Một số giải pháp để thực hiện hiệu quả chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam

Download

TÀI CHÍNH - Tháng 6/2020

MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN HIỆU QUẢ

CHẾ ĐỘ BẢO HIỂM HƯU TRÍ Ở VIỆT NAM

ĐIỀU BÁ ĐƯỢC

Chế độ bảo hiểm hưu trí hay chế độ trợ cấp tuổi già là một trong 9 chế độ bảo hiểm xã hội được Tổ

chức Lao động quốc tế nêu trong Công ước số 102 ngày 4/6/1952 tại Giơ-ne -vơ. Tại Việt Nam, cải

cách chính sách bảo hiểm hưu trí phải được xác định là cốt lõi trong cải cách chính sách bảo hiểm

xã hội, trong cải cách hệ thống an sinh xã hội và trong cải cách hệ thống chính sách xã hội của đất

nước. Bài viết khái quát quá trình hình thành, phát triển chế độ bảo hiểm hưu trí của Việt Nam,

nhận diện một số khó khăn, thách thức đặt ra, đề xuất một số giải pháp để thực hiện hiệu quả chế

độ bảo hiểm hưu trí thời gian tới.

Từ khóa: Bảo hiểm, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm xã hội

năm). Ngày 20/5/1950, Chính phủ ban hành Sắc lệnh

ABOUT THE CURRENT PENSION REGIME IN VIETNAM

Dieu Ba Duoc

76/SL quy định về quy chế công chức, điều kiện nghỉ

hưu cơ bản như trên, nhưng nới rộng điều kiện nghỉ

hưu đối với công chức các ngạch thuộc hạng lưu động

về tuổi và thời gian làm việc (đủ 50 tuổi hoặc làm việc

25 năm). Thời kỳ này phạm vi, đối tượng áp dụng

hẹp, chỉ giới hạn đối với công nhân viên chức nhà

nước. Các chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) trong đó có

chế độ bảo hiểm hưu trí chưa được quy định một cách

toàn diện, Quỹ BHXH chưa được hình thành.

The pension or the old age allowance is one of the

nine social insurance (social insurance) schemes that

the International Labor Organization (ILO) stated in

Convention No. 102 of June 4, 1952 in Geneva. In

Vietnam, pension insurance policy reform must be

identiﬁed as the core of social insurance policy reform,

in the social security system reform and in the country's

social policy system reform. The article outlines the

process of formation and development of Vietnam's

pension insurance policy, identifying some diﬃculties

and challenges, thereby proposing some solutions to

eﬀectively implement the pension regime next time.

Giai đoạn 1962-1985

Chính phủ ban hành Nghị định số 218/CP ngày

27/12/1961 kèm theo Điều lệ tạm thời về các chế độ

BHXH đối với công nhân, viên chức nhà nước có

hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1962. Về tuổi nghỉ

hưu quy định công nhân, viên chức nhà nước là nam

đủ 60 tuổi, nữ đủ 55 tuổi và có đủ điều kiện sau đây

được hưởng chế độ hưu trí. Cụ thể, đối với lao động

nam, thời gian công tác nói chung 25 năm, thời gian

công tác liên tục 5 năm; đối với lao động nữ, thời

gian công tác nói chung 20 năm, thời gian công tác

liên tục 5 năm. Tuy nhiên, chưa đủ điều kiện về thời

gian công tác nói chung, nhưng thời gian công tác

liên tục đủ 15 năm.

Keywords: Insurance, pension, social insurance

Ngày nhận bài: 19/5/2020

Ngày hoàn thiện biên tập: 27/5/2020

Ngày duyệt đăng: 8/6/2020

Lịch sử hình thành, phát triển chế độ

bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam

Giai đoạn 1945-1961

Bên cạnh đó, một số trường hợp quy định tuổi

Ngay từ khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng nghỉ hưu thấp hơn 5 tuổi, cụ thể:

hòa được thành lập, Chính phủ đã ban hành Sắc lệnh

- Nam đủ 55 tuổi, có thời gian công tác nói chung

số 54/SL ngày 01/11/1945 ấn định những điều kiện cho 20 năm, thời gian công tác liên tục 5 năm, nữ 50 tuổi,

công chức về hưu: Công chức thuộc tất cả các ngạch có thời gian công tác nói chung 15 năm, thời gian công

trong nước Việt Nam, tại chức hay đang nghỉ việc vào tác liên tục 5 năm, làm việc đặc biệt nặng nhọc hay có

bất cứ trường hợp nào đều phải về hưu mỗi khi có đủ hại sức khỏe liền trong 10 năm.

một trong hai điều kiện (đủ 55 tuổi hoặc làm việc 30

- Công nhân, viên chức nhà nước nam 55 tuổi, nữ

HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC ĐỂ THỰC HIỆN CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH BẢO HIỂM XÃ HỘI THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 28-NQ/TW

50 tuổi, ốm yếu, không còn khả năng lao động, nếu chế độ (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh

thời gian công tác liên tục đủ 15 năm.

nghề nghiệp) giao cho tổ chức Công đoàn quản lý

Về tỷ lệ hưởng lương hưu quy định từ 45% đến và thực hiện.

tối đa là 75% tiền lương trước khi nghỉ hưu, lương

hưu thấp nhất ấn định là 22 đồng một tháng.

Kinh phí chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH trong

thời kỳ này phụ thuộc nguồn ngân sách nhà nước

Điều lệ tạm thời về các chế độ BHXH đối với công (NSNN) bố trí thường bị động trong việc chi trả lương

nhân, viên chức nhà nước là bước đầu thực hiện Điều hưu và trợ cấp BHXH.

32 của Hiến pháp được Quốc hội thông qua ngày

31/12/1959, nêu rõ quyền của người lao động được

giúp đỡ về vật chất khi già yếu, đánh dấu một bước

Giai đoạn 1995-2006

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, chính

phát triển quan trọng là tiền đề cho việc xây dựng sách BHXH giai đoạn này được đổi mới, phát triển

chính sách, pháp luật BHXH sau này. Điều lệ tạm thời cùng sự phát triển của nền kinh tế thị trường định

về BHXH bảo đảm những điều kiện cần thiết về vật hướng xã hội chủ nghĩa. Bộ Luật Lao động được

chất và tinh thần cho công nhân, viên chức nhà nước ban hành, có hiệu lực thực hiện từ ngày 01/01/1995

trong những trường hợp tạm thời hay vĩnh viễn mất đã dành 01 chương về BHXH, quy định về đối

sức lao động và áp dụng thống nhất cho toàn thể công tượng được mở rộng; Quỹ BHXH được hình thành

nhân, viên chức nhà nước.

chủ yếu từ sự đóng góp của người sử dụng lao

Trong giai đoạn này, các chế độ đãi ngộ về BHXH động (15% tổng quỹ lương) và người lao động (5%

trong điều lệ tạm thời chủ yếu dựa vào nguyên tắc tiền lương, tiền công tháng); quỹ đã hoạt động theo

phân phối theo lao động nhằm khuyến khích mọi nguyên tắc hạch toán, cân đối thu chi, độc lập với

người tăng cường kỷ luật lao động, đẩy mạnh sản

NSNN và được quản lý, sử dụng theo quy định của

xuất, góp phần ổn định lực lượng lao động cho các pháp luật.

ngành kinh tế quốc dân phù hợp với hoàn cảnh kinh

tế, chính trị và xã hội của nước ta.

Theo đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 12/CP

ngày 26/01/1995, thực hiện BHXH đối với công chức,

công nhân viên chức nhà nước và người lao động

theo loại hình BHXH bắt buộc và Nghị định số 45/

Giai đoạn 1985-1994

Ngày 18/9/1985 Chính phủ ban hành Nghị định CP ngày 15/7/1995, thực hiện BHXH đối với sĩ quan,

số 236-HĐBT. Trong đó, quy định về độ tuổi nghỉ quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ quân

hưu của các đối tượng tham gia là công nhân viên, đội nhân dân và công an nhân dân.

viên chức và lực lượng vũ trang vẫn giữ nguyên

quy định tại Nghị định 218. Tuy nhiên, tỷ lệ hưởng đến người lao động thuộc các thành phần kinh tế.

lương hưu tối đa thay đổi hơn so với Nghị định số Năm 1995 chỉ những người lao động làm việc trong

Về đối tượng tham gia BHXH dần được mở rộng

218 là 95%. Thời gian công tác để tính chế độ hưu khu vực nhà nước và trong các DN có sử dụng từ 10

trí, Nghị định quy định quy đổi một năm thực tế lao động trở lên mới thuộc diện tham gia BHXH. Từ

quy đổi thành một năm 2 tháng, 1 năm 4 tháng, 1 năm 2003 trở đi, DN sử dụng từ 01 lao động trở lên

năm 6 tháng tùy thuộc điều kiện, tính chất công cũng thuộc đối tượng tham gia BHXH.

việc, nơi làm việc, cụ thể: Nam có từ đủ 30 năm quy

Trong giai đoạn này, chế độ bảo hiểm hưu trí được

đổi trở lên; Nữ có từ đủ 25 năm công tác quy đổi trở quy định như sau: Độ tuổi hưởng lương hưu cơ bản

lên đủ điều kiện về thời gian công tác để hưởng chế như các quy định trước đây nhưng bãi bỏ chế độ mất

độ hưu trí. Đối với trường hợp suy giảm khả năng sức lao động thay vào đó là chế độ nghỉ hưu trước

lao động từ 61% trở lên, có thời gian công tác quy tuổi quy định nếu bị suy giảm khả năng lao động từ

đổi từ đủ 15 năm trở lên thì được hưởng chế độ mất 61% trở lên; Tỷ lệ hưởng lương hưu quy định từ 45%

sức lao động dài hạn, hoặc có thời hạn nếu đủ điều đến tối đa là 75% thay vì 95% như quy định cũ; nếu

kiện theo quy định.

về nghỉ hưu trước tuổi quy định sẽ bị giảm trừ tỷ lệ

Quỹ BHXH được hình thành từ sự đóng góp hưởng lương hưu, theo đó cứ mỗi năm nghỉ trước

của cơ quan, xí nghiệp và người lao động, với mức

đóng bằng 13% so với quỹ lương. Trong đó, 8% chi

cho 3 chế độ (mất sức lao động, hưu trí và tử tuất)

được Chính phủ giao cho Bộ Lao động - Thương

tuổi quy định bị giảm trừ 2%;

Về thời gian công tác để tính chế độ hưu trí cũng

có sự thay đổi căn bản, đó là tính trên cơ sở thời gian

đã đóng BHXH. Trong đó, thời gian công tác trước

binh và Xã hội quản lý và thực hiện; 5% chi cho 3 tháng 01 năm 1995 được coi là thời gian đã đóng

TÀI CHÍNH - Tháng 6/2020

BHXH. Thời gian đóng BHXH tối thiểu giai đoạn này động nam và lao động nữ. Cách tính mức bình quân

quy định là từ đủ 15 năm.

tiền lương tháng đóng BHXH theo thời điểm bắt đầu

tham gia BHXH đối với người lao động thực hiện chế

độ tiền lương do Nhà nước quy định.

Giai đoạn 2007-2015

Ngày 29/6/2006, Quốc hội thông qua Luật BHXH

BHXH quy định, tăng tỷ lệ giảm trừ đối với người

và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2007 đối với BHXH nghỉ hưu trước tuổi quy định từ 1% lên 2% tương ứng

bắt buộc, từ 01/01/2008 đối với BHXH tự nguyện và mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi đã góp phần cải thiện

từ 01/01/2009 đối với bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

một bước tình hình tài chính quỹ hưu trí, tử tuất; từng

- Đối tượng tham gia tiếp tục được mở rộng đến bước đảm bảo công bằng hơn trong tham gia và thụ

lao động làm việc trong các hộ sản xuất, kinh doanh hưởng chính sách giữa các nhóm đối tượng.

cá thể, tổ hợp tác, hợp tác xã tham gia BHXH bắt

- Quỹ BHXH được chia thành các quỹ thành

buộc; bổ sung loại hình BHXH tự nguyện, áp dụng từ phần: quỹ ốm đau và thai sản; quỹ tai nạn lao động,

01/01/2008 trở đi hướng đến mọi công dân Việt Nam bệnh nghề nghiệp; quỹ hưu trí và tử tuất; quỹ BHTN.

trong độ tuổi lao động không thuộc đối tượng tham Quỹ BHXH độc lập với NSNN và do cơ quan BHXH

gia BHXH bắt buộc. Chính sách BHTN bảo vệ người quản lý.

lao động trong trường hợp bị mất việc làm, nên đã

nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Kết quả thực hiện chế độ

bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam

- Về chế độ bảo hiểm hưu trí: Tuổi đời vẫn không

thay đổi so với quy định trước đây, vẫn quy định làm

Từ 1995-2019, cơ quan BHXH đã giải quyết cho

việc trong điều kiện bình thường, nam đủ 60 tuổi, nữ 2.559.776 người hưởng các chế độ BHXH hàng tháng,

đủ 55 tuổi; quy định nghỉ hưu trước tuổi quy định, trong đó có 2.022.373 người hưởng lương hưu;

nhưng tỷ lệ giảm trừ 1% tương ứng với mỗi năm nghỉ 10.580.542 lượt người hưởng các khoản trợ cấp BHXH

hưu trước tuổi quy định, thay vì 2% như quy định một lần, trong đó hưởng BHXH một lần là 8.584.544

trước đó. Thời gian đóng BHXH bắt buộc được cộng người; trên 106.443.268 lượt người hưởng trợ cấp ốm

nối với thời gian đóng BHXH tự nguyện, quy định

thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu trả cho 3.202.490 lượt người hưởng các chế độ BHTN.

là đủ 20 năm. Hàng tháng, BHXH Việt Nam quản lý, tổ chức chi trả

đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe. Đã chi

- Về quỹ: Hình thành các quỹ thành phần gồm: kịp thời cho hơn 3,1 triệu người hưởng lương hưu và

Quỹ BHXH bắt buộc gồm Quỹ ốm đau, thai sản; Quỹ trợ cấp BHXH hàng tháng do nguồn NSNN và Quỹ

Tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp; Quỹ hưu trí và tử BHXH chi trả.

tuất; Quỹ BHXH tự nguyện; Quỹ BHTN.

Quỹ BHXH được hình thành dựa trên sự đóng

góp của người lao động, người sử dụng lao động và

sự hỗ trợ của Nhà nước trong một số trường hợp, quỹ

Giai đoạn 2016 đến nay

Ngày 20/11/2014, Quốc hội thông qua Luật BHXH hạch toán độc lập với NSNN. Đây là quỹ của người

(sửa đổi) và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2016, một lao động, được Nhà nước hỗ trợ trong một số trường

số trường hợp thực hiện từ 01/01/2018. Theo đó, đối hợp và bảo hộ nhằm bảo đảm an sinh xã hội bền

tượng tham gia BHXH bắt buộc được mở rộng đến cả vững. Thành lập hệ thống cơ quan BHXH giúp Chính

người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, người hoạt phủ thống nhất tổ chức thực hiện các chế độ BHXH và

động không chuyên trách cấp xã. Từ ngày 01/1/2018 quản lý quỹ BHXH, tách chức năng quản lý nhà nước

áp dụng đối với cả người lao động có hợp đồng lao và sự nghiệp về BHXH.

động từ 01 đến dưới 03 tháng, lao động nước ngoài

Các chế độ chính sách BHXH nói chung và chế

làm việc tại Việt Nam. BHXH tự nguyện mở rộng bao độ bảo hiểm hưu trí nói riêng được thực hiện theo

gồm công dân Việt Nam từ 15 tuổi trở lên và không nguyên tắc đóng, hưởng và có chia sẻ giữa những

thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Bổ sung người tham gia bảo hiểm xã hội, tách dần BHXH ra

các phương thức đóng BHXH tự nguyện theo hướng khỏi chính sách bảo trợ, chính sách ưu đãi đối với

linh hoạt và bổ sung chính sách hỗ trợ của Nhà nước người có công và các chính sách xã hội khác

đối với người tham gia BHXH tự nguyện (thực hiện

từ năm 2018).

Một số tồn tại, hạn chế

Về chế độ bảo hiểm hưu trí, quy định về lộ trình

- Số người tham gia BHXH bắt buộc tuy tăng,

thay đổi cách tính lương hưu theo lộ trình đối với lao nhưng chưa đạt yêu cầu, số người tham gia BHXH tự

HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC ĐỂ THỰC HIỆN CẢI CÁCH CHÍNH SÁCH BẢO HIỂM XÃ HỘI THEO NGHỊ QUYẾT SỐ 28-NQ/TW

nguyện còn thấp hơn rất nhiều so với tiềm năng, dẫn chắc diện bao phủ, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân.

đến mục tiêu đến năm 2020 có khoảng 50% lực lượng Nghị quyết số 28-NQ/TW nhấn mạnh, cải cách chính

lao động tham gia BHXH theo tinh thần Nghị quyết sách BHXH vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính lâu

số 21-NQ /TW sẽ khó trở thành hiện thực, nếu không dài; kết hợp hài hoà giữa kế thừa, ổn định với đổi mới,

có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị.

phát triển và phải đặt trong mối tương quan với đổi

- Nợ BHXH vẫn ở mức cao, tình trạng trốn đóng mới, phát triển các chính sách xã hội khác, nhất là chế

BHXH còn diễn ra ở nhiều địa phương, DN làm giảm độ tiền lương, thu nhập, trợ giúp xã hội để mọi công dân

diện bao phủ BHXH.

đều được bảo đảm an sinh xã hội.

- Căn cứ đóng BHXH thấp, mới chỉ dựa trên khoảng

Đối với chế độ bảo hiểm hưu trí, Nghị quyết số

60% thu nhập thực tế người lao động nhận được. Tình 28-NQ/TW chủ trương thực hiện BHXH đa tầng, bổ

trạng chỉ đóng BHXH bắt buộc trên mức lương bằng sung thêm tầng “Trợ cấp hưu trí xã hội” tích hợp vào

hoặc cao hơn mức lương tối thiểu vùng, đây là nguyên hệ thống BHXH có đóng góp cụ thể: NSNN cung cấp

nhân chủ yếu dẫn đến mức lương hưu thấp.

một khoản trợ cấp cho người cao tuổi không có lương

hưu, hoặc BHXH hàng tháng nhằm cụ thể hóa một

bước quy định tại Khoản 2 Điều 59 Hiến pháp 2013

như sau: Nhà nước tạo bình đẳng về cơ hội để công

dân thụ hưởng phúc lợi xã hội, phát triển hệ thống

an sinh xã hội, có chính sách trợ giúp người cao tuổi,

người khuyết tật, người nghèo và người có hoàn cảnh

khó khăn khác.

Mô hình bảo hiểm hưu trí đa tầng lần đầu tiên

được thực hiện ở Việt Nam là một bước đột phá trong

chính sách BHXH sự kết hợp giữa BHXH có đóng

góp là chủ yếu với một phần BHXH không đóng góp

Giai đoạn 1995-2019, cơ quan bảo hiểm xã hội

đã giải quyết cho 2.559.776 người hưởng các

chế độ bảo hiểm xã hội hàng tháng, có 2.022.373

người hưởng lương hưu; 10.580.542 lượt người

hưởng các khoản trợ cấp bảo hiểm xã hội một

lần, trong đó hưởng bảo hiểm xã hội một lần là

8.584.544 người; trên 106.443.268 lượt người

hưởng trợ cấp ốm đau, thai sản, dưỡng sức,

phục hồi sức khỏe; đã chi trả cho 3.202.490 lượt

người hưởng các chế độ bảo hiểm thất nghiệp.

- Nguyên tắc chia sẻ trong chế độ bảo hiểm hưu trí đuợc tài trợ từ thuế, nhằm đảm bảo cho người già

chưa thể hiện đầy đủ tạo khoảng cách giữa mức lương đều có thu nhập tối thiểu đủ sống, hướng tới mục tiêu

hưu thấp nhất và cao nhất (có người nhận lương hưu BHXH toàn dân. Mô hình này hoàn toàn phù hợp với

trên 100 triệu/tháng, nhưng còn một nhóm lương hưu khuyến nghị an sinh xã hội của Tổ chức lao động quốc

rất thấp dưới mức lương cơ sở).

tế (ILO), 2012 (R202).

- Việc điều chỉnh mức lương hưu thời gian qua còn

Hiện nay, Việt Nam đang bước vào thời kỳ già hóa

mang tính cào bằng, chưa có giải pháp xử lý đối với dân số với tốc độ nhanh nhất thế giới. Theo tính toán

nhóm có mức lương hưu thấp. của ILO, năm 2017, Việt Nam có khoảng 10,1 triệu

- Quy định về độ tuổi nghỉ hưu thấp: Một số người từ đủ 60 tuổi trở lên, trong đó có tới 8,3 triệu

trường hợp cá biệt còn rất thấp như có trường hợp 38 người không được nhận hưu trí chiếm khoảng 83% số

tuổi đã được nghỉ hưu nếu bị suy giảm khả năng lao người cao tuổi. Mặt khác, mức trợ cấp rất thấp, hiện

động từ 81% trở lên và có từ đủ 20 năm đóng BHXH nay là 270 ngàn đồng(khoảng 11,6 USD)/người/ tháng

bắt buộc trở lên mà trong đó có từ đủ 15 năm làm

mới bằng khoảng 33,75% so với chuẩn nghèo khu vực

nghề hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại; quy nông thôn (800.000 đồng) hay bằng 27% chuẩn nghèo

định về khám giám định tỷ lệ suy giảm khả năng lao khu vực thành thị (1.000.000 đồng) chưa đủ mức sống

động và quá trình tổ chức thực hiện cũng còn bộc lộ tối thiểu; quy định độ tuổi hưởng chung đối với cả

nhiều bất cập như trường hợp kết luận bị suy giảm nam và nữ là 80 tuổi là khá cao, nên số người từ 61

khả năng lao động từ 81% trở lên, nhưng thực tế vẫn đến 79 tuổi chưa được trợ cấp còn nhiều. Cũng theo

lao động, làm việc bình thường.

tính toán của ILO, năm 2015, Việt Nam có 6,6 người

trong độ tuổi lao động (15-59 tuổi) trên một người già

trên 60 tuổi, dự kiến đến năm 2055 sẽ còn 2,1 người

Giải pháp đẩy mạnh chế độ bảo hiểm hưu trí hiện nay

Để quyền được đảm bảo an sinh xã hội của công dân trong độ tuổi lao động trên một người già là một

quy định trong Hiến pháp 2013 thành hiện thực, Hội thách thức rất rất lớn đối với hệ thống bảo hiểm hưu

nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 7 (khóa XII) đã trí của Việt Nam.

thông qua Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính

Với mục tiêu BHXH toàn dân của Việt Nam cho

sách BHXH với chủ trương, từng bước mở rộng vững thấy quyết tâm chính trị mạnh mẽ, bảo đảm rằng:

TÀI CHÍNH - Tháng 6/2020

mọi người dân đều có quyền và cơ hội được tham

gia và thụ hưởng BHXH, Nhà nước tạo hành lang

pháp lý bảo đảm các quyền của người dân được

thực hiện “không để ai bị bỏ lại phía sau”, nhưng

quyền lợi bao giờ cũng đi đôi với nghĩa vụ. Nhằm

khắc phục mặt trái của chính sách cần có các giải

pháp đồng bộ vận động để người dân tự giác tham

gia, xây dựng để người dân có niềm tin, có thói

quen, hình thành văn hóa “tự an sinh xã hội”, cùng

chia sẻ, tham gia BHXH khi còn trẻ để về già được

hưởng BHXH.

HÌNH: CÁCH TÍNH BHXH HƯỞNG LƯƠNG HƯU, TRỢ CẤP

MỘT LẦN TỪ 1/1/2020

Cùng với đó, tiếp tục rà soát, sửa đổi, hoàn thiện

cách tính lương hưu, bảo đảm công bằng giữa nam

và nữ, giữa khu vực nhà nước và khu vực ngoài nhà

nước, kết hợp hài hoà các nguyên tắc đóng-hưởng và

chia sẻ giữa người có mức lương cao với người có

mức lương thấp để thu hẹp khoảng cách về thu nhập

trong các đối tượng hưởng chế độ hưu trí; Rà soát,

mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với

các nhóm chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh

nghiệp, người quản lý, điều hành hợp tác xã không

hưởng tiền lương, người lao động làm việc theo chế

độ linh hoạt.

Nguồn: Bảo hiểm xã hội Việt Nam

Đối với người lao động bị suy giảm khả năng

lao động; làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, chính sách BHXH đã nêu tại Nghị quyết số 28-NQ/

độc hại, nguy hiểm; làm nghề, công việc nặng nhọc, TW, nhưng để cụ thể hóa thành pháp luật, do đó

độc hại, nguy hiểm; làm việc ở vùng có điều kiện cần phải nghiên cứu, xây dựng thể chế, cơ chế kiểm

kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn có thể nghỉ hưu ở soát thu nhập. Kiểm soát được thu nhập, cải cách

tuổi thấp hơn nhưng không quá 05 tuổi so với quy mạnh mẽ chế độ bảo hiểm hưu trí theo hướng linh

định. Người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ hoạt, thì sẽ huy động được nhiều người tham gia

thuật cao và một số trường hợp đặc biệt có thể nghỉ BHXH, mục tiêu BHXH toàn dân theo đó sẽ thành

hưu ở tuổi cao hơn nhưng không quá 05 tuổi so với hiện thực.

quy định.

Tài liệu tham khảo:

Về giảm thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng

lương hưu và thực hiện nguyên tắc chia sẻ trong chế độ 1. Phát triển bảo hiểm hưu trí đa tầng ở Việt Nam, NXB Thế giới, 2019;

bảo hiểm hưu trí. Hiện nay, một số quốc gia quy định 2. Báo cáo Chính phủ đánh giá dự báo tài chính Quỹ Hưu trí và tử tuất của Việt

thời gian đóng BHXH tối tiểu để được nhận lương hưu

rất thấp như Hàn quốc quy định là 10 năm và trong

Nam tháng 6/2013 do Văn phòng ILO tại Việt Nam và Bộ Lao động Thương

binh và Xã hội thực hiện;

công thức tính lương hưu của Hàn Quốc cũng thể hiện 3. Báo cáo tóm tắt các phương án thiết kế Hệ thống hưu trí đa tầng ở Việt Nam

rất rõ nguyên tắc chia sẻ đối với Việt Nam để cụ thể hóa

chủ trương này của Đảng cần nghiên cứu thực tiễn và

tháng 4/2019, do Ippei Tsuruga, Nuno Meira Simoes Cunha và Quỳnh Anh

Nguyễn nhóm chuyên gia kỹ thuật cao cấp, tư vấn, Tổ chức Lao động Quốc tế;

kinh nghiệm của các nước để vừa bảo đảm quyền lợi 4. Tài liệu Hội thảo quốc tế An sinh xã hội: Kinh nghiệm Nhật Bản và gợi mở cho

của người lao động vừa bảo đảm khả năng chi trả bền

vững của quỹ hưu trí và tử tuất.

Việt Nam, ngày 24/9/2013;

5. “Rút bảo hiểm xã hội một lần là tự tước lương hưu khi”, Báo Lao động Xã hội,

số 57 ra ngày 12/5/2020.

Về nội dung mở rộng diện bao phủ BHXH, trước

hết cần thay đổi nhận thức về việc bắt buộc tham

gia BHXH theo hợp đồng lao động “hướng tới chính

sách bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với toàn bộ người

lao động có việc làm, có thu nhập và tiền lương khi

có đủ điều kiện cần thiết” theo nội dung cải cách

Thông tin tác giả:

ThS. Điều Bá Được - Nguyên Trưởng Ban Thực hiện chính sách BHXH

(BHXH Việt Nam)

Email: dbduoc@gmail.com

5 trang baolam 18860 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Một số giải pháp để thực hiện hiệu quả chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

mot_so_giai_phap_de_thuc_hien_hieu_qua_che_do_bao_hiem_huu_t.pdf