Ông Nguyꢘn Như Tiꢃp – Giám ñꢕc Dꢅ án, Ông
Sylvain Quessy – Giám ñꢕc cơ quan ñiꢓu phꢕi Canada, Ông Serge Charron – Cꢕ vꢎn dꢅ
án, Ông Nguyꢘn Văn Doăng – Điꢓu phꢕi viên, Bà Đinh Thꢟ Kim Dung – Quꢂn lý văn
phòng và Bà Đinh Kim Oanh – Phiên dꢟch ñã hꢠ trꢄ và góp ý rꢎt nhiꢓu ñꢉ chúng tôi hoàn
thiꢃn phiên bꢂn này.
Nhóm tác giꢎ
4
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
LꢍI GIꢆI THIꢁU
Sꢂn xuꢎt trái cây tꢚi Viꢃt Nam trong nhꢑng năm vꢡa qua ñã có sꢅ phát triꢉn nhanh
chóng vꢓ sꢂn lưꢄng và chꢎt lưꢄng, không chꢒ ñáp ꢏng nhu cꢔu trong nưꢊc mà còn hưꢊng
ra xuꢎt khꢝu vꢊi nhiꢓu loꢚi trái cây ngon, ñưꢄc ngưꢙi tiêu dùng yêu thích như xoài cát
Hòa Lꢗc, thanh long Hoàng Hꢍu, vú sꢑa Lò Rèn. Tuy nhiên, bên cꢚnh nhꢑng ñiꢓu kiꢃn
thuꢍn lꢄi do ñưꢄc thiên nhiên ưu ñãi như khí hꢍu, ñꢎt ñai ña dꢚng, chꢈng loꢚi trái cây
phong phú, sꢂn xuꢎt trái cây tꢚi Viꢃt Nam cũng gꢢp phꢂi nhꢑng thách thꢏc như quy mô
sꢂn xuꢎt còn nhꢣ lꢤ, manh mún, kꢌ thuꢍt canh tác chꢍm phát triꢉn, dꢋn ñꢐn sꢂn phꢝm chưa
ñáp ꢏng yêu cꢔu vꢓ chꢎt lưꢄng, vꢃ sinh an toàn thꢅc phꢝm. Vì vꢍy, ñꢉ ñáp ꢏng yêu cꢔu
trong nưꢊc và xuꢎt khꢝu vꢓ chꢎt lưꢄng, vꢃ sinh an toàn thꢅc phꢝm, sꢂn xuꢎt trái cây phꢂi
hưꢊng ñꢐn viꢃc áp dꢁng các quy trình thꢅc hành nông nghiꢃp tꢕt.
Quy trình thꢅc hành sꢂn xuꢎt nông nghiꢃp tꢕt-VietGAP cho rau quꢂ tươi an toàn ñã
ñưꢄc Bꢗ NN&PTNT ban hành năm 2008, là mꢗt bꢗ tiêu chuꢝn thꢅc hành nhꢥm giꢂm
thiꢉu các nguy cơ vꢓ ô nhiꢘm hóa hꢛc, sinh hꢛc và vꢍt lý trong quá trình trꢖng trꢛt, thu
hái, ñóng gói, bꢂo quꢂn, vꢍn chuyꢉn sꢂn phꢝm. Vꢊi mꢁc tiêu hꢠ trꢄ Viꢃt Nam cꢂi thiꢃn
chꢎt lưꢄng, an toàn vꢃ sinh thꢅc phꢝm rau quꢂ, trong ñó có viꢃc áp dꢁng thí ñiꢉm
VietGAP và nhân rꢗng trên phꢚm vi cꢂ nưꢊc, Dꢅ án Xây dꢅng và Kiꢉm soát chꢎt lưꢄng
nông sꢂn, do CIDA tài trꢄ, ñã tꢀ chꢏc biên soꢚn cuꢕn Sꢏ tay hưꢐng dꢑn thꢒc hành
VietGAP cho cây ăn quꢎ nhꢥm cung cꢎp mꢗt tài liꢃu kꢌ thuꢍt hưꢊng dꢋn chi tiꢐt viꢃc
triꢉn khai VietGAP cho các cán bꢗ kꢌ thuꢍt và nhà sꢂn xuꢎt.
Cuꢕn sꢀ tay này ñưꢄc biên soꢚn theo nguyên tꢞc phân tích rꢈi ro, bao gꢖm viꢃc
ñánh giá, phân tích các mꢕi nguy có khꢂ năng ꢂnh hưꢆng ñꢐn chꢎt lưꢄng, vꢃ sinh an toàn
sꢂn phꢝm và thiꢐt lꢍp các biꢃn pháp phòng ngꢡa, giꢂm thiꢉu rꢈi ro. Tham gia biên soꢚn tài
liꢃu có các chuyên gia tư vꢎn cꢈa Canada và các chuyên gia kꢌ thuꢍt cꢈa Viꢃt Nam trong
các lĩnh vꢅc trꢖng trꢛt, bꢂo vꢃ thꢅc vꢍt và quꢂn lý chꢎt lưꢄng, vꢃ sinh an toàn thꢅc phꢝm.
Tài liꢃu này sꢦ tiꢐp tꢁc ñưꢄc ñánh giá hiꢃu lꢅc và rà soát, hiꢃu chꢒnh trong khi triꢉn khai
các mô hình thí ñiꢉm áp dꢁng VietGAP trong khuôn khꢀ Dꢅ án Xây dꢅng và Kiꢉm soát
chꢎt lưꢄng nông sꢂn. Trong bꢕi cꢂnh ñó, nhóm tác giꢂ mong muꢕn sꢦ nhꢍn ñưꢄc các ý
kiꢐn góp ý tꢡ các nhà khoa hꢛc, các cán bꢗ quꢂn lý, kꢌ thuꢍt và nhà sꢂn xuꢎt ñꢉ tiꢐp tꢁc
hoàn thiꢃn cuꢕn Sꢀ tay.
5
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Phꢓn I – Mꢔ ĐꢕU
1. Mꢖc ñích
Mꢁc ñích cꢈa cuꢕn sꢀ tay này là cung cꢎp hưꢊng dꢋn chi tiꢐt cho viꢃc thꢅc hành áp
dꢁng Tiêu chuꢝn thꢅc hành nông nghiꢃp tꢕt VietGAP cho cây ăn quꢂ. Tài liꢃu kꢌ thuꢍt
này sꢦ giúp cho nhà nông dân trꢖng cây ăn quꢂ nhꢍn dꢚng và phân tích các mꢕi nguy tiꢓm
tàng và nêu ra các giꢂi pháp phòng ngꢡa cꢔn phꢂi ñưꢄc thꢅc hiꢃn ñꢉ giꢂm thiꢉu các rꢈi ro.
Các hưꢊng dꢋn này nhꢥm ñꢂm bꢂo rꢥng bꢎt cꢏ rꢈi ro và mꢕi nguy nào cũng phꢂi ñưꢄc
nhꢍn dꢚng, ghi chép lꢚi và ñưꢄc giꢂm thiꢉu ñꢉ cꢂi thiꢃn chꢎt lưꢄng và an toàn thꢅc phꢝm
quꢂ tươi tꢚi trang trꢚi. Cuꢕi cùng nhưng rꢎt quan trꢛng, cuꢕn sꢀ tay giúp nhà sꢂn xuꢎt quꢂ
tươi có khꢂ năng ñáp ꢏng yêu cꢔu chꢏng nhꢍn VietGAP.
Mꢗt ñiꢓu dꢘ nhꢍn thꢎy là cơ cꢎu bꢑa ăn có nhiꢓu rau quꢂ tươi sꢦ có lꢄi cho sꢏc
khoꢤ cꢈa con ngưꢙi. Mꢗt sꢕ nghiên cꢏu trên thꢐ giꢊi cũng cho thꢎy chꢐ ñꢗ ăn nhiꢓu rau
quꢂ tươi sꢦ giꢂm ñưꢄc nguy cơ bꢟ bꢃnh ung thư và tim mꢚch. Tuy nhiên, vꢎn ñꢓ an toàn
ñꢕi vꢊi rau quꢂ tươi tꢚi Viꢃt Nam hiꢃn ñang gꢢp phꢂi nhꢑng thách thꢏc như ô nhiꢘm hóa
hꢛc, vi sinh và vꢍt lý… mà chúng có thꢉ làm giꢂm lꢄi ích vꢓ sꢏc khoꢤ cꢈa viꢃc ăn rau quꢂ
tươi.
Nhꢥm giꢂi quyꢐt nhꢑng vꢎn ñꢓ này, Bꢗ Nông nghiꢃp và Phát triꢉn nông thôn ñã
ban hành Thꢅc hành sꢂn xuꢎt nông nghiꢃp tꢕt cho rau quꢂ tươi an toàn (VietGAP) vào
tháng 1 năm 2008 nhꢥm hưꢊng dꢋn thꢅc hành sꢂn xuꢎt tꢕt trong khi sꢂn xuꢎt, thu hoꢚch,
ñóng gói và sơ chꢐ rau quꢂ tươi tꢚi Viꢃt Nam.
Tài liꢃu hưꢊng dꢋn này ñưꢄc xây dꢅng dưꢊi dꢚng tài liꢃu hưꢊng dꢋn kꢌ thuꢍt nhꢥm
trꢄ giúp cho nhà sꢂn xuꢎt, ñóng gói hiꢉu và thꢅc hiꢃn nhꢑng yêu cꢔu cꢈa VietGAP. Tài
liꢃu này chꢒ bao gꢖm hưꢊng dꢋn thꢅc hành sꢂn xuꢎt nông nghiꢃp tꢕt (GAP) ꢆ phꢚm vi
trang trꢚi. Cuꢕn sꢀ tay thꢏ 2 vꢓ thꢅc hành chꢐ biꢐn tꢕt (GMP) sꢦ bao gꢖm các hưꢊng dꢋn
thꢅc hành ꢆ công ñoꢚn sau thu hoꢚch, phân phꢕi và vꢍn chuyꢉn dành cho các nhà ñóng
gói, thương lái, ngưꢙi bán buôn và các siêu thꢟ. Cꢂ hai sꢀ tay này ñưꢄc xây dꢅng ñꢉ cung
cꢎp tài liꢃu cho các nhà quꢂn lý, tư vꢎn kꢌ thuꢍt và ñꢚi diꢃn cơ quan nhà nưꢊc có liên
quan trong ngành rau quꢂ.
Thêm vào ñó, cuꢕn sꢀ tay này cũng cung cꢎp các quy phꢚm thꢅc hành chuꢝn
(SOP) ñꢉ giúp cho nhà sꢂn xuꢎt, ñóng gói, ngưꢙi lao ñꢗng tꢚi trang trꢚi và các thành phꢔn
khác trong chuꢠi cung ꢏng thꢅc phꢝm ñáp ꢏng yêu cꢔu cꢈa VietGAP. SOP là các tài liꢃu
mô tꢂ chi tiꢐt các thꢈ tꢁc và các hành ñꢗng ñưꢄc chꢎp nhꢍn là phương pháp ñꢉ thꢅc hiꢃn
các hoꢚt ñꢗng thưꢙng xuyên và có tính chꢎt lꢢp lꢚi. Sꢂn xuꢎt quꢂ tươi trong thꢅc tꢐ có sꢅ
khác nhau rꢎt lꢊn tuỳ theo ñiꢓu kiꢃn khí hꢍu và ñiꢓu kiꢃn ñꢟa lý cũng như công nghꢃ và
vꢍt tư ñꢔu vào. Vì vꢍy, cuꢕn Sꢀ tay này, các SOP cung cꢎp nhꢑng hưꢊng dꢋn cơ bꢂn vꢊi
mong muꢕn ñꢚt ñưꢄc sꢅ ñꢖng nhꢎt trong viꢃc áp dꢁng VietGAP.
6
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Cuꢕi cùng, bꢂng kiꢉm tra tꢅ ñánh giá ꢆ phꢔn cuꢕi cꢈa sꢀ tay cho phép ñánh giá
mꢏc ñꢗ tuân thꢈ VietGAP cꢈa nhà sꢂn xuꢎt.
2. Phꢗm vi và ñꢘi tưꢙng
2.1 Phꢗm vi
Cuꢕn sꢀ tay này bao gꢖm các hưꢊng dꢋn thꢅc hành vꢃ sinh chung và các ñiꢓu kiꢃn
an toàn cho ngưꢙi lao ñꢗng trong khi trꢖng trꢛt, thu hoꢚch, và ñóng gói trái cây. Các
hưꢊng dꢋn thꢅc hành này có thꢉ ñưꢄc áp dꢁng rꢗng rãi trong sꢂn xuꢎt nhiꢓu loꢚi trái cây
như: thanh long, cam, quýt, chuꢕi, sꢔu riêng, nho, vꢂi, nhãn, xoài, mãng cꢔu, ñu ñꢈ, dꢏa
và chôm chôm.
Sꢀ tay này bao gꢖm các quy trình thꢅc hành sꢂn xuꢎt tꢕt nhꢥm giꢂm thiꢉu các mꢕi
nguy hóa hꢛc, sinh hꢛc, vꢍt lý và các rꢈi ro liên quan. Cuꢕn sꢀ tay này cũng hưꢊng dꢋn
thꢅc hiꢃn mꢗt sꢕ yêu cꢔu cꢈa VietGAP vꢓ chꢎt lưꢄng, môi trưꢙng, an toàn lao ñꢗng và
phúc lꢄi xã hꢗi. Tuy nhiên, tài liꢃu này chưa bao gꢖm hưꢊng dꢋn ñꢕi vꢊi tꢎt cꢂ các yêu
cꢔu cꢈa VietGAP vꢓ chꢎt lưꢄng, môi trưꢙng, an toàn lao ñꢗng và phúc lꢄi xã hꢗi.
Sꢀ tay GAP bao gꢖm tꢎt cꢂ các thꢅc hành nông nghiꢃp ñưꢄc tiꢐn hành ꢆ cꢎp ñꢗ
trang trꢚi, ñꢢc biꢃt là tꢚi vưꢙn trꢖng. Sꢀ tay cũng cung cꢎp các hưꢊng dꢋn thꢅc hành ñơn
giꢂn trong khi phân loꢚi, làm sꢚch/rꢇa và ñóng gói trái cây tꢚi vưꢙn trꢖng. Các quy trình
thꢅc hành sau khi thu hoꢚch như sꢇ dꢁng lꢚi nưꢊc rꢇa sꢂn phꢝm, làm khô và làm mát sꢂn
phꢝm, xꢇ lý sau thu hoꢚch, ñóng gói, ñưꢄc trình bày trong Sꢀ tay GMP.
2.2 Đꢘi tưꢙng sꢚ dꢖng
Đꢕi tưꢄng sꢇ dꢁng mà cuꢕn sꢀ tay này hưꢊng ñꢐn là các chꢈ/ quꢂn lý trang trꢚi,
cán bꢗ kꢌ thuꢍt, giꢂng viên ñào tꢚo, các tꢀ chꢏc chꢏng nhꢍn và các nông dân trꢖng cây ăn
quꢂ ꢆ Viꢃt Nam.
3. Giꢎi thích tꢛ ngꢜ
Vꢉt tư nông nghiꢊp: tꢎt cꢂ các loꢚi vꢍt tư ñꢔu vào, ví dꢁ như hꢚt giꢕng, cây giꢕng, cây
ghép, chꢎt bꢀ sung vào ñꢎt trꢖng, phân bón hꢑu cơ, phân bón vô cơ, hóa chꢎt nông
nghiꢃp, bꢚt che phꢈ, v.v… ñưꢄc sꢇ dꢁng trong quá trình sꢂn xuꢎt nông nghiꢃp.
Nưꢋc dùng trong nông nghiꢊp: nưꢊc ñưꢄc sꢇ dꢁng trong hoꢚt ñꢗng sꢂn xuꢎt như tưꢊi,
bón phân và pha thuꢕc bꢂo vꢃ thꢅc vꢍt.
Hiꢊu chuꢌn: viꢃc xác ñꢟnh ñꢗ chính xác cꢈa dꢁng cꢁ, thꢅc hiꢃn bꢥng cách ño lưꢙng sꢅ
biꢐn thiên cꢈa chúng so vꢊi mꢏc chuꢝn ñꢉ xác ñꢟnh các yꢐu tꢕ cꢔn ñiꢓu chꢒnh.
Làm sꢁch: viꢃc loꢚi bꢣ ñꢎt, tàn dư thꢅc vꢍt, dꢔu, mꢜ, chꢎt bꢝn hoꢢc các vꢍt lꢚ khác khꢣi
trang thiꢐt bꢟ và dꢁng cꢁ.
Phân ꢍ: phân ñꢗng vꢍt và các chꢎt thꢂi rꢞn hꢑu cơ khác ñã trꢂi qua quá trình ꢈ phân.
7
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
ꢎ phân: quá trình xꢇ lý các loꢚi vꢍt liꢃu hꢑu cơ như phân chuꢖng, các chꢎt thꢂi hꢑu cơ
rꢞn khác và các loꢚi vꢍt liꢃu thꢅc vꢍt bꢥng phương pháp lên men vi sinh vꢍt trong ñiꢓu
kiꢃn kꢧ khí hoꢢc hiꢐu khí.
Chꢏt ô nhiꢐm: bꢎt kỳ tác nhân sinh hꢛc hoꢢc hóa hꢛc, vꢍt lꢚ hoꢢc các chꢎt lꢚ không mong
muꢕn ñưꢄc ñưa vào sꢂn phꢝm có thꢉ ꢂnh hưꢆng ñꢐn tính an toàn hoꢢc tính phù hꢄp cꢈa
rau quꢂ tươi.
Ô nhiꢐm: sꢅ xâm nhiꢘm chꢎt ô nhiꢘm vào quꢂ tươi hoꢢc môi trưꢙng có thꢅc phꢝm.
Vꢉt liꢊu chꢑa ñꢒng: mꢗt thùng chꢏa hoꢢc vꢍt liꢃu chꢏa ñꢅng trái cây tươi ví dꢁ: hꢗp,
thùng nhꢅa, bao tꢂi, sꢛt … không bao gꢖm các loꢚi dây buꢗc hoꢢc bꢎt cꢏ bao gói nào.
Trang trꢁi: bꢎt kỳ cơ sꢆ hoꢢc vưꢙn trꢖng trái cây và các khu vꢅc phꢁ cꢍn ñưꢄc ñꢢt dưꢊi
sꢅ kiꢉm soát cꢈa cùng mꢗt hꢃ thꢕng quꢂn lý.
Thꢒc hành nông nghiꢊp tꢓt (GAP): các hành ñꢗng thꢅc hành sꢂn xuꢎt diꢘn ra tꢚi trang
trꢚi, vưꢙn trꢖng. GAP cũng có thꢉ bao gꢖm cꢂ các thꢅc hành sơ chꢐ và ñóng gói ñơn giꢂn
tꢚi trang trꢚi.
Nưꢋc ngꢆm: là nguꢖn nưꢊc ꢆ phía dưꢊi mꢢt ñꢎt, ñưꢄc lꢞng ñꢛng ꢆ tꢔng bão hoà và tiꢐp
xúc trꢅc tiꢐp vꢊi ñꢎt.
Vꢉt lꢁ: các vꢍt không mong muꢕn trong hoꢢc xung quanh trái cây tươi có thꢉ ꢂnh hưꢆng
ñꢐn an toàn hoꢢc chꢎt lưꢄng, VD: thꢈy tinh, kim loꢚi, gꢠ, ñá, ñꢎt, nhꢅa và tàn dư thꢅc vꢍt.
Giai ñoꢁn sꢔn xuꢏt: giai ñoꢚn cây ăn quꢂ ñꢈ trưꢆng thành ñꢉ thu hoꢚch thương phꢝm lꢔn
ñꢔu. Giai ñoꢚn này bao gꢖm tꢎt cꢂ các thꢅc hành nông nghiꢃp ñꢐn tꢡ thꢙi ñiꢉm khi cây ra
hoa ñꢐn khi thu hoꢚch.
Mꢓi nguy: tác nhân sinh hꢛc, hoá hꢛc hoꢢc vꢍt lý trong hoꢢc liên quan ñꢐn thꢅc phꢝm có
khꢂ năng gây tác ñꢗng có hꢚi ñꢐn sꢏc khoꢤ con ngưꢙi.
Phân bón vô cơ: hay còn gꢛi là phân hóa hꢛc là mꢗt loꢚi phân bón chꢏa các chꢎt dinh
dưꢜng ꢆ dꢚng khoáng chꢎt. Các chꢎt này có ñưꢄc thông qua quá trình triꢐt xuꢎt hoꢢc chꢐ
biꢐn công nghiꢃp theo phương pháp vꢍt lý, hoá hꢛc.
Lô sꢔn phꢌm: tꢍp hꢄp sꢂn phꢝm ñưꢄc thu hoꢚch hoꢢc ñóng gói trong cùng mꢗt ngày, có
cùng nguꢖn gꢕc xuꢎt xꢏ và ñưꢄc xꢇ lý theo cùng mꢗt phương pháp. Đꢕi vꢊi các trang trꢚi
hoꢢc các cơ sꢆ ñóng gói lꢊn, thꢙi ñiꢉm ñꢉ xác ñꢟnh lô sꢂn phꢝm có thꢉ nhꢣ hơn mꢗt ngày,
ví dꢁ: nꢇa ngày hoꢢc mꢗt ca sꢂn xuꢎt.
Giꢋi hꢁn dư lưꢕng tꢓi ña (MRL): hàm lưꢄng tꢕi ña cꢈa mꢗt chꢎt hóa hꢛc trong sꢂn phꢝm
dùng làm thꢅc phꢝm, ñưꢄc cho phép bꢆi cơ quan có thꢝm quyꢓn và ñưꢄc chꢎp nhꢍn ñꢕi
vꢊi sꢂn phꢝm nông nghiꢃp.
Phân hꢖu cơ: các loꢚi phân hꢑu cơ gꢖm các nguyên liꢃu có nguꢖn gꢕc ñꢗng thꢅc vꢍt
ñưꢄc sꢇ dꢁng ñꢉ duy trì hoꢢc cꢂi thiꢃn dinh dưꢜng cho cây trꢖng và các ñꢢc tính lý hoá
cũng như hoꢚt ñꢗng vꢓ mꢢt sinh hꢛc cꢈa ñꢎt trꢖng. Các loꢚi phân này có thꢉ là phân
chuꢖng, phân ꢈ và cꢢn bã tiêu hoá phꢕi trꢗn vꢊi nhau hoꢢc ꢆ dꢚng riêng rꢦ.
8
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Tưꢋi phun: phương pháp tưꢊi mà ꢆ ñó nưꢊc rơi xuꢕng cây trꢖng và ñꢎt ꢆ dꢚng mưa nhân
tꢚo. Phương pháp tưꢊi này bao gꢖm tưꢊi thꢈ công bꢥng bình chꢏa nưꢊc hoꢢc dꢁng cꢁ như
ô doa không có hoꢢc có bát sen hoꢢc dꢁng cꢁ xé nhꢣ tia nưꢊc khi phun ra ngoài. Phương
pháp tưꢊi bꢥng ꢕng nưꢊc có áp suꢎt cao và gꢞn thiꢐt bꢟ chuyên dꢁng tưꢊi phun mưa cũng
thuꢗc dꢚng này.
Nhà ñóng gói: cơ sꢆ bên trong hoꢢc bên ngoài trang trꢚi, là nơi thꢅc hiꢃn các hoꢚt ñꢗng
sơ chꢐ và ñóng gói trái cây trưꢊc khi phân phꢕi.
Vꢉt liꢊu ñóng gói: bao gꢖm thùng chꢏa, dây buꢗc, hoꢢc bꢎt kỳ vꢍt liꢃu bao gói nào dùng
ñꢉ bao gói sꢂn phꢝm.
Nhà ñóng gói: cơ sꢆ bên trong hoꢢc bên ngoài trang trꢚi, là nơi thꢅc hiꢃn các hoꢚt ñꢗng
sơ chꢐ và ñóng gói trái cây trưꢊc khi phân phꢕi.
Thuꢓc bꢔo vꢊ thꢒc vꢉt: bꢎt kỳ hóa chꢎt hoꢢc hꢠn hꢄp hóa chꢎt ñưꢄc sꢇ dꢁng ñꢉ kiꢉm soát
côn trùng, cꢣ dꢚi, nꢎm mꢕc, sinh vꢍt gây hꢚi, bao gꢖm cꢂ các chꢎt ñiꢓu hòa sinh trưꢆng.
Nưꢋc xꢅ lý sau thu hoꢁch: nưꢊc sꢇ dꢁng trong các hoꢚt ñꢗng sau thu hoꢚch quꢂ tươi như
làm sꢚch, rꢇa, làm khô …
Giai ñoꢁn sinh trưꢈng: là giai ñoꢚn kꢉ tꢡ thꢙi ñiꢉm gieo hꢚt, trꢖng cây, ghép tꢊi khi cây
ñꢚt tꢊi ñꢗ tuꢀi trưꢆng thành cho lꢏa quꢂ hàng hoá ñꢔu tiên. Giai ñoꢚn này có thꢉ vài tháng
tꢊi vài năm tuỳ theo loꢚi cây ăn quꢂ.
Thꢗi gian cách ly trưꢋc khi thu hoꢁch (PHI): khoꢂng thꢙi gian tꢕi thiꢉu giꢑa lꢔn sꢇ
dꢁng thuꢕc bꢂo vꢃ thꢅc vꢍt cuꢕi cùng và thꢙi ñiꢉm thu hoꢚch sꢂn phꢝm (ñꢉ ñꢂm bꢂo sꢂn
phꢝm không có dư lưꢄng thuꢕc BVTV vưꢄt quá giꢊi hꢚn cho phép).
Nhà sꢔn xuꢏt: ngưꢙi chꢟu trách nhiꢃm quꢂn lý trang trꢚi hoꢢc vưꢙn trꢖng và thu hoꢚch
sꢂn phꢝm, ví dꢁ: chꢈ trang trꢚi hoꢢc chꢈ nhiꢃm hꢄp tác xã
Vꢉt liꢊu chꢑa ñꢒng tái sꢅ dꢘng: là nhꢑng thùng chꢏa có thꢉ sꢇ dꢁng lꢚi nhiꢓu lꢔn, ví dꢁ
như: sꢛt tre, rꢀ, xô, thùng nhꢅa và hꢗp gꢠ.
Chꢏt tꢌy rꢅa: các loꢚi hóa chꢎt có tác dꢁng tiêu diꢃt hoꢢc làm giꢂm sꢕ lưꢄng vi sinh vꢍt
trong nưꢊc rꢇa hoꢢc nưꢊc làm lꢚnh.
Cây giꢓng: là mꢗt cây trꢤ mꢛc tꢡ hꢚt; chiꢓu cao có thꢉ thꢎp hơn 1 mét.
Chꢏt bón bꢙ sung: hóa chꢎt hoꢢc vꢍt liꢃu ñưꢄc bꢀ sung ñꢉ cꢂi thiꢃn ñꢢc tính lý hóa cꢈa
ñꢎt, ví dꢁ: vôi hoꢢc vꢣ sò ñꢉ tăng pH hoꢢc than bùn ñꢉ giꢂm pH. Chꢎt bón bꢀ sung cho
ñꢎt có thꢉ bao gꢖm các vꢍt liꢃu hꢑu cơ ñꢉ tăng ñꢗ phì và ñꢢc tính sinh hꢛc cꢈa ñꢎt.
Quy phꢁm thꢒc hành chuꢌn (SOP): tài liꢃu hưꢊng dꢋn quy trình thꢅc hiꢃn mꢗt hành
ñꢗng hoꢢc hoꢚt ñꢗng, trong ñó mô tꢂ chi tiꢐt cách thꢏc tiꢐn hành ñã ñưꢄc công nhꢍn phꢀ
biꢐn là phương pháp thꢅc hiꢃn các hoꢚt ñꢗng thưꢙng xuyên hoꢢc có tính chꢎt lꢢp lꢚi.
Tưꢋi mꢚt: tꢎt cꢂ các phương pháp mà ꢆ ñó nưꢊc ñưꢄc tưꢊi ꢆ bꢓ mꢢt cꢈa ñꢎt. Các phương
pháp này bao gꢖm tưꢊi rãnh, tưꢊi tràn, tưꢊi theo hꢃ thꢕng bꢙ bao … Ngoài ra còn có
phương pháp tưꢊi bꢥng bình chꢏa nưꢊc hoꢢc vòi nưꢊc tưꢊi trꢅc tiꢐp lên bꢓ mꢢt cꢈa ñꢎt.
9
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Tưꢋi nhꢛ giꢜt: là hꢃ thꢕng tưꢊi có ñiꢓu khiꢉn lưꢄng nưꢊc tưꢊi tꢊi ñꢎt dꢅa vào thông tin
thu ñưꢄc tꢡ ꢝm kꢐ ñꢢt gꢔn vùng rꢘ cây trꢖng thông qua hꢃ thꢕng ñưꢙng ꢕng dꢋn nưꢊc.
Tưꢊi ngꢔm cũng là phương pháp khác cꢈa tưꢊi nhꢣ giꢛt ꢆ dưꢊi bꢓ mꢢt cꢈa ñꢎt trꢖng.
4. Cꢝu trúc cꢞa sꢏ tay và hưꢐng dꢑn sꢚ dꢖng
Sꢀ tay này bao gꢖm 4 phꢔn. Phꢔn I – Mꢆ ñꢔu, phꢔn này giꢊi thiꢃu mꢁc ñích, phꢚm
vi ñiꢓu chꢒnh, ñꢕi tưꢄng áp dꢁng sꢀ tay. Tiꢐp ñó là giꢂi thích thuꢍt ngꢑ, cꢎu trúc sꢀ tay và
hưꢊng dꢋn sꢇ dꢁng.
Phꢔn II gꢖm các sơ ñꢖ vꢓ quá trình sꢂn xuꢎt, thu hoꢚch; sơ ñꢖ xꢇ lý sau thu hoꢚch.
ꢨ mꢠi bưꢊc/công ñoꢚn trong các sơ ñꢖ này sꢦ ñꢓ cꢍp ñꢐn các mꢕi nguy an toàn thꢅc phꢝm
có thꢉ xuꢎt hiꢃn ñꢉ giúp ngưꢙi sꢇ dꢁng sꢀ tay có cách nhìn tꢀng quát vꢓ các mꢕi nguy
trưꢊc khi ñꢓ cꢍp ñꢐn cách nhꢍn diꢃn, kiꢉm soát và biꢃn pháp giꢂm thiꢉu sꢦ ñưꢄc trình bày
chi tiꢐt ꢆ phꢔn III.
Phꢔn III là nꢗi dung chính cꢈa sꢀ tay. Trong phꢔn này lꢔn lưꢄt các ñiꢓu khoꢂn cꢈa
tiêu chuꢝn VietGAP trên rau quꢂ sꢦ ñưꢄc thꢉ hiꢃn tꢡ chương tꢡ 1 ñꢐn 12 theo thꢏ tꢅ: (i)
nhꢍn diꢃn các mꢕi nguy và phân tích; (ii) các biꢃn pháp loꢚi trꢡ hoꢢc giꢂm thiꢉu mꢕi nguy
và biꢃn pháp phòng ngꢡa; (iii) các biꢃn pháp khꢞc phꢁc (nꢐu có) hoꢢc các quy phꢚm thꢅc
hành chuꢝn (nꢐu có).
Mꢠi chương sꢦ bꢞt ñꢔu như sau: (Chương 2 làm ví dꢁ)
S
ꢕ
th
ꢏ
tꢅ ñiꢓu khoꢂn
Lꢔ
n và ngày
trong VietGAP ban
hành 28/01/2008
soát xét
Tên cꢈa chương
Điꢓu khoꢂn
Lꢔn soát xét:
VietGAP
01
Ngày soát xét:
30/12/2009
Chương 2. Giꢘng và gꢘc ghép
2.1- 2.2
Phꢔn IV là các phꢁ lꢁc, bao gꢖm các biꢉu mꢋu ghi chép, danh mꢁc các văn bꢂn pháp
luꢍt có liên quan và bꢂng kiꢉm tra ñꢉ phꢁc vꢁ viꢃc kiꢉm tra, ñánh giá nꢗi bꢗ hoꢢc tꢅ kiꢉm tra.
10
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
PHꢕN II – SƠ Đꢟ QUÁ TRÌNH SꢉN XUꢠT, THU HOꢡCH
Các sơ ñꢖ dưꢊi ñây nêu lên các công ñoꢚn tꢡ khi gieo trꢖng tꢊi khi có sꢂn phꢝm
quꢂ tươi ꢆ trên vưꢙn trꢖng. Mꢠi công ñoꢚn tương ꢏng có nhꢑng ñꢔu vào có thꢉ gây ra
mꢎt an toàn thꢅc phꢝm. Nhiꢓu công ñoꢚn trong quá trình sꢂn xuꢎt xen kꢦ lꢋn nhau.
Sơ ñꢢ 1. Quá trình sꢎn xuꢝt ngoài ñꢢng và các mꢘi nguy
Các công ñoꢁn
Đꢆu vào
Loꢁi mꢓi nguy
L
tr
ꢒ
ꢢng
a ch
ꢣ
n và chu
ꢤ
n b
ꢥ
vưꢦn
Đꢎt, nguꢖn nưꢊc, tàn dư
cꢈa cây trꢖng trưꢊc.
Sinh hꢛc, hoá
hꢛc
Trꢖng cây
Tưꢊi nưꢊc
Giꢕng (cây giꢕng) và gꢕc
ghép, dꢁng cꢁ
Không có mꢕi
nguy
Nưꢊc tưꢊi và dꢁng cꢁ
tưꢊi nưꢊc
Sinh hꢛc
Phân bón, nưꢊc (qua lá và
phân bón dꢚng lꢣng), các
dꢁng cꢁ bón phân
Sinh hꢛc, Hoá
hꢛc
Bón phân
Sꢎ
n xuꢝ
t
Phòng trꢡ dꢟch
hꢚi
Hoá hꢛc, sinh
hꢛc (qua nưꢊc
sꢇ dꢁng)
Thuꢕc BVTV, nưꢊc, dꢁng
cꢁ phun xꢟt
Các biꢃn pháp
canh tác khác
Không có mꢕi
nguy
Dꢁng cꢁ, nguyên liꢃu
Phân, nưꢊc tiꢉu
Kiꢉm soát ñꢗng
vꢍt
Sinh hꢛc
Dꢁng cꢁ thu hoꢚch, ñꢖ
chꢏa ñꢅng, ngưꢙi thu
hoꢚch
Sinh hꢛc, hoá
hꢛc và vꢍt lý
Thu hoꢗch
11
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Sơ ñꢢ 2: Thu hoꢗch, vꢧn chuyꢨn và ñóng gói tꢗi vưꢦn trꢢng
Công ñoꢁn
Đꢆu vào
Loꢁi mꢓi nguy
Sinh hꢛc
Hoá hꢛc
Vꢍt lý
Dꢁng cꢁ thu hoꢚch, ñꢖ chꢏa ñꢁng, nhân
công
Thu hoꢚch
Công cꢁ, nưꢊc, bình/bꢉ chꢏa nưꢊc, chꢎt
khꢇ trùng (chlorination hoꢢc ozone), nhân
công
Sinh hꢛc
Hoá hꢛc
Cꢛ rꢇa vꢃ sinh
Sꢞp xꢐp và phân loꢚi
Dꢁng cꢁ, ñꢖ chꢏa và nhân công
Sinh hꢛc
Sinh hꢛc
Hoá hꢛc
Vꢍt lý
Đóng gói (tꢚi vưꢙn trꢖng
hoꢢc nhà ñóng gói)
Vꢍt liꢃu ñóng gói, ñꢖ chꢏa ñꢁng và nhân
công
Sinh hꢛc
Hoá hꢛc
Vꢍt lý
Bꢂo quꢂn (tꢚm thꢙi)
Điꢓu kiꢃn bꢂo quꢂn, nhân công
Sinh hꢛc
Hoá hꢛc
Vꢍt lý
Phương tiꢃn vꢍn chuyꢉn (phương tiꢃn,
thiꢐt bꢟ…)
Vꢍn chuyꢉn
12
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Phꢓn III. HƯꢆNG DꢇN THꢈC HÀNH VietGAP
Đ
i
ꢓ
u kho
ꢂ
n
Lꢔ
n soát xét:
VietGAP
01
Chương 1.
Đánh giá và lꢒa chꢣn vùng sꢎn xuꢝt
Ngày soát xét:
30-11-2009
1.1- 1.2
Lꢅa chꢛn vùng trꢖng cây ăn quꢂ là khâu rꢎt quan trꢛng và cꢔn quan tâm hàng ñꢔu ñꢉ an
toàn và chꢎt lưꢄng sꢂn phꢝm. Vùng trꢖng này có thꢉ chꢟu ꢂnh hưꢆng cꢈa nhiꢓu loꢚi mꢕi
nguy như vi sinh vꢍt, thuꢕc BVTV, kim loꢚi nꢢng và các chꢎt ô nhiꢘm tꢡ công nghiꢃp.
Vì vꢍy, cꢔn phꢂi ñánh giá kꢌ lưꢜng vꢓ lꢟch sꢇ cũng như các mꢕi nguy sinh hꢛc, hoá hꢛc
cꢈa vùng ñꢎt trưꢊc khi trꢖng cây ăn quꢂ.
1.1. Phân tích và nhꢧn dꢗng mꢘi nguy
STT.
I
1
Mꢘi nguy
Hoá hꢣc
Tꢖn dư cꢈa thuꢕc - Đꢎt trꢖng và nưꢊc tưꢊi bꢟ ô - Cây ăn quꢂ có thꢉ hꢎp thu hoá chꢎt tꢡ
Nguꢢn
Cơ chꢩ/cách thꢪc gây ô nhiꢫm
BVTV và các hoá nhiꢘm tꢖn dư thuꢕc BVTV
chꢎt nông nghiꢃp tꢡ cây trꢖng trưꢊc hoꢢc do
ñꢎt, nưꢊc và có thꢉ gây ra tích luꢌ vưꢄt
ngưꢜng cho phép trong sꢂn phꢝm.
- Thuꢕc BVTV (nhóm lân hꢑu cơ và
carbamat, clo hꢑu cơ) và hoá chꢎt khác
có thꢉ gây ngꢗ ñꢗc cꢎp tính hoꢢc mãn
tính cho con ngưꢙi và ñꢗng vꢍt nuôi.
khác trong vùng
sꢂn xuꢎt vưꢄt
dò rꢒ
ngưꢜng cho phép
2
Kinh loꢚi nꢢng
(Chì, Cadimi,
- Kim loꢚi nꢢng có mꢢt trong
ñꢎt, nưꢊc ꢆ mꢏc cao
- Cây trꢖng có thꢉ hꢎp thu kim loꢚi
nꢢng hoꢢc trái cây tiꢐp xúc vꢊi ñꢎt bꢟ
nhiꢘm kim loꢚi nꢢng có thꢉ làm xuꢎt
hiꢃn nguy cơ sꢂn phꢝm bꢟ vưꢄt ngưꢜng
Thuꢩ ngân, Asen, - Phác thꢂi tꢡ khu công
v.v..) và hoá chꢎt nghiꢃp liꢓn kꢓ, khu dân cư
khác (dꢔu nhꢊt,
dꢔu máy, v.v)
Sinh hꢣc
hoꢢc giao thông (thông qua
chꢎt thꢂi và không khí).
II
1
Đꢎt và nưꢊc ꢆ khu vꢅc sꢂn
Có nhiꢓu loꢚi VSV trong ñꢎt có thꢉ gây
Các loꢚi VSV
xuꢎt bꢟ ô nhiꢘm vꢊi VSV tꢡ ô nhiꢘm cho phꢔn ăn ñưꢄc cꢈa trái cây
(Ecoli,
nguꢖn nưꢊc thꢂi chăn nuôi,
bꢟ rơi rꢁng hoꢢc tiꢐp xúc vꢊi ñꢎt trưꢊc
hoꢢc tꢚi thꢙi ñiꢉm thu hoꢚch
Salmonella, vv.,) sinh hoꢚt, bꢃnh viꢃn và rác
thꢂi công nghiꢃp v.v..
1.2. Các biꢋn pháp ñánh giá, loꢗi trꢛ hoꢬc giꢎm thiꢨu mꢘi nguy
1.2.1. Đánh giá vùng trꢄng
1.2.1.1. Điꢓu tra, khꢂo sát và ñánh giá
13
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Cꢔn phꢂi ñánh giá, ñiꢓu tra vꢓ lꢟch sꢇ vùng trꢖng và cꢂ vùng phꢁ cꢍn, bao gꢖm mꢁc
ñích và các hoꢚt ñꢗng sꢇ dꢁng trưꢊc ñó cꢈa vùng ñꢎt và ñánh giá khꢂ năng gây ô nhiꢘm
cho ñꢎt và nưꢊc cꢈa khu vꢅc sꢂn xuꢎt.
Vùng ñꢎt sꢂn xuꢎt và vùng phꢁ cꢍn cꢔn phꢂi ñưꢄc xem xét vꢓ các mꢢt sau:
• Sꢅ xâm nhꢍp cꢈa ñꢗng vꢍt hoang dã và nuôi nhꢕt tꢊi vùng trꢖng và nguꢖn
nưꢊc
• Khu chăn nuôi tꢍp trung (VD. Gia súc hoꢢc gia cꢔm)
• Hꢃ thꢕng chꢎt thꢂi có gꢔn khu vꢅc sꢂn xuꢎt
• Bãi rác và nơi chôn lꢎp rác thꢂi
• Các hoꢚt ñꢗng công nghiꢃp
• Nhà máy xꢇ lý rác thꢂi
Các nguꢖn ô nhiꢘm cꢔn chú ý tꢡ viꢃc sꢇ dꢁng trưꢊc ñó cꢈa vùng ñꢎt:
• Nơi chꢏa phân gia súc và rác thꢂi hꢑu cơ
• Ngꢍp lꢁt tꢡ nưꢊc mꢢt bꢟ ô nhiꢘm (VSV và hoá chꢎt)
• Sꢇ dꢁng các thuꢕc BVTV, nhꢎt là thuꢕc trꢡ cꢣ, DDT, v.v.)
• Nơi thu gom cꢈa các loꢚi hoá chꢎt nông nghiꢃp
• Bãi rác hoꢢc nơi chôn lꢎp rác thꢂi
• Hoꢚt ñꢗng công nghiꢃp
• Vùng chiꢐn trưꢙng (tuỳ nơi thích hꢄp)
1.2.1.2. Kiꢉm tra ñꢎt và nưꢊc
Nꢐu kꢐt quꢂ ñiꢓu tra, khꢂo sát vùng trꢖng và phꢁ cꢍn cho thꢎy vùng ñꢎt có khꢂ năng
phù hꢄp ñꢉ sꢂn xuꢎt cây ăn quꢂ thì mꢋu ñꢎt, nưꢊc phꢂi ñưꢄc lꢎy ñꢉ kiꢉm tra chꢎt lưꢄng.
Mꢋu phꢂi ñưꢄc lꢎy theo ñúng phương pháp, thꢅc hiꢃn bꢆi ngưꢙi có chuyên môn và
ñưꢄc gꢇi ñi phân tích ꢆ nhꢑng phòng kiꢉm nghiꢃm ñưꢄc chꢒ ñꢟnh ñꢉ phân tích.
Kꢐt quꢂ phân tích vꢓ dư lưꢄng kim loꢚi nꢢng trong ñꢎt và nưꢊc phꢂi ñưꢄc so sánh vꢊi
ngưꢜng tꢕi ña cho phép ban hành tꢚi Quyꢐt ñꢟnh sꢕ 99/2008/QĐ-BNN (Phꢁ lꢁc 2).
Ngoài ra, nhà sꢂn xuꢎt có thꢉ tham khꢂo tiêu chuꢝn nưꢊc thuꢩ lꢄi tꢚi TCVN 6773:
2000) ñꢉ so sánh vꢓ dư lưꢄng VSV.
1.2.2. Vꢝ bꢔn ñꢄ trang trꢁi/vùng trꢄng
Bꢂn ñꢖ trang trꢚi hoꢢc vùng trꢖng cho phép nhꢍn diꢃn ñưꢄc khu vꢅc sꢂn xuꢎt, nơi bꢂo
quꢂn vꢍt tư nông nghiꢃp, các công trình xây dꢅng, ñưꢙng, kênh mương và các ñiꢓu
kiꢃn hꢚ tꢔng khác cꢈa trang trꢚi/ vùng trꢖng. Nó sꢦ giúp cho ngưꢙi sꢂn xuꢎt phát triꢉn
14
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
mꢗt hꢃ thꢕng dꢑ liꢃu ghi chép cho tꢡng lô ruꢗng sꢂn xuꢎt ngay tꢡ ñꢔu và quꢂn lý ñưꢄc
các mꢕi nguy, rꢈi ro tꢊi sꢂn xuꢎt cây ăn quꢂ. Hơn nꢑa, ñây cũng là ñiꢓu kiꢃn bꢞt buꢗc
ñꢕi vꢊi trang trꢚi cây ăn quꢂ theo yêu cꢔu cꢈa VietGAP.
1.3. Biꢋn pháp khꢭc phꢖc
Trong trưꢙng hꢄp mꢕi nguy vꢓ VSV hoꢢc hoá hꢛc vưꢄt ngưꢜng cho phép, cꢔn thꢅc
hiꢃn nhꢑng bưꢊc sau:
• Tìm hiꢉu nguy nhân cꢈa sꢅ ô nhiꢘm dꢋn tꢊi mꢕi nguy,
• Tìm ra nhꢑng hành ñꢗng thích hꢄp ñꢉ khꢕng chꢐ mꢕi nguy,
• Thꢅc hiꢃn các hành ñꢗng
Chú ý không ñưꢄc sꢇ dꢁng vùng ñꢎt ñꢉ sꢂn xuꢎt nꢐu chưa ñꢂm bꢂo thꢙi gian xꢇ lý
hoꢢc biꢃn pháp sꢇ dꢁng chưa giꢂm ñưꢄc nguy cơ. Không sꢇ dꢁng ñꢉ sꢂn xuꢎt cây ăn
quꢂ nꢐu vùng ñꢎt chưa ñưꢄc kiꢉm soát các mꢕi nguy.
Trong trưꢙng hꢄp có sꢇ dꢁng các biꢃn pháp xꢇ lý mꢕi nguy, có thꢉ tìm ñꢐn tư vꢎn cꢈa
các chuyên gia kꢌ thuꢍt. Điꢓu cꢔn phꢂi chú ý là xem xét khꢂ năng cꢈa các biꢃn pháp xꢇ
lý áp dꢁng có thu ñưꢄc kꢐt quꢂ hay không. Cꢔn ghi chép lꢚi ñꢔy ñꢈ thông tin vꢓ các
bưꢊc xꢇ lý và kꢐt quꢂ.
1.4. Ghi chép và lưu trꢜ hꢢ sơ ñánh giá vùng ñꢝt
Thông tin ghi chép cꢔn bao gꢖm ñꢔy ñꢈ nhꢑng thông sꢕ vꢓ ñꢟa ñiꢉm sꢂn xuꢎt, nguyên
nhân và nguꢖn gꢕc mꢕi nguy, ngày ñánh giá, kꢐt quꢂ ñánh giá, tên và chꢑ ký cꢈa ngưꢙi
thꢅc hiꢃn ñánh giá.
Biꢉu mꢋu 1.1: Ghi chép ñánh giá ñꢟnh kỳ vùng sꢂn xuꢎt
Biꢉu mꢋu 1.2: Ghi chép các biꢃn pháp xꢇ lý.
15
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Đ
iꢓ
u kho
ꢂ
n
Lꢔ
n soát xét:
VietGAP
01
Ngày soát
xét:
Chương 2. Giꢘng và gꢘc ghép
2.1- 2.2
30-11-2009
Không có mꢕi nguy an toàn thꢅc phꢝm ñưꢄc phát hiꢃn tꢡ viꢃc sꢇ dꢁng giꢕng và
gꢕc ghép trong sꢂn xuꢎt cây ăn quꢂ. Giꢕng cây ăn quꢂ bao gꢖm hꢚt giꢕng, cây
ghép.
2.1. Biꢋn pháp ñánh giá, loꢗi trꢛ và giꢎm thiꢨu mꢘi nguy
2.1.1. Lꢒa chꢜn giꢓng cây ăn quꢔ và gꢓc ghép
Các giꢕng cây ăn quꢂ, cành giâm, gꢕc ghép, mꢞt ghép cꢔn ñưꢄc lꢅa chꢛn tꢡ nhꢑng
vưꢙn ươm, cây mꢪ ñưꢄc nhân giꢕng và trꢖng trong môi trưꢙng sꢚch bꢃnh, không
virut.
Nꢐu cây giꢕng ñưꢄc sꢂn xuꢎt tꢚi trang trꢚi thì ngưꢙi sꢂn xuꢎt cꢔn lưu ý sꢇ dꢁng hoá
chꢎt an toàn ñꢓ cꢍp ꢆ phꢔn “Hoá chꢎt” trong thꢅc hành sꢂn xuꢎt nông nghiꢃp tꢕt.
Nꢐu cây giꢕng ñưꢄc mua tꢡ bên ngoài cꢔn lꢅa chꢛn nhꢑng vưꢙn ươm, trang trꢚi
sꢂn xuꢎt có quꢂn lý tꢕt vꢓ viꢃc sꢇ dꢁng hoá chꢎt. Không sꢇ dꢁng giꢕng không rõ
nguꢖn gꢕc.
2.1.2. Ghi chép thông tin vꢞ giꢓng và gꢓc ghép
Nꢐu nguꢖn gꢕc sꢂn xuꢎt tꢚi chꢠ, cꢔn ghi chép lꢚi các thông tin liên quan ñꢐn hoá
chꢎt sꢇ dꢁng, lý do sꢇ dꢁng ñꢉ ñꢕi chiꢐu trong quá trình sꢂn xuꢎt và ñây cũng là
yêu cꢔu bꢞt buꢗc cꢈa VietGAP. Trong trưꢙng hꢄp mua ngoài, cꢔn ghi chép thông
tin liên quan ñꢐn ngưꢙi cung cꢎp, ñꢢc ñiꢉm cꢈa giꢕng và lưu giꢑ tꢚi trang trꢚi phꢁc
vꢁ cho viꢃc truy xuꢎt nguꢖn gꢕc nꢐu ô nhiꢘm vi rút hoꢢc bꢎt cꢏ sai xót nào (VD:
không ñúng giꢕng) ñưꢄc phát hiꢃn.
Các thông tin cꢔn ghi chép và biꢉu mꢋu cho cꢂ hai trưꢙng hꢄp ñưꢄc nêu trong
Phꢁc lꢁc 1. Biꢉu mꢋu cꢔn ghi rõ thông tin vꢓ tên và ñꢟa chꢒ ngưꢙi bán, ngày mua,
sꢕ lưꢄng, chꢈng loꢚi, tên giꢕng và gꢕc ghép (nꢐu có).
Biꢉu mꢋu 2.1: Giꢕng và gꢕc ghép cây ăn quꢂ
Biꢉu mꢋu 2.2: Giꢕng và gꢕc ghép (mua bên ngoài)
16
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Đ
i
ꢓ
u kho
ꢂ
n
Lꢔ
n soát xét:
VietGAP
01
Chương 3. Quꢎn lý ñꢝt
Ngày soát xét:
30-11-2009
3.1- 3.4
Trong Chương 1, ñánh giá và lꢅa chꢛn vùng sꢂn xuꢎt ñã ñưꢄc thꢅc hiꢃn trưꢊc khi
trꢖng cây ăn quꢂ. Hơn nꢑa, do ñꢢc ñiꢉm tꢅ nhiên, cây ăn quꢂ thưꢙng ꢆ trên cao và
rꢎt ít khi tiꢐp xúc trꢅc tiꢐp vꢊi ñꢎt nên mꢕi nguy vꢓ VSV thưꢙng rꢎt thꢎp. Sꢅ có
mꢢt cꢈa ñꢗng vꢍt nuôi hoꢢc hoang dꢚi có thꢉ gây ô nhiꢘm cho trái cây tươi. Tuy
nhiên, ñꢎt trꢖng có thꢉ trꢆ nên ô nhiꢘm trong quá trình sꢂn xuꢎt do ñưꢄc bón thêm
các hoá chꢎt vꢍt tư nông nghiꢃp. Vì vꢍy, trong chương này, ngưꢙi sꢂn xuꢎt cꢔn
phꢂi chú ý tꢊi viꢃc ñánh giá các mꢕi nguy tꢊi ñꢎt trꢖng xuꢎt hiꢃn trong quá trình
thꢅc hành áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ tꢚi trang trꢚi.
3.1. Phân tích và nhꢧn dꢗng mꢘi nguy
No.
1
Mꢕi nguy
Hoá chꢎt
Nguꢖn
- Sꢇ dꢁng không ñúng
Cơ chꢐ/phương thꢏc ô nhiꢘm
Cây ăn quꢂ có thꢉ hꢎp thu tꢖn dư
(Tꢖn dư cꢈa
thuꢕc BVTV
và hoá chꢎt
thuꢕc BVTV, hoá chꢎt dꢋn hoá chꢎt ꢆ trong ñꢎt hoꢢc trái cây
ñꢐn tꢖn dư trong ñꢎt có thꢉ tiꢐp xúc trꢅc tiꢐp vꢊi ñꢎt
- Xꢂ các bao bì chꢏa ñꢅng và do ñó bꢟ ô nhiꢘm.
không hꢄp lý; rò rꢒ hoá
khác trong ñꢎt)
chꢎt, dꢔu mꢜ mꢗt cách
ngꢋu nhiên vào ñꢎt
2
3
Kim loꢚi nꢢng
(As, Pb, Cd,
Hg)
- Sꢇ dꢁng liên tꢁc các loꢚi
phân bón có hàm lưꢄng
kim loꢚi nꢢng cao
- Phác thꢂi tꢡ các vùng phꢁ
cꢍn
Cây ăn quꢂ có thꢉ hút các kim
loꢚi nꢢng có hàm lưꢄng cao trong
ñꢎt.
Vi sinh vꢍt (Vi - Sꢇ dꢁng phân tươi chưa
khuꢝn, virus và qua xꢇ lý
vꢍt ký sinh)
Trái cây có thꢉ bꢟ rơi xuꢕng mꢢt
ñꢎt hoꢢc có thꢉ tiꢐp xúc trꢅc tiꢐp
vꢊi ñꢎt trưꢊc hoꢢc tꢚi thꢙi ñiꢉm
thu hoꢚch.
- Phân cꢈa ñꢗng vꢍt nuôi
trong khu vꢅc sꢂn xuꢎt và
vùng phꢁ cꢍn
3.2. Biꢋn pháp ñánh giá, loꢗi trꢛ hoꢬc giꢎm thiꢨu mꢘi nguy:
3.2.1. Đánh giá cꢔm quan
Hàng năm hoꢢc trưꢊc mꢠi vꢁ sꢂn xuꢎt mꢊi cꢔn thꢅc hiꢃn các ñánh giá sau ñây ñꢕi
vꢊi vùng/ vưꢙn trꢖng cây ăn quꢂ:
• Nguy cơ hoꢢc khꢂ năng xâm nhꢍp cꢈa ñꢗng vꢍt nuôi tꢊi trang trꢚi cây ăn
quꢂ.
17
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
• Nguy cơ xuꢎt hiꢃn các mꢕi nguy tiꢓm tàng (VD: hꢃ thꢕng rác thꢂi, nơi
chꢏa rác thꢂi, các hoꢚt ñꢗng công nghiꢃp) gꢔn vưꢙn cây ăn quꢂ trong thꢙi
gian qua
• Ngꢍp lꢁt cꢈa vưꢙn cây ăn quꢂ bꢆi nưꢊc mꢢt bꢟ ô nhiꢘm.
3.2.2. Phân tích ñꢏt
Nꢐu nhꢑng ñánh giá vꢓ mꢢt cꢂm quan ꢆ trên cho thꢎy vùng ñꢎt trꢖng có khꢂ năng
bꢟ ô nhiꢘm bꢆi nhꢑng mꢕi nguy thì phꢂi lꢎy mꢋu ñꢎt ñꢉ phân tích. Mꢋu phân tích
cꢔn phꢂi lꢎy bꢥng phương pháp thích hꢄp, thꢅc hiꢃn bꢆi ngưꢙi lꢎy mꢋu ñưꢄc chꢒ
ñꢟnh và gꢇi phân tích ꢆ nhꢑng phòng phân tích ñꢈ năng lꢅc và ñưꢄc chꢒ ñꢟnh.
Dư lưꢄng cꢈa kim loꢚi nꢢng trong ñꢎt phꢂi ñưꢄc so sánh ñꢕi chiꢐu vꢊi ngưꢜng tꢕi
ña cho phép trong Quyꢐt ñꢟnh sꢕ 99/2008/QĐ-BNN (Xem Phꢁ lꢁc 2, Bꢂng 1).
3.3. Biꢋn pháp khꢭc phꢖc
Trong trưꢙng hꢄp phát hiꢃn thꢎy mꢕi nguy hoá hꢛc có thꢉ dꢋn tꢊi mꢏc ô nhiꢘm
không thꢉ chꢎp nhꢍn ñưꢄc thì ngưꢙi sꢂn xuꢎt cꢔn tham khꢂo mꢁc 1.3 ꢆ Chương 1
Sꢀ tay này ñꢉ biꢐt các biꢃn pháp khꢞc phꢁc cꢔn thꢅc hiꢃn hoꢢc tham vꢎn ý kiꢐn
chuyên gia.
3.4. Xói mòn và thoái hoá ñꢝt
Khuyꢐn khích nông dân sꢇ dꢁng các biꢃn pháp canh tác ñꢉ giꢂm thiꢉu nhꢑng tác
ñꢗng cꢈa viꢃc trꢖng cây ăn quꢂ tꢊi môi trưꢙng như xói mòn ñꢎt hoꢢc rꢇa trôi các
chꢎt dinh dưꢜng, hoá chꢎt nông nghiꢃp vào các nguꢖn nưꢊc xung quanh sꢦ sꢇ
dꢁng. Ví dꢁ: ngưꢙi sꢂn xuꢎt có thꢉ màng phꢈ ni lông hoꢢc các vꢍt liꢃu hꢑu cơ ñꢉ
che phꢈ ñꢎt khi canh tác ꢆ vùng ñꢎt dꢕc. Biꢃn pháp khác là trꢖng nhꢑng loài cây
chꢕng rꢇa trôi và cây phꢈ ñꢎt ꢆ nhꢑng vùng ñꢃm hoꢢc các khu vꢅc liꢓn kꢓ.
3.5. Kiꢨm soát ñꢊng vꢧt nuôi trong nhà và chăn thꢎ tꢗi trang trꢗi
Các ñꢗng vꢍt nuôi trong nhà hoꢢc chăn thꢂ ngoài vưꢙn trꢖng cꢔn ñưꢄc cách ly
bꢥng nhꢑng vꢍt cꢂn thích hꢄp ñꢉ không cho chúng xâm nhꢍp vào khu vꢅc trꢖng
cây ăn quꢂ ñꢢc biꢃt là nhꢑng loꢚi quꢂ mà nhꢑng phꢔn ăn ñưꢄc trĩu xuꢕng gꢔn mꢢt
ñꢎt hoꢢc tiꢐp xúc vꢊi ñꢎt.
Trong trưꢙng hꢄp gia súc hoꢢc gia cꢔm ñưꢄc nuôi và chăn thꢂ trong vưꢙn trꢖng
lúc cây ñã thu hoꢚch quꢂ hoꢢc ꢆ nhꢑng nơi trâu bò ñưꢄc dùng ñꢉ cày hoꢢc lꢎy sꢏc
kéo, các hoꢚt ñꢗng này nên kꢐt thúc trưꢊc 2 tuꢔn khi cây ăn quꢂ nꢆ hoa. Ngoài ra,
18
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
cꢔn thu gom hoꢢc chôn lꢎp phân gia súc trên bꢓ mꢢt vưꢙn trꢖng ñꢉ giꢂm thiꢉu mꢕi
nguy.
3.6. Ghi chép lưu trꢜ hꢢ sơ
Các thông tin liên quan ñꢐn ñánh giá ñꢎt ñai, các biꢃn pháp khꢞc phꢁc và kꢐt quꢂ
phꢂi ñưꢄc ghi chép ñꢔy ñꢈ.
Biꢉu mꢋu 3.1: Đánh giá ñꢎt ñai
Biꢉu mꢋu 3.2: Các biꢃn pháp xꢇ lý ñꢕi vꢊi ñꢎt bꢟ ô nhiꢘm
19
Sꢀ tay áp dꢁng VietGAP cho cây ăn quꢂ – Phiên bꢂn 1.0
Tải về để xem bản đầy đủ
103 trang
08/01/2024
23920
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Sổ tay Hướng dẫn thực hành VietGAP cho cây ăn quả - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- so_tay_huong_dan_thuc_hanh_vietgap_cho_cay_an_qua_bo_nong_ng.pdf
