Ý định, động cơ và mong muốn khởi nghiệp của thanh niên hiện nay
Ý ĐỊNH, ĐỘNG CƠ VÀ MONG MUỐN KHỞI NGHIỆP
CỦA THANH NIÊN HIỆN NAY
TS. Nguyễn Tuấn Anh
Viện Nghiên cứu Thanh niên
Tóm tắt
Bằng việc điều tra bảng hỏi trên 1.500 thanh niên hiện đang sinh sống, học
tập và làm việc tại 07 tỉnh thành trong cả nước, bài viết đã đưa ra cái nhìn khái quát
về những ý định, động cơ và mong muốn khởi nghiệp của thanh niên hiện nay. Kết
quả điều tra cho thấy, đa số thanh niên được điều tra đã hoặc đang có một dự định
khởi nghiệp với động cơ lớn nhất là nhằm phát triển sự nghiệp. Để thực hiện được
tốt dự án khởi nghiệp của mình, thanh niên mong muốn được hỗ trợ về vốn, kiến thức,
công nghệ, thị trường… Kết quả nghiên cứu thu được là cơ sở quan trọng cho việc
đề xuất các giải pháp và chính sách nhằm khuyến khích và thúc đẩy phong trào khởi
nghiệp trong thanh niên.
Từ khóa: Khởi nghiệp, mong muốn, ý định, thanh niên
1. Đặt vấn đề
Trong một vài năm trở lại đây, vấn đề khởi nghiệp được nhắc đến khá nhiều.
Tính đến thời điểm hiện nay số lượng doanh nghiệp Việt Nam đã lên đến hàng trăm
ngàn doanh nghiệp, bao gồm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Chính tinh thần khởi nghiệp kinh doanh là nhân tố
tiên quyết để hình thành nên lực lượng đó. Trong bối cảnh hội nhập hiện nay, Việt
Nam đang ngày càng chú trọng đến việc xây dựng và hoàn thiện hệ sinh thái khởi
nghiệp, hướng đến mục tiêu quốc gia khởi nghiệp trong tương lai. Ngày 18/5/2016,
Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới
sáng tạo quốc gia đến năm 2025”.
Cho đến nay, tồn tại nhiều định nghĩa về “khởi nghiệp” (tiếng Anh là Startup).
Theo các tài liệu học thuật quốc tế, Startup là doanh nghiệp hoặc một tổ chức tạm
thời, được thiết kế để tìm ra một mô hình hoạt động có thể lặp lại hoặc mở rộng nhanh
chóng (Blank, 2010). Khởi nghiệp là sự nghiệp sáng tạo ra sản phẩm mới, tổ chức
mới nhằm tạo ra vị thế mới cho mỗi cá nhân, tổ chức, cộng đồng và quốc gia. Khởi
nghiệp không chỉ là thiết lập mô hình kinh doanh với thành công về tài chính mà còn
là khởi nghiệp hướng tới phục vụ cộng đồng, quốc gia, giải quyết các vấn đề liên quan
đến con người, phát triển bền vững, gắn với tạo lập các giá trị mới về xã hội và văn
hóa. Khởi nghiệp là giai đoạn đầu tiên, khởi đầu cho một doanh nghiệp khi những
144
người sáng lập doanh nghiệp tích lũy đủ điều kiện kinh tế, tài chính, biến những ý
tưởng của mình thành hoạt động trao đổi thương mại. Sobel và King (2008) nhận định
khởi nghiệp là chìa khóa quan trọng để tăng trưởng kinh tế, chính vì vậy việc thúc đẩy
giới trẻ khởi nghiệp là một trong những ưu tiên hàng đầu của các nhà chính sách.
Có thể nói, tính đến nay, Việt Nam đã và đang có nhiều nỗ lực tạo môi trường
thuận lợi và điều kiện tốt nhất trong khả năng để khuyến khích, hỗ trợ và thúc đẩy
các hoạt động khởi nghiệp, nhất là trong giới trẻ. Hệ sinh thái cho khởi nghiệp sáng
tạo phát triển khá mạnh trong hai năm vừa qua. Nhiều tổ chức hỗ trợ, cơ sở hạ tầng
cho khởi nghiệp được thành lập. Cùng với đó, sự tham gia ngày càng nhiều của các
nhà đầu tư khởi nghiệp trong và ngoài nước đã mang đến không khí khởi nghiệp khá
sôi động. Các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và đổi mới sáng tạo diễn ra
rầm rộ, mang đến nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Khởi nghiệp luôn là vấn đề mà thanh niên mong đợi, khát vọng, để có điều
kiện thực hiện ý tưởng của mình. Theo Tổng cục Thống kê, tính đến năm 2018, dân
số thanh niên Việt Nam (từ 16 - 30 tuổi) là 23.316.000 người (chiếm 24,6% dân số cả
nước). Đây là một lực lượng rất quan trọng, đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước. Đảng, Nhà nước đã có rất nhiều chính sách hỗ trợ thanh niên
về học tập, nghề nghiệp, việc làm, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần. Nhu cầu về
nghề nghiệp, việc làm là một trong những nhu cầu quan trọng của thanh niên hiện
nay. Muốn có một công việc tốt, một tương lai tốt, chắc chắn thanh niên cần quá trình
khởi nghiệp, tạo dựng lâu dài.
Chính vì vậy, việc tìm hiểu về những ý định và mong muốn khởi nghiệp của thanh
niên hiện nay là việc làm có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, giúp góp phần tạo dựng
những cơ sở khoa học cho việc đề xuất những giải pháp, chính sách để hỗ trợ thanh niên
có tiền đề tốt để khởi nghiệp và nâng cao tỉ lệ khởi nghiệp thành công.
2. Khách thể và phương pháp nghiên cứu
2.1. Khách thể nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện năm 2018 với nguyên tắc chọn mẫu thuận tiện trên
1.500 khách thể thanh niên (tuổi trung bình 21,7; độ lệch chuẩn 5,12 tuổi) hiện đang
sinh sống, học tập và làm việc tại các địa bàn: Lào Cai, Bắc Ninh, Hải Phòng, Đà
Nẵng, Kon Tum; Long An và Thành phố Hồ Chí Minh. Các đặc điểm nhân khẩu học
của các khách thể này cụ thể như sau:
Về giới tính: Nam chiếm 40,8%; Nữ chiếm 59,2%
Về nơi sinh sống chủ yếu: Thành thị chiếm 41,3%; Nông thôn chiếm 58,7%
Về trình độ học vấn: Dưới trung học cơ sở chiếm 3,7%; trung học phổ thông
chiếm 37,1%; cao đẳng, đại học chiếm 56,5%; trên đại học chiếm 2,7%.
145
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp chính được sử dụng là điều tra bảng hỏi. Bảng hỏi gồm các câu
hỏi liên quan đến ý định, động cơ, mong muốn khởi nghiệp của thanh niên.
Quy trình tiếp cận mẫu nghiên cứu được thực hiện thông qua sự giới thiệu của
chính quyền, tổ chức Đoàn thanh niên tại các tỉnh, thành. Trước khi trả lời phiếu, các
khách thể được giới thiệu về mục đích điều tra và được trả kinh phí. Các thông tin
của người trả lời được giữ bí mật và chỉ nhằm mục đích khoa học.
Dữ liệu sau khi thu về được xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 25.0.
4. Kết quả nghiên cứu và bàn luận
4.1. Ý định khởi nghiệp của thanh niên hiện nay
Tinh thần khởi nghiệp còn là một thuật ngữ xuất hiện khá lâu trên thế giới.
Một định nghĩa rất nổi tiếng và có lẽ chính xác nhất về tinh thần kinh doanh, được
đưa ra bởi Giáo sư Howard Stevenson tại Đại học Harvard. Theo ông, “Tinh thần
khởi nghiệp là sự theo đuổi cơ hội vượt ra ngoài các nguồn lực được kiểm soát”3.
Theo một cách hiểu khác, Tinh thần khởi nghiệp được hiểu là sự chủ động lập nghiệp
trong điều kiện không chắc chắn, nhưng lại có hoài bão vượt lên số phận, tinh thần
đổi mới và sáng tạo và sẵn sàng chấp nhận rủi ro trong kinh doanh4. Tổng quát, có
thể nói tinh thần khởi nghiệp là tinh thần đổi mới, sáng tạo. Lee và cộng sự (2006)
cho rằng tinh thần khởi nghiệp được chú trọng ở nhiều quốc gia và được xem là cách
thức để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.
Với những chính sách cải thiện môi trường kinh doanh nói chung và xây dựng
hệ sinh thái khởi nghiệp nói riêng, Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên để hướng
tới hình ảnh một “Quốc gia khởi nghiệp”. Lần đầu tiên Chỉ số khởi nghiệp Việt Nam
được thực hiện vào năm 2014, với 9 yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến hệ sinh thái khởi
nghiệp, gồm: (1) Chính sách, quy định của Chính phủ; (2) Văn hóa và chuẩn mực xã
hội; (3) Giáo dục; (4) Cơ sở hạ tầng; (5) Thị trường; (6) Tài chính cho kinh doanh;
(7) Chuyển giao công nghệ; (8) Dịch vụ hỗ trợ kinh doanh; (9) Chương trình hỗ trợ
của Chính phủ. Theo kết quả Báo cáo về tinh thần khởi nghiệp 2018 (AGER 2018
tiến hành tại 44 quốc gia với gần 49.000 người tham gia) với chủ đề “Yếu tố thúc đẩy
tinh thần khởi nghiệp” kiểm tra các khía cạnh ngoại và nội tại của tinh thần khởi
nghiệp thì Việt Nam giữ vững vị trí số 1 về chỉ số tinh thần khởi nghiệp với 92%
146
người được hỏi sẽ cân nhắc khởi nghiệp như là nghề nghiệp đáng ao ước. Vị trí tiếp
theo lần lượt thuộc về: Ấn Độ, Trung Quốc, Malaysia và Nam Phi. Kết quả xếp hạng
này đã có ảnh hưởng đáng kể đến tâm trạng và tinh thần của thanh niên Việt Nam.
Cụ thể, Gần 2/3 thanh niên được khảo sát cho rằng họ cảm thấy và có thêm nhiều
động lực khởi nghiệp từ kết quả đánh giá này. 26,7% cảm thấy bình thường và chỉ
một tỉ lệ nhỏ khoảng 10,2% là tỏ ra không quan tâm. Điều này cho thấy, về cơ bản
thanh niên rất quan tâm sự đánh giá, nhìn nhận của quốc tế về môi trường khởi nghiệp
tại Việt Nam. Đây cũng là chỉ báo quan trọng trong thu hút đầu tư vào các dự án khởi
nghiệp, nhất là trong giới trẻ.
Biểu đồ 1. Ý kiến của thanh niên về kết quả Chỉ số tinh thần khởi nghiệp
của Việt Nam
Tự hào và thêm động
lực khởi nghiệp
10.2
26.7
Cảm thấy bình thường
63.1
Không quan tâm
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
Tìm hiểu về ý định khởi nghiệp trong thanh niên, kết quả khảo sát cho thấy,
trên 1/2 thanh niên được hỏi hiện nay đang có ý định (ấp ủ) thực hiện một dự án khởi
nghiệp. Trong đó, tỉ lệ nhóm nam thanh niên có ý định khởi nghiệp cao hơn nhóm nữ
thanh niên (cao hơn 5,4%; mức ý nghĩa p < 0,05) và tỉ lệ nhóm thanh niên ở khu vực
nông thôn có ý định khởi nghiệp cao hơn nhóm thanh niên ở khu vực thành thị (cao
hơn 10,7%; mức ý nghĩa p < 0,05). Kết quả này khá tương đồng với các đánh giá
quốc tế trước đó. Chẳng hạn như theo Báo cáo Giám sát Tinh thần doanh nhân toàn
cầu cho thấy, tỉ lệ khởi nghiệp của phụ nữ chỉ bằng khoảng một nửa tỉ lệ này ở nam
giới. Tuy vậy, khoảng cách này đang có xu hướng được thu hẹp, thể hiện ở số lượng
start-up là nữ đã tăng mạnh nhất trong vòng 20 năm qua (theo Báo cáo chỉ số hoạt
động khởi nghiệp 2016 của Kauffman).
147
Biểu đồ 2. Ý định khởi nghiệp trong thanh niên
44
54.7
46.2
51.6
48.4
Chưa có ý
định
Nông thôn
Thành thị
Nam
56
Nữ
45.3
53.8
48.4
51.6
Đã có ý định
Chung
0
10
20
30
40
50
60
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
Đặc biệt, trong số những thanh niên đang có ý định khởi nghiệp thì 76,9%
trong số đó đang có ý định chuyển đổi công việc hiện tại (có thể là đang định chuyển
việc; tìm việc mới; nghỉ việc…). Điều này cho thấy, khởi nghiệp không chỉ là quá
trình, mục tiêu mà còn là phương án lựa chọn để thay thế công việc hiện tại của một
bộ phận không nhỏ thanh niên trong xã hội.
Bên cạnh đó, những thanh niên đang gặp các vấn đề khó khăn, bất ổn trong
cuộc sống thì cũng có xu hướng suy nghĩ đến việc khởi nghiệp. Cụ thể: 65,4% thanh
niên đang gặp vấn đề về nợ nần; 45,2% thanh niên đang phải đối mặt với các rủi ro
tài sản; 46,1% thanh niên gặp khó khăn trong vấn đề chi tiêu trong cuộc sống; 48,7%
thanh niên gặp khó khăn về tiền bạc; 56,3% những người gặp vấn đề về sức khỏe;
55,2% thanh niên cảm thấy bất định về tương lai của bản thân… đang ấp ủ và có ý
định về một dự án khởi nghiệp của bản thân. Như vậy có thể thấy, khởi nghiệp như
một cách thức thanh niên kỳ vọng sẽ giải quyết được các vấn đề bản thân mình đang
gặp phải trong cuộc sống hiện tại.
Cũng theo kết quả khảo sát, trong số những thanh niên đang có ý định khởi
nghiệp thì có 27,6% thanh niên đã hiện thực hóa được ước mơ và dự án của mình
(của riêng mình hoặc thực hiện cùng với người khác).
148
Biểu đồ 3. Tỉ lệ thanh niên đã hiện thực hóa ý định khởi nghiệp
27.6
Đã triển khai Chưa triển khai
72.4
Đáng lưu ý, hơn 3/4 thanh niên tham gia khảo sát sẵn sàng chấp nhận rủi ro,
thất bại khi khởi nghiệp, tương đương với 75,5%. So sánh tỉ lệ này với tỉ lệ sẵn sàng
chấp nhận rủi ro khởi nghiệp của thế giới (47%) thì có thể thấy thanh niên Việt Nam
có tinh thần cao, dám đương đầu với những thách thức đặt ra để thực hiện ý tưởng
khởi nghiệp. Kết quả này lại một lần nữa phản ánh thái độ và tinh thần mạnh mẽ, tích
cực của thanh niên Việt Nam trong lộ trình góp phần hoàn thành mục tiêu Quốc gia
khởi nghiệp. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận, hiện nay rất nhiều thanh niên khởi
nghiệp không tính toán, dự đoán hết những rủi ro, khó khăn mà bản thân và doanh
nghiệp mình có thể gặp phải. Kết quả là mọi thứ diễn ra không đúng kế hoạch, mục
tiêu và nhiều mục tiêu kinh doanh không thực hiện được hoặc rơi vào khủng hoảng.
Khi ra mắt một công ty mới trên thị trường, thanh niên cần phải nghiên cứu và đo
lường được những rủi ro và đưa ra phương án đối phó với rủi ro. Trong đó, cần chú
trọng tới yếu tố thị trường, đối thủ cạnh tranh, chính sách pháp luật,... Trong một hệ
sinh thái ngày càng đông dân, các start-ups luôn phải đối mặt với nhiều thách thức
khi bắt đầu một doanh nghiệp mới, một số trong đó có thể bị tổn thất lợi nhuận và
thậm chí phá sản. Thật vậy, theo các nhà nghiên cứu, chỉ 49,0%5 start-ups cảm thấy
an toàn về những nỗ lực kinh doanh của họ, phần còn lại lo lắng về những nguy hiểm
cố hữu liên quan đến việc khởi động và duy trì dự án khởi nghiệp.
Biểu đồ 3. Tỉ lệ thanh niên sẵn sàng chấp nhận rủi ro, thất bại khi khởi nghiệp
24.5
Sẵn sàng chấp nhận
75.5
Không sẵn sàng chấp nhận
5 Nguồn: https://www.forbes.com/sites/alanhall/2012/06/11/starting-a-company-take-the-risk/#702178c27354
(Truy cập ngày 07/8/2019)
149
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
4.2. Động cơ khởi nghiệp
Động cơ khởi nghiệp kinh doanh cũng chỉ là những cố gắng giải thoát khỏi
những vấn đề cá nhân hay có liên quan đến công việc. Động cơ khởi nghiệp của
nhiều người không giống nhau. Có người khởi nghiệp do hoàn cảnh đưa đẩy, chẳng
hạn do không có việc làm, mất việc hay hoàn cảnh gia đình. Có người vì bắt buộc
mưu sinh, kiếm lời, nên thường cung cấp cho khách hàng những sản phẩm hoặc
dịch vụ thông thường, đơn giản, đã có trên thị trường mà không có sự cải tiến nào.
Shane và cộng sự (2003) đã đề xuất các nhóm yếu tố thuộc động cơ có khả năng
ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp như “nhu cầu thành đạt”, “khao khát được độc
lập”, “đạt được mục tiêu”. Từ quan điểm của Shane, Brandstätter (2011); Arasteh
và cộng sự (2012) chứng minh yếu tố “nhu cầu thành đạt” có ảnh hưởng tích cực
đến việc tạo lập doanh nghiệp và kinh doanh thành công. Ghasemi và cộng sự
(2011) cho thấy rằng có mối quan hệ cùng chiều giữa “nhu cầu thành đạt”.
Thanh niên Việt Nam phần lớn khởi nghiệp vì đam mê, yêu thích kinh
doanh (với tỉ lệ 48,8%). Đây là kết quả mà chúng tôi thu được trong cuộc khảo sát
vừa thực hiện. Số liệu này cho thấy mong muốn, khao khát khởi nghiệp của người
Việt rất lớn. Thực tế cho thấy, không phải ý tưởng là cái quan trọng nhất mà yếu
tố quan trọng nhất chính là con người. Nếu thanh niên khởi nghiệp vì đam mê,
quyết tâm và biết cách làm thì dù có thất bại ở ý tưởng, sản phẩm này, họ cũng
có thể thành công với sản phẩm khác. Đam mê kinh doanh, nhất là làm giàu trong
các lĩnh vực mới là một hướng phát triển tích cực, cần phát huy tại Việt Nam. Tuy
nhiên, đam mê làm giàu phải được nuôi dưỡng từ nỗ lực nghiên cứu và sáng tạo,
từ mồ hôi công sức lao động, từ những bài học kinh nghiệm,... tránh biến dự án
khởi nghiệp của mình thành những dự án hoang đường, phù phiếm.
Bên cạnh đam mê, động cơ khởi nghiệp của thanh niên còn xuất phát từ
nhu cầu duy trì cuộc sống (40,8%); mong muốn tạo sự khác biệt (14,5%) và mong
muốn tạo ra những điều lớn lao (10,2%). Cũng trong một kết quả nghiên cứu gần
đây của VCCI (công bố 2016) đã cho thấy động lực khởi nghiệp của người trẻ ở
Việt Nam gồm: Đam mê làm điều mới mẻ (31,0%); muốn độc lập tài chính
(59,0%); muốn tự làm chủ (41,0%); tạo công ăn việc làm (9,0%) và 2% gây dựng
sự nghiệp cho thế hệ sau6.
6 VCCI (2016), Việt Nam- Đất lành cho khởi nghiệp. Tại sao không?
150
Biểu đồ 4. Động cơ khởi nghiệp của thanh niên
48.8
50
40.8
40
30
14.5
20
10
10.2
0
Đam mê
phát triển
sự nghiệp
Nhu cầu để
duy trì cuộc
sống
Mong
muốn tạo
sự khác biệt
Mong
muốn tạo ra
những điều
lớn lao
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
4.3. Ý kiến của thanh niên về vai trò của các kiến thức đối quá trình khởi nghiệp
Hiểu đúng vể khởi nghiệp sẽ giúp thanh niên lựa chọn đúng ý tưởng và mô hình
kinh doanh để thực hiện đam mê, hoài bão của mình mà không bị ảo tưởng và xa rời
thực tế. Việc định hướng, chuẩn bị cho thanh niên các kiến thức, kỹ năng khởi nghiệp là
vô cùng cần thiết. Họ phải được chuẩn bị để có đủ trình độ, kiến thức và tính chủ động
và sáng tạo để chuẩn bị tốt cho quá trình khởi nghiệp (dẫn theo VCCI, 2016).
Kết quả khảo sát cũng cho thấy, thanh niên hiện nay nhận thức rất rõ về vai trò
quan trọng của việc trang bị đầy đủ và toàn diện các kiến thức phục vụ, đáp ứng cho quá
trình khởi nghiệp (điểm trung bình 2,60/3,00; độ lệch chuẩn 0,44). Dữ liệu nghiên cứu
cho thấy, hầu hết các khối kiến thức phục vụ cho quá trình khởi nghiệp đều được thanh
niên đánh giá là cần thiết, trong đó, cần thiết nhất là khối kiến thức chuyên ngành và
quản lý nhân sự (điểm trung bình cùng bằng 2,63); tiếp đến là khối kiến thức về tài chính
(điểm trung bình 2,61) và kinh doanh (điểm trung bình 2,60). Dù đạt điểm trung bình
thấp nhất 2,54, nhưng khối kiến thức marketing cũng được đánh giá là vô cùng quan
trọng. Đặc biệt, xét theo tỉ lệ phần trăm, một tỉ lệ từ trên 1/2 đến hơn 2/3 thanh niên được
khảo sát đều rất coi trọng việc trau dồi các khối kiến thức đối với quá trình khởi nghiệp.
Thanh niên Việt Nam từ lâu đã được đánh giá là thông minh, nhiều ý tưởng và nội lực
sáng tạo; cộng với sự hỗ trợ đắc lực của Internet và hệ thống kho dữ liệu mở đa dạng,
phong phú trên khắp thế giới, thanh niên Việt Nam có nhiều cơ hội được tiếp cận, học
hỏi các kiến thức về khởi nghiệp gần như không giới hạn. Đây chính là những điều kiện
và cơ hội rất quan trọng giúp thanh niên trang bị các tiền đề về mặt nhận thức, kiến thức
trước khi tiến hành thực hiện một dự án khởi nghiệp.
151
Theo Báo cáo kinh tế doanh nghiệp nhỏ (2006), có bằng chứng cho thấy mối
tương quan bền vững của giáo dục nói chung đối với khởi nghiệp và hiệu quả khởi
nghiệp. Khởi nghiệp và giáo dục khởi nghiệp, bên cạnh những lợi ích rõ ràng, ví dụ
như thúc đẩy thành lập doanh nghiệp mới, cũng có tiềm năng về thị trường mở rộng
(Holmgren và cộng sự, 2004).
Bảng 1. Ý kiến của thanh niên về vai trò của các khối kiến thức đối với quá
trình khởi nghiệp
Điểm
Độ lệch
Mức độ
trung bình chuẩn
Khối kiến thức
Không cần thiết Bình thường Rất cần thiết
1. Chuyên ngành
2. Kinh doanh
3. Tài chính
3,3
4,2
4,4
5,7
30,5
31,1
29,9
34,4
29,8
66,2
64,7
65,7
59,9
66,4
2,63
2,60
2,61
2,54
2,63
2,60
0,55
0,57
0,57
0,60
0,56
0,44
4. Marketing
5. Quản lý nhân sự 3,8
Chung
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
4.4. Mong đợi của thanh niên đối với quá trình khởi nghiệp
Trong quá trình khởi nghiệp, thanh niên, cũng có nhiều mong đợi, nguyện
vọng cần được hỗ trợ, giúp đỡ, tạo điều kiện trong triển khai thực hiện. Qua khảo sát,
những mong muốn, nguyện vọng của thanh niên tập trung nhiều nhất vào các lĩnh
vực sau đây:
Mong muốn được hỗ trợ về kiến thức lĩnh vực ngành nghề khởi nghiệp: Việc
tìm hiểu về thị trường và xu hướng phát triển, tiềm năng đầu tư của lĩnh vực ngành
nghề khởi nghiệp sẽ giúp thanh niên xác định được lĩnh vực khởi nghiệp phù hợp.
Qua khảo sát của đề tài, có 58,0% thanh niên mong muốn được hỗ trợ về kiến thức,
lĩnh vực ngành nghề khởi nghiệp. Những kiến thức về lĩnh vực ngành nghề khởi
nghiệp bao gồm: thông tin về thị trường, xu hướng phát triển thị trường, triển vọng
phát triển lĩnh vực, ngành nghề đó, thị trường tiêu thụ, tiềm năng sản xuất...
Mong muốn được hỗ trợ về vốn: Theo chia sẻ của các chuyên gia tại Diễn đàn
“Kết nối Startups Việt trong và ngoài nước” (tổ chức tại Hoa Kỳ tháng 12/2017), bên
cạnh yếu tố con người thì vốn đầu tư và sự hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức có ý
nghĩa sống còn đối với khát vọng thành công, vươn tầm thế giới của doanh nghiệp
khởi nghiệp Việt Nam. Vốn ở đây không chỉ được hiểu đơn thuần là tiền hay hỗ trợ
tài chính mà còn là vốn con người, vốn bản địa, vốn kỹ thuật và đặc biệt là vốn xã
152
hội. Chính vì vậy, chữ “vốn” mà chúng tôi đề cập ở đây, theo định nghĩa mới của các
nhà nghiên cứu kinh tế: là một đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh, có thể tích
lũy được và có thể có thêm thu hoạch trong tương lai. Đặc biệt hơn, các nguồn vốn
này có thể chuyển hóa thành những loại nguồn lực khác, vốn khác.
Chính phủ hiện nay đã mở ra một số cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp
khởi nghiệp. Tuy nhiên, thực tế triển khai, doanh nghiệp lại khó tiếp cận. Cơ chế
đã thông thoáng, nhưng sự chỉ định của cấp có thẩm quyền lại bó hẹp. Nếu không
tháo gỡ được nút thắt này thì hoạt động tiếp cận vốn gặp rất nhiều khó khăn. Kết
quả khảo sát của đề tài cho thấy, có 54,9% thanh niên được hỏi cho rằng họ đang
có mong muốn được hỗ trợ về vốn để khởi nghiệp hoặc để phát triển dự án khởi
nghiệp của mình.
Mong muốn được đào tạo các kỹ năng khởi nghiệp: Kết quả khảo sát cho
thấy, 38,5% thanh niên được hỏi có mong muốn được đào tạo các kỹ năng khởi
nghiệp. Bên cạnh các kiến thức những kỹ năng mềm như kỹ năng quản lý thời gian,
kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đàm phán, thuyết phục sẽ là chìa khoá thành công cho
thanh niên trong quá trình khởi nghiệp. Việc hướng dẫn thanh niên tạo lập mục tiêu
và kỹ năng khởi nghiệp là điều cần thiết. Điều này cần sự trợ giúp của các nhà kinh
tế, sự liên kết giữa các cơ sở đào tạo thông qua các buổi giao lưu khởi nghiệp giữa
các cơ sở giáo dục, các tổ chức hiệp hội, hoặc các chuyên gia trong lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, những kỹ năng thuyết trình, kêu gọi vốn, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ
năng ra quyết định... cũng là những kỹ năng mà thanh niên mong muốn được đào tạo.
Mong muốn được giáo dục kiến thức khởi nghiệp: Kiến thức khởi nghiệp là
điều kiện cần, tiên quyết cho những thanh niên có mong muốn khởi nghiệp. Các
kiến thức về khởi nghiệp sẽ giúp thanh niên trang bị được những hiểu biết cơ bản
trong xây dựng, thiết lập, điều hành doanh nghiệp. Để có thể bước ra “làm chủ”,
những kiến thức về kinh doanh, quản lý, điều hành là hành trang không thể thiếu.
Khối kiến thức nền tảng này sẻ giúp thanh niên hiểu hơn về sản phẩm, thị trường,
công nghệ, nhân lực, tài chính, chiến lược kinh doanh,... Theo kết quả khảo sát, có
31,0% thanh niên mong muốn được giáo dục các kiến thức khởi nghiệp. Những kiến
thức được thanh niên đề xuất gồm: kiến thức về quản lý, kiến thức về kinh doanh,
kiến thức về thương hiệu, marketing, tài chính, bán hàng, kiến thức về luật...
Trước những tác động to lớn của “làn sóng” khởi nghiệp hiện nay, rất cần
thiết và sớm đưa kiến thức khởi nghiệp vào nhà trường để định hướng, giáo dục thanh
niên nhìn nhận đúng về khởi nghiệp ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Mục
tiêu đề án đặt ra đến năm 2020, với các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, 100%
các trường phải có kế hoạch hỗ trợ sinh viên khởi nghiệp; 90% các trường sẽ có kế
153
hoạch cụ thể đào tạo bồi dưỡng kiến thức kỹ năng khởi nghiệp; 70% các trường đại
học và 50% các trường trung cấp phát triển và hiện thực hóa hai dự án khởi nghiệp.
Bên cạnh kiến thức và kỹ năng kinh doanh, giáo dục khởi nghiệp còn chủ yếu nói về
sự phát triển của những niềm tin nhất định, giá tr và thái độ nhằm mục tiêu đưa thanh
niên thực sự xem khởi nghiệp như là một đề tài thu hút và hợp pháp giúp giải quyết
vấn đề lao động và thất nghiệp (Holmgren và cộng sự 2004; Sánchez, 2010a).
Ngoài những mong muốn nêu trên, để đạt được kết quả khởi nghiệp tốt, thanh
niên còn mong muốn được tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạng
(23,0%); được hỗ trợ về công nghệ (21,8%).
Bảng 2. Mong đợi của thanh niên khi thực hiện dự án khởi nghiệp
Mong đợi
Tỉ lệ chọn (%)
1. Được hỗ trợ về vốn
54,9
21,8
31,0
58,0
38,5
23,0
2,2
2. Được hỗ trợ về công nghệ
3. Được giáo dục về kiến thức khởi nghiệp
4. Được giáo dục về kiến thức lĩnh vực ngành nghề khởi nghiệp
5. Được đào tạo các kỹ năng khởi nghiệp
6. Được tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng và lành mạnh
7. Khác
Nguồn: Viện Nghiên cứu Thanh niên (2018)
5. Kết luận
Như vậy, bài viết này đã cũng cấp cái nhìn khái quát về những ý định, động
cơ và mong muốn khởi nghiệp của thanh niên. Bài viết đã cho thấy, tinh thần khởi
nghiệp của thanh niên Việt Nam là rất lớn. Tuy nhiên, nhiều khó khăn, thách thức
vẫn đang chờ đón thanh niên trong quá trình khởi nghiệp. Để giải quyết những khó
khăn và tạo điều kiện cho thanh niên khởi nghiệp, những sự hỗ trợ về mặt nhân lực,
vật lực cũng là vô cùng cần thiết.
Cũng từ những kết quả nêu trên, nghiên cứu này đề xuất một vài giải pháp
nhằm thúc đẩy tinh thần và mong muốn khởi nghiệp của thanh niên gồm:
Thứ nhất, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của thanh niên bằng một môi
trường và hệ sinh thái khởi nghiệp bền vững và hoàn thiện. Nhà nước phải định
hướng rõ về việc khởi nghiệp gắn liền với đổi mới sáng tạo thông qua chính sách
hỗ trợ cụ thể cho ngành giáo dục, khoa học công nghệ, lan tỏa xuống tới các
trường đại học, trung tâm nghiên cứu, tổ chức thanh niên và cuối cùng là tới từng
thanh niên.
154
Thứ hai, tăng cường hoạt động giáo dục khởi nghiệp cho thanh niên, từ việc
trang bị kiến thức khởi nghiệp cho đến kỹ năng khởi nghiệp. Đặc biệt, nên đưa nội
dung giáo dục khởi nghiệp vào trong chương trình giáo dục phổ thông (từ những năm
cuối cấp trung học cơ sở). Chú trọng việc trang bị, bồi dưỡng kiến thức pháp luật nói
chung, trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh nói riêng cho thanh niên. Thành lập các
câu lạc bộ khởi nghiệp trẻ; tổ chức những buổi gặp gỡ trao đổi kinh nghiệm về cách
thức tổ chức sản xuất, kinh doanh; quản trị doanh nghiệp; giao lưu, chia sẻ kinh
nghiệm quản trị; kinh nghiệm thâm nhập thị trường, quảng bá thương hiệu, sản phẩm;
kinh nghiệm nắm bắt cơ hội, vượt qua khó khăn, thách thức để sản xuất, kinh doanh
hiệu quả…
Thứ ba, xác định và phân loại động cơ khởi nghiệp của từng đối tượng thanh
niên để có thể có những cách thức hỗ trợ phù hợp với từng đối tượng đó. Thường
xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, mong muốn của thanh niên trong quá trình khởi
nghiệp để kịp thời có những biện pháp hỗ trợ, đồng hành với thanh niên.
Thứ tư, có cơ chế, chính sách ưu đãi đối với thanh niên khởi nghiệp, nhất là
những thanh niên có hoàn cảnh khó khăn hoặc những thanh niên thực hiện dự án khởi
nghiệp nhằm phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Phát triển, hỗ trợ các kênh tư
vấn với chi phí ưu đãi dành cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo về luật pháp, cơ chế,
chính sách, phát triển kinh doanh, đầu tư khởi nghiệp, tài chính, kế toán và các dịch
vụ cần thiết khác.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Arasteh, H., Enayati, T., Zameni, F., & Khademloo, A. (2012). Entrepreneurial
Personality Characteristics of University Students: A Case Study. Procedia -
Social and Behavioral Sciences, 46, 5736–5740.
2. Blank
S
(2010),
What’s
A
Startup?
First
Principles.
3. Lee, S. M., Lim, S. B., Pathak, R. D., Chang, D., & Li, W. (2006). Influences
on students attitudes toward entrepreneurship: A multi-country study.
International Entrepreneurship and Management Journal, 2(3), 351– 366.
4. Ghasemi, F., Rastegar, A., Jahromi, R. G., & Marvdashti, R. R. (2011). The
relationship between creativity and achievement motivation with high school
students’ entrepreneurship. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30,
1291–1296.
155
5. Holmgren, C., From, J., Olofsson, A., Karlsson, H., Snyder, K., & Sundtröm,
U. (2004). Entrepreneurship education: Salvation or damnation? International
Journal of Entrepreneurship, 8, 55-71.
6. Sánchez, J.C. (2010a). University training for entrepreneurial competencies: Its
impact on intention of venture creation. International Entrepreneurship and
Management Journal, April, 1-16.
7. Shane, S., Locke, E. a., & Collins, C. J. (2003). Entrepreneurial motivation.
Human Resource Management Review, 13(2), 257–279.
8. Sobel, R. S., & King, K. a. (2008). Does school choice increase the rate of youth
entrepreneurship? Economics of Education Review, 27(4), 429–438.
9. Tổng cục Thống kê (2018), Số liệu dân số và lao động thanh niên từ 16 đến
30 tuổi.
156
13 trang
24720
Free
Bạn đang xem tài liệu "Ý định, động cơ và mong muốn khởi nghiệp của thanh niên hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- y_dinh_dong_co_va_mong_muon_khoi_nghiep_cua_thanh_nien_hien.pdf
