Các nhân tố thúc đẩy ý định khởi tạo nội dung người dùng của giới trẻ trong bán lẻ hợp kênh
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
CÁC NHÂN TỐ THÚC ĐẨY Ý ĐỊNH KHỞI TẠO NỘI DUNG
NGƯỜI DÙNG CỦA GIỚI TRẺ TRONG BÁN LẺ HỢP KÊNH
DRIVERS OF USER GENERATED CONTENT CREATION INTENTION
OF YOUNG SHOPPERS IN OMNI-CHANNEL RETAILING
Ngày nhận bài: 07/09/2020
Ngày chấp nhận đăng: 22/12/2020
Trương Thị Hiếu Hạnh, Nguyễn Lê Thanh Tiền, Phan Thị Hòa, Trần Thị Bảo Nhi
TÓM TẮT
Ngày nay, khách hàng có thể tạo ra các nội dung người dùng được cá nhân hóa trên các nền tảng
Internet, vốn được xem như một hình thức truyền miệng điện tử. Khái niệm này giành được sự
quan tâm lớn từ các học giả lẫn nhà tiếp thị bởi tầm quan trọng của nó. Nghiên cứu này bổ sung
khoảng trống lý thuyết về các tiền đề thúc đẩy ý định khởi tạo nội dung người dùng trong bán lẻ
hợp kênh. Sau khi phân tích dữ liệu thu từ 304 người tiêu dùng trong nhóm 18-35 tuổi bằng PLS-
SEM, kết quả cho thấy hành vi mua sắm tìm kiếm, cảm nhận tương thích tác động tích cực và rủi
ro nhận thức tác động tiêu cực đến ý định mua sắm hợp kênh. Đồng thời, mối quan hệ giữa ý định
mua sắm hợp kênh và khởi tạo nội dung người dùng được xác lập. Qua đó, giúp các nhà bán lẻ
thiết kế chiến lược kênh hiệu quả nhằm gia tăng ý định mua sắm hợp kênh và khởi tạo nội dung
người dùng, đặc biệt là đối với nhóm khách hàng trẻ tuổi.
Từ khóa: ý định khởi tạo nội dung người dùng; ý định mua sắm hợp kênh; kỳ vọng của khách
hàng về trải nghiệm mua sắm hợp kênh.
ABSTRACT
Today, customers can create personalized user content on Internet platforms, which is seen as a
form of electronic word of mouth. This concept has gained great interest from both academics and
marketers because of its importance. This study adds theoretical gaps on the premises that drive
the intentions of user content creation in omni-channel retailing. After analyzing data collected from
304 consumers in the 18 - 35 year-old group by using PLS-SEM, the results showed that research
shopping behavior, perceived compatibility affect positively and perceived risk impacts negatively
on shopping intention. At the same time, the relationship between the omni-channel shopping
intention and the user-generated content is established. Thereby, the role of designing an effective
channel strategy in order to increase the intention to participate in omni-channel shopping and
user-generated content creation intention, especially for young customers.
Keywords: User-generated content creation intention, omni-channel shopping intention,
customers’ expectation of omni-channel experience.
nhằm giúp các nhà quản lý mang đến những
1. Đặt vấn đề
trải nghiệm mua sắm tốt hơn, đồng nhất hoàn
Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ
toàn trải nghiệm mua sắm cho người tiêu
thông tin trong kỷ nguyên số là một trong
dùng và cải thiện hiệu quả kinh doanh của
những đòn bẩy quan trọng cho sự trỗi dậy
doanh nghiệp (Kang, 2018). Do đó, bán lẻ
mạnh mẽ của các mô hình mua sắm đa kênh
hợp kênh nhận được sự quan tâm đặc biệt
(gồm các kênh bán hàng trực tuyến và trực
tiếp) trong vòng vài thập kỷ trở lại đây (Shi
& cộng sự, 2017). Với đặc trưng là cách tiếp
cận liền mạch và tích hợp các kênh bán hàng
Trương Thị Hiếu Hạnh, Nguyễn Lê Thanh Tiền,
khác nhau, bán lẻ hợp kênh (omni-channel
Phan Thị Hoà, Trần Thị Bảo Nhi, Trường Đại học
Kinh tế - Đại học Đà Nẵng
retailing) đang là một chiến lược chủ đạo
79
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
của giới học thuật khi được xếp hạng thứ ba
Mặt khác, khái niệm nội dung người dùng
(UGC) được xem là một cuộc cách mạng
trong tương tác giữa những người tiêu dùng
với nhau, cho phép họ có thể tạo các nội
dung được cá nhân hóa trên nền tảng Internet
thay vì chỉ sử dụng các nội dung có sẵn được
cung cấp bởi người bán (Naem & Okafor,
2019). Rất nhiều nhà nghiên cứu đồng ý rằng
khái niệm này không chỉ có liên hệ chặt chẽ
(Henning-Thurau & cộng sự, 2013) mà thậm
chí còn được xem như một cách gọi khác của
truyền miệng điện tử (Manap & Adzharudin,
2013). Qua đó, có thể thấy được vai trò quan
trọng của nội dung người dùng đối với hoạt
động kinh doanh thông qua những ảnh hưởng
đến các khách hàng hiện tại và khách hàng
tiềm năng của doanh nghiệp. Thật vậy, người
tiêu dùng có xu hướng tin tưởng các nội dung
người dùng hơn so với các thông điệp quảng
cáo truyền thống và do đó, các nhà quản trị
đang cố gắng tìm ra những cách thức để thúc
đẩy hành vi khởi tạo nội dung người dùng
tích cực của người tiêu dùng, qua đó không
chỉ gia tăng sự gắn kết của họ với nhà cung
cấp mà còn tạo ra những giá trị ảnh hưởng
đến các nhóm khách hàng khác nhau của
doanh nghiệp (Rodgers & Wang, 2011). Tuy
nhiên, bất chấp ý nghĩa này, các nghiên cứu
tìm hiểu về cơ chế hành vi tạo dựng nội dung
người dùng trong bối cảnh bán lẻ đa kênh
vẫn còn khá hạn chế (Kang, 2018). Do đó,
đóng góp chính của nghiên cứu này là đi sâu
tìm hiểu những khoảng trống nghiên cứu như
đã đề cập: các kỳ vọng của khách hàng về
trải nghiệm mua sắm hợp kênh, cơ chế thúc
đẩy ý định của người tiêu dùng về việc tham
gia hình thức bán lẻ kiểu mới này cũng như ý
định khởi tạo nội dung người dùng. Đặc biệt,
nghiên cứu quan tâm đến nhóm đối tượng là
người tiêu dùng thuộc thế hệ Y và Z - vốn
được xem là nhóm khách hàng chiếm đa số
trong xu hướng bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên,
đây cũng là nhóm khách hàng khó tạo dựng
lòng trung thành với một nhà cung cấp nhất
về các chủ đề hấp dẫn trong nghiên cứu dịch
vụ (Ostom & cộng sự, 2015). Đáng chú ý,
phần lớn các nghiên cứu về bán lẻ hợp kênh
thường tập trung xem xét các vấn đề dựa trên
quan điểm của nhà bán lẻ như hoạt động tích
hợp kênh (Zhang & cộng sự, 2018), chất
lượng tích hợp kênh (Shen & cộng sự, 2018)
hay quản trị chuỗi cung cứng trong bán lẻ
hợp kênh (Liu & cộng sự, 2020). Trong khi
đó, số lượng các nghiên cứu đứng trên quan
điểm của người tiêu dùng lại khá hạn chế,
chủ yếu phân tích về hành vi khách hàng như
ý định lựa chọn kênh (Xu & Jackson, 2019),
ý định mua lặp lại (Savila & cộng sự, 2019),
ý định lựa chọn mua sắm hợp kênh (Shi &
cộng sự, 2020). Có thể thấy rằng, việc đi sâu
tìm hiểu các cơ chế hành vi của người tiêu
dùng trong xu hướng bán lẻ kiểu mới là rất
cần thiết để các nhà quản trị có thể đáp ứng
tốt hơn những đòi hỏi của khách hàng, vốn
trở nên phức tạp trong một thị trường bán lẻ
có sự cạnh tranh gay gắt như hiện nay.
Hansen & Sia (2015) thừa nhận rằng vẫn tồn
tại một khoảng cách đáng kể giữa những gì
khách hàng mong muốn và năng lực cung
ứng đa kênh tích hợp của nhà bán lẻ. Những
khách hàng thực hiện mua sắm hợp kênh
không được phục vụ hiệu quả bởi các nhà
cung cấp không thể đáp ứng những nhu cầu
cụ thể của họ vì các chiến lược kênh bán lẻ
hiện có là không phù hợp (Hooglved &
Koster, 2016). Thực tiễn từ các nhà quản lý
lẫn các nghiên cứu hàn lâm đều chấp nhận
chất lượng của những trải nghiệm mua sắm
là một trong những yếu tố hàng đầu ảnh
hưởng đến ý định mua sắm của khách hàng
cũng như sự thành công của các doanh
nghiệp bán lẻ áp dụng mô hình bán lẻ kiểu
mới. Ngạc nhiên rằng đây lại là một khoảng
trống trong nghiên cứu bán lẻ, đặc biệt liên
quan đến đo lường những kỳ vọng của khách
hàng về trải nghiệm mua sắm đa kênh (Shi &
cộng sự, 2020).
80
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
định, có sự cởi mở cao đối với những trải
mua sắm hợp kênh của người tiêu dùng thay
vì tập trung vào một vài khía cạnh nhất định
như các nghiên cứu trước đó: tích hợp kênh
(Li & cộng sự, 2018), quản lý điểm tiếp xúc
(Homburg & cộng sự, 2017), quản lý lưu trữ
thông tin (Burford & Resmini, 2017).
nghiệm mua sắm mới và thường xuyên tìm
kiếm thông tin trong quá trình ra quyết định
mua hàng (Lachman & Brett, 2013). Ngành
bán lẻ thời trang được lựa chọn để xem xét
trong nghiên cứu này bởi đây là một trong số
ít những ngành triển khai các phương thức
bán lẻ đa kênh và hợp kênh sớm nhất tại Việt
Nam. Điều này mang đến thuận lợi khi đánh
giá trải nghiệm của khách hàng khi mua sắm
trên nhiều kênh cũng như đánh giá ý định
tham gia mua sắm hợp kênh của họ trong
một bối cảnh mua sắm khá gần gũi. Về mặt
thực tiễn, nghiên cứu kỳ vọng giúp các nhà
bán lẻ có cái nhìn sâu sắc hơn về những yếu
tố thúc đẩy ý định tham gia vào mua sắm hợp
kênh và khởi tạo nội dung người dùng của
khách hàng, qua đó đưa ra những hàm ý quan
trọng để quản lý các kênh bán hàng hiệu quả
nhằm thúc đẩy hành vi khởi tạo nội dung
người dùng và phát huy giá trị ảnh hưởng của
các khách hàng.
Sau cùng, dựa trên việc tổng thuật các tài
liệu có liên quan, Shi & cộng sự (2020) đã
xác định được năm khía cạnh chính thể hiện
những kỳ vọng của khách hàng về trải
nghiệm mua sắm hợp kênh bao gồm: tính kết
nối, tính tích hợp, tính nhất quán, tính linh
hoạt, tính cá nhân hoá. Các khía cạnh này mô
tả những trải nghiệm mua sắm trong môi
trường bán lẻ hợp kênh dựa trên quan điểm
tiếp cận theo hành trình trải nghiệm từ trước
khi bán đến sau khi bán. Mặc dù rằng, Cao &
Li (2018) cho rằng rất khó để phân biệt rạch
ròi những khía cạnh đặc trưng của bán lẻ hợp
kênh như tính tích hợp, tính kết nối và tính
nhất quán. Nghiên cứu của Shi & cộng sự
(2020) đã làm nổi bật được sự khác nhau
quan trọng giữa các khía cạnh đã đề cập dựa
theo nhận thức của khách hàng. Định nghĩa
của những khía cạnh này sẽ được đề cập chi
tiết hơn ở những phần sau.
2. Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý thuyết
2.1.1. Kỳ vọng của khách hàng về trải
nghiệm mua sắm hợp kênh
2.1.2. Hành vi mua sắm tìm kiếm
Khác với mô hình bán lẻ đa kênh - nơi
nhà bán lẻ tổ chức và vận hành nhiều kênh
khác nhau một cách độc lập, mô hình bán lẻ
đa kênh tích hợp hay bán lẻ hợp kênh cho
phép các khách hàng đồng nhất hoàn toàn
các trải nghiệm mua sắm của họ xuyên suốt
tất cả các kênh hiện có của nhà bán lẻ. Shi &
cộng sự (2020) đã nỗ lực để đo lường những
kỳ vọng của khách hàng về trải nghiệm mua
sắm hợp kênh thông qua những cuộc phỏng
vấn sâu với những nhà quản lý có am hiểu
sâu sắc về quản lý kênh và các khách hàng có
trải nghiệm mua sắm ở môi trường đa kênh.
Điều này khiến cho nghiên cứu của nhóm tác
giả này có một cái nhìn toàn diện hơn về các
yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng trải nghiệm
Nhiều nhà nghiên cứu thừa nhận rằng
hành vi mua sắm tìm kiếm là một chủ đề
nghiên cứu nổi bật trong kỷ nguyên mới của
bán lẻ, đặc biệt là các chiến lược liên quan
đến quản lý khách hàng đa kênh (Verhoef &
cộng sự, 2007; Mau & cộng sự, 2015). Đáng
chú ý, định nghĩa mua sắm tìm kiếm của các
tác giả này là khá rõ ràng và được chấp nhận
rộng rãi. Cụ thể, khái niệm này được hiểu là
khuynh hướng khách hàng tìm kiếm thông
tin trên một kênh và sau đó mua sản phẩm ở
kênh khác (Verhoef & cộng sự, 2007; Neasar
& cộng sự, 2016). Hành vi mua sắm tìm
kiếm bao gồm hành vi showrooming và
webrooming, được xem là những xu hướng
mua sắm nổi bật của người mua hàng hợp
81
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
kênh (Kang, 2018). Trong khi, showrooming
dịch vụ của doanh nghiệp gửi đến cho nhiều
cá nhân hay tổ chức khác trên các nền tảng
hoạt động dưới sự hỗ trợ của Internet”. Theo
Kaplan & Haenlein (2010) thì UGC là nội
dung được tạo ra bởi công chúng hay người
tiêu dùng thay vì bởi các chuyên gia tiếp thị,
dưới định dạng là các văn bản hoặc các hình
thức khác như các dòng trạng thái, hình ảnh,
video, các đánh giá sản phẩm, v..v nhờ sự
phát triển của Internet và các nền tảng truyền
thông xã hội.
được mô tả là thực tiễn mà ở đó khách hàng
tìm kiếm thông tin thực tế và sau đó mua sản
phẩm trực tuyến, thì webrooming được đề
cập như là hoạt động tìm kiếm thông tin trực
tuyến và sau đó mua sản phẩm tại các cửa
hàng thực tế (Flavián & cộng sự, 2016).
Theo nhiều nhà nghiên cứu, hiện tượng
này xảy ra bởi sự thiếu nhất quán trong hoạt
động tích hợp kênh của các nhà bán lẻ, các
đặc tính thúc đẩy tiến trình ra quyết định
(Verhoef & cộng sự, 2007) và các đặc điểm
tâm lý của khách hàng (sự nhạy cảm về giá,
nhu cầu tìm kiếm sự độc đáo, v..v) (Kumar &
Venkatesan, 2005). Hành vi mua sắm tìm
kiếm có thể đem lại lợi ích cho người tiêu
dùng trong quá trình thu thập thông tin và ra
quyết định, tuy nhiên cũng có thể khiến việc
quản lý và giữ chân khách hàng trở nên khó
khăn hơn vì khách hàng ở các giai đoạn trước
mua, trong khi mua có thể là không như nhau
(Nunes & Cespedes, 2003).
Có thể thấy rằng, sự thống nhất trong định
nghĩa của thuật ngữ “UGC” và sự thừa nhận
rộng rãi thuật ngữ này là một cách hiểu khác
của khái niệm “truyền miệng điện tử-
eWOM” được tìm thấy trong phần lớn các
nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này. Điều
này đem đến rất nhiều hướng đi cho các nhà
nghiên cứu bởi ý nghĩa to lớn của truyền
miệng nói chung và truyền miệng điện tử nói
riêng đối với hoạt động kinh doanh của
doanh nghiệp đã được quan tâm, kiểm chứng
và xác nhận qua nhiều công trình nghiên cứu
của các học giả. Đáng chú ý, không chỉ có
các học giả, các nhà marketing cũng thừa
nhận vai trò của nội dung người dùng khởi
tạo có một ý nghĩa nhất định trong việc triển
khai các chiến lược marketing và xem nó như
một công cụ marketing mới hiệu quả (Müller
& Christandl, 2019).
2.1.3. Nội dung người dùng khởi tạo (UGC)
Nội dung người dùng khởi tạo hay nội
dung người dùng còn được biết đến như là
một cách gọi khác của truyền miệng điện tử
(Manap & Adzharudin, 2013). Thuật ngữ này
đề cập đến bất kỳ những nội dung nào được
người dùng tạo ra và đăng tải lên các nền
tảng trực tuyến khác nhau với hỗ trợ của
Internet và có những ảnh hưởng lớn đến việc
tiêu dùng sản phẩm hay dịch vụ của mọi
2.2. Mô hình nghiên cứu
2.2.1. Căn cứ phát triển mô hình
người (Cheong
&
Morrison, 2008;
Một khung nghiên cứu đã được đề xuất
nhằm khám phá các tiền đề thúc đẩy ý định
khởi tạo nội dung người dùng (được minh
họa ở Hình 1). Kế thừa các nghiên cứu của
Lin (2007), Chen & cộng sự (2013), Shi &
cộng sự (2019) và Kang (2019), các biến số
liên quan đến các kỳ vọng của khách hàng về
trải nghiệm mua sắm hợp kênh, cảm nhận
tính tương thích, cảm nhận rủi ro, cảm nhận
giá trị của các hành vi showrooming và
webrooming được lập luận là có tác động đến
Shneerman & cộng sự, 2011; Presi & cộng
sự, 2014), trong đó các nội dung thường
được chia sẻ trên truyền thông xã hội như
Facebook, Youtube, Twitter và Instagram.
Ngoài ra, Hennig-Thurau & cộng sự (2004)
định nghĩa khái niệm nội dung người dùng
khởi tạo hay truyền miệng điện tử là “bất kỳ
những thông điệp tích cực hoặc tiêu cực
được đưa ra bởi các khách hàng tiềm năng
hay các khách hàng đã sử dụng sản phẩm/
82
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
ý định tham gia mua sắm hợp kênh của người
webrooming có thể được sử dụng để dự đoán
ý định của họ trong giai đoạn mua và sau
mua như ý định sử dụng phương thức mua
sắm hợp kênh hay ý định khởi tạo nội dung
người dùng.
tiêu dùng, qua đó gia tăng ý định khởi tạo nội
dung người dùng. Cụ thể hơn, mô hình lý
thuyết trong nghiên cứu này được phát triển
dựa trên lý thuyết khuếch tán đổi mới (IDT)
của Rogers (2010) và lý thuyết triển vọng
của Kahneman & Tversky (1979).
2.2.2. Các giả thuyết nghiên cứu
a) Kỳ vọng của khách hàng về trải
nghiệm mua sắm hợp kênh và cảm nhận
tính tương thích
Rogers (2010) đề xuất một sự đổi mới
được truyền đạt qua một số kênh nhất định
theo thời gian giữa các thành viên của một hệ
thống xã hội. Sự đổi mới này đề cập đến một
ý tưởng, một thực tiễn hoặc một đối tượng
được xem là mới và áp dụng bởi một cá nhân
hay một tổ chức. Cũng theo đó, Dwivedi &
cộng sự (2019) cho rằng mọi quyết định chấp
nhận hoặc từ chối sự đổi mới của một cá
nhân được dựa trên những nhận thức và niềm
tin của họ về sự đổi mới đó. Đặc biệt, theo
Rogers (2010), quá trình ra quyết định đó của
cá nhân thường trải qua ba giai đoạn chính:
nhận thức trước khi áp dụng đổi mới, nhận
thức về việc áp dụng đổi mới và ra quyết
định có chấp nhận đổi mới hay không. Thú vị
là, Carroll & Guzmán (2015) nhận định rằng
mua sắm hợp kênh được coi là một hình thức
mua sắm mới và sáng tạo. Vì vậy, nếu xét
trong bối cảnh của nghiên cứu này, ý định
mua sắm hợp kênh được coi là kết quả chấp
nhận của việc áp dụng mua sắm hợp
kênh. Do đó, rủi ro nhận thức và cảm nhận
tính tương thích giữa các kênh có thể được
xem là những đặc điểm đổi mới cần thiết và
có liên kết với ý định mua sắm hợp kênh.
Tính kết nối
Tính kết nối liên quan đến mức độ mà nội
dung tiếp thị và thông tin sản phẩm, dịch vụ
giữa các kênh được liên kết sâu sắc với nhau
(Joseph, 2015). Trong bán lẻ hợp kênh,
khách hàng có xu hướng chuyển đổi từ kênh
này sang kênh khác và mong đợi các nhà bán
lẻ có sự kết nối hoàn toàn để tạo điều kiện
thuận lợi cho việc chuyển đổi suôn sẻ giữa
các kênh (Joseph, 2015). Tính kết nối không
chỉ giúp khách hàng dễ dàng thực hiện hành
động tìm kiếm trong quá trình mua sắm trên
các kênh khác nhau mà còn giúp tối ưu hoá
lưu lượng thông tin trên mỗi kênh
(Piotrowicz & Cuthbertson, 2014). Do đó,
tính kết nối sẽ là một đặc điểm quan trọng
trong trải nghiệm mua sắm hợp kênh theo
mong đợi của người tiêu dùng vì giúp họ
tăng khả năng cảm nhận tính tương thích
giữa phương thức mua sắm mới này với các
trải nghiệm/ thói quen hoặc thậm chí sở thích
của họ về mua sắm trong quá khứ (Shi &
cộng sự, 2019). Đồng quan điểm trên, chúng
tôi đề xuất giả thuyết H1 như sau:
Đối với lý thuyết triển vọng, Kahneman
& Tversky (1979) nhấn mạnh quan điểm tối
đa hoá giá trị trong dự báo hành vi ra quyết
định của cá nhân đối với các tình huống chưa
xác định hoặc chưa thể quyết định. Do đó, có
thể hiểu rằng trong môi trường bán lẻ, các giá
trị mà khách hàng cảm nhận được trong tiến
trình ra quyết định mua hàng có thể ảnh
hưởng đến ý định hay hành vi của họ. Đặc
biệt, trong nghiên cứu này, nhận thức của
khách hàng về giá trị của showrooming và
H1: Tính kết nối có ảnh hưởng tích cực
đến cảm nhận tương thích trong mua sắm
hợp kênh.
Tính tích hợp
Tính tích hợp được định nghĩa là mức độ
mà một doanh nghiệp điều phối các mục tiêu,
thiết kế và triển khai các kênh của mình
nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp cho doanh
nghiệp và mang lại lợi ích cho người tiêu
dùng (Neslin & cộng sự, 2006; Cao & Li,
83
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
2015). Tích hợp kênh được coi là sự khác
b) Kỳ vọng của khách hàng về mua sắm
biệt đáng kể nhất giữa mua sắm đa kênh và
hợp kênh vì nó cho phép các nhà bán lẻ duy
trì một hồ sơ thống nhất của từng khách hàng
trên các kênh (Saghiri & cộng sự, 2017).
Trong bối cảnh mua sắm hợp kênh, tích hợp
kênh cũng cần được làm nổi bật để phù hợp
với sở thích mua sắm của khách hàng
(Verhoef & cộng sự, 2015). Chẳng hạn, khi
khách hàng mua sắm trực tuyến, nhà bán lẻ
khuyến khích mua lặp lại bằng việc cung cấp
mã giảm giá và khách hàng có thể sử dụng
cho lần mua tiếp theo tại cửa hàng vật lý.
Những lợi ích này mang lại cho khách hàng
sẽ giúp họ cảm thấy rằng mua sắm hợp kênh
tương thích với niềm tin và giá trị mua sắm
của họ. Do đó, chúng tôi đưa ra giả thuyết
H2 như sau:
hợp kênh và rủi ro cảm nhận
Tính nhất quán
Kazancoglu & Aydin (2018) đã nhận định
rằng sự nhất quán về chất lượng sản phẩm và
chiến lược giá trên các kênh giúp giảm sự bất
đối xứng trong thông tin và nhận thức rủi ro
của người tiêu dùng. Ngoài ra, nếu những
đánh giá và cảm nhận của khách hàng về sản
phẩm, dịch vụ trên các kênh khác nhau có sự
tương đồng, sẽ góp phần làm giảm rủi ro
nhận thức khi chuyển đổi kênh trong mua
sắm hợp kênh (Rodrígueztorrico & cộng sự,
2017). Ngược lại, nếu không tạo được sự
nhất quán trên các kênh, khách hàng sẽ dễ
dàng cảm thấy thất vọng khi họ chuyển từ
kênh này sang kênh khác (Matt, 2016). Nói
cách khác, tính nhất quán có thể giúp loại bỏ
mâu thuẫn trong hành trình mua sắm của
khách hàng và rút ngắn quy trình giao dịch,
do đó họ sẽ coi trọng nó và trở nên gắn bó
hơn (Lexmark, 2016). Từ đó, giả thuyết H4
được đề xuất:
H2: Tính tích hợp có ảnh hưởng tích cực
đến khả năng cảm nhận tương thích trong
mua sắm hợp kênh.
Tính nhất quán
Tính nhất quán đề cập đến mức độ nội
dung, thông tin và quy trình được nhất quán
giữa các kênh (Shi & cộng sự, 2019). Một
mặt, dịch vụ và thông tin nhất quán trên các
kênh giúp cải thiện tính minh bạch của kênh
(Shen & cộng sự, 2018). Yếu tố này tạo ra sự
tương thích với niềm tin mua sắm của khách
hàng trong quá khứ với mua sắm hợp kênh
(Denis & Karsenty, 2004). Bên cạnh đó, tính
nhất quán giữa các kênh cũng giúp giảm
thiểu nỗ lực tìm kiếm và nhận thức khi
chuyển kênh (Mosteller & cộng sự, 2014),
H4: Tính nhất quán có ảnh hưởng tiêu
cực đến rủi ro nhận thức trong mua sắm
hợp kênh.
Tính linh hoạt
Tính linh hoạt đề cập đến việc khách hàng
được cung cấp các tùy chọn linh hoạt và trải
nghiệm tính liên tục khi di chuyển từ kênh
này sang kênh khác (Shi & cộng sự, 2019).
Khách hàng có thể lo lắng về những rủi ro có
thể xảy ra khi chuyển kênh, chẳng hạn như
tính bảo mật của thanh toán, tính sẵn có của
sản phẩm và hiệu suất giao hàng
(Kazancoglu & Aydin, 2018). Tính linh hoạt
của việc chuyển đổi giữa các kênh ở mỗi giai
đoạn trong tiến trình mua sắm giúp tăng nhận
thức kiểm soát hành vi và giảm thiểu rủi ro
(Juanedaayensa & cộng sự, 2016). Ngoài ra,
tính linh hoạt của mua sắm hợp kênh cũng
đảm bảo một trải nghiệm liên tục trên các
kênh khác nhau cho người tiêu dùng, giúp
giảm
rủi
ro
khi
chuyển
kênh
(Rodrígueztorrico & cộng sự, 2017) và từ đó
giúp cho khách hàng cảm nhận được sự
tương thích với trải nghiệm mua sắm trước
đó. Đồng ý với những lập luận trên, chúng
tôi đề xuất giả thuyết H3 như sau:
H3: Tính nhất quán có ảnh hưởng tích
cực đến cảm nhận tương thích trong mua
sắm hợp kênh.
84
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
giảm các rủi ro liên quan đến lỗi hệ thống, lỗi
H6: Cá nhân hóa có ảnh hưởng tiêu cực đến
rủi ro nhận thức trong việc mua sắm hợp kênh.
giao dịch và tự chủ thấp trong mua sắm hợp
kênh (Shen & cộng sự, 2018 ). Theo đó,
chúng tôi đề xuất giả thuyết H5 như sau:
c) Cảm nhận tính tương tích và ý định
mua sắm hợp kênh
H5: Tính linh hoạt có ảnh hưởng tiêu cực
đến rủi ro nhận thức trong mua sắm hợp kênh.
Cảm nhận tương thích được chấp nhận là
một trong những đặc điểm đổi mới trong lý
thuyết khuếch tán sự đổi mới IDT (Kim &
cộng sự, 2017; Shi & cộng sự, 2020). Nhiều
nhà nghiên cứu như Moore & Benbasat
(1991), Aljabri & Sohail (2012) định nghĩa
khái niệm này là mức độ mà một trải nghiệm
được coi là phù hợp với các giá trị, nhu cầu
hiện có và kinh nghiệm trong quá khứ của
người dùng tiềm năng. Theo Shen & cộng sự
(2018), trong môi trường hợp kênh, trải
nghiệm mua sắm trước đây của khách hàng
với các kênh cụ thể có thể được sử dụng làm
yếu tố dự đoán cho ý định áp dụng mua sắm
hợp kênh. Limayem & cộng sự (2007) cũng
kết luận rằng, khách hàng thường đánh giá
công nghệ theo thói quen mà ít khi phụ thuộc
vào đánh giá ý thức khi mức độ thói quen đó
ngày càng tăng lên. Do đó, nghiên cứu này
đề xuất giả thuyết H7 như sau:
Tính cá nhân hoá
Tính cá nhân hóa đề cập đến việc mà
khách hàng nhận được các đề xuất giá trị từ
nhà cung cấp, phù hợp với sở thích cá nhân
dựa trên các thông tin cũng như lịch sử giao
dịch của họ (Ramamoorthy & cộng sự,
2018). Cá nhân hóa được coi là tiêu chí hàng
đầu để đánh giá trải nghiệm của khách hàng
trong lĩnh vực bán lẻ kỹ thuật số (Bhalla,
2014). Bởi đây là yếu tố giúp khách hàng
tăng cảm nhận về chất lượng dịch vụ, sự hài
lòng và lòng trung thành đối với nhà cung
cấp (Zhang & cộng sự, 2019). Với sự tiên
tiến của công nghệ hỗ trợ quản lý dữ liệu
khách hàng trên các kênh, các nhà bán lẻ có
thể phân tích tốt hơn các hành vi của khách
hàng và cung cấp các dịch vụ được cá nhân
hóa một cách tốt hơn (Oh & Teo, 2010). Mặc
dù khách hàng coi sự không chắc chắn của
nhà bán lẻ là một rủi ro đáng kể trong bán lẻ
hợp kênh (Fei & Su, 2017), dịch vụ được cá
nhân hóa có thể giúp giảm thiểu sự không
chắc chắn đó bằng cách hỗ trợ người tiêu
dùng mua hàng có thông tin tốt hơn, điều này
sẽ nâng cao niềm tin và giảm nhận thức rủi
ro (Schramm-Klein & cộng sự, 2011). Qua
đó, có thể thấy rằng, cá nhân hoá là một
chiến lược quan trọng đối với các nhà bán lẻ
hợp kênh trong việc gia tăng lợi ích cảm
nhận (đáp ứng chính xác yêu cầu khách hàng
bằng cách điều chỉnh các sản phẩm và dịch
vụ cũng như cung cấp những gợi ý phù hợp
với sở thích cá nhân) và góp phần giảm thiểu
rủi ro nhận thức của khách hàng (hạn chế sự
không chắc chắn trong việc ra quyết định).
Dựa vào những lập luận trên, chúng tôi phát
triển giả thuyết H6 như sau:
H7: Cảm nhận tương thích có ảnh hưởng
tích cực đến ý định mua sắm hợp kênh.
d) Rủi ro nhận thức và ý định mua sắm
hợp kênh
Rủi ro nhận thức được xem là một yếu tố
quan trọng trong việc dự đoán ý định hành vi
của người tiêu dùng, vốn đã được thừa nhận
nhiều trong các nghiên cứu liên quan đến tâm
lý học hành vi (Chiu & cộng sự, 2014). Rủi
ro nhận thức có liên quan đến những đánh
giá của khách hàng về sự không chắc chắn và
những kết quả bất lợi có thể xảy ra trong quá
trình mua sắm (Herhausen & cộng sự, 2015).
Trong nhiều nghiên cứu liên quan đến lý
thuyết khuếch tán sự đổi mới, rủi ro nhận
thức được xem là một rào cản trong việc các
cá nhân áp dụng những đổi mới trong nhiều
bối cảnh khác nhau như: ngân hàng trực
tuyến (Alalwan & cộng sự, 2018) hay thanh
85
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
toán di động (De Kerviler, 2016). Đối với
mua sản phẩm hoặc dịch vụ trên các kênh
khác. Nghiên cứu của Kang (2019) đề cập
đến tác động của giá trị cảm nhận của hành
vi showrooming và webrooming đối với ý
định mua sắm hợp kênh. Có thể giả định rằng
nếu nhận thức về giá trị của khách hàng đối
với showrooming và webrooming là tích cực,
điều đó sẽ làm tăng khả năng họ có ý định áp
dụng phương thức mua sắm hợp kênh. Do
đó, nghiên cứu này chấp nhận các phát hiện
của Kang cũng như đồng ý với các lập luận
trong nghiên cứu trước đó để đưa ra các giả
thuyết H9 và H10 như sau:
trường hợp bán lẻ hợp kênh, Kazancoglu &
Aydin (2018) thông qua nghiên cứu thực
nghiệm đã xác nhận rằng khách hàng có
nhiều khả năng cảm nhận phương thức bán lẻ
mới này là rủi ro khi cân nhắc đến những rủi
ro liên quan đến hiệu suất mua sắm (lỗi hệ
thống) hay liên quan đến rủi ro tài chính (ví
dụ: giá không nhất quán trên các kênh).
Trong nghiên cứu của mình, Falk & cộng sự
(2007) cho rằng rủi ro nhận thức là một yếu
tố trung gian trong mối quan hệ giữa những
thuộc tính của kênh hiện tại và quyết định sử
dụng kênh mới của khách hàng. Tương tự,
Herhausen & cộng sự (2015) xác nhận tác
động đáng kể của rủi ro nhận thức là làm
giảm ý định tìm kiếm và mua hàng. Xem xét
một cách logic về các nghiên cứu trước đây,
có thể kỳ vọng rằng khách hàng càng cảm
nhận được ít rủi ro hơn trong quá trình mua
sắm hợp kênh, thì càng có nhiều khả năng họ
dự định sử dụng phương pháp này để trải
nghiệm những lợi ích của nó. Theo đó, giả
thuyết H8 được đề xuất như sau:
H9: Giá trị cảm nhận của hành vi
showrooming có ảnh hưởng tích cực với ý
định mua sắm hợp kênh
H10: Giá trị cảm nhận của hành vi
webrooming có ảnh hưởng tích cực với ý
định mua sắm hợp kênh
Ý định mua sắm hợp kênh và ý định khởi
tạo nội dung người dùng
Trong tiến trình mua sắm, việc người tiêu
dùng chủ động tìm kiếm thông tin để phục vụ
quá trình ra quyết định khiến họ có cơ hội
tương tác với những nội dung người dùng
trên các kênh bán hàng trực tuyến. Theo
Sopadjieva & cộng sự (2017), những người
tiêu dùng tham gia vào phương thức bán lẻ
hợp kênh thường có xu hướng cởi mở với các
điểm tiếp xúc của nhà bán lẻ, qua đó, có thể
có thái độ tích cực đối với nội dung người
dùng thông qua việc tìm kiếm trên các thiết
bị kết nối mạng. Tương tự, thông qua nghiên
cứu thực nghiệm, Oum & Han (2011) kết
luận rằng những khách hàng thích tham gia
vào các phương thức mua sắm hiện đại có
thể sử dụng những chia sẻ đánh giá về sản
phẩm hay trải nghiệm của những khách hàng
khác để làm cơ sở cho việc ra quyết định
mua sắm cuối cùng. Đáng chú ý, việc sử
dụng nội dung người dùng lại có ảnh hưởng
tích cực đến việc người tiêu dùng khởi tạo
nội dung người dùng (Daugherty & cộng sự,
H8: Rủi ro nhận thức có ảnh hưởng tiêu
cực đến ý định mua sắm hợp kênh
e) Giá trị cảm nhận của các hành vi
mua sắm tìm kiếm và ý định mua sắm hợp
kênh của người tiêu dùng
Giá trị cảm nhận của khách hàng và ý
định mua sắm thường được chấp nhận là có
mối quan hệ tương quan cùng chiều với nhau
(Song & cộng sự, 2019). Đặc biệt, Kleijnen
& cộng sự (2007) đã chứng minh rằng giá trị
cảm nhận là một trong những tiền đề quan
trọng của ý định hành vi. Tương tự, không
chỉ xác nhận mối liên kết này, Shapiro &
cộng sự (2019) còn đề xuất một phần vai trò
trung gian của giá trị cảm nhận trong việc
giải thích hành vi của khách hàng. Trong bối
cảnh hợp kênh, nghiên cứu hành vi mua sắm
của khách hàng hợp kênh liên quan đến việc
tìm kiếm thông tin trên một kênh và sau đó
86
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
2008). Điều này được tìm thấy trong nghiên
thang đo liên quan đến kỳ vọng của khách
hàng về trải nghiệm mua sắm hợp kênh như
tính kết nối, tính tích hợp, tính nhất quán,
tính linh hoạt và tính cá nhân hóa được kế
thừa từ Hoehle & Venkatesh (2015). Tất cả
các biến được đo lường bằng thang đo Likert
5, đi từ 1 (hoàn toàn không đồng ý) đến 5
(hoàn toàn đồng ý).
cứu trước đây của Taylor & Levin (2014),
rằng, những khách hàng có sự quan tâm đặc
biệt đối với những kênh bán hàng mới của
nhà bán lẻ sẽ có nhiều khả năng tham gia vào
các hoạt động mua hàng trên những kênh này
và đồng thời có ý định tham gia vào các hoạt
động chia sẻ thông tin. Đồng ý với quan
điểm trên, chúng tôi đề xuất giả thuyết H11
như sau:
Đối tượng thu thập mẫu là những người
tiêu dùng trẻ thuộc nhóm tuổi từ 18 đến 38 -
đây là nhóm tuổi thường được biết đến là thế
hệ Y và thế hệ Z (Dimock, 2019). Đây là hai
thế hệ tháo vát nhạy bén về mặt công nghệ và
có thể tạo cộng đồng ảo với tốc độ cực nhanh
(S Sladek & cộng sự, 2014). Trong bối cảnh
nghiên cứu này, mẫu được chọn là những
người tiêu dùng đã từng hoặc thường mua
sắm nhiều hơn một kênh tại các nhà bán lẻ
mặt hàng thời trang và phụ kiện như quần áo,
giày dép, túi xách, v..v (tức từ hai kênh trở
lên trong số những kênh như: cửa hàng
truyền thống, website, ứng dụng di động,
mạng xã hội, sàn giao dịch thương mại điện
tử, ...) trong vòng 03 tháng kể từ ngày mua
hàng đến ngày thu thập mẫu. Bước đầu, một
cuộc khảo sát thí điểm đã được thực hiện trên
20 người tiêu dùng với mục đích điều chỉnh
các chỉ báo cho phù hợp với thói quen mua
sắm của người Việt Nam. Sau đó, một cuộc
khảo sát chính thức với 330 người tiêu dùng
đã được tiến hành theo phương pháp khảo sát
trực tuyến. Cụ thể, khảo sát được thực hiện
thông qua công cụ google biểu mẫu và được
giới thiệu trên các trang mạng xã hội và các
nhóm/ cộng đồng người sử dụng của các nhà
bán lẻ thời trang có triển khai bán hàng trên
nhiều kênh khác nhau (ví dụ: OLV, NEM
fashion, IVY model, Lalya, v..v). Sau khi
loại trừ các bản câu hỏi không hợp lệ (những
bản có cùng một câu trả lời giống nhau cho
phần lớn các câu hỏi) để làm sạch dữ liệu,
cuối cùng nghiên cứu này thu được 304 bản
hợp lệ trong tổng số 330 bản thu được từ
người trả lời.
H11: Ý định mua sắm hợp kênh có ảnh
hưởng tích cực đến ý định khởi tạo nội dung
người dùng.
Hình 1. Mô hình nghiên cứu đề xuất
3. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này sử dụng phương pháp
định lượng với bảng câu hỏi được xây dựng
bằng cách sử dụng các thang đo được kế thừa
từ các nghiên cứu trước đây. Cụ thể, ý định
khởi tạo nội dung người dùng được điều
chỉnh từ Chen & cộng sự (2013), Lin (2007)
để phù hợp với bối cảnh của nghiên cứu này;
ý định mua sắm hợp kênh được kế thừa từ
Taylor & Todd (1995); cảm nhận tương thích
được kế thừa từ Moore & Benbasat (1991);
rủi ro nhận thức được kế thừa từ Heijden &
cộng sự (2003). Các thang đo liên quan đến
giá trị cảm nhận hành vi showrooming và
webrooming được kế thừa từ Voss & cộng sự
(2003) và Tojib & Tsarenko (2012). Các
87
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Để đánh giá chất lượng thang đo và kiểm
4. Kết quả và thảo luận
4.1. Kết quả
định các giả thuyết nghiên cứu, phương pháp
phân tích mô hình phương trình cấu trúc
tuyến tính dựa trên bình phương tối thiểu
từng phần PLS-SEM thực hiện trên phần
mềm Smart PLS 3 (phiên bản 3.2.9) được sử
dụng. Đây là phương pháp đang được sử
dụng rộng rãi trong giới nghiên cứu hiện nay
bởi những ưu điểm vượt trội hơn so với
phương trình cấu trúc tuyến tính dựa trên
hiệp phương sai (CB-SEM) thường được
thực hiện trên phần mềm AMOS (Ringle và
cộng sự, 2012; Hair và cộng sự, 2014; Hair
và cộng sự, 2016). Đầu tiên, trong khi CB-
SEM chủ yếu được sử dụng để xác nhận
hoặc từ chối các lý thuyết, phân tích PLS-
SEM cho phép phát triển các lý thuyết trong
nghiên cứu khám phá (Hair và cộng sự,
2014). Điều này được xem là phù hợp với
bản chất khám phá của nghiên cứu bởi gần
như chưa có nghiên cứu nào trước đó xem
xét một khung nghiên cứu bao gồm các biến
số như đã đề cập ở trên tại Việt Nam cũng
như trên thế giới. Thứ hai, bằng việc áp dụng
cách tiếp cận dựa trên thành phần, phân tích
PLS cho phép kiểm tra cả cấu trúc phản ánh
và cấu trúc cấu tạo (Lohmoller, 1988; Gefen
và cộng sự, 2000; Rai và cộng sự, 2006).
Trong nghiên cứu này, kỳ vọng của người
tiêu dùng về trải nghiệm mua sắm hợp kênh
được đo lường như những cấu trúc cấu tạo
bậc cao, trong khi đó, những biến số còn lại
được đo lường như những cấu trúc phản ánh.
4.1.1. Mô tả mẫu
Sau khi loại trừ các bản câu hỏi không
hợp lệ để làm sạch dữ liệu, cuối cùng nghiên
cứu này thu được 304 bản hợp lệ trong tổng
số 330 bản thu được từ người trả lời.
Bảng 1. Đặc điểm mẫu thu thập
Tần Tỷ lệ
Thông tin mẫu
suất
(%)
15,1
84,9
70,7
23,4
6,9
Nam
Nữ
46
Giới
tính
258
215
71
18-24
Độ
tuổi
25-33
34-40
18
Dưới 5 triệu
196
55
64,5
18,1
Thu
nhập
Từ 5 triệu đến dưới
10 triệu
Từ 10 triệu đến dưới
15 triệu
35
18
11,5
5,9
Từ 15 triệu trở lên
Tổng cộng
304 100,0
Phần lớn người được hỏi trong nghiên
cứu này là nữ giới (chiếm 84,9%), chủ yếu
nằm trong hai nhóm tuổi: 18-24 (chiếm
70,7%) và 25-34 (chiếm 23,4%). Liên quan
đến thu nhập của những người tham gia khảo
sát, có một sự khác biệt đáng kể giữa nhóm
thu nhập cao (trên 15 triệu VNĐ) chỉ chiếm
5,9% và các nhóm còn lại (dưới 5 triệu VNĐ
và từ 5 đến dưới 15 triệu VNĐ) dao động từ
11,5% đến 64,5%. Những điều này phản ánh
tương đối thực trạng mua hàng thời trang của
người tiêu dùng trẻ tuổi tại TP. Đà Nẵng,
Việt Nam.
Ngoài ra, phương pháp tiếp cận phân tích
hai bước được sử dụng trong nghiên cứu này
theo như đề xuất của Anderson & Gerbing
(1988). Cụ thể, đầu tiên các mô hình đo
lường được phân tích để đảm bảo độ ổn định
và tính chuẩn xác của các cấu trúc, sau đó
việc ước tính mô hình cấu trúc được thực
hiện nhằm đánh giá khả năng giải thích lý
thuyết của mô hình mức ý nghĩa của các giả
thuyết nghiên cứu.
88
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
4.1.2. Kiểm định thang đo
Giá trị cảm nhận
hành vi
webrooming
(PVW)
Nghiên cứu này áp dụng những đề xuất
của Hair & cộng sự (2016) để kiểm tra độ tin
cậy của các thang đo gồm độ nhất quán nội
tại, giá trị hội tụ và giá trị phân biệt. Kết quả
kiểm định thang đo cho thấy các thang đo
đều đạt độ nhất quán nội tại khi hệ số
Cronbach’s alpha và độ tin cậy tổng hợp
(CR) đều lớn hơn 0,7. Sau đó, tiến hành loại
bỏ các mục hỏi có hệ số tải nhân tố nhỏ hơn
0,7 như CN1 (0,675), CS3 (0,523) nhằm cải
thiện độ tin cậy của các thang đo. Kết quả
phân tích cho thấy các giá trị phương sai
trích (AVE) đều lớn hơn 0,5 nên các thang
đo đạt giá trị hội tụ. Ngoài ra, khi kiểm tra
vùng điều kiện của Fornell- Lackeer, các căn
bậc hai của AVE trong từng nhân tố đều có
giá trị cao hơn hệ số tương quan của các
nhân tố khác trong cùng một cột. Do vậy, các
thang đo đều đạt giá trị phân biệt. Kết quả
phân tích kiểm định độ tin cậy của các thang
đo được trình bày trong Bảng 1.
0,926
0,942
0,730
Ý định mua sắm
hợp kênh (OSI)
0,887
0,897
0,930
0,936
0,816
0,829
Ý định khởi tạo nội
dung người dùng
(UGC)
4.1.3. Kiểm định giả thuyết
Các tiêu chí đánh giá chất lượng mô hình
PLS-SEM cũng như các bước kiểm định giả
thuyết trong nghiên cứu này được dựa theo
những đề xuất của Hair & cộng sự (2017).
Đầu tiên, các kết quả về hệ số phóng đại
phương sai (VIF) đều nhỏ hơn 4, cho phép
khẳng định hiện tượng đa cộng tuyến giữa
các biến giải thích không phải là vấn đề
nghiêm trọng trong mô hình cấu trúc (Hair &
cộng sự, 2016). Do đó có thể tiếp tục các
bước tiếp theo của việc đánh giá. Đáng chú
ý, mười trong số mười một giả thuyết có hệ
số đường dẫn đạt ý nghĩa thống kê 5%.
Trong đó, giả thuyết H5 (mối quan hệ giữa
tính linh hoạt và rủi ro nhận thức) lại không
được ủng hộ về mặt dữ liệu. Các hệ số đường
dẫn liên quan đến các mối quan hệ còn lại
của mô hình đều đạt mức ý nghĩa thống kê
5% và khác 0 khi thực hiện kiểm định
Bootstrap với 5000 mẫu lặp. Các kết quả
phân tích được trình bày ở Hình 2.
Bảng 2. Kiểm định tính nhất quán nội tại và
giá trị hội tụ của các thang đo
Cronbach’s
CR
AVE
alpha
Tính kết nối (CN)
Tính tích hợp (IN)
0,830
0,834
0,886
0,880
0,889
0,921
0,595
0,668
0,745
Tính nhất quán
(CS)
Tính linh hoạt (FL)
0,833
0,870
0,888
0,911
0,664
0,720
Tính cá nhân hoá
(PL)
Cảm nhận tương
0,857
0,858
0,913
0,914
0,778
0,780
thích (PC)
Rủi ro nhận thức
(PR)
Giá trị cảm nhận
hành vi
showrooming
(PVS)
0,936
0,949
0,757
Hình 2. Kết quả phân tích đường dẫn
89
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Kết quả kiểm định cho thấy giá trị cảm
Bảng 3. Kết quả kiểm định giả thuyết nghiên
cứu
nhận của người tiêu dùng về các hành vi mua
sắm tìm kiếm bao gồm showrooming (β
=0,380) và webrooming (β =0,343) cũng như
cảm nhận về tính tương tích (β =0,172) có
tác động tích cực đến ý định mua sắm hợp
kênh của họ. Trong khi đó, những rủi ro mà
khách hành nhận thức được có tác động tiêu
cực đến ý định tham gia mua sắm hợp kênh
(β =-0,084). Đồng thời, ý định mua sắm hợp
kênh của người tiêu dùng được chứng minh
là tiền đề quan trọng trong việc dự báo ý định
khởi tạo nội dung người dùng của họ (β
=0,748). Cuối cùng, đối với các mối quan hệ
còn lại trong mô hình nghiên cứu, các kết
quả thực nghiệm cho thấy trong năm đặc
điểm mà khách hàng kỳ vọng khi trải nghiệm
về mua sắm hợp kênh, tính tích hợp có ảnh
hưởng mạnh mẽ nhất lên cảm nhận tính
tương tích của người tiêu dùng (β =0,378) so
với hai đặc điểm còn lại là tính kết nối (β
=0,338) và tính nhất quán (β =0,173). Ngược
lại, tính nhất quán (β =-0,429) và tính cá
nhân hóa (β =-0,317) tác động tiêu cực đến
rủi ro nhận thức của người tiêu dùng.
Mô hình nghiên cứu
Hệ số
Giả
thuyết
Kết
luận
đường
dẫn
p-
value
Std.
VIF
(β)
Chấp
nhận
H1
H2
H3
H4
H5
H6
H7
H8
H9
0,338 0,070 0,000 1,882
0,378 0,070 0,000 1,803
0,173 0,051 0,001 1,074
-0,429 0,047 0,000 1,022
Chấp
nhận
Chấp
nhận
Chấp
nhận
0,068 0,077 0,377 1,141 Bác bỏ
Chấp
-0,317 0,056 0,000 1,129
nhận
Chấp
0,172 0,070 0,015 1,868
nhận
Chấp
-0,084 0,039 0,030 1,046
nhận
Nghiên cứu còn sử dụng giá trị R-square
để kiểm tra khả năng dự đoán của các cấu
trúc nội sinh - phản ánh giá trị các mối quan
hệ trong mô hình. Giá trị của rủi ro nhận thức
(0,292) được đánh giá là đáng kể. Trong khi
đó, giá trị của cảm nhận tương thích (0,510),
ý định mua sắm hợp kênh (0,660) được xem
là khá mạnh đối với các nghiên cứu liên quan
đến hành vi người tiêu dùng theo như ý kiến
của nhiều nhà nghiên cứu như Henseler &
cộng sự (2009), Hair & cộng sự (2016). Cuối
cùng, kết quả phân tích cũng cho thấy các
biến cảm nhận tương thích, rủi ro nhận thức,
giá trị cảm nhận hành vi showrooming và
webrooming có thể giải thích được 56% giá
trị biến thiên của ý định khởi tạo nội dung
người dùng. Bảng 2 thể hiện các kết quả
kiểm định giả thuyết nghiên cứu.
Chấp
0,380 0,078 0,000 2,298
nhận
Chấp
nhận
H10 0,343 0,079 0,000 2,656
H11 0,748 0,033 0,000 1,000
Chấp
nhận
Ngoài ra, nghiên cứu này còn quan tâm và
xác nhận vai trò trung gian của biến số ý định
tham gia mua sắm hợp kênh của người tiêu
dùng trong các mối quan hệ đối ứng của mô
hình nghiên cứu. Các đề xuất của Peacher &
Hayes (2008) đã được thực hiện với kết quả
được trình bày trong Bảng 3. Cụ thể, 0 không
xuất hiện trong các kết quả của khoảng tin
cậy Bootstrap và các tác động gián tiếp cụ
thể đều đạt ý nghĩa thống kê (Zhao & cộng
sự, 2010).
90
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
Bảng 4. Kiểm tra các ảnh hưởng trung gian
theo Percher & Hayer (2008)
tìm kiếm, giá trị cảm nhận tính tương thích
và rủi ro nhận thức. Nhìn chung, kết quả thực
nghiệm được xem là phù hợp với nền tảng lý
thuyết và các nghiên cứu trước đây trong bối
cảnh bán lẻ hợp kênh. Cụ thể, việc người tiêu
dùng có cảm nhận tích cực về các hành vi
showrooming và webrooming sẽ giúp gia
tăng khả năng tham gia mua sắm hợp kênh
của họ. Đây có thể được xem là phù hợp với
kết quả nghiên cứu của Kang (2019) về bán
lẻ hợp kênh tại Mỹ. Vai trò quan trọng của
giá trị cảm nhận trong việc dự báo ý định
hành vi của người tiêu dùng đã được thừa
nhận bởi nhiều nhà nghiên cứu (Kleijnen &
cộng sự, 2007; Jalin & cộng sự, 2016). Theo
đó, giá trị mà khách hàng cảm nhận được là
kết quả của việc đánh giá các lợi ích cũng
như rủi ro khi mua và sử dụng một sản phẩm
hay dịch vụ. Đối với môi trường bán lẻ hợp
kênh, các hành vi mua sắm tìm kiếm như
showrooming và webrooming có thể mang
lại lợi ích cho người tiêu dùng bằng việc
cung cấp những thông tin hữu ích hỗ trợ cho
việc ra quyết định. Người tiêu dùng có mức
độ tìm kiếm thông tin cao sẽ có nhiều khả
năng sử dụng nhiều kênh khác nhau trong
quá trình mua sắm so với những người có
mức độ tìm kiếm thông tin thấp (Kwon &
Jin, 2009). Ngoài ra, việc người tiêu dùng
cảm nhận mức độ tương thích khi chuyển đổi
giữa các kênh bán hàng ảnh hưởng tích cực
đến ý định mua sắm của họ trong môi trường
bán lẻ hợp kênh. Điều này được xem là phù
hợp với kết quả của Shi & cộng sự (2020).
Khách hàng có xu hướng phụ thuộc vào các
trải nghiệm mua sắm trước đây của mình có
được với một kênh cụ thể để đánh giá xem
liệu có thể tham gia vào một hình thức mua
sắm mới hay không (Cook, 2014). Tương tự,
ý định mua sắm hợp kênh của người tiêu
dùng bị ảnh hưởng tiêu cực bởi những rủi ro
mà họ nhận thức được trong quá trình mua
sắm trên các kênh khác nhau. Kết quả này
không chỉ tương đồng với kết quả của Shi &
Ảnh 95% khoảng
hưởng tin cậy của
Mối quan hệ
p-value
gián
ảnh hưởng
gián tiếp
tiếp
Cảm nhận rủi
ro Ý định mua
sắm hợp kênh
Ý định khởi tạo
nội dung người
dùng
[-0,120;
-0,005]
-0,063
0,129
0,030
Cảm nhận tính
tương thích Ý
định mua sắm
[0,034;
0,236]
0,013
0,000
hợp kênh
Ý
định khởi tạo nội
dung người dùng
Cảm nhận giá trị
của
showrooming
[0,168;
0,404]
Ý định mua sắm 0,285
hợp kênh
Ý
định khởi tạo nội
dung người dùng
Cảm nhận giá trị
của
webrooming Ý
định mua sắm 0,257
[0,135;
0,388]
0,000
hợp kênh
Ý
định khởi tạo nội
dung người dùng
5. Thảo luận
Nghiên cứu này làm sáng tỏ các tiền đề
thúc đẩy ý định khởi tạo nội dung người
dùng thông qua vai trò trung gian của ý định
tham gia mua sắm hợp kênh của người tiêu
dùng trẻ tuổi. Từ các kết quả thực nghiệm
được trình bày ở phần trên, có ba điểm đáng
chú ý cần được bàn luận như sau:
Đầu tiên, nghiên cứu xác nhận các yếu tố
ảnh hưởng đến ý định tham gia mua sắm hợp
kênh của người tiêu dùng trẻ tuổi bao gồm:
giá trị cảm nhận của các hành vi mua sắm
91
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
cộng sự (2020) mà còn được giải thích trong
kênh. Cụ thể, tính kết nối, tính tích hợp, tích
nhất quán giữa các kênh làm gia tăng cảm
nhận tương thích của người tiêu dùng khi
chuyển đổi giữa các kênh khác nhau của nhà
bán lẻ. Ngược lại tính nhất quán, tính cá nhân
hóa càng cao có thể giúp người tiêu dùng
giảm đi những rủi ro nhận thức khi tham gia
mua sắm hợp kênh. Đặc biệt, trong nghiên
cứu này, giả thuyết tính linh hoạt tác động
tiêu cực đến rủi ro nhận thức của người tiêu
dùng khi mua sắm hợp kênh bị bác bỏ. Kết
quả này tương đồng với các nghiên cứu của
Merschmann & Thonemann (2011), Shi &
cộng sự (2020). Các nhà nghiên cứu này cho
rằng tính linh hoạt giữa các kênh càng cao dễ
dẫn đến sự không chắc chắn cao. Điều này
cũng dễ dàng nhận thấy thông qua quá trình
mua hàng thực tế khi nhà bán lẻ hợp kênh
cung cấp nhiều sự linh hoạt hơn để cho phép
chuyển đổi giữa các kênh, người tiêu dùng có
thể cảm nhận rằng việc này chứa nhiều rủi ro
vì những nguyên nhân như lỗi hệ thống, quá
trình chờ đợi khi chuyển đổi giữa các kênh.
nhiều nghiên cứu về tâm lý học hành vi.
Đáng chú ý, Herhausen & cộng sự (2015),
Xu & Jackson (2019) cho rằng trong môi
trường bán lẻ hiện đại, các khách hàng có thể
cảm nhận sự không chắc chắn như những rủi
ro mà họ phải chịu trong suốt quá trình mua
sắm liên quan đến sự không minh bạch trong
thông tin, sự không đồng nhất giữa các kênh
và việc bảo mật thông tin.
Thứ hai, kết quả thực nghiệm cho phép
xác nhận vai trò trung gian của biến số ý định
tham gia mua sắm hợp kênh của người tiêu
dùng trong các mối quan hệ đối ứng giữa ý
định khởi tạo nội dung người dùng và các
biến số liên quan đến cảm nhận của người
tiêu dùng trong mô hình nghiên cứu. Đây có
thể xem là điểm mới của nghiên cứu này, bổ
sung vào khoảng trống các các nghiên cứu
trước đó. Có thể nói rằng, nội dung do người
dùng khởi tạo là một trong những yếu tố
quan trọng trong chiến lược tiếp thị ngày
nay, giúp doanh nghiệp đạt được lợi thế cạnh
tranh thông qua việc tăng tính xác thực và
củng cố niềm tin cho người tiêu dùng. Trong
suốt tiến trình mua sắm, người tiêu dùng tích
cực tìm kiếm thông tin trên các kênh khác
nhau của nhà bán lẻ để hỗ trợ việc ra quyết
định và có sự tương tác với những người
dùng khác thông qua nội dung người dùng
như đánh giá sản phẩm, phản hồi sử dụng
trên các nền tảng sử dụng internet. Do đó,
điều này sẽ khuyến khích người tiêu dùng
sáng tạo nội dung người dùng xuất phát từ
những động cơ cá nhân (Daugherty & cộng
sự, 2008).
6. Hàm ý nghiên cứu
Về mặt học thuật, nghiên cứu giúp hệ
thống hóa lý thuyết về ý định tạo lập nội
dung người dùng trong môi trường bán lẻ
hợp kênh và giải thích cơ chế hành vi tham
gia vào hình thức mua sắm này của người
tiêu dùng trẻ tuổi. Thông qua kiểm chứng
thực nghiệm, nghiên cứu góp phần làm
phong phú thêm tài liệu liên quan đến bán lẻ
hợp kênh tại Việt Nam, bằng việc làm sáng
tỏ các tiền đề thúc đẩy ý định tham gia mua
sắm hợp kênh của người tiêu dùng, qua đó
giải thích ý định khởi tạo nội dung người
dùng của họ. Đặc biệt, dựa trên lý thuyết
khuếch tán đổi mới (IDT) của Rogers (2010)
và lý thuyết triển vọng của Kahneman &
Tversky (1979), nghiên cứu này đi sâu kiểm
chứng vai trò của các kỳ vọng của khách
hàng về trải nghiệm mua sắm hợp kênh đến
các nhận thức về tính tương thích, về các giá
Thứ ba, những kỳ vọng của người tiêu
dùng về trải nghiệm mua sắm hợp kênh đã
được xác nhận là có tác động đến sự tương
thích cũng như các rủi ro mà họ có thể cảm
nhận trong suốt quá trình mua sắm trên nhiều
kênh bán lẻ khác nhau, vốn được thừa nhận
là các tiền đề quan trọng thúc đẩy ý định
tham gia vào phương thức mua sắm hợp
92
TẠP CHÍ KHOA HỌC KINH TẾ - SỐ 8(04) - 2020
trị của hành vi mua sắm tìm kiếm và về các
dùng chuyển đổi giữa các kênh bán lẻ khác
nhau trong cùng một nhà cung cấp mà còn
hạn chế hiện tượng chuyển đổi kênh giữa các
nhà bán lẻ khác nhau - thường được biết đến
dưới tên gọi “hành vi mua sắm tìm kiếm
cạnh tranh” (Neasar & Sabir, 2016). Thật
vậy, phương thức bán lẻ hợp kênh làm mờ
các ranh giới tự nhiên giữa các kênh trực
tuyến và trực tiếp (Juaneda-Ayensa & cộng
sự, 2016; Kang, 2018). Do đó người quản lý
cần phải đảm bảo rằng sự nhất quán luôn
được đảm bảo trên các kênh thông qua hoạt
động tích hợp ở các khía cạnh như: giá, sản
phẩm, cổ động xúc tiến, thông tin giao dịch
và truy cập, đáp ứng đơn hàng cũng như dịch
vụ khách hàng theo như đề xuất của Zhang &
cộng sự (2018). Qua đó, với hành vi mua
sắm tìm kiếm, người tiêu dùng mà cụ thể ở
đây là nhóm đối tượng trẻ tuổi có thể vừa
thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu thông tin về sản
phẩm, các trải nghiệm mua hàng của những
khách hàng khác nhưng đồng thời cũng tận
dụng được những ưu thế của phương thức
mua sắm hợp kênh để đạt được tính hiệu quả
trong các quyết định mua hàng cuối cùng.
Đặt trong bối cảnh cụ thể về lĩnh vực bán lẻ
mặt hàng thời trang và phụ kiện, là ngành có
sức cạnh tranh lớn đòi hỏi các nhà cung cấp
phải đem đến những trải nghiệm tốt nhất cho
khách hàng trong cả ba giai đoạn trước, trong
và sau khi mua. Các hành vi mua sắm tìm
kiếm như showrooming và webrooming là
hoàn toàn có thể hiểu được để hoàn thiện trải
nghiệm mua hàng của người tiêu dùng với
mặt hàng cần có sự đánh giá dựa trên nhiều
yếu tố thực tiễn. Để có trải nghiệm tốt hơn ở
giai đoạn sau mua, các nhà bán lẻ có thể áp
dụng hình thức phân phối chéo kênh như
hình thức mua hàng trực tuyến, nhận tại cửa
hàng hay nhận tại nhà với các mặt hàng đặt
trực tiếp tại cửa hàng, đổi trả các mặt hàng đã
mua trực tuyến tại các cửa hàng (Nesar &
Sabir, 2016). Tất cả những điều này có thể
gia tăng ý định tham gia vào hình thức mua
rủi ro khi mua sắm trên các kênh bán lẻ khác
nhau. Nghiên cứu này quan tâm đến những
người tiêu dùng trẻ thuộc thế hệ Y và Z (nằm
trong độ tuổi từ 18 đến 38). Đây được xem là
nhóm đối tượng khó tạo dựng sự trung thành
với một nhà cung cấp nhất định, có sự cởi
mở với những trải nghiệm mới và nhu cầu
tìm kiếm thông tin hỗ trợ ra quyết định mua
là khá cao (Lachman & Brett, 2013). Có thể
thấy rằng, việc có một cái nhìn sâu hơn về
các cơ chế hành vi của nhóm tuổi này mang
lại một ý nghĩa đặc biệt đối với các nhà
nghiên cứu vì họ là khách hàng chiếm đa số
trong xu hướng bán lẻ hiện đại dưới sự hỗ trợ
của công nghệ.
Về mặt thực tiễn, nghiên cứu này cho thấy
vai trò quan trọng của việc hiểu được những
kỳ vọng của khách hàng về trải nghiệm mua
sắm hợp kênh để thiết kế những chiến lược
quản lý kênh bán hàng hiệu quả hơn. Cụ thể,
các nhà bán lẻ cần chú trọng đến việc giảm
thiểu rủi ro nhận thức của người tiêu dùng
bằng cách tăng cường tính nhất quán về nội
dung, quy trình và dịch vụ giữa các kênh;
tăng tính cá nhân hoá thông qua việc cung
cấp cho khách hàng các đề xuất giá trị liên
quan đến giá, sản phẩm, ưu đãi, thông tin dựa
trên hồ sơ và lịch sử mua hàng của họ. Đồng
thời, các nhà quản lý cần nhận thức rõ ràng
về tầm quan trọng của việc thúc đẩy cảm
nhận tương thích giữa các kênh trong hệ
thống để gia tăng ý định tham gia và sử dụng
các lợi ích của bán lẻ hợp kênh của người
tiêu dùng. Về khía cạnh này, điều cần thiết là
tăng cường tính kết nối về nội dung tiếp thị,
thông tin sản phẩm và thông tin truy cập giữa
các kênh để đảm bảo tính liền mạch trong
hành trình trải nghiệm của khách hàng (ví dụ
như khách hàng có thể truy cập vào kênh trực
tuyến để kiểm tra thông tin về tồn kho tại cửa
hàng). Bên cạnh đó, việc gia tăng hoạt động
tích hợp kênh không chỉ góp phần gia tăng
nhận thức về sự tương thích khi người tiêu
93
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
sắm hợp kênh của giới trẻ. Cuối cùng, sẽ là
tiêu dùng tạo ra các nội dung người dùng
thông qua việc chia sẻ thông tin, đánh giá sản
phẩm, mời bạn bè tham gia các hội nhóm
người sử dụng, v..v sẽ giúp các khách hàng
khác hiểu rõ hơn về trải nghiệm mua sắm,
chất lượng sản phẩm và dịch vụ được cung
ứng của nhà bán lẻ (Li & cộng sự, 2014).
Điều này góp phần tạo ra sự minh bạch về
thông tin, nâng cao uy tín của thương hiệu
cũng như thu hút thêm các khách hàng tiềm
năng trong tương lai.
rất quan trọng với các nhà bán lẻ nói chung
và các nhà bán lẻ mặt hàng thời trang nói
riêng nếu tận dụng các nội dung người dùng
như một công cụ marketing hiệu quả để tạo
ra giá trị ảnh hưởng lên các nhóm khách
hàng hiện tại cũng như tiềm năng của doanh
nghiệp. Cụ thể, khi tham gia vào hình thức
mua sắm hợp kênh, người tiêu dùng có nhiều
cơ hội để tương tác với những người dùng
khác. Việc nhà bán lẻ khuyến khích người
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Hair Jr J. F., Sarstedt M., Ringle C. M. & Gudergan S. P. (2017), Advanced issues in partial
least squares structural equation modelling, Sage Publications.
Kang J. (2019), What drives omnichannel shopping behaviors, Journal of Fashion Marketing
and Management: An International Journal, 23(2), 224-238.
Kang J.Y.M. (2018), Showrooming, webrooming, and user-generated content creation in the
omnichannel era, Journal of Internet Commerce, 17(2), pp.145-169.
Shi S., Wang Y., Chen X. & Zhang Q. (2020), Conceptualization of omnichannel customer
experience and its impact on shopping intention: A mixed-method approach, International
Journal of Information Management, 50, 325-336.
Verhoef P. C., Neslin S. A. & Vroomen B. (2007), Multichannel customer management:
Understanding the research-shopper phenomenon, International journal of research in
marketing, 24(2), 129-148.
Zhang M., Ren C., Wang G. A. & He Z. (2018), The impact of channel integration on
consumer responses in omni-channel retailing: The mediating effect of consumer
empowerment, Electronic commerce research and applications, 28, 181-193.
94
16 trang
19840
Free
Bạn đang xem tài liệu "Các nhân tố thúc đẩy ý định khởi tạo nội dung người dùng của giới trẻ trong bán lẻ hợp kênh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cac_nhan_to_thuc_day_y_dinh_khoi_tao_noi_dung_nguoi_dung_cua.pdf
