Luận văn Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá
nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số
liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo
tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Nguyễn Thị Minh Hương
I
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...........................................................................III
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................... IV
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ...........................................................................V
M Ở ĐẦU
.........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài..................................................3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu................................................................7
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu .............................................8
5. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn đề tài................................................10
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu......................................11
7. Kết cấu của luận văn.....................................................................................18
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ KẾT NỐI CỦA NHÂN
VIÊN CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ GIẢI QUYẾT VIỆC
LÀM CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT..............................................................19
1.1. Khái niệm chung ........................................................................................19
1.1.1. Nhân viên công tác xã hội .......................................................................19
1.1.2. Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội .........................................21
1.1.3. Người khuyết tật........................................................................................24
1.1.4. Công tác xã hội với người khuyết tật.......................................................32
1.1.5. Việc làm và hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm ..................................33
1.1.6. Hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật ...................34
1.2. Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết
việc làm cho người khuyết tật..........................................................................35
1.2.1. Khái niệm vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ
giải quyết việc làm cho người khuyết tật...........................................................35
1.2.2. Một số đặc điểm vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ
trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật .....................................................35
1.2.3. Quy trình kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết
việc làm cho người khuyết tật.............................................................................36
II
1.3. Một số yếu tố tác động đến vai trò kết nối của nhân viên công tác xã
hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật............................37
1.3.1. Yếu tố bản thân người nhân viên công tác xã hội...................................37
1.3.2. Yếu tố bản thân người khuyết tật.............................................................38
1.3.3. Yếu tố cơ chế chính sách..........................................................................41
1.3.4. Yếu tố cầu lao động ..................................................................................42
1.4. Các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước trong việc hỗ trợ
giải quyết việc làm cho người khuyết tật .......................................................43
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VAI TRÒ KẾT NỐI CỦA NHÂN VIÊN
CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM
CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT TẠI PHƯỜNG HÀ CẦU, QUẬN HÀ
ĐÔNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ......................................................................46
2.1. Tổng quan về địa bàn, khách thể nghiên cứu........................................46
2.1.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu .................................................................46
2.1.2. Mẫu khách thể nghiên cứu........................................................................47
2.2. Đánh giá vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ
giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội...................................................................................49
2.2.1. Đánh giá về thực trạng việc làm của người khuyết tật tại phường Hà
Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội .............................................................49
2.2.2. Đánh giá mức độ thực hiện vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội
tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội......................................52
2.3. Một số yếu tố tác động đến vai trò kết nối của nhân viên công tác xã
hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà
Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.........................................................72
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP - KHUYẾN NGHỊ..............................................84
3.1. Đối với chính quyền phường và nhân viên công tác xã hội .................85
3.2. Đối với người khuyết tật và gia đình người khuyết tật ........................90
3.3. Đối với hệ thống chính sách......................................................................91
KẾT LUẬN .......................................................................................................94
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................97
PHỤ LỤC .....................................................................................................100
III
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
1
2
3
ĐTB
ĐTV
ĐLC
Điểm trung bình
Điểm trung vị
Độ lệch chuẩn
IV
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thông tin về mẫu khách thể nghiên cứu....................................... 47
Bảng 2.2: Đánh giá mức độ quan trọng của việc làm đối với người khuyết tật
theo quan điểm của người khuyết tật và các bên liên quan ........................... 50
Bảng 2.3: Đánh giá của người khuyết tật về các hoạt động của cán bộ phường
trong công tác hỗ trợ giải quyết việc làm cho họ .......................................... 60
Bảng 2.4: Đánh giá của các bên liên quan về các hoạt động của cán bộ
phường trong công tác hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật........ 63
Bảng 2.5: Đánh giá của người khuyết tật về mức độ tác động của một số yếu
tố đến vai trò kết nối..................................................................................... 72
Bảng 2.6: Đánh giá của các bên liên quan về mức độ tác động của một số yếu
tố đến vai trò kết nối..................................................................................... 77
V
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Hiểu biết của người khuyết tật và các bên liên quan về nhân viên
công tác xã hội ............................................................................................. 53
Biểu đồ 2.2: Hiểu biết của người khuyết tật và các bên liên quan về vai trò
của nhân viên công tác xã hội....................................................................... 56
Biểu đồ 2.3: Mức độ gặp cán bộ phường của người khuyết tật ..................... 57
Biểu đồ 2.4: Mục đích người khuyết tật đến gặp cán bộ phường .................. 58
Biểu đồ 2.5: Đánh giá của người khuyết tật về thái độ của cán bộ phường khi
hỗ trợ giải quyết việc làm cho họ.................................................................. 67
Biểu đồ 2.6: Đánh giá của người khuyết tật về năng lực chuyên môn của cán
bộ phường khi hỗ trợ giải quyết việc làm cho họ.......................................... 68
Biểu đồ 2.7: Đánh giá kết quả hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật
của cán bộ phường ....................................................................................... 68
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trên thế giới có khoảng
10% dân số (hơn 600 triệu người) có khiếm khuyết về thể chất, cảm giác, trí
tuệ hoặc tâm thần dưới các hình thức khác nhau. Trong đó có hơn 2/3 số
người khuyết tật sống tại các nước đang phát triển có thu nhập thấp [2, tr.5].
Ở Việt Nam hiện nay có khoảng 7 triệu người khuyết tật ở độ tuổi từ 5
tuổi trở lên, chiếm khoảng 7,8% tổng dân số. Tỷ lệ người khuyết tật sống ở
nông thôn chiếm 82,27%. Đa số người khuyết tật sống ở khu vực này thuộc
diện nghèo và cận nghèo, số người khuyết tật còn trong độ tuổi lao động là
61%, trong đó có 40% còn khả năng lao động. Tuy nhiên trong số này chỉ có
30% đang tham gia lao động tạo thu nhập cho bản thân và gia đình. Họ chủ
yếu làm nghề nông - lâm - ngư nghiệp, có thu nhập rất thấp so với các công
việc khác [2, tr.5-6].
Việc làm luôn là vấn đề được mọi người dân và toàn xã hội quan tâm.
Trong xã hội ngày nay, để tìm được công việc ổn định và phù hợp rất khó
khăn, đặc biệt là đối với người khuyết tật. Trên thực tế, người khuyết tật là
những người phải chịu thiệt thòi cả về thể chất lẫn tinh thần hơn những người
khác, ngoài ra, họ còn thường xuyên bị bị tách biệt khỏi xã hội bởi những
phản ứng tiêu cực như đối với cơ hội học tập và làm việc của họ đều ít hơn
người lành lặn...
Giải quyết việc làm cho người khuyết tật không chỉ là một vấn đề kinh
tế mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Khi người khuyết tật được tạo điều
kiện tiếp cận cơ hội việc làm, họ sẽ có thêm tự tin để cống hiến những năng
lực của mình cho xã hội. Việc làm giúp người khuyết tật tạo ra của cải vật
chất cho xã hội, có thu nhập nuôi sống bản thân, phụ giúp gia đình. Qua đó,
người khuyết tật không còn tâm lý phải sống dựa dẫm, phụ thuộc vào người
2
khác, sống hòa nhập hơn với cộng đồng, xã hội và được mọi người thừa nhận.
Nhân viên công tác xã hội là người được đào tạo và trang bị các kiến thức,
kỹ năng trong công tác xã hội, họ có nhiệm vụ trợ giúp các đối tượng yếu thế
trong cộng đồng (người khuyết tật, người nghèo…) bằng cách thực hiện các vai
trò của họ như vai trò kết nối, vai trò biện hộ, vai trò tư vấn, tham vấn…
Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết
việc làm cho người khuyết tật là việc nhân viên công tác xã hội kết nối người
khuyết tật với nguồn lực sẵn có nhằm giúp cho người khuyết tật có được việc
làm bền vững phù hợp với điều kiện, năng lực của người khuyết tật.
Hiện nay, các hoạt động của nhân viên công tác xã hội tại cộng đồng,
đặc biệt là trong vai trò kết nối còn đang gặp khá nhiều khó khăn, vướng mắc,
dẫn đến kết quả hỗ trợ cho các đối tượng yếu thế tại cộng đồng còn chưa thật
sự hiệu quả. Ngoài ra, vấn đề giải quyết việc làm cho người khuyết tật đã và
đang được cả xã hội quan tâm, nhưng những nghiên cứu cụ thể, đi sâu đi sát
vào từng địa phương, từng đơn vị, từng vị trí vai trò của người hỗ trợ người
khuyết tật thì chưa có nhiều. Từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn đề tài
nghiên cứu: "Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ
giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội". Với đề tài này, thông qua khảo sát, điều tra và
phỏng vấn, tôi mong muốn nghiên cứu sự đánh giá của người khuyết tật và
các bên liên quan về mức độ thực hiện vai trò kết nối của nhân viên công tác
xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà
Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện
pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân nói chung và người khuyết tật
nói riêng về vị trí vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội tại cộng đồng
trong hoàn thiện và phát triển hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm hiệu quả
cho người khuyết tật.
3
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Trên thế giới
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học khác nhau về người
khuyết tật trên thế giới. Có thể kể ra một số nghiên cứu sau:
World report on disability 2011 (Báo cáo về Người khuyết tật thế giới
của WHO và Ngân hàng thế giới (WB) công bố năm 2011 cung cấp bức tranh
toàn diện về người khuyết tật trên thế giới: Báo cáo tổng kết hoạt động nghiên
cứu về thực trạng của người khuyết tật dựa trên những số liệu chính xác nhất.
Theo báo cáo này, ở các nước phát triển thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển
Kinh tế (OECD) người khuyết tật khó tiếp cận dịch vụ y tế gấp ba lần, trẻ
khuyết tật đến trường ít hơn so với trẻ em bình thường, còn tỉ lệ có việc làm
của người khuyết tật chỉ là 44% so với 75% những người khỏe mạnh. Báo cáo
trọng tâm vào việc cải thiện hướng tiếp cận và bình đẳng cơ hội, thúc đẩy sự
hòa nhập cho người khuyết tật. Báo cáo gồm có 9 chương, trong đó Chương 1
trình bày một số khái niệm như người khuyết tật, thảo luận về vấn đề khuyết tật
và quyền con người, khuyết tật và phát triển. Chương 2 đánh giá số liệu về
người khuyết tật và tình trạng người khuyết tật trên toàn thế giới. Chương 3 tìm
hiểu về việc tiếp cận với dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người khuyết tật.
Chương 4 thảo luận về sự hồi phục bao gồm cả những liệu pháp trị liệu và trợ
giúp. Chương 5 những dịch vụ hỗ trợ và trợ giúp người khuyết tật. Chương 7
đưa ra vấn đề giáo dục cho người khuyết tật. Chương 8 đánh giá về vấn đề việc
làm cho người khuyết tật. Mỗi chương đều bao gồm những giải pháp cho
những vấn đề. Chương 9 tổng kết lại vấn đề và những giải pháp để hỗ trợ người
khuyết tật được tốt hơn. Trong đó Chương 7 và Chương 8 tập trung vào thực
trạng giáo dục, tạo việc làm cho người khuyết tật trên toàn thế giới, những kết
quả đã đạt được, khó khăn, hạn chế và giải pháp cho vấn đề. Báo cáo nghiên
cứu tổng quan vấn đề người khuyết tật trên toàn thế giới, chưa tập trung vào
4
một vấn đề cụ thể, tại một khu vực, địa điểm cụ thể. Kết quả của nghiên cứu là
kết luận về tình hình người khuyết tật chung trên toàn thế giới, dữ liệu nghiên
cứu tuy chính xác nhưng chưa cụ thể. Do đó, giải pháp cho vấn đề người
khuyết tật cũng mang tính chất toàn cầu, nó tác động vào quốc gia và quốc tế,
không áp dụng cho một địa điểm cụ thể dành cho người khuyết tật [16].
Ở Mỹ, Margeret S.Malone đã viết quyển “Agenda for Social Security:
Chalenges for the new congress and the new administration” (Social security
advisory board, February, 2001) (Chương trình an sinh xã hội: Những thách
thức cho đại hội mới và chính quyền mới, Hội đồng cố vấn an sinh xã hội,
tháng 1 năm 2011), trong đó nói nhiều đến sự an toàn thu nhập của người
khuyết tật, lưu ý sự thiếu công bằng với người khuyết tật, nhất là những người
không còn khả năng làm việc [16].
Trên thế giới, vấn đề người khuyết tật, việc làm cho người khuyết tật đã
được quan tâm từ rất lâu, nhiều nghiên cứu, chương trình lớn được thực hiện
nhằm mục đích đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác trợ giúp
người khuyết tật. Tuy nhiên, các nghiên cứu lớn chưa đi vào nghiên cứu từng
địa phương, tạo việc làm cho người khuyết tật cụ thể, mà chỉ nghiên cứu
những vấn đề mang tính bao quát, trên phạm vi quốc gia hoặc toàn cầu, do đó
kết quả của công trình nghiên cứu mang tính vĩ mô, các giải pháp đưa ra nếu
áp dụng cho từng địa phương sẽ không thực sự mang lại hiệu quả.
2.2. Tại Việt Nam
Trong nước, các vấn đề của người khuyết tật nói chung và việc làm cho
người khuyết tật nói riêng mới bắt đầu được quan tâm nghiên cứu cả về phương
diện lý luận, cả về những vấn đề thực hành. Có thể kể đến các nghiên cứu sau:
Nghiên cứu“Vấn đề giới và người khuyết tật Việt Nam” của tác giả Lê
Thị Quý, được đăng trên trang 7, số 2 Tạp chí “Nghiên cứu gia đình và giới, năm
2007” đã chỉ ra rằng: “Bên cạnh vấn đề về giới và người khuyết tật, các nghiên
5
cứu dành nhiều sự quan tâm đến vấn đề việc làm, giáo dục, hòa nhập cộng đồng
cho người khuyết tật. Qua các nghiên cứu cho thấy định kiến của xã hội về
người khuyết tật cho rằng, người khuyết tật không có khả năng lao động, kiếm
tiền, điều này đã tạo ra rào cản lớn ảnh hưởng đến khả năng hòa nhập cộng
đồng, học tập và thích ứng môi trường sống của người khuyết tật” [16, tr.8-9].
Năm 2010, Tổ chức lao động quốc tế ở Việt Nam xuất bản ấn phẩm “Báo
cáo khảo sát về việc làm và đào tạo nghề cho người khuyết tật ở Việt Nam” chỉ
ra rằng: Người khuyết tật, đặc biệt là phụ nữ khuyết tật tại Việt Nam có rất ít cơ
hội được đào tạo nghề có chất lượng. Phần lớn các trung tâm dạy nghề đều ở khu
vực thành thị và thường không có nhiều chỗ. Hầu hết các khoá đào tạo cho
người khuyết tật đều được tổ chức tại các trung tâm riêng, với các lớp học riêng
hoặc thông qua các doanh nghiệp của người khuyết tật. Hội kinh doanh người
khuyết tật Việt Nam và các thành viên của Hội kinh doanh người khuyết tật Việt
Nam đóng vai trò quan trọng trong dạy nghề, hàng năm đào tạo khoảng 3.000
người khuyết tật. Hội Người mù Việt Nam cũng là một tác nhân quan trọng
trong lĩnh vực dạy nghề, tuy nhiên chỉ trong một số rất ít ngành và có yêu cầu kĩ
thuật thấp. Việt Nam có hệ thống pháp luật và chính sách mạnh giúp xúc tiến
việc làm cho người khuyết tật. Chính sách hạn ngạch bắt đầu được thực hiện tại
một số tỉnh, nhưng vẫn chưa được thực thi tại nhiều nơi. Việc thực thi hạn ngạch
và thu tiền phát cho các cơ quan nhà nước Việt Nam vì đó là nguồn tài chính để
tỉnh rót cho các hoạt động dạy nghề và hỗ trợ việc làm cho người khuyết tật. Có
rất ít hoạt động xúc tiến việc làm cho người khuyết tật. Dịch vụ bố trí việc làm
còn hạn chế, đào tạo chuẩn bị làm việc và dịch vụ liên quan hầu như chưa có.
Các tổ chức phi chính phủ trong nước về người khuyết tật và các tổ chức của
người khuyết tật đã bắt đầu nhận thức được vai trò của họ trong công tác đào tạo
chuẩn bị làm việc cho người khuyết tật. Vai trò này có thể mở rộng trong tương
lai với những tài trợ cũng như trợ giúp nâng cao năng lực làm việc [16].
6
Nội dung nghiên cứu về vai trò của nhân viên công tác xã hội cũng bắt
đầu được nghiên cứu như một số đề tài luận văn sau:
Đề tài luận văn thạc sỹ: “Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong
việc thực hiện chính sách hỗ trợ tạo dựng việc làm cho người khuyết tật trong
độ tuổi lao động (nghiên cứu trường hợp tại thị trấn Kim Bài, huyện Thanh
Oai, thành phố Hà Nội)” của Nguyễn Thị Tâm (2016), Đại học Khoa học Xã
hội và Nhân văn. Luận văn đưa ra quá trình thực hiện chính sách hỗ trợ tạo
dựng việc làm cho người khuyết tật trong độ tuổi lao động tại thị trấn Kim
Bài, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội; Vai trò của nhân viên công tác xã
hội chuyên nghiệp trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ tạo dựng việc làm
cho người khuyết tật trong độ tuổi lao động tại thị trấn Kim Bài, huyện Thanh
Oai, thành phố Hà Nội; Những kết quả về nghiên cứu hỗ trợ tiếp cận; Vai trò
hỗ trợ của nhân viên công tác xã hội trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ
tạo dựng việc làm cho người khuyết tật trong độ tuổi lao động [16].
Đề tài luận văn thạc sỹ: “Vai trò của nhân viên công tác xã hội cấp cơ sở
trong việc thực hiện chế độ chính sách cho người khuyết tật Hà Nội” của Vũ
Thị Châm (2016), Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Luận văn nhằm tìm
hiểu thực trạng thực hiện chế độ chính sách cho người khuyết tật tại Hà Nội.
Từ đó chỉ ra vai trò của nhân viên công tác xã hội cấp cơ sở trong việc thực
hiện chế độ chính sách cho người khuyết tại địa bàn mình công tác. Từ kết quả
nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị, giải pháp đến các cơ quan, ban ngành
liên quan nhằm nâng cao vao trò của nhân viên công tác xã hội cấp cơ sở trong
việc thực hiện chế độ chính sách cho người khuyết tật [4].
Nội dung về giải quyết việc làm cho người khuyết tật thì được đề
cập trong các đề tài nghiên cứu sau:
Đề tài luận văn thạc sỹ: “Thực trạng hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ
em khuyết tật (nghiên cứu tại Trung tâm dạy nghề Nhân đạo và Trung tâm
7
dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa” của Phạm Thị Kiều Lê (2014), chuyên ngành
Công tác xã hội, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Luận văn đi sâu
nghiên cứu cơ sở lý thuyết và thực tiễn hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ em
khuyết tật; kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ
em khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề Nhân đạo và Trung tâm dạy nghề từ
thiện Quỳnh Hoa; từ đó đề xuất những biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động
hỗ trợ việc làm cho trẻ em khuyết tật [10].
Đề tài luận văn thạc sỹ: “Pháp luật về vấn đề giải quyết việc làm cho
người lao động khuyết tật ở Việt Nam hiện nay” của Trần Thị Tú Anh (2014),
Đại học Quốc gia Hà Nội. Luận văn tập trung nghiên cứu hệ thống lý luận,
chính sách pháp luật về việc làm cho người khuyết tật hiện nay; đồng thời
phân tích thực trạng pháp luật liên quan đến giải quyết việc làm cho người
khuyết tật ở Việt Nam, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện
chính sách pháp luật, cũng như việc tổ chức thực hiện trong thực tiễn nhằm
nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại Việt Nam [1].
Nhìn chung, trên thế giới và trong nước có rất nhiều nghiên cứu liên
quan đến vấn đề người khuyết tật và giải quyết việc làm cho người khuyết tật
nhưng những nghiên cứu cụ thể về nó, đi sâu đi sát vào từng địa phương, từng
đơn vị, từng vị trí vai trò của người hỗ trợ giải quyết việc làm cho người
khuyết tật thì chưa có nhiều. Kế thừa những nghiên cứu đã có của các tác giả,
tác giả luận văn mạnh dạn chọn đề tài: “Vai trò kết nối của nhân viên công tác
xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà
Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội”.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn về vai trò kết nối của nhân viên công
tác xã hội và một số yếu tố tác động tới việc thực hiện vai trò này trong hỗ trợ
8
giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông,
thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao
nhận thức của người dân nói chung và người khuyết tật nói riêng về vị trí vai
trò kết nối của nhân viên công tác xã hội tại cộng đồng trong hoàn thiện và
phát triển hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm hiệu quả cho người khuyết tật.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa cơ sở lý luận về vai trò kết nối của nhân viên công tác xã
hội trong hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật và một số
yếu tố tác động đến vai trò kết nối này.
Đánh giá thực trạng thực hiện vai trò kết nối của nhân viên công tác xã
hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu,
quận Hà Đông, thành phố Hà Nội và phân tích một số yếu tố tác động tới việc
thực hiện vai trò này tại cộng đồng.
Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân nói
chung và người khuyết tật nói riêng về vị trí vai trò kết nối của nhân viên
công tác xã hội tại cộng đồng trong hoàn thiện và phát triển hoạt động hỗ trợ
giải quyết việc làm hiệu quả cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận
Hà Đông, thành phố Hà Nội.
4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Mức độ thực hiện vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ
trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà
Đông, thành phố Hà Nội.
Với đối tượng nghiên cứu trên, trong luận văn này, một số câu hỏi
nghiên cứu được đặt ra như sau:
- Người khuyết tật nói riêng, người dân nói chung ở phường Hà Cầu,
quận Hà Đông, thành phố Hà Nội có hiểu biết như thế nào về nhân viên công
9
tác xã hội? Về vai trò của nhân viên công tác xã hội?
- Việc thực hiện vai trò nói chung, vai trò kết nối nói riêng của nhân
viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại
địa bàn trên có diễn ra không? Nếu có thì ở mức độ nào?
- Có những yếu tố nào ảnh hưởng tới việc thực hiện vai trò kết nối của
nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết
tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội?
4.2. Khách thể nghiên cứu
Người khuyết tật trên địa bàn phường Hà Cầu.
Lãnh đạo, cán bộ, nhân viên phường và các đơn vị khác liên quan đến
công tác hỗ trợ người khuyết tật phường Hà Cầu.
4.3. Phạm vi nghiên cứu
4.3.1. Nội dung
Đề tài tập trung nghiên cứu sự đánh giá của người khuyết tật và các bên
liên quan về mức độ thực hiện vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội
trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu,
quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
4.3.2. Khách thể
- Phường Hà Cầu: 40 người khuyết tật trong độ tuổi lao động tại danh
sách quản lý của ban Lao động – Thương binh & Xã hội phường; 02 Cán bộ
ban Lao động – Thương binh & Xã hội phường; 01 Phó Chủ tịch phường phụ
trách Văn hóa – Xã hội; 01 Phó Chủ tịch Hội phụ nữ phường; 01 Phó Chủ
tịch Mặt trận tổ quốc phường; 15 Tổ trưởng Tổ dân phố.
- Các đơn vị khác: 01 Cán bộ Bảo trợ xã hội phòng Lao động – Thương
binh & Xã hội quận Hà Đông; 01 Chủ tịch Hội Người khuyết tật quận Hà
Đông; 01 Cán bộ Trung tâm Công tác xã hội Hà Nội.
10
4.3.3. Địa bàn nghiên cứu
Phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội và các cơ quan, ban
ngành liên quan đến công tác giải quyết việc làm cho người khuyết tật.
4.3.4. Thời gian
Từ tháng 6/2016 đến tháng 8/2017.
5. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn đề tài
5.1. Ý nghĩa lý luận
Thông qua việc hệ thống hóa các tri thức liên quan đến vấn đề hỗ trợ
giải quyết việc làm cho người khuyết tật, vai trò của nhân viên công tác xã hội
trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho nhóm đối tượng này, luận văn đã bổ sung
thêm nguồn tài liệu cho nghiên cứu và thực hành công tác xã hội tại cộng
đồng, ở các cấp phường, xã trong trợ giúp cho các nhóm đối tượng yếu thế bao
gồm người khuyết tật. Đồng thời, luận văn cũng cung cấp thêm cơ sở khoa học
cho các nhà nghiên cứu, các nhà thực hành để xây dựng quy trình kết nối hiệu
quả của nhân viên công tác xã hội trong công tác hỗ trợ giải quyết việc làm
cho người khuyết tật. Luận văn góp phần vào việc xác định các yếu tố ảnh
hưởng tới việc thực hiện vai trò kết nối này ở nhân viên công tác xã hội.
5.2. Ý nghĩa thực tiễn
Thông qua các kết quả nghiên cứu, luận văn đã đưa ra được những
đánh giá về thực trạng việc làm của người khuyết tật hiện nay: đa số người
khuyết tật tại địa bàn nghiên cứu chưa có việc làm. Những người đã có việc
làm chủ yếu không hài lòng với công việc của mình. Luận văn cũng đánh giá
được thực trạng tình hình nhân viên công tác xã hội tại cơ sở hiện nay, cụ thể
là: trên địa bàn phường Hà Cầu chưa có nhân viên công tác xã hội. Tất cả các
hoạt động hỗ trợ người khuyết tật đều do cán bộ phường kiêm nhiệm. Cũng
xuất phát từ nguyên nhân này mà phần lớn người khuyết tật và các bên liên
quan trên địa bàn phường có hiểu biết không đầy đủ về nhân viên công tác xã
11
hội cũng như vai trò mà nhân viên công tác xã hội đảm nhận.
Ngoài ra, luận văn cũng đưa ra được thực trạng công tác hỗ trợ giải
quyết việc làm cho người khuyết tật tại địa bàn nghiên cứu hiện nay nhìn
chung chỉ ở mức độ bình thường, chưa mang lại hiệu quả thật sự và chưa tạo
dựng được việc làm bền vững cho người khuyết tật.
Sự đánh giá của người khuyết tật và các bên liên quan về mức độ tác
động của các yếu tố bản thân người nhân viên công tác xã hội, yếu tố bản thân
người khuyết tật, yếu tố cơ chế, chính sách, yếu tố cầu lao động nhìn chung là
ở trên mức bình thường, tiệm cận mức tác động mạnh đến vai trò kết nối;
trong đó, họ đều đánh giá mức độ tác động của yếu tố thái độ nhiệt tình, sự
tâm huyết, lòng yêu nghề, hứng thú với công việc của người nhân viên công
tác xã hội, yếu tố tình trạng sức khỏe/khuyết tật, yếu tố chủ trương, chính sách
của Đảng và Nhà nước đối với phát triển nghề công tác xã hội, yếu tố doanh
nghiệp không muốn tuyển dụng người lao động khuyết tật là nhiều nhất.
Trên cơ sở thực trạng đó, luận văn đã đề xuất một số biện pháp nhằm
nâng cao nhận thức của người dân nói chung và người khuyết tật nói riêng về
vị trí vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội tại cộng đồng trong hoàn
thiện và phát triển hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm hiệu quả cho người
khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội đối với chính
quyền phường, nhân viên công tác xã hội, đối với người khuyết tật, gia đình
người khuyết tật và đối với hệ thống chính sách. Trong đó, các biện pháp tập
trung vào việc thành lập đội ngũ nhân viên công tác xã hội cơ sở và đưa đội
ngũ này đi vào hoạt động hiệu quả, việc thành lập câu lạc bộ việc làm của
người khuyết tật và vấn đề phát triển nghề công tác xã hội tại địa phương.
6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận nghiên cứu
Luận văn sử dụng các nguyên tắc phương pháp luận nghiên cứu sau:
12
nguyên tắc hệ thống, nguyên tắc phát triển, nguyên tắc tâm-sinh-xã hội ...
Luận văn kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học có liên
quan đã được công bố.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
6.2.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
Phương pháp nghiên cứu tài liệu là phương pháp sử dụng các kỹ thuật
chuyên môn nhằm thu thập thông tin, số liệu, tài liệu từ các nguồn tài liệu đã
được công bố hoặc rút ra từ các nguồn tài liệu những thông tin cần thiết phục
vụ cho quá trình nghiên cứu.
Mục đích: Xây dựng cơ sở lý luận cho phần nghiên cứu thực trạng.
Phương pháp này bao gồm các giai đoạn như phân tích, tổng hợp, hệ
thống hóa và khái quát hóa lý thuyết qua các nghiên cứu của các tác giả trong và
ngoài nước, được đăng tải trên các sách báo và tạp chí về các vấn đề liên quan đề
tài nghiên cứu như: nhân viên công tác xã hội, vai trò kết nối của nhân viên công
tác xã hội, người khuyết tật, việc làm, hoạt động hỗ trợ giải quyết việc làm,...
6.2.2. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là phương pháp thu thập thông tin
thông qua việc sử dụng một bảng hỏi soạn sẵn, người điều tra phát bảng hỏi,
hướng dẫn cách trả lời, người được hỏi sẽ tự mình ghi câu trả lời ra phiếu
bảng hỏi. Điều tra viên thu lại và xử lý.
Mục đích: Để thu thập ý kiến đáng giá bằng phiếu khảo sát với các câu
hỏi có nhiều lựa chọn, đây là phương pháp chính của đề tài nhằm nghiên cứu
sự đánh giá của người khuyết tật và các bên liên quan về mức độ thực hiện vai
trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho
người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội.
Phương pháp này được thực hiện theo nhóm đối tượng, mỗi nhóm đối
tượng chọn ra các thành phần đại diện để thực hiện khảo sát: Đối với người
Tải về để xem bản đầy đủ
163 trang
24520
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Vai trò kết nối của nhân viên công tác xã hội trong hỗ trợ giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại phường Hà Cầu, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_vai_tro_ket_noi_cua_nhan_vien_cong_tac_xa_hoi_trong.pdf
