Luận văn Đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội

1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

---------------

PHAN THỊ HẰNG

ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

Hà Nội - 2015

2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

---------------

PHAN THỊ HẰNG

ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản trị nhân lực

Mã ngành: 60340404

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: T.S LÊ XUÂN SINH

Hà Nội - 2015

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới Tiến sĩ Lê Xuân Sinh,

người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận

văn và trong việc hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo, cán bộ lãnh đạo,

quản lý Trường Đại học Lao động và Xã hội Hà Nội, Trường Cao đẳng nghề

Cơ điện Hà Nội, Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Khoa học Dạy nghề, Lãnh đạo

Tổng cục Dạy nghề và bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi

trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.

Tác giả

Phan Thị Hằng

LỜI CAM ĐOAN

Sau quá trình nghiên cứu và tìm hiểu tại Trường Cao đẳng nghề Cơ điện

Hà Nội, có sự kết hợp, vận dụng giữa lý thuyết vào thực tế, tôi đã nghiên

cứu, tập hợp tài liệu và hoàn thành Luận văn này dưới sự hướng dẫn tận tình

của thầy TS. Lê Xuân Sinh.

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình do chính bản thân tôi làm

và các số liệu trong bài báo cáo là trung thực.

Hà Nội, ngày 22 tháng 09 năm 2015

Tác giả luận văn

Phan Thị Hằng

i

MỤC LỤC

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT............................................................. iv

DANH MỤC HÌNH, BẢNG ............................................................................... v

MỞ ĐẦU............................................................................................................... 1

1.Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 1

2. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài................................................... 3

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu....................................................................... 6

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu....................................................................... 6

5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................ 6

6. Kết cấu của luận văn........................................................................................ 7

CHƯƠNG 1.......................................................................................................... 8

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN.......................... 8

1.1. Một số khái niệm cơ bản............................................................................... 8

1.1.1. Giảng viên.................................................................................................... 8

1.1.2. Đội ngũ giảng viên..................................................................................... 11

1.1.3. Đào tạo giảng viên...................................................................................... 12

1.2. Nội dung đào tạo giảng viên ....................................................................... 15

1.2.1. Xác định nhu cầu đào tạo ........................................................................... 15

1.2.2. Xác định mục tiêu đào tạo.......................................................................... 16

1.2.3. Lựa chọn đối tượng đào tạo........................................................................ 17

1.2.4. Xây dựng nội dung chương trình đào tạo................................................... 18

1.2.5. Lựa chọn phương pháp đào tạo.................................................................. 20

1.2.6. Chuẩn bị cơ sở vật chất, giảng viên và tài chính phục vụ đào tạo .............. 24

1.2.7. Triển khai thực hiện chương trình đào tạo.................................................. 24

1.2.8. Đánh giá hiệu quả công tác đào tạo............................................................ 25

1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo giảng viên........................................ 27

ii

1.3.1. Nhân tố bên trong....................................................................................... 27

1.3.2.Nhân tố bên ngoài....................................................................................... 28

1.4. Kinh nghiệm và bài học về đào tạo đội ngũ giảng viên của một số trường

..................................................................................................................29

1.4.1. Một số kinh nghiệm về đào tạo .................................................................. 29

1.4.2. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội ..

.................................................................................................................33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN TẠI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI...................................... 36

2.1. Khái quát về Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội............................. 36

2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển.............................................................. 36

2.1.2. Một số đặc điểm có ảnh hưởng đến đào tạo giảng viên.............................. 37

2.1.3. Một số thành tích đào tạo của nhà trường................................................... 46

2.2. Phân tích thực trạng đào tạo đội ngũ giảng viên tại Trường Cao đẳng

nghề Cơ điện Hà Nội.......................................................................................... 48

2.2.1. Xác định nhu cầu đào tạo ........................................................................... 48

2.2.3. Lựa chọn đối tượng đào tạo....................................................................... 57

2.2.4. Xây dựng nội dung chương trình đào tạo và lựa chọn phương pháp đào tạo

................................................................................................................61

2.2.5. Chuẩn bị kinh phí đào tạo........................................................................... 69

2.2.6. Lựa chọn và đào tạo giảng viên.................................................................. 70

2.2.7. Triển khai chương trình đào tạo ................................................................. 72

2.2.8. Đánh giá kết quả đào tạo........................................................................... 73

2.3. Đánh giá chung về thực trạng đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường

CĐN Cơ điện Hà Nội ......................................................................................... 76

2.3.1. Ưu điểm ..................................................................................................... 76

2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ............................................................................ 77

CHƯƠNG 3........................................................................................................ 82

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ ĐIỆN HÀ NỘI.............................. 82

iii

3.1. Mục tiêu, phương hướng nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ giảng viên

tại trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội ...................................................... 82

3.1.1. Mục tiêu, chiến lược nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ giảng viên của nhà

trường giai đoạn 2011 - 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.................................... 82

3.1.2. Phương hướng............................................................................................ 83

3.2. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo giảng viên tại trường Cao

đẳng nghề Cơ điện Hà Nội ................................................................................ 86

3.2.1. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của đào tạo đội ngũ giảng viên..... 86

3.2.2. Xác định chính xác nhu cầu đào tạo........................................................... 88

3.2.3. Đánh giá, phân loại giảng viên và mở rộng đối tượng đào tạo................... 90

3.2.4. Xây dựng mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu,

đối tượng đào tạo................................................................................................. 93

3.2.5. Đa dạng hóa phương pháp đào tạo giảng viên............................................ 97

3.2.6. Lựa chọn và xây dựng đội ngũ giảng viên kiêm chức............................... 99

3.2.7. Tăng cường đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đào

tạo giảng viên.................................................................................................... 100

3.2.8. Tổ chức tốt việc triển khai chương trình nội dung đào tạo....................... 102

3.2.9. Xây dựng chế độ, chính sách đãi ngộ đối với giảng viên ......................... 106

3.2.10. Đánh giá và bố trí giảng viên sau đào tạo............................................... 107

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ................................................................. 109

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO....................................................... 112

PHỤ LỤC

iv

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

Cụm từ viết tắt

Tên đầy đủ

Cán bộ quản lý

CBQL

CĐ

Cao đẳng

CĐN

Cao đẳng nghề

CNH - HĐH

CNVC

CNTT

ĐH

Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa

Công nhân viên chức

Công nghệ thông tin

Đại học

ĐNGV

GD – ĐT

GV

Đội ngũ giảng viên

Giáo dục – đào tạo

Giảng viên

GVDN

HS

Giảng viên dạy nghề

Học sinh

KH&CN

KT - XH

LĐ-TBXH

NNPTNT

SPDN

Khoa học & Công nghệ

Kinh tế - Xã hội

Lao động – Thương binh và Xã hội

Nông nghiệp phát triển nông thôn

Sư phạm dạy nghề

Sư phạm kỹ thuật

SPKT

TCCN

TC - HC

Trung cấp chuyên nghiệp

Tổ chức – Hành chính

v

DANH MỤC HÌNH, BẢNG

Hình 2.1. Sơ đồ Cơ cấu tổ chức trường Cao đẳng nghề Cơ Điện Hà Nội..... 38

Bảng 2.2: Cơ cấu giảng viên phân theo giới tính ......................................... 42

Bảng 2.3: Cơ cấu giảng viên phân theo độ tuổi ........................................... 43

Bảng 2.4: Cơ cấu giảng viên phân theo trình độ chuyên môn ...................... 43

Bảng 2.5. Thống kê kết quả tuyển sinh, đào tạo từ năm 2012-2014............. 47

Bảng 2.6. Chất lượng tốt nghiệp của học sinh qua các năm 2012 – 2014..... 47

Bảng 2.7: Nhu cầu về đào tạo giảng viên..................................................... 52

Bảng 2.8: Tổng hợp kết quả về xác định nhu cầu đào tạo tại Trường Cao

đẳng nghề Cơ điện Hà Nội .......................................................................... 53

Bảng 2.9: Bảng mục tiêu đào tạo cho các giảng viên được đào tạo của nhà

trường.......................................................................................................... 55

Bảng 2.10: Lựa chọn đối tượng đào tạo là giảng viên tham gia giảng dạy các

nghề trọng điểm cấp độ khu vực, cấp quốc gia. ........................................... 59

Bảng 2.11: Lựa chọn đối tượng đào tạo là giảng viên tham gia giảng dạy các

nghề không thuộc các nghề trọng điểm cấp độ khu vực, cấp quốc gia......... 60

Bảng 2.12: Số lượng giảng viên được đào tạo của nhà trường năm 2012-

2014 phân theo phương pháp đào tạo .......................................................... 67

Bảng 2.13: Bảng số lượng giảng viên được lựa chọn giảng dạy .................. 71

Bảng 2.14: Tình hình thực hiện đào tạo tại nhà trường................................ 72

Bảng 2.15: Đánh giá mức độ nâng cao năng lực sau đào tạo ....................... 74

Bảng 3.1: Đánh giá năng lực của giảng viên sau đào tạo ............................. 91

Bảng 3.2. Mức độ đánh giá hiệu quả công tác đào tạo................................. 92

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế thị trường của nước ta

trong giai đoạn hiện nay, nguồn nhân lực là một trong những nhân tố đóng vai

trò quyết định đến sự phát triển kinh tế - xã hội (KT – XH) của mỗi quốc gia.

Muốn có nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh trên thị

trường lao động, cần phải tăng cường đầu tư nâng cao chất lượng giáo dục -

đào tạo nói chung và đào tạo nghề nói riêng.

Đối với giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) nói chung và lĩnh vực dạy nghề

nói riêng, chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu phát triển

kinh tế - xã hội của cộng đồng, địa phương và quốc gia phụ thuộc trước hết

vào công tác đào tạo của hệ thống các trường dạy nghề nói chung, trong đó có

các trường cao đẳng nghề. Chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng nghề

phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng yếu tố đội ngũ giảng viên của mỗi trường

luôn luôn có vị trí quan trọng, vai trò tiên quyết và có tính quyết định. Chất

lượng đội ngũ giảng viên của một trường cao đẳng nghề lại phụ thuộc phần

nhiều vào công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ đó.

Vấn đề đào tạo phát triển đội ngũ giảng viên trong các Nhà trường nói

chung và đặc biệt là các trường cao đẳng nghề hiện nay đang được Đảng, Nhà

nước và toàn thể nhân dân quan tâm. Trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn

quốc lần thứ XI, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ mục tiêu: “Nâng cao chất

lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại

hoá, hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước”. Để đạt mục tiêu đó, Đảng ta đã chỉ

rõ: “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục theo hướng chuẩn hoá, hiện đại

hoá, xã hội hoá; đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học; đổi

mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo

dục, đào tạo. Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo

dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành. Đẩy mạnh đào tạo

nghề đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước”[2].

2

Nghị quyết số 29-NQ/TW, ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung

ương Đảng Khóa XI về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp

ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường

định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã có nhận định “Đội ngũ

nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ

cấu; một bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu

tâm huyết, thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp”[2]. Một trong các giải

pháp đó là “Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu

đổi mới giáo dục và đào tạo”[2].

Trên thực tế, đội ngũ nhân lực lao động trong các cơ quan, tổ chức,

doanh nghiệp và các cơ sở dịch vụ ... hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu

mới của nền kinh tế hội nhập. Điều này do nhiều nguyên nhân, nhưng một

trong những nguyên nhân chủ yếu là chất lượng đào tạo trong các trường dạy

nghề nói chung, trong đó có các trường cao đẳng nghề; mà chất lượng này

lại phụ thuộc phần nhiều vào phẩm chất và năng lực của đội ngũ giảng viên

dạy nghề (GVDN) trong các trường này.

Cũng như các trường cao đẳng nghề trong toàn quốc, trong giai đoạn

hiện nay, các trường cao đẳng nghề thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông

thôn đang tìm mọi giải pháp quản lý để nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức

nghề nghiệp và năng lực của đội ngũ GVDN nhằm làm cho họ đạt được

Chuẩn giáo viên, giảng viên dạy nghề (Ban hành theo Thông tư số

30/2010/TT-BLĐTBXH, ngày 29/9/2010 của Bộ trưởng Bộ Lao động -

Thương binh và Xã hội). Tuy nhiên, mọi sự nỗ lực của các trường này còn

đang gặp các trở ngại như thiếu cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và các giải pháp

khả thi. Từ đó dẫn đến tình trạng các kết quả đào tạo phát triển đội ngũ

GVDN chưa cao.

Trên thực tế, đội ngũ giảng viên của trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà

Nội còn tồn tại một số hạn chế về chất lượng giảng dạy; về kỹ năng sư phạm và

kỹ năng dạy thực hành nghề trong thực tế sản xuất, khả năng tiếp cận kỹ thuật

3

tiên tiến, công nghệ mới; cần được nâng cao năng lực bổ trợ (ngoại ngữ, tin

học..) để đáp ứng tốt nhu cầu đổi mới và phát triển dạy nghề cho Nhà trường và

có thể giúp Nhà trường đạt tiêu chuẩn là một trong 40 trường nghề chất lượng

cao. Sự hạn chế này do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác

nhau, trong đó có nguyên nhân là do công tác đào tạo đội ngũ giảng viên dạy

nghề của trường còn những hạn chế và bất cập. Vì vậy việc nghiên cứu đề tài

“Đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội” có

ý nghĩa lý luận và thực tiễn.

2. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài

Dựa trên cơ sở lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí

Minh, các nhà khoa học Việt Nam đã tiếp cận về đào tạo:

+ Cuốn “Đào tạo và sử dụng nhân lực trong nền kinh tế thị trường ở Việt

Nam” của Phan Văn Kha do NXB Giáo dục, Hà Nội ấn hành năm 2007 ; Tác

giả đã khái lược tình hình đào tạo và sử dụng nguồn nhân lực ở Việt Nam giai

đoạn 2001-2005, rút ra những ưu điểm và hạn chế, đồng thời, đưa ra một số đề

xuất để khắc phục thực trạng trên. Công trình chỉ mới tiếp cận công tác đào tạo

và sử dụng lao động sau đào tạo ở tầm vĩ mô, chưa đề cập đến đào tạo của một

tổ chức cụ thể nào.

+ “Bồi dưỡng và đào tạo đội ngũ nhân lực trong điều kiện mới”,

Chương trình khoa học công nghệ cấp Nhà nước, mã số KX07-14 (1996), Hà

Nội, do Nguyễn Minh Đường làm chủ nhiệm đề tài đã chỉ ra thực trạng đội

ngũ nhân lực Việt Nam, các yêu cầu mới đối với đội ngũ đó và các giải pháp

đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nhân lực Việt Nam để đáp ứng các yêu cầu phát

triển kinh tế - xã hội trong đầu Thế kỷ 21.

+ “Nghiên cứu việc bồi dưỡng cán bộ giảng dạy đại học và giáo viên

dạy nghề”, đề tài KH&CN cấp Bộ, mã số B92. 38-18 do Phạm Thành Nghị

làm chủ nhiệm đề tài, năm 1993 đã nêu lên thực trạng đội ngũ giảng viên

giảng dạy đại học và giáo viên dạy nghề đang bị hạn chế về nhiều mặt như

trình độ không đồng đều, tay nghề còn thấp, trình độ sư phạm hạn chế, thiếu

4

hiểu biết thực tế sản xuất và công nghệ mới, trình độ ngoại ngữ và tin học

yếu; đồng thời nêu lên các giải pháp để bồi dưỡng để phát triển ĐNGV, trong

đó có việc xây dựng mô hình đào tạo bồi dưỡng ĐNGV .

+ Đề tài KH&CN cấp Bộ, mã số B96. 52–11 về “Xây dựng mô hình

công tác phát triển bồi dưỡng cán bộ giảng dạy phục vụ yêu cầu đổi mới giáo

dục và đào tạo ở Việt Nam” do Trần Thị Bạch Mai làm chủ nhiệm đề tài (bảo

vệ năm 1997) đã nêu lên thực trạng đội ngũ giảng viên các trường đại học và

cao đẳng chưa đáp ứng được mục tiêu phát triển giáo dục; đồng thời chỉ ra

các giải pháp để tăng cường năng lực thích ứng của đội ngũ giảng viên với sự

phát triển ngày càng cao của xã hội .

+ Đề tài KH&CN cấp Bộ “Nghiên cứu các giải pháp chuẩn hóa đội

ngũ giáo viên trung học chuyên nghiệp - dạy nghề”, do Nguyễn Đăng Trụ làm

chủ nhiệm, bảo vệ năm 2003 đã chỉ ra các yêu cầu cần phải chuẩn hoá đối với

người giáo viên trung học chuyên nghiệp và dạy nghề ; đồng thời chỉ ra giải

pháp chuẩn hoá đội ngũ đó .

+ Đề tài KH&CN cấp Bộ “Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên dạy

nghề” do Cao Văn Sâm làm chủ nhiệm, bảo vệ năm 2009 cũng đề cập tới lý

luận phát triển nguồn nhân lực, thực trạng đội ngũ giảng viên dạy nghề và các

giải pháp phát triển đội ngũ này nhằm đáp ứng các yêu cầu mới của phát triển

KT-XH .

- Gần đây, có một số luận án tiến sĩ nghiên cứu về quản lý đội ngũ

giảng viên hoặc phát triển đội ngũ giảng viên trong các cơ sở giáo dục đại học

phục vụ nhu cầu phát triển KT-XH của các vùng miền cụ thể như:

+ Đề tài “Quản lý phát triển đội ngũ giảng viên trường cao đẳng nghề

đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực vùng đồng bằng sông Cửu Long”, luận án

tiến sĩ chuyên ngành quản lý giáo dục của Nguyễn Mỹ Loan đã bảo vệ tại

Viện Khoa học giáo dục Việt Nam năm 2014 . Luận án chỉ đề cập và phân

tích những vấn đề dưới góc độ quản lý nhà nước về phát triển (số lượng, chất

lượng và cơ cấu) đội ngũ giảng viên trường cao đẳng nghề để đáp ứng nhu

5

cầu đào tạo nhân lực vùng đồng bằng sông Cửu Long, trên cơ sở phân tích

thực trạng phát triển mạng lưới các trường cao đẳng vùng đồng bằng sông

Cửu Long công trình đã làm rõ tính cấp thiết phải phát triển và quản lý đội

ngũ giảng viên cho phù hợp yêu cầu phát triển các trường cao đẳng nghề tại

vùng đồng bằng sông Cửu Long.

+ Bài báo “Phát triển đội ngũ Giáo viên dạy nghề góp phần đổi mới

căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam ” của tác giả Phạm Xuân Thu, Phó

Viện trưởng Viện nghiên cứu Khoa học Dạy nghề. Trong bài tác giả đã nêu ra

được thực trạng của đội ngũ giáo viên dạy nghề hiện nay và đồng thời đưa ra

các giải pháp nhằm phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề góp phần đổi mới

căn bản toàn diện nền giáo dục. giải pháp mang tính chiến lược đó là đào tạo

bồi dưỡng nâng cao trình độ của đội ngũ giáo viên dạy nghề.

+ Bài báo “Giải pháp xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề

đến năm 2015” của PGS.TS Cao Văn Sâm, Phó Tổng cục trưởng – Tổng cục

Dạy nghề. Trong bài báo tác giả đã nhấn mạnh “đối với giáo viên dạy các

nghề trọng điểm khu vực, quốc tế cần đào tạo, bồi dưỡng đạt chuẩn về kỹ

năng nghề, năng lực sư phạm, ngoại ngữ theo chuẩn, chương trình của các

nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới; giáo viên dạy ở các nghề trọng

điểm quốc tế cần đào tạo, bồi dưỡng đạt chuẩn quốc gia về trình độ, kỹ năng

nghề và nghiệp vụ sư phạm; đối với những người có chuyên môn tham gia

dạy nghề cho lao động nông thân cần tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng công nghệ

mới, kỹ năng dạy học và các năng lực khác”

Từ đó cho thấy vấn đề đào tạo phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề,

giảng viên dạy cao đẳng nghề hiện nay không còn là mới nhưng vẫn luôn

được quan tâm vì tính cấp thiết. Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội đã có

bề dày lịch sử và có nhiều thành tích trong việc đào tạo đội ngũ giảng viên.

Tuy nhiên trong bối cảnh đất nước có nhiều thay đổi về chính sách, hệ thống

luật pháp về dạy nghề, yêu cầu về chuẩn hóa trình độ đội ngũ giáo viên ngày

càng cao thì việc đi sâu vào nghiên cứu lý luận và thực tiễn để tìm ra những

6

giải pháp có tính chất khả thi cho công tác đào tạo đội ngũ giảng viên đáp ứng

được yêu cầu thực tiễn đặt ra cho nhà trường trong bối cảnh hội nhập như

hiện nay là vấn đề rất cần thiết và mang tính thực tiễn.

3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục tiêu

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đào tạo đội ngũ giảng viên dạy nghề.

- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường

Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội.

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ giảng

viên của trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng

đào tạo của nhà trường.

3.2. Nhiệm vụ

- Phân tích, làm rõ hệ thống cơ sở lý luận về đào tạo đội ngũ giảng viên;

- Phân tích làm rõ thực trạng đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường Cao

đẳng nghề Cơ điện Hà Nội. Từ đó rút ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên

nhân trong đào tạo giảng viên tại trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội;

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ giảng

viên của trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội nhằm nâng cao chất lượng

đào tạo của nhà trường.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1. Đối tượng nghiên cứu: Đào tạo đội ngũ giảng viên trong trường

Cao đẳng nghề.

4.2. Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: Nghiên cứu đào tạo đội ngũ giảng viên tại trường

Cao đẳng nghề Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội.

+ Về thời gian: Thực hiện nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng

đào tạo đội ngũ giảng viên tại Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội trong giai đoạn

2012 – 2015 và đề ra giải pháp cho giai đoạn 2016 - 2020.

5. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

7

5.1. Phương pháp thu thập thông tin số liệu:

- Thu thập số liệu sơ cấp: tác giả trực tiếp thu thập thông qua các phiếu

điều tra, khảo sát. Trong đó đã thiết kế và thu thập và xử lý thông tin của 120

phiếu hỏi, đối với cán bộ quản lý, giảng viên của Trường cao đẳng nghề cơ

điện Hà Nội về các vấn đề liên quan đến công tác đào tạo giảng viên.

+ Thu thập số liệu thứ cấp:

Số liệu từ Website và phòng Đào tạo của trường để đánh giá tình hình

chung của trường với tư cách là địa bàn nghiên cứu.

Số liệu thống kê của Phòng Tổ chức cung cấp dữ liệu chính thức đánh

giá những nhân tố ảnh hưởng và thực trạng công tác đào tạo, phát triển

ĐNGV của trường từ giai đoạn 2012 đến nay.

5.2. Phương pháp phân tích - tổng hợp; Phương pháp phân tích - so sánh;

Phương pháp dự báo, phương pháp thống kê, phương pháp điều tra xã hội học.

6. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục

viết tắt, tài liệu tham khảo, phụ lục thì nội dung của luận văn được kết cấu

gồm 03 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo đội ngũ giảng viên.

Chương 2: Thực trạng đào tạo đội ngũ giảng viên tại Trường Cao

đẳng nghề Cơ điện Hà Nội.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ giảng viên tại

Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội.

8

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN

1.1. Một số khái niệm cơ bản

1.1.1. Giảng viên

Theo Từ điển Tiếng Việt của GS Hoàng Phê chủ biên thì: “GV là người

giảng dạy ở đại học, cao đẳng hay lớp huấn luyện cán bộ”[28, tr 243]. Như

vậy, theo cách hiểu thông thường giảng viên là người làm nhiệm vụ giảng dạy

trong các trường đại học và cao đẳng.

Theo Luật Giáo dục được Quốc hội thông qua ngày 14/06/2005 thì

giảng viên là nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy ở các cơ sở giáo dục đại học,

để phân biệt với giáo viên – người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong

nhà trường, cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề

nghiệp, cụ thể trong Luật giáo dục đã quy định như sau: “Nhà giáo giảng dạy

ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là

giáo viên, ở cơ sở giáo dục ĐH gọi là giảng viên” [14,tr25].

Như vậy, với nhiều cách hiểu và tiếp cận khác nhau, song có thể thống

nhất định khái niệm về giảng viên như sau: Giảng viên là nhà giáo, người làm

nhiệm vụ giảng dạy ở cơ sở giáo dục đại học, trường cao đẳng nghề.

Ngoài ra, giảng viên còn được định nghĩa theo 3 chức năng chính là:

nhà giáo - nhà khoa học - nhà cung ứng dịch vụ xã hội.

* Giảng viên – Nhà giáo

Đây là vai trò truyền thống, nhưng quan trọng và tiên quyết đối với một

giảng viên. Một giảng viên giỏi trước hết phải là người thầy giỏi. Thế nào là

một người thầy giỏi? Đó là một người uyên bác về kiến thức chuyên ngành mà

mình giảng dạy? – Đúng nhưng chưa đủ, uyên bác về kiến thức chuyên môn

mới chỉ là điều kiện cần, chứ chưa phải điều kiện đủ cho một thầy giáo giỏi.

Theo các nhà giáo dục thế giới thì một giảng viên toàn diện là người có

(được trang bị) 4 nhóm kiến thức/ kỹ năng sau: Kiến thức chuyên ngành; Kiến

9

thức về chương trình đào tạo; Kiến thức và kỹ năng về dạy học; Kiến thức về

môi trường giáo dục, hệ thống giáo dục, mục tiêu giáo dục, giá trị giáo dục…

Đây có thể coi là khối kiến thức cơ bản nhất làm nền tảng cho các hoạt động

dạy và học. Chỉ khi mỗi giảng viên hiểu rõ được các sứ mệnh, giá trị cốt lõi,

và các mục tiêu chính của hệ thống giáo dục và môi trường giáo dục thì việc

giảng dạy mới đi đúng định hướng và có ý nghĩa xã hội.

*Giảng viên – nhà khoa học

Ở vai trò thứ hai này, giảng viên thực hiện vai trò khoa học với chức

năng giải thích và dự báo các vấn đề của tự nhiên và xã hội mà loài người và

khoa học chưa có lời giải. Nghiên cứu khoa học, tìm cách ứng dụng các kết

quả nghiên cứu khoa học về thực tiễn đời sống và công bố các kết quả nghiên

cứu cho cộng đồng ( cộng đồng khoa học, xã hội nói chung, trong nước và

quốc tế) là ba chức năng chính của một nhà khoa học. Từ đây có hai xu hướng

nghiên cứu chính: nghiên cứu cơ bản ( basic research) và nghiên cứu ứng

dụng ( applied research). Khác với nghiên cứu cơ bản mang tính giải thích và

dự báo các vấn đề chưa khai phá của thiên nhiên và xã hội, nghiên cứu ứng

dụng là loại nghiên cứu hướng đến việc ứng dụng các kết quả của nghiên cứu

cơ bản vào giải quyết các vấn đề cụ thể của xã hội. Thông thường nghiên cứu

cơ bản được coi là vai trò chính xác của các giảng viên đại học. Còn nghiên

cứu ứng dụng mang tính công nghệ thường là kết quả của mối liên kết giữa

các nhà khoa học và nhà ứng dụng ( các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội).

Do vậy nghiên cứu ứng dụng thường có màu sắc của các dự án tư vấn được

đặt hàng bởi cộng đồng doanh nghiệp ( và do doanh nghiệp tài trợ).

Nghiên cứu khoa học phải đi kèm với công bố kết quả nghiên cứu.

Điều này có hai ý nghĩa: Thứ nhất, công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp

chí chuyên ngành uy tín chính là thước đo chất lượng có ý nghĩa nhất đối với

một công trình nghiên cứu. Thứ hai, chỉ khi được công bố rộng rãi và đi vào

ứng dụng nghiên cứu khoa học mới hoàn thành sứ mệnh xã hội của mình. Và

như vậy trong vai trò nhà khoa học, giảng viên đại học không chỉ phải nắm

10

vững kiến thức chuyên môn, phương pháp nghiên cứu mà còn phải có kỹ

năng viết báo khoa học.

*Giảng viên – nhà cung ứng dịch vụ cho xã hội

Đây là một vai trò mà rất nhiều giảng viên đại học Việt Nam đang thực

hiện – nó cũng là một vai trò mà xã hội đánh giá cao và kỳ vọng ở các giảng

viên. Ở vai trò này, giảng viên cung ứng các dịch vụ của mình cho nhà

trường, cho sinh viên, cho các tổ chức xã hội – đoàn thể, cho cộng đồng và

cho xã hội nói chung. Cụ thể đối với nhà trường và sinh viên, một giảng viên

cần thực hiện các dịch vụ như tham gia công tác quản lý, công việc hành

chính, tham gia các tổ chức xã hội, cố vấn cho sinh viên, liên hệ thực tập, tìm

chỗ làm cho sinh viên… Với ngành của mình, giảng viên làm phản biện cho

các tạp chí khoa học, tham dự vào tổ chức các hội thảo khoa học.

Đối với cộng đồng, giảng viên trong vai trò của một chuyên gia cũng

thực hiện các dịch vụ như tư vấn, cung cấp thông tin, viết báo. Trong chức

năng này, giảng viên đóng vai trò là cầu nối giữa khoa học và xã hội, để đưa

nhanh các kiến thức khoa học vào đời sống xã hội. Viết báo thời sự ( khác với

báo khoa học) là một chức năng khá quan trọng và có ý nghĩa lớn trong việc

truyền bá kiến thức khoa học và nâng cao dân trí.

Với chức năng là Nhà giáo, nhà nghiên cứu, nhà cung ứng dịch vụ

người giảng viên phải đầu tư tỷ lệ thời gian nhất định để thực hiện. Hiện nay

có rất nhiều quan điểm khác nhau nhưng thực tế không có câu trả lời chính

xác. Tuy vậy, dù trong quan điểm nào thì giữa quan điểm Giảng viên là nhà

Giảng dạy – Nghiên cứu khoa học – Dịch vụ đều thể hiện rõ nét vì giữa chúng

có mối liên hệ tương hỗ hết sức chặt chẽ, cái này bổ sung và làm phong phú

cái kia. Thực hiện đầy đủ và toàn diện cả ba mối quan hệ nêu trên quả là một

thách thức lớn không chỉ cho từng giảng viên mà cho cả hệ thống giáo dục.

Nhưng nó lại là cái đích để phấn đấu và đầu tư. Hiện nay và trong tương lai

gần một yếu tố quan trọng nữa cũng cần phải được đưa vào mô hình Quốc tế

11

hóa. Nghĩa là vai trò của các giảng viên đại học hay các trường đại học sẽ

không còn giới hạn trong phạm vi quốc gia, mà tầm hoạt động phải hướng

đến một không gian toàn cầu, phi biên giới. Điều này là hiện thực khi hợp tác,

chuyên môn hóa và giao lưu kinh tế - xã hội đang diễn ra trên phạm vi toàn

cầu và ngày càng mãnh liệt. Nhu cầu phát triển đòi hỏi lực đẩy lớn từ hệ

thống giáo dục. Xã hội hội nhập toàn cầu thì giáo dục không thể không hội

nhập nếu không muốn nói là giáo dục phải đi trước trong hội nhập.

Từ các chức năng trên, theo điều 55 Luật giáo dục đại học, các giảng

viên có những nhiệm vụ cơ bản sau đây [15, tr27]:

- Giảng dạy theo mục tiêu, chương trình đào tạo và thực hiện đầy đủ, có

chất lượng chương trình đào tạo.

- Nghiên cứu, phát triển ứng dụng khoa học và chuyển giao công nghệ,

bảo đảm chất lượng đào tạo.

- Định kỳ học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên

môn nghiệp vụ và phương pháp giảng dạy.

- Giữ gìn phẩm chất, uy tín, danh dự của giảng viên.

- Tôn trọng nhân cách của người học, đối xử công bằng với người học,

bảo vệ các quyền, lợi ích chính đáng của người học.

- Tham gia quản lý và giám sát cơ sở giáo dục đại học, tham gia công

tác Đảng, đoàn thể và các công tác khác.

1.1.2. Đội ngũ giảng viên

Theo từ điển Tiếng Việt của tác giả Nguyễn Văn Đạm (Nhà xuất bản

Văn hóa thông tin năm 1993) thì “Đội ngũ được hiểu là tập hợp những người

có chung hành động, nhiệm vụ thành một tổ chức hướng đạt tới mục tiêu

chung” [19,tr102].

Với cách hiểu trên thì, đội ngũ giảng viên có thể hiểu là tập hợp các

nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học ở các cơ sở giáo

dục đại học (trường cao đẳng và trường đại học), họ gắn kết với nhau bằng hệ