Luận văn Đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY LINH

ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC TẠI TRUNG TÂM

TÂN ĐẠT – CHI NHÁNH TỔNG CÔNG TY VẬN TẢI HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

HÀ NỘI - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

NGUYỄN THÙY LINH

ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC TẠI TRUNG TÂM

TÂN ĐẠT – CHI NHÁNH TỔNG CÔNG TY VẬN TẢI HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản trị nhân lực

Mã số: 8340404

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LÊ THANH HÀ

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá

nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các

số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và

đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.

Tác giả

Nguyễn Thùy Linh

i

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...................................................................... iv

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU............................................................. v

LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................... 1

1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.............................................. 2

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................. 4

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu................................................................ 5

5. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 5

6. Những đóng góp mới của luận văn.......................................................... 6

7. Kết cấu của luận văn................................................................................ 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG

VIỆC TRONG DOANH NGHIỆP .............................................................. 8

1.1. Một số khái niệm cơ bản ....................................................................... 8

1.1.1. Công việc và thực hiện công việc ......................................................... 8

1.1.2. Đánh giá............................................................................................... 9

1.1.3. Đánh giá thực hiện công việc................................................................ 9

1.2. Nội dung đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp ............. 10

1.2.1. Xây dựng và ban hành các văn bản quy định về đánh giá thực hiện công

việc. ............................................................................................................. 10

1.2.2. Tổ chức thực hiện đánh giá thực hiện công việc. ................................ 16

1.2.3. Kiểm soát các hoạt động đánh giá và điều chỉnh các quy định về đánh

giá thực hiện công việc................................................................................. 20

1.3. Các yêu cầu đối với đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp

..................................................................................................................... 21

1.4. Các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến đánh giá thực hiện công việc

trong doanh nghiệp. ................................................................................... 23

1.4.1. Phân tích công việc............................................................................. 23

ii

1.4.2. Quan điểm của lãnh đạo về đánh giá thực hiện công việc................... 24

1.4.3. Đặc thù công việc của người lao động trong doanh nghiệp................. 25

1.4.4. Sử dụng kết quả đánh giá thực hiện công việc .................................... 26

1.5. Kinh nghiệm đánh giá thực hiện công việc của một số doanh nghiệp

và bài học kinh nghiệm cho Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công

ty vận tải Hà Nội......................................................................................... 30

1.5.1. Kinh nghiệm của Xí nghiệp Xe buýt Hà Nội ...................................... 30

1.5.2. Kinh nghiệm của Xí nghiệp Xe buýt Cầu Bươu.................................. 32

1.5.3. Bài học kinh nghiệm cho Trung tâm Tân Đạt ..................................... 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG VIỆC

TẠI TRUNG TÂM TÂN ĐẠT – CHI NHÁNH TỔNG CÔNG TY VẬN

TẢI HÀ NỘI............................................................................................... 34

2.1. Tổng quan về Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải

Hà Nội ......................................................................................................... 34

2.1.1. Thông tin chung về đơn vị.................................................................. 34

2.1.2. Tóm lược quá trình hình thành và phát triển ....................................... 34

2.1.3. Sơ đồ tổ chức...................................................................................... 36

2.1.4. Thực trạng nguồn nhân lực của Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng

công ty vận tải Hà Nội.................................................................................. 39

2.2. Phân tích thực trạng đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân

Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.......................................... 42

2.2.1. Xây dựng và ban hành các văn bản quy định về đánh giá thực hiện công

việc tại Trung tâm Tân Đạt........................................................................... 42

2.2.2. Tổ chức thực hiện đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt.. 56

2.2.3. Kiểm soát các hoạt động đánh giá và điều chỉnh các quy định về đánh

giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt............................................. 64

2.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến đánh giá thực hiện công việc

tại Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.......... 65

iii

2.3.1. Phân tích công việc tại Trung tâm Tân Đạt......................................... 65

2.3.2. Quan điểm của lãnh đạo Trung tâm về đánh giá thực hiện công việc........ 67

2.3.3. Đặc thù công việc của người lao động trong Trung tâm...................... 68

2.3.4. Sử dụng kết quả đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm.............. 69

2.4. Đánh giá chung về đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân

Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.......................................... 78

2.4.1. Đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu đối với đánh giá thực hiện công

việc tại Trung tâm ........................................................................................ 78

2.4.2.Ưu điểm .............................................................................................. 79

2.4.3. Hạn chế và nguyên nhân..................................................................... 81

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN . 85

CÔNG VIỆC TẠI TRUNG TÂM TÂN ĐẠT – CHI NHÁNH TỔNG

CÔNG TY VẬN TẢI HÀ NỘI ................................................................. 85

3.1. Định hướng phát triển của Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng

công ty vận tải Hà Nội trong thời gian tới................................................. 85

3.1.1. Định hướng phát triển của Trung tâm................................................. 85

3.1.2. Quan điểm đổi mới trong đánh giá thực hiện công việc...................... 86

3.1.3. Cơ hội và thách thức mới đối với đánh giá thực hiện công việc.......... 87

3.2. Giải pháp nhằm hoàn thiện đánh giá thực hiện công việc tại Trung

tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội........................... 88

3.2.1. Mục tiêu của đánh giá thực hiện công việc ......................................... 88

3.2.2. Giải pháp hoàn thiện đánh giá thực hiện công việc............................. 89

3.2.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp..................................................... 100

KẾT LUẬN............................................................................................... 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................. 103

PHỤ LỤC

iv

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TỪ VIẾT TẮT

NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ

CBCNV

Cán bộ công nhân viên

Công nhân lái xe

CNLX

ĐGTHCV

KTGS

NVPV

QTNL

TCT

Đánh giá thực hiện công việc

Kiểm tra giám sát

Nhân viên phục vụ

Quản trị nhân lực

Tổng công ty

THCV

Thực hiện công việc

v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

TRANG

Sơ đồ 2.1. Sơ đồ tổ chức Trung tâm Tân Đạt................................................ 36

Bảng 2.1. Cơ cấu nguồn nhân lực của Trung tâm từ năm 2016 đến 2018 .... 39

Bảng 2.2. Đánh giá của CBCNV về mục tiêu của ĐGTHCV ....................... 43

Bảng 2.3. Cơ cấu điểm gốc của tiêu chí đánh giá đối với khối lao động quản

lý, gián tiếp, phụ trợ ..................................................................................... 46

Bảng 2.4. Điểm trừ tiêu chí “Ngày công làm việc”....................................... 46

Bảng 2.5. Quy định xếp loại của lao động quản lý, gián tiếp, phụ trợ........... 48

Bảng 2.6. Cơ cấu điểm gốc của tiêu chí đánh giá đối với khối lao động trực

tiếp ............................................................................................................... 52

Bảng 2.7. Quy định xếp loại của lao động trực tiếp...................................... 52

Bảng 2.8. Đánh giá của CBCNV về các tiêu chí ĐGTHCV.......................... 53

Bảng 2.9. Đánh giá của CBCNV về chu kỳ đánh giá.................................... 56

Bảng 2.10. Đánh giá của CBCNV về lựa chọn người đánh giá..................... 57

Bảng 2.11. Đánh giá của CBCNV về sự cần thiết của phỏng vấn đánh giá... 63

Bảng 2.12. Đánh giá của CBCNV về hiệu quả của việc sử dụng kết quả

ĐGTHCV..................................................................................................... 69

1

LỜI MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Đánh giá thực hiện công việc được coi là một trong những hoạt động

quản lý nguồn nhân lực quan trọng và được thực hiện trong tất cả các tổ chức,

không chỉ phục vụ nhiều mục tiêu quản trị nhân lực mà còn trực tiếp cải thiện

hiệu quả thực hiện công việc của người lao động. Nếu đánh giá được thực

hiện một cách hệ thống, rõ ràng, chính xác sẽ là cơ sở quan trọng để nhà quản

lý ra các quyết định đúng đắn về nhân lực, tạo động lực lao động cho cá nhân

và tập thể, hướng tới việc đạt được các mục tiêu của tổ chức.

Quá trình hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ ở nước ta hiện nay đặt ra

những thách thức mới đòi hỏi các doanh nghiệp có những nghiên cứu để cải

thiện các công cụ quản lý của mình theo hướng hội nhập, trong đó công cụ

ĐGTHCV cũng cần thay đổi theo chiều hướng hội nhập chung. Chính sự thay

đổi này sẽ giúp cho các doanh nghiệp có vị thế cao hơn trên thị trường quốc tế.

Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội là đơn vị

hoạt động trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, vận tải

liên tỉnh. Trong những năm qua, nhân tố con người đã được hết sức chú ý

trong quá trình quản lý và trong mọi hoạt động của Trung tâm trong đó hoạt

động đánh giá thực hiện công việc đã được nghiên cứu và áp dụng trong

doanh nghiệp, giúp Trung tâm duy trì và phát triển đội ngũ lao động đồng thời

là cơ sở để lãnh đạo Trung tâm điều chỉnh chính sách quản trị nhân lực. Tuy

nhiên, do những yếu tố chủ quan và khách quan như: Năng lực của người

đánh giá; nhận thức, trình độ của người lao động; việc ứng dụng kết quả đánh

giá vào công tác quản trị nhân lực tại Trung tâm chưa cao dẫn đến hoạt động

đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt vẫn chưa thực sự phát

huy được vai trò và lợi ích của nó đối với người lao động và doanh nghiệp,

chưa tạo được động lực để cán bộ, công nhân viên làm việc tốt hơn.

2

Vì vậy, việc nghiên cứu, đánh giá đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện

ĐGTHCV tại Trung tâm Tân Đạt là rất cần thiết. Xuất phát từ thực tế này, tác

giả đã chọn đề tài: “Đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt –

Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sỹ.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.

2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong nước.

Ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau về ĐGTHCV.

Có thể chia các nghiên cứu này thành hai nhóm chính, gồm nhóm các nghiên

cứu về lý luận ĐGTHCV và nhóm nghiên cứu ứng dụng về ĐGTHCV.

Với các nghiên cứu về lý luận ĐGTHCV, chủ yếu nghiên cứu về các

mô hình, các phương pháp ĐGTHCV như phương pháp thang đo đánh giá đồ

họa, phương pháp so sánh, xếp hạng,...

Có nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả khác nhau về vấn đề

này, trong đó tiêu biểu là một số nghiên cứu sau:

+ Sách Quản trị nhân sự trong các doanh nghiệp, Nguyễn Hữu Thân

(2008), NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội.

Tác giả đã phân tích mục đích, sự cần thiết của ĐGTHCV đó là: cải

thiện hiệu quả làm việc và phản hồi thông tin, lập các kế hoạch về nhân lực,

phát triển tài nguyên nhân sự, các chế độ về lương bổng, đãi ngộ,…qua đó

khuyến khích, tạo động lực cho người lao động, tăng cường mối quan hệ lao

động trong doanh nghiệp. Trong nghiên cứu tác giả cũng đã chi tiết hóa

phương pháp thang đo đánh giá đồ họa để ĐGTHCV của người lao động.

+ Nhận diện hoạt động đánh giá thực hiện công việc trong công tác

quản trị nhân lực của tổ chức, Trịnh Việt Tiến (2018), Tạp chí Công Thương.

Bài viết đưa ra những vấn đề còn tồn đọng trong quản lý nhân lực và

ĐGTHCV, để từ đó đưa ra các giải pháp nhằm giúp các nhà quản lý hoàn

thiện hoạt động ĐGTHCV trong công tác quản lý nhân lực của mình.

3

Với các nghiên cứu ứng dụng, các tác giả của các công trình nghiên

cứu loại này tập trung chủ yếu vào việc nghiên cứu, đánh giá các phương

pháp ĐGTHCV hiện đang áp dụng tại cơ quan, doanh nghiệp, từ đó chỉ ra các

tồn tại, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện ĐGTHCV trong

doanh nghiệp, tiêu biểu như:

+ Đề tài: “Đánh giá thành tích nhân viên tại Ngân hàng thương mại cổ

phần Á Châu”, luận án Tiến sỹ của tác giả Hoàng Minh Quang (2012).

Trong nghiên cứu này, tác giả đã chỉ ra được những tồn tại trong

phương pháp đánh giá, lựa chọn đối tượng đánh giá, các phương pháp đánh

giá chưa tạo được mối liên kết vì vậy gây trở ngại trong việc đánh giá chính

xác hiệu quả làm việc của người lao động.

+ Đề tài: “Hoàn thiện đánh giá cán bộ quản lý của các doanh nghiệp

thương mại trên địa bàn Hà Nội” của tác giả Lê Quân (2008) đã phân tích

đánh giá thực trạng năng lực cán bộ quản lý của các doanh nghiệp thương mại

trên địa bàn Hà Nội, các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực của cán bộ quản lý.

Trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện đánh giá cán bộ quản lý của

các doanh nghiệp thương mại trên địa bàn Hà Nội.

2.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu ngoài nước.

Theo xu hướng nghiên cứu ngoài nước, có nhiều công trình nghiên cứu

về đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp:

+ Cuốn “Job Evaluation – Traditional Approaches and Emerging

Technology”, Fred L. Eargle (2013) đã đề cập đến phương pháp tiếp cận

truyền thống và cách tiếp cận mới trong đánh giá thực hiện công việc. Tác giả

đã hệ thống các tiêu chí đánh giá, cách trả lương dựa theo năng lực và phân

tích hệ thống đánh giá thực hiện công việc theo phương pháp truyển thống, từ

đó đưa ra những quan điểm mới về đánh giá thực hiện công việc theo phương

pháp hiện đại.

4

+ Cuốn “Job evaluation”, Bryan Livy (2018) đã minh họa kỹ lưỡng về

các nguyên tắc ĐGTHCV, yêu cầu đối với ĐGTHCV, đưa ra các phương

pháp đánh giá và mức độ phù hợp thực tế của các phương pháp đối với doanh

nghiệp. Cuốn sách này được nhiều chuyên gia nhân sự thực hành trong công

việc và được các sinh viên nghiên cứu về quản lý nguồn nhân lực quan tâm.

+ Cuốn “The Job Evaluation Handbook”, Michael Armstrong &

Angela Baron (2002) tập trung phân tích nội dung sử dụng kết quả ĐGTHCV

trong việc trả thù lao lao động và bố trí, sử dụng nhân viên. Theo tác giả, mỗi

người sẽ quyết định mức thù lao mà họ được trả tương xứng với sức lao động

mà người lao động đã bỏ ra để hoàn thành công việc. ĐGTHCV là công cụ để

đo lường mức độ đóng góp của người lao động cho tổ chức và là căn cứ quan

trọng trong việc xác định tiền lương, tiền công cũng như bố trí, sử dụng nhân

viên làm những công việc phù hợp với kiến thức, kỹ năng của mình.

Nhìn chung, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu liên quan đến đề

tài ĐGTHCV tại các tổ chức, doanh nghiệp và đưa ra những nhận xét hữu ích

cùng những giải pháp giúp hoàn thiện ĐGTHCV. Tuy nhiên, cho đến nay

chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu vấn đề ĐGTHCV tại Trung

tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục đích nghiên cứu

Vận dụng lý luận vào đánh giá thực trạng hoạt động ĐGTHCV tại

Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty Vận tải Hà Nội, rút ra những

hạn chế, nguyên nhân và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện ĐGTHCV tại

Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty Vận tải Hà Nội.

3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống hóa và làm rõ một số lý luận cơ bản về đánh giá thực hiện

công việc trong doanh nghiệp.

5

- Phân tích, làm rõ thực trạng ĐGTHCV tại Trung tâm Tân Đạt – Chi

nhánh Tổng công ty Vận tải Hà Nội, từ đó đưa ra những tồn tại, nguyên nhân.

- Đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện ĐGTHCV tại Trung tâm Tân Đạt

– Chi nhánh Tổng công ty Vận tải Hà Nội trong thời gian tới.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu

Đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp.

4.2. Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian: Nghiên cứu tại Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng

công ty Vận tải Hà Nội.

- Về thời gian: Các số liệu thứ cấp được sử dụng trong luận văn là số

liệu giai đoạn 2016-2018 và giải pháp đến năm 2025.

- Về nội dung: Tác giả tập trung nghiên cứu các nội dung của

ĐGTHCV và các nhân tố chủ yếu tác động đến ĐGTHCV về lý luận cũng

như thực tiễn tại Trung tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty Vận tải Hà

Nội.

5. Phương pháp nghiên cứu

5.1. Phương pháp thống kê phân tích

Tác giả thu thập các số liệu thứ cấp giai đoạn 2016-2018 tại Trung tâm,

đồng thời tiến hành điều tra xã hội học để thu thập số liệu sơ cấp. Dựa trên số

liệu đó tác giả tổng hợp, phân tích, so sánh để rút ra nhận định, kết luận cần

thiết phục vụ cho việc nghiên cứu của đề tài.

5.2. Phương pháp điều tra xã hội học

Với phương pháp này, tác giả thực hiện điều tra qua bảng hỏi và phỏng

vấn sâu.

- Với điều tra qua bảng hỏi, tác giả thiết kế phiếu điều tra về nội dung

đánh giá thực hiện công việc. Đối tượng điều tra gồm lao động trực tiếp của

6

Trung tâm là công nhân lái xe, nhân viên phục vụ và lao động gián tiếp là

nhân viên văn phòng làm việc tại các phòng chuyên môn thuộc Trung tâm. Số

lượng người điều tra là 100 người (sử dụng 100 phiếu). Việc phân bổ phiếu

điều tra như sau:

- Lao động trực tiếp: 60 phiếu

- Lao động gián tiếp: 40 phiếu

Tác giả sử dụng phần mềm excel để nhập phiếu và xử lý số liệu.

- Với phỏng vấn sâu, để phục vụ vấn đề nghiên cứu tác giả phỏng vấn

đại diện lãnh đạo công ty, trưởng phòng nhân sự và các chuyên gia khác.

6. Những đóng góp mới của luận văn

6.1. Về lý luận.

Luận văn hệ thống hóa một số cơ sở lý luận về đánh giá thực hiện công

việc trong doanh nghiệp, làm rõ hơn khái niệm, đưa ra các nhân tố ảnh hưởng,

hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá thực hiện công việc.

6.2. Về thực tiễn.

Luận văn nghiên cứu kinh nghiệm tại một số doanh nghiệp tương đồng

trong nước, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm áp dụng tại trung tâm Tân

Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.

Thông qua thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp, luận văn đánh giá tổng

thể về thực trạng ĐGTVCV tại trung tâm Tân Đạt, chỉ ra các tồn tại, nguyên

nhân trong ĐGTVCV, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện

ĐGTHCV tại Trung tâm Tân Đạt.

7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận

văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá thực hiện công việc trong doanh

nghiệp.

7

Chương 2: Thực trạng đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân

Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện đánh giá thực hiện công việc tại Trung

tâm Tân Đạt – Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội.

8

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC HIỆN CÔNG

VIỆC TRONG DOANH NGHIỆP

1.1. Một số khái niệm cơ bản

1.1.1. Công việc và thực hiện công việc

“Công việc là tổng hợp các nhiệm vụ, các trách nhiệm hay chức năng

mà một người hay một nhóm người lao động phải đảm nhận trong tổ chức.

Công việc chỉ rõ những chức năng nhiệm vụ của tổ chức mà một người hay

một nhóm người lao động phải thực hiện. Đồng thời, công việc là cơ sở để

phân chia các chức năng, quyền hạn và trách nhiệm cho từng người, từng

nhóm người trong cùng một tổ chức” [2, tr.144].

Việc tạo thành các công việc là kết quả của sự phân công lao động

trong nội bộ các tổ chức. Công việc có thể xem như là một đơn vị mang tính

tổ chức nhỏ nhất trong một tổ chức và nó có những chức năng quan trọng.

Công việc là cơ sở để tổ chức thực hiện các chức năng quản lý con

người, phân định vai trò của từng cá nhân trong tổ chức, cũng như phân phối

tiền lương, tạo sự thỏa mãn cho người lao động.

“Thực hiện công việc là quá trình người lao động sử dụng kiến thức, kỹ

năng và công sức của mình để hoàn thành một nhiệm vụ, công việc nào đó

đóng góp vào tổ chức” [2, tr.235].

Thực hiện công việc chính là phương tiện để người lao động có thể

đóng góp sức mình vào thực hiện các mục tiêu của tổ chức. Việc thực hiện

công việc phải dựa trên kết quả của quá trình phân tích công việc, đó là ba tài

liệu: Bản mô tả công việc, bản yêu cầu đối với người thực hiện công việc và

bản tiêu chuẩn thực hiện công việc. Những tài liệu này sẽ giúp cho người lao

động định hình được công việc họ cần phải làm và các yêu cầu thực hiện công

việc, nhờ đó người lao động sẽ hiểu rõ công việc của mình, nắm vững nhiệm

9

vụ, quyền hạn của bản thân trong công việc, thấy rõ vị trí của bản thân trong

tổ chức, hiểu được kỳ vọng của tổ chức đối với mình; Bản thân người lao

động cũng có được những tiêu chuẩn và mục đích rõ ràng để hướng đến, đóng

góp công sức vào thực hiện thành công các mục tiêu của tổ chức.

1.1.2. Đánh giá

“Theo quan niệm của triết học, đánh giá là xác định giá trị của sự vật,

hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người tương xứng với những mục

tiêu, nguyên tắc, kết quả mong đợi hay chuẩn mực nhất định, từ đó bộc lộ một

thái độ. Nó có tính động cơ, phương tiện và mục đích hành động” [9, tr.8].

Do vậy, đánh giá là quá trình so sánh, đối chiếu thực tế với những tiêu

chuẩn đã định sẵn để rút ra mức độ phù hợp của các bộ phận, các mối liên kết

bên trong sự vật với những chuẩn mực, quy định của nó.

1.1.3. Đánh giá thực hiện công việc

Theo Giáo trình Quản trị nhân lực Trường Đại học Lao động xã hội,

“Đánh giá thực hiện công việc thường được hiểu là sự đánh giá có hệ thống

và chính thức tình hình thực hiện công việc của người (nhóm người) lao động

trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thỏa thuận về

sự đánh giá đó với người lao động. Đây thực chất là việc so sánh tình hình

thực hiện công việc của chính người (nhóm người) lao động so với yêu cầu đề

ra của tổ chức” [2, tr.211].

Còn theo giáo trình Quản trị nhân lực trường Đại học Kinh tế quốc dân,

“Đánh giá thực hiện công việc thường được hiểu là sự đánh giá có hệ thống

và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ

so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó

với người lao động” [1, tr.134].

Có nhiều quan điểm khác nhau về ĐGTHCV. Qua nghiên cứu, tác giả

đồng ý với khái niệm ĐGTHCV được nêu trong giáo trình Quản trị nhân lực

10

Trường Đại học Lao động xã hội. Theo đó, “ĐGTHCV là sự đánh giá có hệ

thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người (nhóm người)

lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thỏa

thuận về sự đánh giá đó với người lao động. Đây thực chất là việc so sánh

tình hình thực hiện công việc của chính người (nhóm người) lao động so với

yêu cầu đề ra của tổ chức” [2, tr.211].

Đánh giá thực hiện công việc được thực hiện theo một quy trình đánh

giá khoa học, có mục tiêu rõ ràng, kế hoạch được xây dựng chi tiết, chặt chẽ

theo một trình tự đồng bộ và hoàn chỉnh; việc đánh giá được thực hiện trên cơ

sở đo lường kết quả công việc thực hiện như thế nào so với hàng loạt các tiêu

chí khác nhau. Đánh giá thực hiện công việc được tiến hành một cách công

khai và kết quả đánh giá sẽ được phản hồi lại cho người lao động.

Kết quả của đánh giá thực hiện công việc có vai trò quan trọng đối với

các hoạt động quản trị nhân lực trong tổ chức.Việc đánh giá thực hiện công

việc nằm trong các chuỗi hoạt động nhằm duy trì và phát triển nguồn nhân

lực. Để chuỗi hoạt động này đạt hiệu quả thì cần thiết phải xây dựng hệ thống

đánh giá thật chi tiết, khoa học và phù hợp với mô hình tổ chức, với mục tiêu

phát triển và đối tượng người lao động của tổ chức, có như vậy mới đảm bảo

cho việc sử dụng kết quả của đánh giá thực hiện công việc trong các hoạt

động quản trị nhân lực khác.

1.2. Nội dung đánh giá thực hiện công việc trong doanh nghiệp

1.2.1. Xây dựng và ban hành các văn bản quy định về đánh giá thực hiện

công việc.

1.2.1.1. Xác định mục tiêu đánh giá

Để đánh giá thực hiện công việc có hiệu quả cần xác định đúng mục

tiêu phù hợp với từng nhóm đối tượng khác nhau. Thông thường có hai nhóm

đối tượng đánh giá cơ bản là tập thể lao động (đơn vị, nhóm, tổ) và cá nhân

11

lao động. Do đặc thù công việc khác nhau, vì vậy mục tiêu của ĐGTHCV

hướng tới mỗi nhóm đối tượng này cũng không giống nhau, cụ thể như sau:

+ Mục tiêu của đánh giá thực hiện công việc đối với tập thể lao động:

Hoạt động đánh giá thực hiện công việc là quá trình nhìn nhận lại quá

trình thực hiện công việc của tập thể lao động, giúp cho tập thể lao động biết

được mức độ hoàn thành công việc của họ qua quá trình lao động. Trong tập

thể lao động, đánh giá thực hiện công việc nhằm các mục tiêu sau:

Mục tiêu kinh tế: kết quả của ĐGTHCV là cơ sở quan trọng để tổ chức

trả lương, trả thưởng cho người lao động căn cứ vào việc so sánh các chỉ tiêu

đã đề ra vào sự hoàn thành công việc của người lao động đạt ở mức nào.

Mục tiêu hành chính: Kết quả đánh giá thực hiện công việc là cơ sở để

nhà quản lý đánh giá được mức độ thành công của hệ thống các chính sách

quản trị nhân lực; và là cơ sở quan trọng để nhà quản lý ra các quyết định

đúng đắn về nhân lực hoặc điều chỉnh chính sách quản trị nhân lực.

Mục tiêu đào tạo và phát triển: Kết quả đánh giá thực hiện công việc

phản ánh kiến thức và kỹ năng của người lao động, dựa trên yêu cầu thực tế

và mục tiêu của tổ chức mà tổ chức có các chính sách điều chỉnh và hoàn

thiện nhân sự cho phù hợp.

+ Mục tiêu của đánh giá thực hiện công việc đối với cá nhân người lao

động:

Việc đánh giá tình hình thực hiện công việc của cá nhân người lao động

có thể quy vào hai mục tiêu cơ bản:

Một là, đánh giá tình hình THCV nhằm cải tiến sự THCV của người

lao động. Mục tiêu này sẽ đạt được thông qua các hoạt động:

Cung cấp thông tin cho người lao động biết mức độ thực hiện công việc

của họ so với các tiêu chuẩn đặt ra và so với các nhân viên khác, từ đó kích thích

sự phấn đấu của họ nhằm đạt được kết quả đánh giá cao hơn trong tương lai.

12

Giúp người lao động phát hiện sai sót, từ đó có biện pháp khắc phục và

nâng cao khả năng thực hiện công việc. Qua đó, nâng cao ý thức trách nhiệm

và tạo điều kiện cho người lao động tự khẳng định mình.

Hai là, đánh giá tình hình thực hiện công việc nhằm thực hiện mục tiêu

giúp cho những nhà quản lý có thể đưa ra các quyết định nhân sự đúng đắn.

Thông qua quá trình đánh giá, nhà quản lý có thể thu thập thông tin làm

cơ sở để hoạch định nhân lực. Các thông tin thu thập được trong quá trình

đánh giá cũng sẽ là cơ sở quan trọng cho việc đào tạo và phát triển nhân viên;

thuyên chuyển và đề bạt cán bộ; cải tiến cơ cấu tổ chức; trả lương và thưởng;

nâng lương và nâng ngạch; kỷ luật lao động. Quá trình này cũng giúp cho nhà

quản lý phát hiện những tài năng làm cơ sở để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng,

đào tạo phát triển các nhân viên có tài năng này trở thành những cán bộ chủ

chốt trong tương lai,…

1.2.1.2. Xây dựng tiêu chí đánh giá

Tiêu chí ĐGTHCV là các chỉ tiêu thể hiện các yêu cầu của việc hoàn

thành công việc cả về mặt số lượng và chất lượng. Đó là mốc chuẩn cho việc

đo lường thực tế thực hiện công việc của nhân viên, là mục tiêu công việc của

nhân viên.

Việc xác định tiêu chí đánh giá ĐGTHCV thể hiện nhiệm vụ của nhân

viên cũng như kỳ vọng của nhà quản lý đối với nhân viên. Việc đánh giá

thường dựa vào các thông tin về phạm vi công việc, bản mô tả công việc, các

mục tiêu của tổ chức, thành tích nhân viên ở hiện tại hay quá khứ, những

điểm mạnh và điểm yếu, mục tiêu và nguyện vọng công việc của nhân viên.

Tiêu chí đánh giá phải cụ thể và có thể so sánh được, kết quả so sánh

phải có tính ổn định và thống nhất cao; phải đo lường được, mục tiêu công

việc phải sát với nội dung công việc, mục tiêu tổ chức; phải phản ánh một

cách hợp lý các mức độ yêu cầu trong việc thực hiện công việc; phải hợp lý,

Luận văn Đánh giá thực hiện công việc tại Trung tâm Tân Đạt - Chi nhánh Tổng công ty vận tải Hà Nội