Viết và trình bày bài báo khoa học để xuất bản trên các tạp chí quốc tế uy tín

VIẾT VÀ TRÌNH BÀY BÀI BÁO KHOA HỌC

ĐỂ XUẤT BẢN TRÊN CÁC TẠP CHÍ QUỐC TẾ UY TÍN

NCS.ThS.Lê Hoàng Phong & NCS.ThS.Hồ Hoàng Gia Bảo

Khoa Quản trị, Trường Đại học Luật TP.HCM

TÓM TẮT

Để viết bài báo khoa học xuất bản trên các tạp chí quốc tế có uy tín như ISI/Scopus,

bên cạnh các yếu tố như phương pháp nghiên cứu phù hợp, cơ sở lý thuyết vững chắc, dữ

liệu đáng tin cậy và kết quả ấn tượng, việc tuân thủ bố cục chung của một bài báo và nắm rõ

những gì cần được trình bày trong từng phần khác nhau đóng vai trò rất quan trọng. Nhìn

chung, cấu trúc của một bài báo trong lĩnh vực kinh tế của các tạp chí quốc tế uy tín bao

gồm các phần: tiêu đề (title), tóm tắt (abstract), từ khóa (keywords), giới thiệu

(introduction), tổng quan tình hình nghiên cứu (literature review), phương pháp nghiên cứu

và dữ liệu (methodology and data), kết quả và thảo luận (results and discussion), kết luận

(conclusion) và tài liệu tham khảo (references). Bài viết này cung cấp một số kinh nghiệm

viết và trình bày các phần nói trên của một bài báo khoa học ISI/Scopus với sự minh họa

một số nhận xét phản biện và phân tích hai bài báo cụ thể của giảng viên Khoa Quản trị,

trường Đại học Luật TP.HCM đã được xuất bản trong năm 2020 trên tạp chí Energy

Reports [NXB Elsevier; ISI (SCIE, IF=6.870); Scopus (Q1)] và Environmental Science and

Pollution Research [NXB Springer; ISI (SCIE, IF=4.223); Scopus (Q1)] để cung cấp một số

thông tin hữu ích mà các nhà nghiên cứu có thể áp dụng trong quá trình viết và công bố bài

báo quốc tế.

1. Giới thiệu

Trong lĩnh vực kinh tế, một số điều kiện quan trọng để xuất bản bài báo trên các tạp chí

quốc tế có uy tín là sử dụng các phương pháp nghiên cứu phù hợp dựa trên cơ sở lý thuyết

vững chắc kết hợp với dữ liệu đáng tin cậy để giải quyết có hiệu quả các mục tiêu nghiên cứu,

đề tài có tính mới và kết quả của bài báo có đóng góp đáng kể cho kiến thức thuộc lĩnh vực

nghiên cứu về mặt lý thuyết hoặc thực nghiệm. Tuy nhiên, những yếu tố liệt kê ở trên vẫn chưa

đủ nếu các tác giả chưa thật sự quan tâm đến cách trình bày bài viết theo thể thức một bài báo

khoa học một cách chuyên nghiệp, chỉn chu từ bố cục, cách viết, cách trình bày nội dung của

các phần khác nhau trong bài báo khoa học.

Đầu tiên, hình thức của một bài báo là một phần rất quan trọng mà bất kỳ một bài viết

nào cũng không nên xem nhẹ. Bởi vì một hình thức đẹp của bài báo giúp thu hút người đọc,

ngoài việc làm cho người đọc có thể nhìn bao quát câu chuyện mà tác giả kể cho họ, nó còn thể

hiện sự chỉn chu, sự chuyên nghiệp của người viết và sự tôn trọng của người viết đối với đọc

giả. Các tạp chí quốc tế uy tín thường không chấp nhận một bài viết có hình thức “kém sang”,

chẳng hạn như có vấn đề về format không ngay hàng thẳng lối, khoảng cách dòng, font chữ,

155

hình vẽ, bảng biểu, tài liệu tham khảo,….

Đối với các tạp chí quốc tế uy tín, họ yêu cầu bài viết phải tuân thủ theo format và hình

thức chung của tạp chí đó. Vì vậy, thông thường, một bài báo gửi vào tạp chí phải trải qua sự

kiểm duyệt về hình thức. Và tất nhiên, bài viết không chuẩn bị theo hình thức yêu cầu sẽ bị

reject ngay lập tức hoặc được gửi lại cho tác giả (việc này làm mất cơ hội và/hoặc thời gian của

tác giả). Vì thế, các tác giả cần tìm hiểu kỹ chỉ dẫn của các tạp chí về bố cục, cách trình bày,

cách trích dẫn,.… Quá trình làm reviewer cho một số tạp chí, chúng tôi đã từng gặp phải

trường hợp bài báo nhận được quyết định reject từ reviewer với lý do hình vẽ không rõ (“I

have seen that the figures are not clear and easy to understand therefore sorry for

inconvenience and harsh decision from my side. Improve your manuscript and submit it to

other journal”). Rõ ràng, đây là trường hợp rất đáng tiếc, bởi vì đã vào được vòng review là

một bước rất gian nan sau khi phải trải qua sự kiểm duyệt nghiêm ngặt cả hình thức lẫn nội

dung từ quản lý tạp chí và editor. Bên cạnh hình thức, một trong những nguyên nhân làm cho

bài báo bị từ chối xuất bản trong quá trình bình duyệt là chưa thể hiện rõ những thông tin quan

trọng, làm cho câu chuyện mà tác giả kể cho người đọc rất mơ hồ, khó hiểu, thiếu chuyên

nghiệp hoặc nhiều “sạn”. Vì thế, các tác giả cần tìm hiểu kỹ chỉ dẫn của các tạp chí về bố cục,

cách trình bày, cách trích dẫn, … cũng như quan tâm đến cách viết các nội dung bài báo theo

phong cách học thuật.

Chúng tôi vẫn chưa đủ trình độ để có thể cung cấp những sự hiểu biết sâu sắc liên quan

đến việc viết và trình bày một bài báo khoa học để xuất bản trên các tạp chí uy tín, và những

thông tin mà chúng tôi chia sẻ sau đây chỉ là những thông tin cơ bản liên quan đến việc viết và

trình bày một bài báo khoa học trong lĩnh vực kinh tế nói chung và các lĩnh vực tài chính công,

tài chính quốc tế, kinh tế quốc tế, kinh tế năng lượng, kinh tế môi trường, kinh tế lượng, kinh tế

phát triển, v.v. nói riêng. Một số kinh nghiệm từ bản thân mà chúng tôi có được dựa trên quá

trình làm việc với một số tạp chí trên vai trò là tác giả (author)/người phản biện (reviewer)/biên

tập viên (editor) của một số tạp chí ISI/Scopus:

ISI (Web of Science) Scopus

Impact

No.

Journal

Publisher

Core

Factor

(IF)

Qi

Collection

Renewable and Sustainable Energy

Reviews

1

Elsevier

SCIE

IF=14.982

Q1

2

3

4

5

6

7

Journal of Cleaner Production

Science of the Total Environment

Energy

Elsevier

SCIE

SSCI

IF=9.297

IF=7.963

IF=7.147

IF=6.870

IF=6.425

IF=5.634

Q1

Energy Reports

Energy Strategy Reviews

Resources Policy

156

Environmental Impact Assessment

Review

Environmental Science and Pollution

Research

8

9

Elsevier

Springer

SSCI

SCIE

IF=4.549

IF=4.223

IF=3.219

Q1

Environment,

Sustainability

Development

and

10

11

Journal of Environmental Planning

and Management

Taylor &

Francis

SSCI

SCIE

IF=2.735

IF=2.472

IF=2.333

Q1

Q2

12 Economic Change and Restructuring

Springer

Environmental

Assessment

Modeling

&

13

Springer

14 Heliyon

15 Asia-Pacific Financial Markets

Elsevier

Springer

ESCI

Q1

Q4

16 Studies in Computational Intelligence

International Journal of Energy

Economics and Policy

17

Econjournal

Q1

RERIC,

Asian

18 International Energy Journal

Institute of

Technology

(AIT)

ESCI

Q3

Journal of Asian Finance, Economics

and Business

19

KDSA

ESCI

Emerald

Group

Publishing

Journal of Asian Business and

Economic Studies

20

Mặc dù các tạp chí trong lĩnh vực kinh tế rất đa dạng và có những yêu cầu khác nhau về cách

trình bày nhưng hầu hết các bài báo khoa học đều có cấu trúc như sau:

- Tiêu đề (Title)

- Tóm tắt (Abstract)

- Giới thiệu (Introduction)

- Tổng quan tình hình nghiên cứu (Literature review)

- Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu (Methodology and Data)

- Kết quả và thảo luận (Results and Discussion)

- Kết luận (Conclusion)

- Tài liệu tham khảo (References)

Bài viết này trình bày cơ bản các mục quan trọng trong một bài báo khoa học với cấu trúc

được đề cập ở trên, bài viết sử dụng hai bài báo khoa học được xuất bản trên các tạp chí quốc

tế có uy tín cao thuộc các nhà xuất bản hàng đầu thế giới và hệ số tác động lớn sau:

Le, H. P., & Ozturk, I. (2020). The impacts of globalization, financial development,

157

government expenditures, and institutional quality on CO2 emissions in the presence of

environmental Kuznets curve. Environmental Science and Pollution Research, 27,

22680–22697. [NXB Springer; ISI (SCIE, IF=4.223); Scopus (Q1)].

Le, H. P., & Sarkodie, S. A. (2020). Dynamic linkage between renewable and

conventional energy use, environmental quality and economic growth: Evidence from

Emerging Market and Developing Economies. Energy Reports, 6, 965–973. [NXB

Elsevier; ISI (SCIE, IF=6.870); Scopus (Q1)].

Ngoài ra, để cung cấp thêm ví dụ, một số đoạn trích từ các báo cáo phản biện của một số

các tạp chí ở trên và những bài báo khoa học khác cũng sẽ được đề cập.

2. Một số lưu ý khi viết các phần quan trọng của một bài báo

a) Tiêu đề (Title)

Tiêu đề sẽ là phần đầu tiên của bài báo mà người đọc nhìn thấy và có ấn tượng đầu tiên

của họ đối với bài báo. Trước khi xuất bản, bài báo đầu tiên qua ánh mắt của editor và

reviewers (nếu có). Tác giả bài báo phải thể hiện tên gọi của câu chuyện mình kể sao cho ấn

tượng. Tiêu đề phải thể hiện thông điệp mà tác giả muốn truyền tải, có thể bao gồm đối tượng

nghiên cứu, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu hoặc kết quả dự kiến/ hàm ý chính

sách. Có khá nhiều cách đặt tên tiêu đề, nhưng tiêu đề của bạn nên ngắn gọn, dễ hiểu, làm sao

để đến được với rộng rãi người đọc (cả chuyên ngành lẫn không chuyên ngành) một cách dễ

hiểu. Có một thực tiễn khá thú vị mà bạn có thể chưa biết: trong quá trình bài báo của bạn vào

trong tay editor và reviewers, tiêu đề bài báo của bạn đôi khi được họ giúp sửa/đặt lại tên. Tuy

nhiên, nếu tiêu đề của bạn thú vị ngay từ đầu thì sẽ là ấn tượng đầu tiên tuyệt vời giúp cho bài

báo của bạn gây ấn tượng tốt với editor và reviewers. Hãy nhìn bức tranh sau để hình dung

rằng bạn muốn bài báo của bạn được tiếp cận ở mức nào:

158

Nguồn: Springer.

Ví dụ một nhận xét của reviewer cho phần này: “The title is too long. My suggestion is to

revise the title of this manuscript.”

b) Phần tóm tắt (abstract)

Phần tóm tắt cung cấp những mô tả ngắn gọn về lĩnh vực nghiên cứu, phương pháp

nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, dữ liệu được sử dụng, kết quả nghiên cứu và đóng góp của

bài báo. Đây là phần được những người phản biện và những người đọc quan tâm trước tiên bên

cạnh tiêu đề của bài báo. Vì thế, nếu các tác giả không viết tốt phần tóm tắt thì chất lượng và

khả năng được chấp nhận xuất bản của bài báo có thể bị ảnh hưởng.

Ví dụ một nhận xét của reviewers cho phần này:

− “The abstract needs improvement. For example, authors should include a background

to the field of research, what's the current knowledge gap, how this gap is addressed,

discussing the results and drawing broader and more general conclusions and take home

message to readers.”

− “The abstract is good but it seems like something is missing here. My suggestion is to

include a conclusion/contribution of the study at the end of this part.”

− “The abstract should state briefly the purpose of the research, the principal results and

major conclusions.”

Ví dụ trong bài báo của Le và Sarkodie (2020), chủ đề nghiên cứu và bối cảnh của nó đã

được mô tả cụ thể. Bên cạnh đó, phạm vi nghiên cứu (45 Emerging Market and Developing

159

Economies trong giai đoạn 1990–2014) cũng được thể hiện. Đặc biệt, phương pháp nghiên cứu

được trình bày cụ thể và làm nổi bật được những ưu điểm của những kỹ thuật ước lượng mới

để giải quyết các vấn đề phụ thuộc chéo và hệ số không đồng nhất trong dữ liệu bảng. Các biến

được sử dụng trong bài báo cũng được liệt kê chi tiết. Kết quả của bài báo và tầm quan trọng

của nó trong việc hỗ trợ thiết kế và thực thi các chính sách cũng được đề cập. Tương tự, phần

tóm tắt của Le và Ozturk (2020) cũng trình bày rõ ràng, mạch lạc những thông tin cần thiết.

Trong một bài báo khác có tựa đề “Minimum Wages and Racial Inequality” đăng trên tạp

chí Quarterly Journal of Economics (Scopus Q1, SSCI IF = 11.375), Derenoncourt và

Montialoux (2021) bắt đầu phần tóm tắt bằng cách mô tả bối cảnh của chủ đề nghiên cứu: “The

earnings difference between white and black workers fell dramatically in the United States in

the late 1960s and early 1970s.” Họ cũng cung cấp các thông tin về phạm vi, phương pháp và

kết quả nghiên cứu. Cuối cùng, họ cũng thể hiện rõ đóng góp của bài báo và kiến nghị rằng

chính sách lương tối thiểu có thể làm giảm sự bất bình đẳng kinh tế giữa các chủng tộc ở Mỹ:

“Our findings shed new light on the dynamics of labor market inequality in the United States

and suggest that minimum wage policy can play a critical role in reducing racial economic

disparities.”

Trong quá trình viết phần tóm tắt của bài báo, các tác giả cần cân bằng giữa việc cung

cấp đầy đủ thông tin và số lượng từ giới hạn của mỗi tạp chí. Thông thường, phần tóm tắt

không nên vượt quá 250 từ. Bên cạnh đó, sau phần tóm tắt, rất nhiều tạp chí còn yêu cầu tác giả

phân loại chủ đề nghiên cứu dựa theo mã JEL của Hiệp hội Kinh tế Mỹ (American Economic

Association) và cung cấp các từ khóa (key words) nổi bật liên quan đến bài báo. Đây là những

thông tin mà các tác giả cũng cần quan tâm trong quá trình hoàn thiện bản thảo trước khi gửi

tạp chí.

Cấu trúc Abstract gợi ý:

Abstract giải quyết 5 câu hỏi sau:

• Why did you do it?

• What did you do?

• How did you do it?

• What did you find out?

• What does that mean?

c) Phần giới thiệu (introduction)

Phần giới thiệu mô tả bối cảnh và tầm quan trọng của chủ đề nghiên cứu, mục đích

nghiên cứu, đóng góp của nghiên cứu,.... Phần giới thiệu giúp người đọc có thể hiểu được bài

báo cũng như mục đích, động lực hoặc lý do của tác giả khi thực hiện nghiên cứu. Thông

thường, trong phần giới thiệu, người viết cần làm nổi bật những điểm mới hoặc điểm nổi trội

của bài báo so với các nghiên cứu trước đây.

160

Ví dụ một số nhận xét của reviewers cho phần này:

−“The introduction misses significant information, such as: What makes the applied

methodology suitable and superior in comparison to existing studies? What is the expected new

insight gained by applying the methodology? What is the contribution of this study to the

existing literature? These questions should be answered in the last paragraph of introduction

section.”

−“What is the importance of the findings? Furthermore, in the introduction, the reader

also needs to know how the paper empirically answers the research question, and what the

main findings are”.

−“In the introduction, I would have also liked to have seen the first paragraph of the

introduction explicitly stating the research problem and then followed by the second

paragraph that explicitly states the research question”.

−“I am still unable to describe the goal of your research”.

−“In general, your document is lacking a clear justification and motivation”.

−“Motivation is weak. What is the gap being filled in the literature?”.

−“It is not clear what your contribution to the literature is --not only with respect to

previous literature but more importantly with respect to your own previous work”.

−“The paper demonstrates no new contribution to the existing literature”.

− “The necessity and innovation of the article should be presented to the introduction.”

−“The manuscript is a report with limited research hypotheses and scientific explanation

of the findings”.

− “It is suggested to present the structure of the article at the end of the introduction.”

Ví dụ, Le và Ozturk (2020) trình bày: “… to avoid model specification bias, besides

traditional factors such as energy consumption and income level, this study emphasizes the

role of several independent variables including globalization, financial development,

institution, and government expenditure as important influential factors of CO2 emissions in

the framework of EKC model.” Một ví dụ khác, Le và Sarkodie (2020) thể hiện rõ sự đóng góp

của bài báo vào khối lượng kiến thức hiện có trong lĩnh vực kinh tế năng lượng và kinh tế môi

trường cũng như ưu điểm nổi bật của bài báo so với các nghiên cứu trước đó: “… this study

contributes to the available knowledge of energy and environmental economics. First, previous

studies focused on the impact of energy consumption but omitted the structure of energy

utilization … Second, we enlarge the production function by employing the structure of energy

consumption, government expenditure, capital, and trade openness as regressors … Third,

contrary to the widely applied first-generational econometric approaches that cannot perform

well in heterogeneous and cross-sectional dependence panel data setting, we employ second-

generational econometric techniques that can capture cross-sectional dependence in the

heterogeneous panel and guarantee a high level of robustness.”

161

Thông thường, cần tránh thực hiện việc lược khảo các nghiên cứu trong phần giới thiệu

nếu tạp chí yêu cầu tách riêng phần giới thiệu (introduction) và tổng quan tình hình nghiên cứu

(literature review). Ví dụ, Le và Ozturk (2020) tách riêng 2 phần giới thiệu và tổng quan tình

hình nghiên cứu. Cụ thể, trong phần giới thiệu, họ chỉ trích dẫn những nghiên cứu nổi bật để

mô tả về bối cảnh của chủ đề và làm cơ sở cho các lập luận. Công việc lược khảo các nghiên

cứu trước được thực hiện ở phần tổng quan tình hình nghiên cứu. Tuy nhiên, trong bài báo Le

và Sarkodie (2020), không có phần tổng quan tình hình nghiên cứu, và việc lược khảo được

thực hiện ngắn gọn trong phần giới thiệu khi họ trình bày 4 giả thuyết giải thích mối quan hệ

giữa tiêu thụ năng lượng và tăng trưởng kinh tế và đồng thời trích dẫn các nghiên cứu có liên

quan đến từng giả thuyết.

Cấu trúc Introduction gợi ý:

• Nêu vấn đề nghiên cứu

• Nêu câu hỏi nghiên cứu

• Mục tiêu nghiên cứu

• Giả thuyết nghiên cứu

• Phương pháp nghiên cứu

• Các đóng góp của nghiên cứu

• Các kết quả chính của nghiên cứu (option)

• Nêu cấu trúc còn lại của bài báo

d) Phần tổng quan tình hình nghiên cứu (literature review)

Phần tổng quan tình hình nghiên cứu cung cấp cho người đọc những gì đã được nghiên

cứu và đặc biệt là những gì chưa được nghiên cứu trong một lĩnh vực cụ thể (Lingard, 2018).

Do đó, các nhà nghiên cứu có thể so sánh, phân tích và phát hiện các khe hỡ trong nghiên cứu

để làm nổi bật sự đóng góp về mặt khoa học của bài báo họ đang viết. Tùy thuộc vào yêu cầu

của từng tạp chí mà việc trích dẫn, trình bày, phân tích các công trình nghiên cứu có liên quan

đến chủ đề của bài báo có thể được thực hiện dưới dạng đoạn văn hoặc dạng bảng. Ví dụ, Le và

Ozturk (2020) trình bày các công trình nghiên cứu nổi bật dưới dạng đoạn văn và sau đó sử

dụng bảng để tóm tắt các bài nghiên cứu khác trong phần phụ lục. Shahbaz và cộng sự (2014)

sử dụng kết hợp giữa đoạn văn và bảng trong phần tổng quan tình hình nghiên cứu của họ.

Trong khi đó, Odhiambo (2009) trình bày phần tổng quan tình hình nghiên cứu hoàn toàn dưới

dạng đoạn văn.

Khi viết tổng quan tình hình nghiên cứu, ngoài kết quả, có thể trình bày và phân tích

thêm về các phương pháp, số liệu và phạm vi nghiên cứu của các công trình nghiên cứu có liên

quan. Lưu ý là literature cần gắn kết với mục tiêu nghiên cứu và đóng góp của nghiên cứu

(trong cùng chủ đề, lĩnh vực). Nhóm theo chủ đề gắn với các giả thuyết nghiên cứu & phương

pháp nghiên cứu.

162

Ví dụ một số nhận xét của reviewers cho phần này:

−“In the literature review section, I think that it is vital to keep linking or referring to the

research objective so that the reader can get a sense of where this research fits and, ultimately,

where it contributes to the field”.

−“Nevertheless, the paper is very short (only 9 pages of text) but has a surprisingly high

number of references (5 pages). The literature review is overblown - on merely 1 page there

are references of more than 30 sources. Are all of them relevant? There should be a proper

discussion putting each source into the context. Perhaps, a table that would least these sources

and link them to the hypotheses and empirical methods would be appropriate?”.

Có thể cung cấp các thông tin trên trong cùng một câu, ví dụ như cách viết của Le và

Ozturk (2020): “Salahuddin et al. (2018) documented, from the results of ARDL and VECM

Granger causality analysis, that the environmental degradation in Kuwait between 1980 and

2013 was facilitated by economic growth, foreign direct investment, financial development,

and electricity consumption.” Cũng có thể dùng nhiều câu để trình bày các đặc điểm của những

công trình nghiên cứu như ví dụ sau đây trích từ Le và Bao (2020): “Kumar and Kumar (2013)

scrutinized the long-run effects of energy consumption per capita embodying gross fixed

capital formation per capita on the GDP per capita of Kenya in the period 1978–2009 and

South Africa in the period 1971–2009. The empirical results estimated by ARDL approach

demonstrated that in the short run and long run energy consumption and capital ameliorated

the growth of the two countries.”

Một lưu ý khi viết phần tổng quan tình hình nghiên cứu là nên ưu tiên trích dẫn các bài

báo đăng trên các tạp chí quốc tế có uy tín và có thứ hạng cao trong các danh mục như Scopus

và Web of Science (ví dụ: SSCI, SCI, SCIE). Thứ hạng và hệ số tác động (impact factor) của

tạp chí càng cao thì các bài báo đăng trên các tạp chí đó càng có uy tín và sự tin cậy về mặt

khoa học. Vì vậy, khi viết phần tổng quan tình hình nghiên cứu, người viết cần phải lựa chọn

các công trình nghiên cứu một cách cẩn thận để vừa đảm bảo chất lượng học thuật vừa bao

quát chủ đề nghiên cứu và tiết kiệm số lượng từ sử dụng trong bài báo (vì các tạp chí khác nhau

có giới hạn khác nhau về số lượng từ tối đa của bài báo).

Cấu trúc Literature review gợi ý:

• Review các tài liệu gắn với mục tiêu nghiên cứu

• Review các tài liệu gắn với đóng góp của nghiên cứu

• Hoặc review các tài liệu gắn với các giả thuyết & phương pháp (lập bảng hoặc

nhóm theo bối cảnh, chủ đề)

e) Phần phương pháp nghiên cứu và dữ liệu (methodology and data)

Trong lĩnh vực kinh tế, phương pháp nghiên cứu đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong

việc làm nên chất lượng học thuật của bài báo và các tạp chí đều yêu cầu trình bày phương

pháp nghiên cứu rõ ràng, logic, có cơ sở và phải phù hợp để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu

163

một cách hiệu quả. Vì thế, các tác giả đang có dự định công bố bài báo trên các tạp chí quốc tế

có uy tín cần tập trung sự chú ý vào phương pháp nghiên cứu. Bên cạnh đó, chất lượng của dữ

liệu cũng ảnh hưởng đáng kể đến tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Việc áp dụng phương

pháp tốt trên dữ liệu không đáng tin cậy sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính khoa học của bài

báo. Do đó, các nhà nghiên cứu cần đảm bảo sự tin cậy của cả phương pháp nghiên cứu và dữ

liệu, vì nếu làm không tốt điều này sẽ đối mặt với nguy cơ rất cao là bài báo bị từ chối xuất bản

trong quá trình bình duyệt.

Ví dụ nhận xét của reviewer cho phần này: “Econometric methodologies are not shown

in detail. The authors need to provide thorough information”.

Việc đề xuất mô hình thực nghiệm phải mang tính khoa học và cần tránh những sự lựa

chọn hoặc suy nghĩ chủ quan, cảm tính. Các tác giả cần cung cấp cơ sở lý thuyết và thực

nghiệm cho mô hình được sử dụng trong bài báo.

Ví dụ một số nhận xét của reviewers cho phần này:

−“Methodology: Is the paper's argument should be built on appropriate theory,

concepts. Further expansion and model specification is required”.

−“The selection of variables is arbitrary rather than theoretical consideration. The

authors need to clarify the theoretical and empirical bases for the variables chosen in their

model”.

Ví dụ, Le và Sarkodie (2020) đã cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm vững chắc cho

nghiên cứu của họ: “The model is built on the Cobb–Douglas production framework extended

by Shahbaz (2012), Shahbaz et al. (2013), and Kumar et al. (2014).” Ở một ví dụ khác, Le và

Ozturk (2020) đã cho thấy mô hình thực nghiệm mà họ sử dụng là rất đáng tin cậy: “Based on

the review of literature, especially recent studies of Shah et al. (2019), Yuelan et al. (2019) and

Zafar et al. (2019), this article includes globalization, financial development, government

expenditure, and institution to examine the Environmental Kuznets Curve (EKC) in EMDEs

…”

Rất nhiều chủ đề nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế đòi hỏi việc sử dụng các phương pháp

kinh tế lượng, và các nhà nghiên cứu cần trình bày, giải thích và làm rõ những ưu điểm cũng

như nhược điểm của các phương pháp này. Vì thế, các nhà nghiên cứu phải am hiểu về những

phương pháp ước lượng được sử dụng trong các bài báo của họ để có thể mô tả chính xác và

cung cấp cơ sở khoa học của các bước trong quá trình phân tích. Ví dụ, Le và Sarkodie (2020)

trước tiên mô tả quá trình phân tích gồm 6 bước và cung cấp cơ sở khoa học cho các kiểm định

và phương pháp ước lượng: “The estimation procedure consists of six steps. First, we

conducted the cross-sectional dependence (CD) test (Pesaran, 2004). Second, we applied the

slope homogeneity test provided by Pesaran and Yamagata (2008). Third, … Finally, to

analyze the dynamic linkages among the variables, we carried out Dumitrescu and Hurlin’s

tests (Dumitrescu and Hurlin, 2012).” Sau đó, họ mô tả, giải thích nội dung và ý nghĩa của

từng bước trong quá trình phân tích bằng cách cung cấp chi tiết các công thức toán học và trích

164

dẫn các công trình nghiên cứu nền tảng. Điều này đòi hỏi sự cẩn thận và chính xác, tránh các

nhầm lẫn và sai sót.

Việc mô tả dữ liệu, nguồn dữ liệu và ý nghĩa của các biến cần phải thực hiện rõ ràng để

những người phản biện và đọc giả sau này dễ dàng hiểu được nội dung cũng như đánh giá tính

tin cậy và khoa học của bài báo. Nếu cần thiết, có thể thêm các bảng hoặc ghi chú ở phần phụ

lục để thuyết minh thêm về ý nghĩa và cách tính toán hoặc biến đổi các biến hoặc liệt kê danh

sách các quốc gia trong phạm vi nghiên cứu. Ví dụ, Le và Ozturk (2020) sử dụng bảng ở phần

phụ lục để liệt kê tên của 47 quốc gia trong phạm vi nghiên cứu, và họ cũng sử dụng bảng để

mô tả các biến và nguồn dữ liệu. Trong khi đó, Le và Bao (2020) sử dụng cách viết đoạn văn

để mô tả nguồn dữ liệu: “The data for the variables GDP, GCF, GC, FD and TO are collected

and calculated from the World Development Indicators database provided by the World Bank.

The data concerning RE and NRE are obtained from Energy Information Administration. The

data of INS is retrieved from The Quality of Government Institute, University of Gothenburg,

Sweden.” Việc lựa chọn sử dụng đoạn văn hay bảng để thuyết minh về các biến và nguồn dữ

liệu phụ thuộc vào yêu cầu của tạp chí và quyết định của mỗi nhà nghiên cứu.

Cấu trúc methodology and data gợi ý:

• Trình bày rõ ràng và chi tiết phương pháp nghiên cứu

• Trình bày và giải thích rõ ràng dữ liệu nghiên cứu

• Trình bày mô hình nghiên cứu thực nghiệm dựa trên khung phân tích thuyết

phục

f) Phần kết quả và thảo luận (Results and Discussion)

Trong phần này, kết quả nghiên cứu sẽ được trình bày. Việc sử dụng các bảng thể hiện

kết quả ước lượng là rất phổ biến và gần như bắt buộc. Nhà nghiên cứu cần xem hướng dẫn của

tạp chí để định dạng các bảng cho phù hợp. Bên cạnh đó, nhà nghiên cứu cần viết những đoạn

văn để mô tả, phân tích, giải thích và thảo luận các kết quả của bài báo. Cần tránh việc chỉ liệt

kê kết quả của bài báo mà thiếu đi sự so sánh với các nghiên cứu khác. Ví dụ, Le và Sarkodie

(2020) đã so sánh kết quả nghiên cứu của họ với các công trình nghiên cứu có liên quan:

“Finally, our fourth research hypothesis is validated by the evidence of a feedback mechanism

between CO₂and GDP growth. This result is not different from Bekun et al. (2019a) and Samu

et al. (2019), thus signifying that industrial activities foster the development of the economy

while its structural dynamics rapidly stimulate the amount of CO₂released to the

environment.”

Cấu trúc Results and Discussion gợi ý:

• Trình bày rõ ràng và chi tiết các kết quả chính của nghiên cứu

• Cung cấp các kết quả kiểm định

• Xác nhận các giả thuyết, gắn kết với phương pháp,…

165

• Thảo luận, so sánh kết quả nghiên cứu

g) Phần kết luận (conclusion)

Phần kết luận tổng kết các điểm chính (chủ đề, mục đích, phương pháp, dữ liệu, kết quả,

điểm mới, đóng góp, v.v.) của một bài báo. Ngoài ra, các nhà nghiên cứu có thể cung cấp thêm

một số hàm ý chính sách, và cần đảm bảo rằng các kiến nghị dựa trên cơ sở kết quả của bài báo

kết hợp với các lập luận chặt chẽ và hợp lý, không dựa trên suy nghĩ chủ quan, cảm tính. Độ

dài ngắn của các gợi ý chính sách phụ thuộc vào cách viết của các nhà nghiên cứu và số lượng

từ tối đa của toàn bộ bài báo mà tạp chí cho phép. Các nhà nghiên cứu cần cân nhắc số lượng

từ của các phần sao cho có thể chuyển tải nội dung bài báo một cách hiệu quả nhất. Trong lĩnh

vực kinh tế, có thể nói phương pháp nghiên cứu đóng vai trò cực kỳ quan trọng và nó luôn luôn

có mặt trong bất kỳ bài báo nào. Nhiều nghiên cứu dành dung lượng đáng kể cho việc mô tả,

trình bày và phân tích phương pháp nghiên cứu và chỉ cung cấp gợi ý chính sách một cách

ngắn gọn. Ví dụ, trong bài báo của Le và Bao (2020), các gợi ý chính sách được đưa ra dựa

trên các kết quả đã được phân tích trước đó và gói gọn trong 2 câu: “From the aforesaid

results, we recommend that the policy-makers of the EMDEs in Latin America and the

Caribbean should consider fiscal policies for macroeconomic stabilization, improve

institutional quality and implement suitable finance-led and trad-led strategies. It is also

important to develop energy policies in order to foster the shift from non-renewable energy

consumption to the renewable one.” Trong khi đó, Le và Ozturk (2020) và Le và Sarkodie

(2020) dành nhiều dung lượng hơn để đưa ra hàm ý chính sách kết hợp với một số thảo luận về

chủ đề nghiên cứu.

Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu cũng có thể bàn luận về điểm yếu của bài báo và đưa ra

gợi ý về hướng nghiên cứu trong tương lai. Điều này là không bắt buộc và tùy thuộc vào cách

viết của các nhà nghiên cứu khác nhau hoặc yêu cầu của người phản biện.

Cấu trúc Conclusion gợi ý:

• Trình bày tóm tắt nghiên cứu và các kết quả chính

• Đề xuất các hàm ý chính sách

• Nêu giới hạn của nghiên cứu

h) Phần tài liệu tham khảo (references)

Các tạp chí khác nhau đều có những yêu cầu khác nhau về trích dẫn, và các nhà nghiên

cứu cần tìm hiểu và tuân thủ quy tắc trích dẫn của tạp chí. Nhìn chung, các thông tin về tên tác

giả, năm xuất bản, tên bài báo, tên tạp chí, số trang phải được cung cấp trong phần tài liệu tham

khảo. Các nhà nghiên cứu có thể tìm hiểu về kiểu trích dẫn APA được sử dụng phổ biến trong

các lĩnh vực khoa học xã hội trong đó có kinh tế vì phần lớn tạp chí cũng yêu cầu cách thức

trích dẫn tương tự. Trước khi nộp bản thảo vào tạp chí, nhà nghiên cứu cần kiểm tra để chắc

rằng các tài liệu được sử dụng trong bài báo đã được liệt kê đầy đủ ở phần tài liệu tham khảo.

166

Ngoài ra, nếu sử dụng tài liệu nào đó mà không trích dẫn sẽ dẫn đến nguy cơ mắc phải lỗi đạo

văn - một lỗi rất nghiêm trọng trong nghiên cứu khoa học.

Các bài báo trong lĩnh vực kinh tế không sử dụng footnote để trích dẫn vì các tài liệu đã

được trích dẫn trong bài (in-text citation) và trong phần tài liệu tham khảo (references).

Footnote chỉ được sử dụng để giải thích ngắn gọn hoặc cung cấp thêm thông tin về một vấn đề

nào đó mà tác giả không muốn đưa vào bài vì sẽ làm phá vỡ mạch viết và sự liên kết giữa các ý

với nhau. Ví dụ, để chú thích cho việc đã thực hiện các kiểm định, Zhang (2011) sử dụng

footnote để cung cấp thêm thông tin: “The detailed estimation results can be obtained upon

request.” Trong khi đó, Odhiambo (2009), Shahbaz và cộng sự (2014), Le và Bao (2020), Le

và Ozturk (2020), Le và Sarkodie (2020), v.v. đều không sử dụng footnote trong các bài báo

của họ.

3. Kết luận

Bài viết này cung cấp một số phân tích, ví dụ và gợi ý để các nhà nghiên cứu có thể áp

dụng trong quá trình viết bài báo và công bố quốc tế. Bên cạnh việc am hiểu chủ đề nghiên cứu

và phương pháp nghiên cứu, cách viết và trình bày đóng vai trò quan trọng trong sự thành công

của một bài báo. Trong lĩnh vực kinh tế, các nhà nghiên cứu cần quan tâm đến cấu trúc của một

bài báo khoa học bao gồm các phần chính: tóm tắt (abstract), giới thiệu (introduction), tổng

quan tình hình nghiên cứu (literature review), phương pháp nghiên cứu và dữ liệu

(methodology and data), kết quả thực nghiệm (empirical results), kết luận (conclusion) và tài

liệu tham khảo (references). Nếu các nhà nghiên cứu không viết tốt các phần kể trên, khả năng

xuất bản của bài báo trên các tạp chí quốc tế có uy tín sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Vì thế, kỹ năng

viết và trình bày bài báo nên được xem là một yếu tố quan trọng trong kỹ năng nghiên cứu của

các nhà nghiên cứu.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Derenoncourt, E., & Montialoux, C. (2021). Minimum Wages and Racial Inequality. Quarterly

Journal of Economics, 136(1), 169–228.

Le, H. P., & Bao, H. H. G. (2020). Renewable and Nonrenewable Energy Consumption,

Government Expenditure, Institution Quality, Financial Development, Trade Openness, and

Sustainable Development in Latin America and Caribbean Emerging Market and

Developing Economies. International Journal of Energy Economics and Policy, 10(1), 242–

248.

Le, H. P., & Ozturk, I. (2020). The impacts of globalization, financial development,

government expenditures, and institutional quality on CO2 emissions in the presence of

environmental Kuznets curve. Environmental Science and Pollution Research, 27, 22680–

22697.

Le, H. P., & Sarkodie, S. A. (2020). Dynamic linkage between renewable and conventional

energy use, environmental quality and economic growth: Evidence from Emerging Market

and Developing Economies. Energy Reports, 6, 965–973.

Lingard, L. (2018). Writing an effective literature review. Perspectives on Medical Education,

167

7(1), 47–49.

Odhiambo, N. M. (2009). Energy consumption and economic growth nexus in Tanzania: An

ARDL bounds testing approach. Energy Policy, 37(2), 617–622.

Shahbaz, M., Sbia, R., Hamdi, H., & Ozturk, I. (2014). Economic growth, electricity

consumption, urbanization and environmental degradation relationship in United Arab

Emirates. Ecological Indicators, 45, 622–631.

Zhang, Y. -J. (2011). The impact of financial development on carbon emissions: An empirical

analysis in China. Energy Policy, 39(4), 2197–2203.

168