Luận văn Hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai nghiện ma túy tại thành phố Hòa Bình - tỉnh Hòa Bình
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các
số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và
đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Đỗ Thanh Huyền
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện Luận văn Thạc sỹ, tôi
đã nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện nhiệt tình và quý báu của nhiều cá
nhân và tập thể.
Trước hết với tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin cảm ơn các thầy,
cô giáo khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Lao động và Xã hội đã tận tình
giúp đỡ trong quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành Luận văn tốt
nghiệp
Đặc biệt, tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn và lòng biết ơn chân thành
đến PGS.TS Lê Thanh Hà – người trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành luận
văn này và những sự giúp đỡ, động viên to lớn cũng như sự chỉ dạy tận tình
của thầy.
Tôi xin được cảm ơn các thầy cô khoa sau đại học đã tạo điều kiện
thuận lợi nhất trong quá trình học tập và hoàn thiện nghiên cứu của mình.
Đồng thời, xin cảm ơn đến cơ quan, đoàn thể tại địa phương nghiên cứu
cũng như gia đình và bạn bè đã động viên, khích lệ, giúp đỡ trong quá trình
học tập, nghiên cứu.
Mặc dù đã rất cố gắng nghiên cứu hoàn thành luận văn nhưng cũng
không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong được góp ý của các thầy cô và
các chuyên gia.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
i
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT............................................................. iv
DANH MỤC BẢNG..................................................................................... v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH......................................................... vi
MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Tổng quan nghiên cứu.............................................................................. 4
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu......................................................... 11
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu ....................................... 12
5. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn...................................................... 13
6. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................... 14
7. Câu hỏi nghiên cứu................................................................................. 15
8. Giả thuyết nghiên cứu............................................................................ 15
9. Kết cấu của luận văn.............................................................................. 16
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ
XÃ HỘI CHO NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TÚY ............................ 17
1.1. Các khái niệm liên quan đến ma túy .................................................. 17
1.1.1. Ma túy................................................................................................ 17
1.1.2. Nghiện ma túy .................................................................................... 19
1.1.3. Người nghiện ma túy.......................................................................... 21
1.1.4. Cai nghiện ma túy............................................................................... 21
1.1.5. Người sau cai nghiện ma túy .............................................................. 22
1.2. Lý luận về hỗ trợ xã hội cho người sau cai nghiện ma túy................ 23
1.2.1. Một số khái niệm................................................................................ 23
1.2.2. Các hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai nghiện ma túy ............ 25
1.2.3. Một số lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu ...................................... 32
ii
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai
nghiện ma túy ............................................................................................. 36
1.3.1. Chính sách của Nhà nước đối với người sau cai nghiện ma túy .......... 36
1.3.2. Sự quan tâm của chính quyền Tp Hòa Bình, Tỉnh Hòa Bình đến hoạt
động hỗ trợ xã hội đối với người sau cai nghiện ma túy ............................... 37
1.3.3. Yếu tố cộng đồng, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp tại địa phương... 38
1.3.4. Yếu tố gia đình và bản thân người sau cai nghiện ma túy ................... 40
1.3.5. Vai trò của nhân viên công tác xã hội ................................................. 42
1.4. Cơ sở pháp lý ....................................................................................... 44
Tiểu kết chương 1....................................................................................... 45
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ XÃ HỘI CHO
NGƯỜI SAU CAI NGHIỆN MA TÚY TẠI THÀNH PHỐ HÒA BÌNH –
TỈNH HÒA BÌNH....................................................................................... 46
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu và hệ thống hỗ trợ cho người sau
cai nghiện ma túy ở Tỉnh Hòa Bình .......................................................... 46
2.1.1. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu ....................................................... 46
2.1.2. Tình hình của người sau cai nghiện ma túy tại Thành phố Hòa Bình .. 50
2.1.3. Hệ thống các cơ quan và tổ chức hỗ trợ người sau cai nghiện ma túy ở
Tỉnh Hòa Bình.............................................................................................. 53
2.2. Thực trạng hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai nghiện ma túy
tại thành phố Hòa Bình – tỉnh Hòa Bình .................................................. 55
2.2.1. Thực trạng tham gia các hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai
nghiện ma túy............................................................................................... 55
2.2.2. Hoạt động hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng......................................... 62
2.2.3. Hoạt động hỗ trợ phòng, chống tái nghiện .......................................... 65
2.2.4. Hoạt động hỗ trợ đào tạo nghề và học nghề ........................................ 68
2.2.5. Hoạt động hỗ trợ tìm kiếm việc làm và có việc làm............................ 71
2.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động hỗ trợ xã
hội cho người sau cai nghiện ma túy ......................................................... 78
2.3.1. Chính sách của Nhà nước đối với người sau cai nghiện ma túy .......... 78
iii
2.3.2. Sự quan tâm của chính quyền Tp Hòa Bình, Tỉnh Hòa Bình đến hoạt
động hỗ trợ cho người sau cai nghiện ma túy ............................................... 81
2.3.3. Yếu tố cộng đồng, các tổ chức xã hội, doanh nghiệp tại địa phương... 83
2.3.4. Yếu tố bản thân người sau cai nghiện ma túy và gia đình ................... 84
2.3.5. Vai trò của nhân viên công tác xã hội ................................................. 87
2.4. Đánh giá việc thực hiện các hoạt động hỗ trợ cho người sau cai
nghiện ma túy tại TP Hòa Bình – Tỉnh Hòa Bình .................................... 93
2.4.1. Ưu điểm.............................................................................................. 93
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân..................................................................... 94
Tiểu kết chương 2....................................................................................... 97
CHƯƠNG 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ
NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG HỖ TRỢ XÃ HỘI CHO NGƯỜI
SAU CAI NGHIỆN MA TÚY Ở TẠI THÀNH PHỐ HÒA BÌNH – TỈNH
HÒA BÌNH.................................................................................................. 98
3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau
cai nghiện ma túy ....................................................................................... 99
3.2. Khuyến nghị nâng cao hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai
nghiện ma túy ........................................................................................... 112
KẾT LUẬN............................................................................................... 117
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
iv
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CCPCNTNXH
CLB
Chi cục phòng chống tệ nạn xã hội
Câu lạc bộ
CTXH
Công tác xã hội
Dự án Phòng, chống HIV/AIDS khu vực Châu Á tại Việt
Dự án HAARP
Nam
HTVL
Hỗ trợ việc làm
LĐTB & XH
NNMT SCN
NSCNMT
NSDMT
PVS
Lao động Thương binh và Xã hội
Người nghiện ma túy sau cai nghiện
Người sau cai nghiện ma túy
Người sử dụng ma túy
Phỏng vấn sâu
THCS
Trung học cơ sở
THNCĐ
THPT
Tái hòa nhập cộng đồng
Trung học phổ thông
Thành phố
TP
v
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Đặc điểm khách thể nghiên cứu.................................................... 51
Bảng 2.2: Những khó khăn mà người sau cai nghiện ma túy gặp phải.......... 56
Bảng 2.3:Các nhu cầu của người sau cai nghiện ma túy ............................... 58
Bảng 2.4: Sự tham gia của người nghiện sau cai với các hoạt động hỗ trợ.... 60
Bảng 2.5: Mức độ hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng
..................................................................................................................... 62
Bảng 2.6: Số lần đã từng cai nghiện của người sau cai nghiện ma túy.......... 65
Bảng 2.7: Mức độ hiệu quả của hoạt động hỗ trợ phòng, chống tái nghiện... 66
Bảng 2.8: Trình độ nghề mà người sau cai nghiện ma túy đã được đào tạo .. 68
Bảng 2.9: Mức độ hiệu quả của hoạt động hỗ trợ học nghề và đào tạo nghề. 70
Bảng 2.10: Công việc hiện tại của người sau cai nghiện ma túy (%) ............ 72
Bảng 2.11: Các nguồn hỗ trợ giúp người sau cai nghiện ma tuý có việc làm 74
Bảng 2.12: Mức độ hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ tìm kiếm việc làm và
có việc làm................................................................................................... 76
vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH ẢNH
Biểu 2.1: Mức độ ảnh hưởng của Chính sách của Nhà nước với người sau cai
nghiện ma túy............................................................................................... 78
Biểu 2.2: Sự quan tâm của chính quyền Tp Hòa Bình, Tỉnh Hòa Bình ......... 81
Biểu 2.3: Mức độ ảnh hưởng của yếu tố cộng đồng, các tổ chức xã hội, doanh
nghiệp tại địa phương................................................................................... 83
Hình 1.1: Thuyết nhu cầu của Maslow……………………………………....33
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo Liên Hiệp Quốc, ma túy là các chất hóa học có nguồn gốc tự
nhiên và nhân tạo khi xâm nhập cơ thể con người sẽ có tác dụng làm thay đổi
tâm trạng, ý thức và trí tuệ, làm cho con người bị lệ thuộc vào chúng gây nên
những tổn thương cho từng cá nhân và cộng đồng. Sự lệ thuộc của con người,
cụ thể đối với các chất ma túy tác động lên hệ thần kinh trung ương tạo nên
những phản xạ có điều kiện không thể quên hoặc từ bỏ được dẫn đến nghiện
ma tuý. Người thường xuyên lệ thuộc vào thuốc gây nghiện (được gọi chung
là ma túy như: heroin, cocain, moocfine, thuốc phiện, cần sa…) có sự thèm
muốn mãnh liệt khó cưỡng lại được gọi là người nghiện ma túy.
Theo Báo cáo tình hình ma túy thế giới năm 2015 của UNODC, tình
hình sử dụng ma túy trên toàn thế giới vẫn tiếp diễn, không có nhiều xáo trộn.
Toàn thế giới có khoảng 246 triệu người, tương đương khoảng hơn 5 dân số
toàn thế giới trong độ tuổi từ 15 đến 64 đã từng sử dụng ma túy trái phép
trong năm 2013. Hiện nay, chỉ 1/6 số người sử dụng ma túy trên thế giới được
điều trị. Phụ nữ phải đối mặt với nhiều rào cản trong việc điều trị. 1/3 số
người sử dụng ma túy trên thế giới là phụ nữ, nhưng chỉ 1/5 trong số đó được
điều trị. [15]
Tại Việt Nam, tính đến tháng 9 năm 2014, cả nước có gần 185.000
người nghiện ma tuý có hồ sơ quản lý. Song song với những biện pháp quyết
liệt chống tội phạm buôn bán ma tuý, Nhà nước ta cũng đồng thời quan tâm
đến việc tổ chức cai nghiện, giúp cho những người nghiện ma tuý có thể cắt
cơn, phục hồi sức khoẻ, hành vi và nhân cách để có thể tái hoà nhập cộng
2
đồng. Công tác cai nghiện phục hồi tuy đạt được một số kết quả bước đầu,
nhưng tính hiệu quả và sự bền vững còn hạn chế, tỷ lệ tái nghiện còn khá cao.
Người sau cai nghiện ma túy trên con đường phục thiện vẫn mang
trong mình những mặc cảm tội lỗi và không tránh khỏi sự cám dỗ của ma túy.
Đặc biệt, người sử dụng ma túy bị phụ thuộc, trói buộc bởi tình trạng tâm lý,
khát khao, thèm muốn, đam mê sử dụng ma túy, mắc phải nhiều thứ bệnh.
Những người này hay mặc cảm, tự ti, dễ bị tổn thương, thiếu bản lĩnh, suy
nghĩ lưng chừng, nhanh chán nản, dễ từ bỏ khi gặp khó khăn, kỷ luật lao động
chưa cao, nhiều người chưa có thói quen lao động và yêu thích lao động.
Việc dạy nghề, tổ chức lao động sản xuất, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho
người nghiện ma túy sau cai là một trong các nội dung quan trọng của quy
trình cai nghiện, là yêu cầu thiết yếu, tạo điều kiện cho đối tượng phục hồi tái
hòa nhập cộng đồng, phòng chống tái nghiện. Qua khảo sát, đánh giá về “Các
giải pháp tạo việc làm tái cộng đồng cho người nghiện ma túy, người mại
dâm sau khi được chữa trị phục hồi” của Cục Phòng chống tệ nạn xã hội - Bộ
Lao động - Thương binh và Xã hội cho thấy những đối tượng có việc làm ổn
định thì tỷ lệ tái nghiện là 25%, đối tượng có việc làm không ổn định tỷ lệ tái
nghiện là 28,5% và không có việc làm là 38,9%.
Trên thực tế, việc thực hiện các hoạt động hỗ trợ cho người nghiện ma
tuý sau khi được chữa trị, phục hồi còn nhiều hạn chế. Hàng năm, số đối
tượng được tạo việc làm ở cộng đồng chỉ chiếm khoảng 10% số đối tượng
được chữa trị, phục hồi. Ngoài những khó khăn khách quan của nền kinh tế
thị trường, nguyên nhân của tình trạng này còn do nhận thức, trách nhiệm của
chính quyền, đoàn thể ở các cấp chưa cao, đặc biệt là chính quyền cấp xã,
cộng đồng, khu phố, thôn xóm ít quan tâm. Bản thân đối tượng và gia đình họ
còn có tư tưởng ỷ lại xã hội hoặc cảm thấy thiếu tự tin, bản thân đã trở nên vô
3
dụng với xã hội, không nỗ lực tìm kiếm việc làm. Mặt khác, Nhà nước ta cũng
chưa có cơ chế chính sách phù hợp để khuyến khích, huy động nhiều thành
phần kinh tế - xã hội tham gia hỗ trợ giải quyết việc làm cho đối tượng, hỗ trợ
công tác xã hội như hỗ trợ chống tái nghiện, hỗ trợ tâm lý cho họ v.v... Ngoài
ra, những nghề mà đối tượng học trong trung tâm nhiều khi chưa thực sự phù
hợp với nền mỗi sự thay đổi của nền kinh tế thị trường. Do vậy, hỗ trợ chống
tái nghiện, hỗ trợ tâm lý để người sau cai nghiện hòa nhập cộng đồng, dạy
nghề, tổ chức lao động sản xuất, tạo việc làm có thu nhập ổn định không
những là một nội dung quan trọng của quy trình cai nghiện mà còn là yêu cầu
thiết yếu, tạo điều kiện cho đối tượng tái hoà nhập cộng đồng, qua đó giúp
người sau cai nghiện không tái nghiện và thực sự có ích cho xã hội và có một
cuộc sống tốt.
Tại Thành phố Hoà Bình – Tỉnh Hoà Bình, chính quyền địa phương
luôn tạo điều kiện cho những người đã từng lầm lỡ bằng việc hỗ trợ cho họ
khi cai nghiện và hỗ trợ tái hoà nhập cộng đồng, tạo việc làm, dạy nghề cho
họ sau khi đã cai nghiện thành công; hỗ trợ chống tái nghiện và một số hoạt
động hỗ trợ khác cho họ. Trên thực tế, vấn đề về hỗ trợ vay vốn, tạo việc làm
cho người sau cai nghiện ma tuý là mối quan tâm của xã hội, ngoài ý nghĩa là
góp phần tăng thêm thu nhập, phát triển kinh tế, mà còn đảm bảo an sinh xã
hội, giữ gìn an ninh trật tự. Các hoạt động hỗ trợ về việc làm, học nghề hiện
nay chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của người sau cai nghiện ma tuý.
Việc giao tiếp với mọi người xung quanh sau khi đi cai nghiện về còn hạn
chế, nhiều người xung còn kì thị, dẫn đến thân chủ không hòa nhập được cộng
đồng. Các hoạt động hỗ trợ khác như hỗ trợ chống tái nghiện,... vẫn chưa
được quan tâm đầy đủ.
4
Từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài: “Hoạt động hỗ trợ xã hội
cho người sau cai nghiện ma túy tại thành phố Hòa Bình – tỉnh Hòa Bình”
là cần thiết, khách quan, xuất phát từ nhu cầu thực tế hiện nay.
2. Tổng quan nghiên cứu
2.1. Trên thế giới
Con người đã phát hiện và sử dụng các chất ma túy tự nhiên cách đây
6000 năm. Việc trồng và sử dụng các cây có chứa hoạt chất ma túy tự nhiên
đã trở thành thói quen và tập tục của nhiều dân tộc ở nhiều vùng đất khác
nhau. Từ khi phát hiện ra tác dụng kích thích của các loại ma túy tự nhiên
cũng như tổng hợp, số lượng người nghiện ma túy ngày càng tăng. Nó cho
thấy việc dùng ma túy gắn bó chặt chẽ tới cảm giác của con người, tới cuộc
sống tâm lý của họ. Đứng về phương diện xã hội, ma túy đã gây ra những tác
hại vô cùng to lớn. Chính vì thế cuộc chiến chống tệ nạn ma túy đã có từ lâu
đời và nhiều thế kỷ.
Tại diễn đàn Liên Hợp Quốc, nguyên tổng thư ký B.Ghali đã đánh giá:
“Tình trạng nghiện hút đã trở thành hiểm họa lớn của toàn nhân loại. Không
một quốc gia nào, dân tộc nào có thể thoát khỏi vòng xoáy khủng khiếp của
nó, ma túy làm gia tăng bạo lực, tham nhũng làm cạn kiệt nguồn nhân lực, tài
lực, hủy diệt những nguồn tiềm năng quý báu khác mà lẽ ra phải được huy
động để phát triển kinh tế - xã hội, mang lại ấm no hạnh phúc cho toàn
dân”.[10]
Qua tìm hiểu ở các tài liệu nước ngoài, những nghiên cứu nhằm hỗ trợ
về tái hòa nhập cộng đồng, việc làm, phòng, chống tái nghiện cho NSCNMT
còn hạn chế. Vì vậy những nghiên cứu sau đây sẽ là bước đệm trong hỗ trợ xã
hội cho người sau cai nghiện ma túy.
5
Với phương châm phòng chống tệ nạn ma túy từ xa, ở một số nước đã
có nhiều công trình nghiên cứu về tâm lý tiến hành ở tuổi vị thành niên, trong
đố tập trung vào hành vi và thái độ của chúng đối với các chất gây nghiện như
cafe, thuốc lá và các loại rượu. Viện nghiên cứu y học Mỹ 1994 đã nghiên
cứu những yếu tố bảo vệ trẻ thành niên để chúng không sử dung Alcohol.
Những yếu tố đó bao gồm khả năng kiểm soát bản thân, trong đó các nghiên
cứu về lòng tự trọng của Rulter (1990); Demo (1995) cho thấy lòng tự trọng
liên quan đến sử dung chất gây nghiện và ngược lại những trẻ có lòng tự trọng
thấp thường xuyên sử dụng chất gây nghiện.
Nghiên cứu của Brook (1990), Hawkin (1992) ở Mỹ chỉ ra các yếu tố
quan hệ với bạn bè trong xã hội cũng có ảnh hưởng rất lớn với việc sử dụng
ma túy và Alcohol ở trẻ. Nghiên cứu của Dón (1985), Kocach và Glichman
(1986); Shilter (1991)… cho thấy việc sử dụng chất gây nghiện và gây nghiện
của trẻ vị thành niên găn với các tri giác của việc sử dụng ma túy ở bạn bè
[16].
Một nghiên cứu khác của Richardson, Myer, Bing (1997) chỉ ra rằng sự
rối loạn tâm trạng, cảm giác lo âu, dự báo khả năng nghiện ma túy nặng. [22]
Silvis và Perry (1987) áp dụng cơ chế phản xạ tạo tác của B.F. Skinner
giải thích rằng nghiện ma túy được củng cố âm tính bằng cách tránh các tình
cảm âm tính và củng cố dương tính bằng cảm giác dễ chịu mà nó tìm được.
O.Brier và các cộng sự (1990) giải thích hiện tượng nghiện ma túy theo cơ
chế phản xạ có điều kiện của Pavlow. Theo thuyết này thì các kích thích
thường liên kết với việc dung ma túy (sự tổn thương, sự ức chế…) có thể trở
thành có điều kiện, và khi tiếp xúc với những kích thích này thì sẽ gây cảm
giác thiếu thuốc. Và quá trình trị liệu cũng chú ý vào điểm này. Sự học tập xã
hội bằng cách tiếp xúc thường xuyên với các giá trị tích cực, sự nghỉ ngơi và
6
trải nghiệm các cảm xúc dương tính sẽ củng cố các phản xạ có điều kiện mới
cho người nghiện.
Madanes, C (1981) đã xác nhận rằng trong gia đình người nghiện ma
túy thì sự đảo lộn trật tự thứ bậc là một đặc trưng. Một số tác giả cũng phát
hiện ra trong gia đình người nghiện ma túy nổi bật lên các hành vi vi phạm
công khai hoặc tiềm ẩn và những lời phê phán về nguyên tắc và điều cấm
trong xã hội. [20]
Ma túy và các tệ nạn liên quan đến ma túy không còn bó hẹp ở một
phạm vi, một lãnh thổ mà nó đã trở thành một vấn đề bức xúc mang tính toàn
cầu. Bởi hậu quả mà ma túy mang lại rất nghiêm trọng và ảnh hưởng đến mọi
mặt từ kinh tế, chính trị, văn hóa.
2.2. Tại Việt Nam
Việt Nam là một trong những nước rất tích cực trong chiến lược phòng
chống tệ nạn ma túy. Trong đó nổi bật là một số nghiên cứu đã đưa ra những
giải pháp nhằm hỗ trợ người sau cai nghiện có việc làm và thu nhập sau cai
nghiện.
Nhìn một cách tổng thể thì việc nghiên cứu chuyên biệt về ma túy ở
Việt Nam chưa nhiều bằng các nước trên thế giới. Trong thời gian qua, ở Việt
Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới vấn đề này, dưới nhiều
góc độ khác nhau, có thể nêu một số đề tài sau:
*Nhóm nghiên cứu từ nhu cầu, hoàn cảnh sống và tâm lý của người sau
cai nghiện ma túy
Hai tác giả Phan Xuân Biên và Hồ Bá Thâm đồng chủ biên “Tâm lý
học giáo dục nhân cách người nghiện ma túy từ thực tế thành phố Hồ Chí
Minh”, xuất bản năm 2004 là một công trình nghiên cứu công phu của nhiều
7
tác giả về nguyên nhân, đặc điểm tâm lý, công tác giáo dục nhân cách, đạo
đức xã hội dành cho những người liên quan đến nghiện ma túy. Các tác giả
cho rằng, người nghiện là người rối loạn về tâm lý, không làm chủ được hành
vi của mình, từ không làm chủ được bản thân, họ hành động chủ yếu theo
ham muốn bản năng, dẫn tới lệch chuẩn xã hội, khủng hoảng nhân cách, tha
hía 0 rối loạn nhân cách và việc cai nghiện, phục hồi nhân cách, sửa đổi và
phát triển nhân cách người cai nghiện thành công hay không phụ thuộc vào
thái độ, tình thương, trách nhiệm của cộng đồng, gia đình, xã hội và ban thân
người nghiện. Do vậy, công tác điều chỉnh tâm lý, giáo dục, phục hồi nhân
cách cho người cai nghiện và những giải pháp giúp người sau cai nghiện ma
túy trở về với gia đình, cộng đồng được thực hiện bằng biện pháp tâm lý. [1]
Nhóm tác giả Nguyễn Thanh Hiệp và cộng sự với đề tài “Khảo sát các
yếu tố ảnh hưởng dẫn đến nghiện ma túy lần đầu ở người sau cai nghiện ma
túy (tại Trung tâm giáo dục dạy nghề và giải quyết việc làm Bình Đức và Đức
Hạnh)” đã phân tích đặc điểm, hoàn cảnh xã hội của người nghiện ma tuý lần
đầu. Theo kết quả nghiên cứu, các yếu tố ảnh hưởng đến lý do nghiện ma túy
lần đầu bao gồm có yếu tố bản thân, gia đình và bạn bè. Trong đó, tác động
của bạn bè có ảnh hưởng quan trọng đến hành vi sử dụng ma túy của người
nghiện. Nếu có thêm các yếu tố nguy cơ về gia đình và bản thân, người
nghiện càng dễ dàng chịu sự tác động của bạn bè hơn và thúc đẩy họ sử dụng
ma túy sớm hơn. [5]
Năm 2005, tác giả Phan Thị Mai Hương với nghiên cứu “Thanh niên
nghiện ma túy nhân cách và hoàn cảnh xã hội” đã đưa ra cách tiếp cận mới
về thanh niên nghiện ma túy – từ góc độ của tâm lý học. Tác giả đã phân tích,
hệ thống hóa những lý luận và đặc điểm nhân cách, hoàn cảnh xã hội và sự
ảnh hưởng của chúng trong việc nghiên cứu hành vi của người nghiện ma túy
8
cũng như quan điểm về việc giải quyết chúng trong thực tiễn. Kết quả nghiên
cứu chỉ ra một số đặc điểm nhân cách và hoàn cảnh xã hội nổi trội của thanh
niên nghiện ma túy, mối quan hệ giữa các đặc điểm với hành vi nghiện. Trong
đó, vai trò gia đình được tác giả tìm hiểu ở khía cạnh môi trường gia đình gắn
với vị thế kinh tế - xã hội có ảnh hưởng đến đặc điểm nhân cách và mức độ
nghiện của thanh niên nghiện ma túy, cách quản lý của cha mẹ với con. Trên
cơ sở đó, việc ngăn ngừa hành vi nghiện ma túy và việc cai nghiện ma túy ở
thanh niên cần phải kết hợp giữa tri thức và biện pháp của tâm lý học. Kết quả
nghiên cứu đã định hướng về giáo dục và ứng xử thích hợp với người nghiện
ma túy, cũng như góp phần ngăn ngừa việc lạm dụng ma túy ở thanh thiếu
niên. [6]
Đề tài “Nhu cầu việc làm của người sau cai nghiện ma túy” của tác giả
Tiêu Thị Minh Hường (2015) đã phân tích và tổng hợp được các yếu tố về
tâm lý ảnh hưởng đến nhu cầu và nhu cầu việc làm của người sau cai nghiện
ma túy. Tác giả đã đi sâu nghiên cứu nhu cầu lý giải dưới góc độ tâm lý học,
từ đó có những nghiên cứu điển hình về nhu cầu việc làm của người sau cai
nghiện ma túy, các yếu tố ảnh hưởng tới nhu cầu việc làm của họ, đề xuất một
số biện pháp tâm lý – giáo dục, góp phần tăng cường nhu cầu việc làm của
người sau cai nghiện ma túy. [7]
*Nhóm nghiên cứu về quản lý dạy nghề, giải pháp hỗ trợ cho người sau
cai nghiện ma túy:
Đề tài nghiên cứu khoa học cấp thành phố “Nghiên cứu các giải pháp
nhằm nâng cao quản lý cai nghiện và sau cai nghiện” của TS. Nguyễn Thành
Công năm 2003. Đã chỉ ra những giải pháp nhằm hỗ trợ người sau cai nghiện
và cách thức quản lý người sau cai nghiện tại cộng đồng. Các giải pháp chủ
yếu đó là tạo được sự đồng thuận của toàn xã hội trong công cuộc phòng
9
chống ma túy, cùng nhau tạo mọi điều kiện giúp đỡ người nghiện ma túy
quyết tâm cai nghiện từ bỏ ma túy để làm lại cuộc đời, tái hòa nhập cộng
đồng, xây dựng cuộc sống mới góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự xã
hội. Bên cạnh đó, làm tốt công tác giáo dục tuyên truyền về tác hại của ma
túy, vận động toàn dân tham gia đấu tranh, bài trừ tệ nạn ma túy, vì vậy trong
những năm qua các tụ điểm nóng về ma túy được triệt phá, tội phạm ma túy
trên địa bàn tỉnh đã giảm đáng kể, tạo môi trường trong sạch cho các học viên
cai nghiện ma túy trở về tái hòa nhập cộng đồng. [2]
Đề tài cấp Bộ 2001 “Các giải pháp tạo việc làm cho người nghiện ma túy,
người mại dâm sau khi được chữa trị phục hồi” do Nguyễn Văn Minh (2001)
làm chủ nhiệm. Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng việc làm, đời sống người
nghiện ma túy, người bán dâm. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều khả năng
tái nghiện của người nghiện ma túy sau cai là do không có việc làm, mặc dù nghị
lực của đối tượng là yếu tố quyết định, sự quan tâm của gia đình là yếu tố quan
trọng giúp đối tượng từ bỏ tệ nạn xã hội. Do vậy, các đề xuất của tác giả hướng
tới hoàn thiện hệ thống các giải pháp tạo việc làm cho đối tượng nhằm giúp họ
ổn định cuộc sống, giảm tỷ lệ tái phạm, tái nghiện. [10]
Theo nghiên cứu “Những giải pháp chủ yếu quản lý, dạy nghề cho
người cai nghiện ma túy trong chương trình ba năm ở các trường, trung tâm
tại Tp Hồ Chí Minh” 2004-2005 do Viện nghiên cứu xã hội Tp Hồ Chí Minh
thực hiện. Đề tài nghiên cứu nhằm đưa ra những giải pháp thực tiễn để đáp
ứng nhiệm vụ quản lý và dạy nghề cho người sau cai nghiện ma túy thuộc đề
án “Tổ chức quản lý dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện
ma túy” do Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua
Nghị quyết 16/2003/NQ-QH11“Về việc thực hiện thí điểm tổ chức quản lý,
dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy ở Tp Hồ Chí
10
Minh và một số tỉnh, thành phố thuộc Trung ương”. Nghiên cứu được thực
hiện đã giải quyết đươc vấn đề giúp những người sau khi kết thúc cắt cơn
nghiện 2 năm, chữa bệnh, cai nghiện và phục hồi sức khỏe, người cai nghiện
được phân loại chuyển sang giai đoạn hậu cai là học văn hóa, học nghề và
từng bước đưa những người sau cai nghiện ma túy có đủ điều kiện tối thiểu và
làm việc tại các khu công nghiệp đặc biệt do thành phố xây dựng. Kết quả
nghiên cứu đã được triển khai, áp dụng trong thực tiễn, giúp hàng ngàn người
từng bước tái hòa nhập cộng đồng một cách bền vững. Để đạt được thành
công trên, một trong những giải pháp tác giả nêu ra trong quá trình tái hòa
nhập cộng đồng cho người sau cai nghiện ma túy là cần phải có sự tham gia
quản lý của công an khu vực, chính quyền địa phương, thị trấn và các đoàn
thể, ban điều hanh khu phố. Trong đó, tác giả khẳng định vai trò của gia đình
và cộng đồng là không thể thiếu trong quá trình phòng chống ma túy và phải
tạo ra môi trường sống hòa thuận, đoàn kết, dân chủ và quan tâm tới nhau
giữa các thành viên trong gia đình, cơ quan, xí nghiệp, trường học, khu phố,
xóm ấp.
Đề tài “Hoạt động hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện ma
túy. (Nghiên cứu tại Thành phố Hà Nội)” của tác giả Lê Thị Thanh Huyền,
năm 2014. Đề tài này được tiến hành với mục đích mô tả thực trạng nhu cầu
vay vốn, việc làm của người sau cai nghiện trên địa bàn TP Hà Nội nhằm đưa
ra những giải pháp và hoạt động phù hợp để ổn định cuộc sống cho người sau
cai nghiện ma túy. Tuy nhiên, đề tài này chỉ có phạm vi nghiên cứu trong việc
hỗ trợ đào tạo và tìm kiếm việc làm cho người sau cai nghiện ma túy.[8]
Ngoài ra còn có rất nhiều bài viết đăng trên các tạp chí, internet về vấn
đề này với những cách tiếp cận khác nhau... Trong các tài liệu cũng đã chỉ ra:
Người nghiện ma túy là một nhóm xã hội đặc thù, họ không chỉ yếu về mặt
Tải về để xem bản đầy đủ
144 trang
18660
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoạt động hỗ trợ xã hội cho người sau cai nghiện ma túy tại thành phố Hòa Bình - tỉnh Hòa Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoat_dong_ho_tro_xa_hoi_cho_nguoi_sau_cai_nghien_ma.pdf
