Nông nghiệp Việt Nam – Thay đổi đề thích nghi
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
NÔNG NGHIꢀP VIꢀT NAM – THAY ðꢁI ðꢂ THÍCH NGHI
TS. Nguyꢃn Minh ðꢄc
Trưꢁng ðꢂi Hꢃc Nông Lâm TPHCM
Sau hơn 3 năm Viꢄt Nam gia nhꢅp WTO, ngành nông nghiꢄp Viꢄt Nam ñã
ngày càng hꢆi nhꢅp nhiꢇu hơn vào nꢇn kinh tꢈ thꢈ giꢉi. Qua ñó, nhꢊng thay ñꢋi
nhanh chóng trong môi trưꢁng vĩ mô cũng ñã và ñang tác ñꢆng trꢌc tiꢈp ñꢈn tình
hình sꢍn xuꢎt và tiêu thꢏ nông sꢍn Viꢄt Nam. ðưꢐc thông tin tꢑ các phương tiꢄn
truyꢇn thông ñꢂi chúng, nhꢊng vꢎn ñꢇ cꢒa kinh tꢈ vĩ mô như khꢒng hoꢍng tài chính
thꢈ giꢉi, giá nhiên liꢄu tăng, giá vàng tăng, lꢂm phát tăng, nhꢊng bꢎt ꢋn và thiên tai
dꢀn dꢅp trên thꢈ giꢉi ñang ngày càng ñưꢐc bàn tán và thꢍo luꢅn nhiꢇu hơn trong
nhꢊng buꢋi cơm gia ñình ꢓ các hꢆ nông dân. Quá trình hꢆi nhꢅp kinh tꢈ thꢈ giꢉi ñã
mang lꢂi nhiꢇu cơ hꢆi cũng như thách thꢔc cho nông nghiꢄp và nông thôn Viꢄt Nam.
Ngành nông nghiꢄp Viꢄt Nam cũng ñã có và cꢕn có thêm nhꢊng thay ñꢋi tích cꢌc ñꢖ
tꢅn dꢏng cơ hꢆi và ꢔng phó vꢉi các thách thꢔc mꢉi.
Mꢅt sꢆ cơ hꢅi và thuꢇn lꢈi cꢉa nông nghiꢊp Viꢊt Nam
ðúng theo nhꢊng dꢌ ñoán trưꢉc ñây, sꢌ phꢏc hꢀi cꢒa các nꢇn kinh tꢈ thꢈ giꢉi,
ñꢗc biꢄt ꢓ các nưꢉc ñang phát triꢖn sau khꢒng hoꢍng tài chính thꢈ giꢉi cꢆng vꢉi
nhꢊng bꢎt ꢋn, thiên tai, mꢎt mùa ñã làm gia tăng nhu cꢕu nông sꢍn trên toàn cꢕu. Giá
nông sꢍn thꢈ giꢉi tăng góp phꢕn trꢌc tiꢈp vào viꢄc tăng kim ngꢂch xuꢎt khꢘu cꢒa
nông sꢍn Viꢄt nam và tꢋng kim ngꢂch xuꢎt khꢘu cꢒa cꢍ nưꢉc. Khꢒng hoꢍng tài chính
ꢓ các nưꢉc phát triꢖn và sꢌ phꢏc hꢀi vꢉi tꢙc ñꢆ nhanh ꢓ các nꢇn kinh tꢈ mꢉi nꢋi góp
phꢕn mꢓ rꢆng thꢚ trưꢁng cho nông sꢍn Viꢄt Nam. Ngoài các thꢚ trưꢁng truyꢇn thꢙng
như Hoa Kỳ, Nhꢅt Bꢍn, Châu Âu, Trung Quꢙc và ASEAN, nông sꢍn Viꢄt Nam ñã
phát triꢖn thêm nhꢊng thꢚ trưꢁng mꢉi vꢉi qui mô khá lꢉn như Úc, Trung ðông hay
Nam Phi. Hiꢄn nay, các mꢗt hàng nông thꢒy sꢍn Viꢄt Nam ñã ñưꢐc xuꢎt sang hꢕu hꢈt
các nưꢉc trên thꢈ giꢉi.
ðꢀng Tháp 26/4/2011
1
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
Viꢄc hꢆi nhꢅp kinh tꢈ thꢈ giꢉi cũng ñã giúp các nhà kinh doanh nông thꢒy sꢍn
tiꢈp cꢅn ñưꢐc và rút ra nhiꢇu bài hꢃc khi tiꢈp cꢅn vꢉi các chính sách thương mꢂi ña
dꢂng ꢓ nhiꢇu thꢚ trưꢁng khác nhau. Cùng vꢉi nhꢊng nhꢅn thꢔc ñó, cuꢆc khꢒng hoꢍng
tài chính 2008ꢛ2010 cũng buꢆc nhꢊng nhà sꢍn xuꢎt kinh doanh nông thꢒy sꢍn Viꢄt
Nam chú ý nhiꢇu hơn ñꢈn thꢚ trưꢁng nꢆi ñꢚa khi các nhà ñꢕu tư nưꢉc ngoài ñang xem
thꢚ trưꢁng Viꢄt Nam là mꢆt thꢚ trưꢁng ñꢕy tiꢇm năng phát triꢖn. Thꢌc tꢈ cho thꢎy, thꢚ
trưꢁng nꢆi ñꢚa cũng ñã có nhꢊng ñóng góp tích cꢌc vào viꢄc phát triꢖn nông nghiꢄp
Viꢄt Nam trong thꢁi gian qua. Sꢌ ñꢕu tư cꢒa nhꢊng doanh nghiꢄp nưꢉc ngoài vào hꢄ
thꢙng phân phꢙi, bán lꢜ nꢆi ñꢚa, ñꢗc biꢄt ꢓ hình thꢔc siêu thꢚ, tꢂo ra mꢆt sꢌ cꢂnh tranh
ñáng kꢖ tꢑ các hꢄ thꢙng siêu thꢚ nꢆi ñꢚa như CoopMart, MaxiMark, Satra,… trong
viꢄc nâng cao năng lꢌc phꢏc vꢏ các nhu cꢕu hàng ngày cꢒa ngưꢁi dân, góp phꢕn thúc
ñꢘy tiêu thꢏ nông sꢍn Viꢄt Nam ngay tꢂi thꢚ trưꢁng nꢆi ñꢚa. Ví dꢏ, vꢉi mꢗt hàng cá
tra ñông lꢂnh vꢙn trưꢉc ñây chꢝ sꢍn xuꢎt ñꢖ xuꢎt khꢘu, tꢞ lꢄ tꢞ lꢄ tiêu thꢏ nꢆi ñꢚa
trong năm 2008 chꢝ ꢓ mꢔc 8% tꢋng sꢍn lưꢐng, nhưng ñꢈn năm 2010, tꢞ lꢄ này lên
ñꢈn gꢕn 25%.
Trong sꢍn xuꢎt, sư ñꢕu tư cꢒa Nhà nưꢉc ꢓ các cꢎp chính quyꢇn qua các
chương trình phát triꢖn nông thôn, xóa ñói giꢍm nghèo, thꢒy lꢐi, chuyꢖn ñꢋi cơ cꢎu
cây trꢀng, vꢅt nuôi, cꢍi tꢂo giꢙng, … cùng vꢉi sꢌ hꢟ trꢐ ngày càng nhiꢇu hơn cꢒa các
tꢋ chꢔc phi chính phꢒ cũng phát huy tác dꢏng ñáng kꢖ trong viꢄc cꢍi thiꢄn năng suꢎt
nông nghiꢄp, góp phꢕn cꢍi thiꢄn sinh kꢈ và nâng cao ñꢁi sꢙng nông dân. Năm 2010,
năng suꢎt trꢀng lúa ꢓ Viꢄt Nam ñã vươn lên ñꢔng ñꢕu các nưꢉc ASEAN, trung bình
ñꢂt 5,3 tꢎn/ha/vꢏ. ðꢗc biꢄt ꢓ nhꢊng tꢝnh nꢋi tiꢈng vꢇ nông nghiꢄp như An Giang, Cꢕn
Thơ, ðꢀng Tháp, năng suꢎt lúa trung bình lên ñꢈn 7,2 – 7,3 tꢎn/ha/vꢏ. Năng suꢎt nuôi
cá tra ꢓ nhꢊng tꢝnh này cũng ñꢂt nhꢊng con sꢙ khó tin, trung bình 200ꢛ250 tꢎn/ha/vꢏ,
thꢅm chí có nhꢊng trꢂi cá ñꢂt năng suꢎt 350ꢛ400 tꢎn/ha/vꢏ. Năng suꢎt cao cũng ñã
góp phꢕn tꢂo dꢌng nhꢊng giá trꢚ riêng cho ngành nông nghiꢄp Viꢄt Nam khi mꢆt sꢙ
sꢍn phꢘm nꢠm trong tꢙp ñꢕu vꢇ sꢍn lưꢐng cung cꢎp cho toàn thꢈ giꢉi như cá tra, lúa,
cà phê, hꢀ tiêu,….
ðꢀng Tháp 26/4/2011
2
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
Thách thꢄc hiꢊn nay cꢉa nông nghiꢊp Viꢊt Nam
Hưꢓng lꢐi tꢑ tư cách thành viên chính thꢔc cꢒa WTO tꢑ năm 2007, các nhà
sꢍn xuꢎt kinh doanh nông thꢒy sꢍn Viꢄt Nam ñã gia tăng sꢍn lưꢐng và mꢓ rꢆng xuꢎt
khꢘu ñꢈn tꢎt cꢍ các thꢚ trưꢁng trên thꢈ giꢉi, trꢌc tiꢈp cꢂnh tranh vꢉi các sꢍn phꢘm
nông sꢍn nꢆi ñꢚa ꢓ các thꢚ trưꢁng ñó và/hay nhꢊng nông sꢍn nhꢅp khꢘu tꢑ các nưꢉc
khác. Sꢌ cꢂnh tranh gay gꢡt ñó ñã khiꢈn hꢃ phꢍi ñꢙi mꢗt vꢉi nhiꢇu chính sách thương
mꢂi mang tính bꢍo hꢆ ꢓ nhiꢇu thꢚ trưꢁng khác nhau như nhꢊng chính sách thuꢈ nhꢅp
khꢘu, thuꢈ chꢙng phá giá và tꢌ vꢄ, các yêu cꢕu vꢇ chꢎt lưꢐng, an toàn thꢌc phꢘm và
cꢍ nhꢊng yêu cꢕu khꢡt khe hơn vꢇ bꢍo vꢄ môi trưꢁng và an sinh xã hꢆi, chưa kꢖ
nhiꢇu rꢒi ro trong thanh toán và tranh chꢎp quꢙc tꢈ.
ðưꢐc ñánh giá là mꢆt trong nhꢊng thꢚ trưꢁng bán lꢜ hꢎp dꢢn nhꢎt trên thꢈ giꢉi,
sau khi gia nhꢅp WTO, Viꢄt Nam ñã là ñiꢖm ñꢈn cꢒa nhiꢇu tꢅp ñoàn bán lꢜ trên thꢈ
giꢉi. Thương mꢂi tiêu dùng nꢆi ñꢚa ñưꢐc thúc ñꢘy chuyꢖn dꢚch tꢑ cơ cꢎu sꢣ dꢏng
thꢌc phꢘm truyꢇn thꢙng sang nhꢊng hình thꢔc hiꢄn ñꢂi hơn, chuyꢖn dꢚch tꢑ lꢌa chꢃn
ñơn giꢍn sang lꢌa chꢃn phꢔc tꢂp hơn. Cùng vꢉi thuꢈ suꢎt hꢍi quan buꢆc phꢍi giꢍm
xuꢙng khi Viꢄt Nam gia nhꢅp WTO, sꢌ ña dꢂng trong nhu cꢕu thꢌc phꢘm ñang ñưꢐc
phꢏc vꢏ tꢙt hơn bꢓi nhꢊng tꢅp ñoàn bán lꢜ toàn cꢕu, góp phꢕn tꢂo ra sꢌ cꢂnh tranh
ngày càng gay gꢡt giꢊa nhꢊng mꢗt hàng thꢌc phꢘm sꢍn xuꢎt trong nưꢉc và nhꢊng sꢍn
phꢘm ngoꢂi nhꢅp.
Nhu cꢕu nguyên liꢄu vꢅt tư nông nghiꢄp nhꢅp khꢘu ꢓ thꢚ trưꢁng Viꢄt Nam
cũng ñang tꢂo ra sꢌ cꢂnh tranh cho nông sꢍn Viꢄt Nam ngay tꢂi thꢚ trưꢁng nꢆi ñꢚa.
Thꢅm chí nưꢉc ta còn nhꢅp siêu nông sꢍn tꢑ Hoa Kỳ và Trung Quꢙc khi 80% nguꢀn
nguyên liꢄu, vꢅt tư cho nông nghiꢄp hiꢄn nay như phân bón, thꢔc ăn gia súc, thuꢙc
thú y, và cꢍ hꢂt giꢙng, con giꢙng phꢏ thuꢆc vào các nhà cung cꢎp nưꢉc ngoài. Sꢌ phꢏ
thuꢆc ñó cùng vꢉi tꢞ giá VND/USD ñang gia tăng, khiꢈn cho giá nguyên liꢄu sꢍn
xuꢎt nông nghiꢄp cũng tăng ñáng kꢖ, ñã làm giꢍm tác dꢏng tích cꢌc cꢒa viꢄc gia tăng
sꢍn xuꢎt nông nghiꢄp cũng như giꢍm hiꢄu quꢍ cꢒa chính sách kích thích xuꢎt khꢘu
nông sꢍn thông qua viꢄc giꢍm giá tiꢇn ñꢀng Viꢄt Nam.
ðꢀng Tháp 26/4/2011
3
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
Bꢍo vꢄ môi trưꢁng và phát triꢖn bꢇn vꢊng ñang là hai thách thꢔc rꢎt lꢉn cꢒa
nông nghiꢄp Viꢄt Nam. Sꢌ ꢀn ào (cho dù không ñáng có) cꢒa vꢏ viꢄc tꢋ chꢔc WWF
ꢓ mꢆt sꢙ quꢙc gia châu Âu khuyꢈn cáo ngưꢁi tiêu dùng không nên tiêu thꢏ cá tra là
mꢆt hꢀi chuông cꢍnh báo vꢇ chꢎt lưꢐng tăng trưꢓng cꢒa ngành thꢒy sꢍn, mꢆt ngành
sꢍn xuꢎt luôn ñưꢐc cho là ñiꢖm sáng cꢒa nông nghiꢄp Viꢄt Nam trong nhꢊng năm
gꢕn ñây. Các tꢋ chꢔc trên cho rꢠng ngành sꢍn xuꢎt cá tra Viꢄt Nam, vꢉi viꢄc thâm
canh hóa và sꢣ dꢏng nhiꢇu nguꢀn nguyên liꢄu và hóa chꢎt tꢑ nưꢉc ngoài, ñang gây ra
nhꢊng mꢙi nguy hiꢖm vꢇ môi trưꢁng cho cꢆng ñꢀng dân cư Viꢄt Nam cũng như ñe
dꢃa ñꢈn viꢄc ña dꢂng sinh hꢃc, sꢌ trong sꢂch cꢒa môi trưꢁng thiên nhiên và sꢌ phát
triꢖn bꢇn vꢊng cꢒa chính ngành công nghiꢄp cá tra Viꢄt nam, liên quan ñꢈn hơn 1
triꢄu lao ñꢆng trꢌc tiꢈp trong ngành. Ngoài ra, viꢄc phát triꢖn thiꢈu qui hoꢂch cꢒa các
ngành công nghiꢄp chꢈ biꢈn thꢌc phꢘm thꢒy sꢍn, cao su, mía ñưꢁng, bꢆt ngꢃt (sꢣ
dꢏng nguyên liꢄu chính là khoai mì) ñã tꢂo ra mꢆt mꢙi nguy hiꢖm thưꢁng trꢌc và
nghiêm trꢃng không chꢝ cho ngành nông nghiꢄp mà còn ꢍnh hưꢓng trꢌc tiꢈp ñꢈn ñꢁi
sꢙng sinh hoꢂt cꢒa nhꢊng cꢆng ñꢀng cư dân xung quanh khu vꢌc sꢍn xuꢎt.
Biꢈn ñꢋi khí hꢅu là mꢆt thách thꢔc nghiêm trꢃng khác cꢒa nông nghiꢄp nưꢉc
ta khi Viꢄt Nam ñưꢐc xác ñꢚnh là mꢆt trong năm nưꢉc bꢚ tác ñꢆng nhiꢇu nhꢎt bꢓi
biꢈn ñꢋi khí hꢅu. ðꢎt canh tác khu vꢌc ven biꢖn ñang bꢚ thu hꢤp bꢓi hiꢄn tưꢐng nưꢉc
biꢖn dâng, bão lꢏt nhiꢇu hơn và nghiêm trꢃng hơn. Theo tꢋ chꢔc WWF
GreaterMekong, trong 50 năm qua, ꢓ Viꢄt nam, mꢌc nưꢉc biꢖn trung bình ñã dâng
lên cao hơn 20cm, nhiꢄt ñꢆ trung bình ñã tăng lên 0,5oC, bão lꢉn, lũ lꢏt, sꢂt lꢓ ñꢎt
cũng ñang xuꢎt hiꢄn vꢉi cưꢁng ñꢆ mꢂnh hơn, thưꢁng xuyên hơn và khó dꢌ báo hơn.
Theo các kꢚch bꢍn ñã ñưꢐc các nhà khoa hꢃc dꢌ báo, nꢈu nưꢉc biꢖn dâng 65cm,
5.133 km2 (chiꢈm 13% diꢄn tích ñꢎt) ꢓ ðꢀng bꢠng Sông Cꢣu Long sꢥ bꢚ ngꢅp. Nꢈu
nưꢉc biꢖn dâng 1,0m, 15.116 km2 (chiꢈm 38% diꢄn tích ñꢎt) cꢒa ñꢀng bꢠng này có
nguy cơ chìm dưꢉi mꢌc nưꢉc biꢖn. Nhiꢄt ñꢆ tăng và sꢌ xâm nhꢅp mꢗn còn ñe dꢃa
nghiêm trꢃng nguꢀn nưꢉc ngꢃt ngày càng khan hiꢈm không chꢝ ꢓ ðꢀng Bꢠng sông
Cꢣu Long mà trꢍi khꢡp ñꢀng bꢠng sông Hꢀng và các dꢍi ñꢀng bꢠng ꢓ miꢇn Trung.
ðꢀng Tháp 26/4/2011
4
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
Sꢌ suy giꢍm nguꢀn nưꢉc này không chꢝ ꢓ khꢙi lưꢐng nưꢉc bꢚ thiꢈu ñi 20% mà còn ꢓ
chꢟ chꢎt lưꢐng nưꢉc bꢚ thay ñꢋi do nhiꢦm mꢗn, do nhiꢦm phèn, do ô nhiꢦm hꢊu cơ
và thuꢙc trꢑ sâu do lưꢐng nưꢉc ít ñi làm suy giꢍm khꢍ năng tꢌ làm sꢂch cꢒa hꢄ thꢙng
sông nưꢉc vꢙn rꢎt phong phú ꢓ Viꢄt Nam. Nghiêm trꢃng hơn, sꢌ xói lꢓ và mꢎt ñꢎt
canh tác ñã ñưꢐc chꢔng kiꢈn và xác nhꢅn bꢓi ngưꢁi dân ñꢚa phương ꢓ Cà Mau và
Bꢈn Tre. Sꢌ xâm nhꢅp mꢗn cũng ñã ñưꢐc ghi nhꢅn tꢂi rꢎt nhiꢇu tꢝnh thành ven biꢖn
Viꢄt Nam, kꢖ cꢍ ꢓ TPHCM, thꢅm chí ñe dꢃa trꢌc tiꢈp ñꢈn nguꢀn nưꢉc sinh hoꢂt cꢒa
thành phꢙ.
Nông nghiꢊp Viꢊt Nam ꢋ Thay ñꢌi ñꢍ thích nghi
“Vươn ra biꢖn lꢉn”, “chꢎp nhꢅn luꢅt chơi thꢈ giꢉi”, … là nhꢊng thuꢅt ngꢊ
ñang phꢋ biꢈn trên thông tin ñꢂi chúng hàng ngày. Nông nghiꢄp Viꢄt Nam ñang hꢆi
nhꢅp vꢉi kinh tꢈ thꢈ giꢉi, sꢌ nhꢂy cꢍm vꢉi nhꢊng thay ñꢋi trong nꢇn kinh tꢈ vĩ mô
cũng gia tăng, trong sꢍn xuꢎt và kinh doanh nông sꢍn. ðꢖ tꢅn dꢏng các cơ hꢆi, giꢍm
thiꢖu rꢒi ro thách thꢔc, ngành nông nghiꢄp Viꢄt Nam nên áp dꢏng hai chiꢈn lưꢐc cơ
bꢍn trong kinh doanh quꢙc tꢈ: tiêu chuꢘn hóa và thích nghi hóa vào quá trình sꢍn xuꢎt
kinh doanh cꢒa mình.
Tiêu chuꢍn hóa:
ꢛ Nông sꢍn Viꢄt Nam phꢍi ñưꢐc sꢍn xuꢎt theo nhꢊng qui chuꢘn ñưꢐc chꢎp nhꢅn rꢆng
rãi trên thꢈ giꢉi. Tinh thꢕn “công nghiꢄp hóa, hiꢄn ñꢂi hóa” nên ñưꢐc nhꢎn mꢂnh
thêm ꢓ khía cꢂnh “tiêu chuꢘn hóa” chꢔ không chꢝ dꢑng lꢂi ꢓ mꢔc “cơ giꢉi hóa”. Mꢗc
dù nhiꢇu nông trꢂi và nhà máy chꢈ biꢈn nông sꢍn, thꢒy sꢍn ꢓ nưꢉc ta ñã và ñang ñꢂt
ñưꢐc các chꢔng nhꢅn tiêu chuꢘn quꢙc tꢈ, viꢄc thꢌc hiꢄn các khuyꢈn cáo theo các tiêu
chuꢘn này còn mang tính hình thꢔc, phong trào, chưa thꢌc chꢎt do các chꢔng nhꢅn
này chꢝ yêu cꢕu sꢌ tꢌ nguyꢄn và áp dꢏng riêng rꢥ khác nhau cho nhꢊng thꢚ trưꢁng
xuꢎt khꢘu khác nhau. Viꢄc xin cꢎp chꢔng nhꢅn theo kiꢖu phong trào và mang tính
hình thꢔc này cùng vꢉi sꢌ suy tàn cꢒa tꢅp ñoàn SEAPRODEX trưꢉc ñây ñã dꢢn ñꢈn
sꢌ biꢈn mꢎt mꢆt cách ñáng tiꢈc chꢔng nhꢅn KCS cꢒa ngành thꢒy sꢍn Viꢄt Nam. Tꢂo
ra mꢆt chꢔng nhꢅn cꢒa riêng Viꢄt Nam cho các sꢍn phꢘm cꢒa mꢆt ngành sꢍn xuꢎt
ðꢀng Tháp 26/4/2011
5
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
nông nghiꢄp có thꢖ là mꢆt ñiꢇu quá khó hiꢄn nay, nhưng mꢆt bꢆ quy phꢂm quy ñꢚnh
nhꢊng tiêu chuꢘn tꢙi thiꢖu có tính chꢎt khꢍ thi cho mꢆt ñơn vꢚ hay cá thꢖ kinh tꢈ khi
tham gia sꢍn xuꢎt, kinh doanh nông sꢍn nên là mꢆt mꢏc tiêu cho viꢄc chuꢘn hóa sꢍn
xuꢎt nông nghiꢄp.
ꢛ Viꢄc tiêu chuꢘn hóa cũng cꢕn ñưꢐc thꢌc hiꢄn trong các công tác kꢈ toán và ghi chép
sꢋ sách thꢙng kê cꢒa các doanh nghiꢄp và nông trꢂi Viꢄt Nam. Trong vꢏ kiꢄn bán phá
giá cá da trơn ꢓ Hoa Kỳ, các doanh nghiꢄp Viꢄt Nam có 21 ngày ñꢖ trꢍ lꢁi phꢕn A
cꢒa bꢍng câu hꢧi và có 37 ngày ñꢖ hoàn tꢎt bꢍng câu hꢧi. Thꢈ nhưng, chꢝ có mꢆt vài
doanh nghiꢄp Viꢄt Nam ñáp ꢔng ñưꢐc yêu cꢕu vì thiꢈu dꢊ liꢄu. Mꢆt hꢄ thꢙng dꢊ liꢄu
ñꢕy ñꢒ và hꢄ thꢙng kꢈ toán rõ ràng theo các tiêu chuꢘn quꢙc tꢈ sꢥ giúp các nhà sꢍn
xuꢎt Viꢄt Nam chꢒ ñꢆng hơn trong viꢄc ñꢙi phó vꢉi các rào cꢍn thương mꢂi quꢙc tꢈ.
ꢛ Mꢆt hꢄ thꢙng thꢙng kê nông nghiꢄp theo nhꢊng chuꢘn mꢌc quꢙc tꢈ, công khai ꢓ qui
mô toàn quꢙc, vꢉi nhꢊng dꢊ liꢄu chính xác ñưꢐc cung cꢎp bꢓi các doanh nghiꢄp và
nông dân sꢥ giúp cho các nhà khoa hꢃc, các nhà nghiên cꢔu kinh tꢈ, các cơ quan
hoꢂch ñꢚnh chính sách phát triꢖn nông nghiꢄp có nhꢊng cơ sꢓ vꢊng chꢡc hơn, toàn
diꢄn hơn. Các ñꢚa phương cũng cꢕn xây dꢌng mꢆt hꢄ thꢙng thꢙng kê rõ ràng, ñꢕy ñꢒ
hơn, thꢙng nhꢎt hơn, dꢦ tiꢈp cꢅn và minh bꢂch hơn vꢑa giúp quꢍn lý Nhà nưꢉc tꢙt
hơn, vꢑa giúp các nhà nông, các doanh nghiꢄp có nhꢊng cơ sꢓ dꢊ liꢄu thích hꢐp cho
các kꢈ hoꢂch kinh doanh cꢒa hꢃ, vꢑa giúp cho các nghiên cꢔu kinh tꢈ thꢌc hiꢄn các
dꢌ báo chính xác hơn, hꢟ trꢐ nhiꢇu hơn cho viꢄc phát triꢖn bꢇn vꢊng cꢒa ngành nông
nghiꢄp.
Thích nghi hóa:
ꢛ Nông sꢍn Viꢄt Nam ñã có mꢗt hꢕu hꢈt ꢓ tꢎt cꢍ các quꢙc gia và vùng lãnh thꢋ trên
thꢈ giꢉi. Mꢟi quꢙc gia, mꢟi khu vꢌc, mꢟi thꢚ trưꢁng có nhꢊng thꢚ hiꢈu riêng, có
nhꢊng yêu cꢕu riêng và có nhꢊng quy ñꢚnh luꢅt lꢄ riêng. Do ñó, nông sꢍn Viꢄt Nam
ñưꢐc sꢍn xuꢎt theo nhꢊng tiêu chuꢘn và ñáp ꢔng nhꢊng yêu cꢕu riêng cꢒa tꢑng thꢚ
trưꢁng. Cho dù viꢄc thích nghi hóa này ñã ñưꢐc nhiꢇu doanh nghiꢄp kinh doanh nông
sꢍn Viꢄt Nam áp dꢏng, chiꢈn lưꢐc này ñòi hꢧi sꢌ ñóng góp dꢎn than nhiꢇu hơn tꢑ
ðꢀng Tháp 26/4/2011
6
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
nhꢊng nhà kinh tꢈ, nhꢊng nhà tiꢈp thꢚ chuyên nghiꢄp ñꢖ hꢟ trꢐ cho nông dân Viꢄt
Nam, vꢙn chưa ñưꢐc ñào tꢂo và tiꢈp cꢅn nhiꢇu vꢇ các khái niꢄm trong lĩnh vꢌc
marketing.
ꢛ Mꢆt khi ñã ñꢍm bꢍo nhꢊng qui ñꢚnh, tiêu chuꢘn cơ bꢍn trong bꢆ quy phꢂm quꢙc gia
cho tꢑng ngành sꢍn xuꢎt nông nghiꢄp, các nông trꢂi hay doanh nghiꢄp Viꢄt Nam tùy
vào thꢚ trưꢁng mꢏc tiêu mà áp dꢏng các bꢆ tiêu chuꢘn quꢙc tꢈ như BMPs, SQF,
ISO9001, HACCP, GlobalGap,… hay mꢉi ñây là nhꢊng chꢔng chꢝ an toàn môi
trưꢁng như MSC, FSC và ASC ñꢖ thích nghi vꢉi nhꢊng ñòi hꢧi cꢒa thꢚ trưꢁng ñó.
Thꢅm chí, ngành nông nghiꢄp và công nghiꢄp thꢌc phꢘm cũng phꢍi chuꢘn bꢚ ñꢖ thích
ꢔng vꢉi nhꢊng yêu cꢕu chꢔng nhꢅn an toàn sinh hꢃc ñꢙi vꢉi nhꢊng sꢍn phꢘm nông
nghiꢄp khi xuꢎt vào thꢚ trưꢁng Hoa Kỳ.
ꢛ Ngoài các tꢅp ñoàn sꢍn xuꢎt kinh doanh lꢉn ñã kꢈt hꢐp nhiꢇu công ñoꢂn trong chuꢟi
cung ꢔng nông sꢍn vào mꢆt thương hiꢄu, viꢄc hình thành nhꢊng tꢅp quán sꢍn xuꢎt
lꢉn trong nông dân theo kiꢖu “công ty cꢋ phꢕn nông nghiꢄp 1000 ha” ꢓ An Giang
hay nhꢊng Hꢐp tác xã nuôi nghêu ꢓ Bꢈn Tre có thꢖ là nhꢊng hình mꢢu ñꢖ nghiên cꢔu
thêm vꢇ nhꢊng hình thꢔc ñꢖ có ñưꢐc nhꢊng chꢔng nhꢅn tiêu chuꢘn riêng cho mꢆt
khu vꢌc canh tác rꢆng lꢉn, không chꢝ ꢓ nhꢊng hꢆ nông dân, cơ sꢓ nhꢧ lꢜ. Không chꢝ
giúp làm giꢍm chi phí sꢍn xuꢎt, tăng hiꢄu quꢍ kinh doanh, viꢄc xây dꢌng nhꢊng mô
hình sꢍn xuꢎt tꢅp thꢖ có qui mô lꢉn, thông qua nhꢊng tiêu chuꢘn sꢍn xuꢎt cho mꢆt
vùng sꢍn xuꢎt, còn có thꢖ kꢈt hꢐp vꢉi viꢄc tꢂo ra nhꢊng thương hiꢄu riêng, mang tính
chꢝ dꢢn ñꢚa lý, cho nông sꢍn Viêt Nam. ðiꢇu này sꢥ hꢟ trꢐ rꢎt nhiꢇu cho viꢄc
marketing nông sꢍn Viꢄt Nam ꢓ các thꢚ trưꢁng trong và ngoài nưꢉc.
ꢛ ðꢖ ñáp ꢔng các yêu cꢕu ña dꢂng cꢒa thꢚ trưꢁng vꢇ chꢎt lưꢐng sꢍn phꢘm, các nhà sꢍn
xuꢎt kinh doanh nông sꢍn Viꢄt Nam cũng cꢕn xây dꢌng nhiꢇu mô hình kꢈt hꢐp ngành
dꢃc vꢉi hai thành phꢕn chꢒ yꢈu là doanh nghiꢄp chꢈ biꢈn và các nhóm nông dân dꢌa
trên các hꢄ thꢙng quꢍn lý chꢎt lưꢐng và truy xuꢎt nguꢀn gꢙc ñꢖ bꢍo ñꢍm chꢎt lưꢐng
nông sꢍn cũng như giá trꢚ thương hiꢄu riêng cꢒa tꢑng doanh nghiꢄp. Trong các mô
hình ñó, vai trò cꢒa các doanh nghiꢄp chꢈ biꢈn là chꢒ ñꢂo, các ngân hàng và các nhà
ðꢀng Tháp 26/4/2011
7
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
nghiên cꢔu sꢥ ñóng vai trò hꢟ trꢐ cho cꢍ doanh nghiꢄp và các nhóm nông dân. Các
doanh nghiꢄp chꢈ biꢈn, xuꢎt khꢘu có thꢖ xây dꢌng nhꢊng bꢆ tiêu chuꢘn chꢎt lưꢐng
cꢒa doanh nghiꢄp cho tꢑng sꢍn phꢘm và ñꢗt hàng hoꢗc tꢋ chꢔc cho mꢆt hay nhiꢇu
nhóm nông dân khác nhau cung cꢎp trong mꢆt thꢁi hꢂn nhꢎt ñꢚnh; sau ñó hꢟ trꢐ kꢨ
thuꢅt và thu mua lꢂi nhꢊng sꢍn phꢘm nông nghiꢄp ñưꢐc sꢍn xuꢎt theo yêu cꢕu chꢎt
lưꢐng cꢒa tꢑng doanh nghiꢄp. Nhꢊng mô hình kꢈt hꢐp dꢃc này không chꢝ ñꢍm bꢍo
ñꢕu ra cho nông dân mà còn ñꢍm bꢍo nguꢀn nguyên liꢄu cho doanh nghiꢄp chꢈ biꢈn,
cũng như không loꢂi bꢧ nhꢊng nông dân nhꢧ ra khꢧi chuꢟi sꢍn xuꢎt, giꢍm thiꢖu tình
trꢂng di dân tꢑ nông thôn lên các ñô thꢚ do bꢚ mꢎt kꢈ sinh nhai.
ꢛ Biꢈn ñꢋi khí hꢅu không còn là nguy cơ mà ñã là mꢆt thꢌc tꢈ như ñã nêu trong phꢕn
trên. Biꢈn ñꢋi khí hꢅu ñã xꢍy ra và sꢥ còn tiꢈp tꢏc diꢦn ra trong tương lai. Sꢍn xuꢎt
nông nghiꢄp không thꢖ chꢙng lꢂi mà chꢝ có thꢖ thích ꢔng, thích nghi vꢉi biꢈn ñꢋi khí
hꢅu. Viꢄc sꢍn xuꢎt nông nghiꢄp bꢇn vꢊng hơn, ít sꢣ dꢏng tài nguyên thiên nhiên hơn,
thân thiꢄn hơn vꢉi môi trưꢁng ñang ngày càng ñưꢐc ꢒng hꢆ và nên ñưꢐc quꢍng bá
nhiꢇu hơn, ñꢗc biꢄt ꢓ nhꢊng vùng dꢦ bꢚ tꢋn thương bꢓi biꢈn ñꢋi khí hꢅu như nhꢊng
khu vꢌc ven sông Cꢣu Long, nhꢊng vùng canh tác ven biꢖn. Bên cꢂnh ñó, ñꢖ giꢍm
thiꢖu tác hꢂi cꢒa biꢈn ñꢋi khí hꢅu, tránh rꢒi ro cho nông dân Viꢄt Nam và hưꢉng ñꢈn
viꢄc phát triꢖn bꢇn vꢊng, viꢄc phꢏc hꢀi các hꢄ sinh thái tꢌ nhiên và áp dꢏng các mô
hình sꢍn xuꢎt xanh, giꢍm thiꢖu sꢣ dꢏng nguyên liꢄu và hóa chꢎt nhꢅp khꢘu nên ñưꢐc
ưu tiên nghiên cꢔu và phꢋ biꢈn.
Ví dꢎ: mꢀt cơ chꢃ ñꢏc biꢂt ñꢐ quꢁn lý thꢑy văn hưꢅng ñꢃn mô phꢒng và tái tꢇo lꢇi cꢁ
vùng sinh thái ngꢓp nưꢅc Vưꢋn Quꢔc Gia Tràm Chim (bao gꢊm cꢁ viꢂc tꢄ chꢕc sꢁn
xuꢆt canh tác, ñꢁm bꢁo sinh kꢃ cho cư dân trong vùng) hay nhꢖng mô hình hꢗp tác
xã nuôi và khai thác nghêu ꢌ Bꢃn Tre vꢅi chꢕng nhꢓn MSC, mꢀt chꢕng nhꢓn vꢈ khai
thác thꢑy sꢁn thân thiꢂn môi trưꢋng, ñã ñưꢗc ñánh giá cao bꢌi nhꢖng nhà khoa hꢘc,
kinh tꢃ và môi trưꢋng, Không chꢉ bꢁo vꢂ ñưꢗc tài nguyên thiên nhiên, bꢁo vꢂ ñưꢗc ña
dꢇng sinh hꢘc và sinh vꢓt quý hiꢃm, ñꢏc trưng như sꢃu ñꢙu ñꢒ, giꢔng lúa trꢋi ðꢊng
Tháp Mưꢋi, giꢔng nghêu Bꢃn tre,…, cơ chꢃ phát triꢐn sꢁn xuꢆt dꢚa trên viꢂc thích
ðꢀng Tháp 26/4/2011
8
Hꢀi thꢁo “Nông nghiꢂp Viꢂt Nam trong tiꢃn trình ñꢄi mꢅi và cơ cꢆu lꢇi nꢈn kinh tꢃ”
– VPTW ðꢁng, UBND tꢉnh ðꢊng Tháp, Trưꢋng ðH Mꢌ TPHCM
nghi vꢅi môi trưꢋng thiên nhiên cũng ñã tꢇo ñiꢈu kiꢂn cho viꢂc cꢁi thiꢂn sinh kꢃ cꢑa
nhꢖng nhꢖng ngưꢋi nông dân tꢇi chꢛ, tránh viꢂc di cư lên các thành phꢔ, các khu ñô
thꢜ lꢅn.
ꢛ ðꢖ thích ꢔng vꢉi biꢈn ñꢋi khí hꢅu, các mô hình canh tác, các giꢙng vꢅt nuôi cây
trꢀng thích nghi vꢉi ñiꢇu kiꢄn nhiꢦm mꢗn nên ñưꢐc ñꢕu tư nghiên cꢔu và phát triꢖn.
Ngoài ra, khi diꢄn tích nông nghiꢄp ngày cành thu hꢤp do quá trình ñô thꢚ hóa và biꢈn
ñꢋi khí hꢅu, ngành nông nghiꢄp Viꢄt Nam cũng nên tꢅn dꢏng lꢐi thꢈ ñꢚa lý cꢒa quꢙc
gia trꢍi dài trên suꢙt bꢁ biꢖn ðông và ưu thꢈ hiꢄn có trong chꢈ biꢈn và xuꢎt khꢘu
nông sꢍn ra toàn cꢕu so vꢉi các nưꢉc láng giꢇng, khu vꢌc sông Mekong. Các cꢎp
chính quyꢇn, ngân hàng, các nhà nghiên cꢔu cũng như các nhà hoꢂch ñꢚnh chính sách
cꢕn hꢟ trꢐ viꢄc mꢓ rꢆng chuꢟi sꢍn xuꢎt, mꢓ rꢆng vùng canh tác nguyên liꢄu sang các
nưꢉc láng giꢇng như Lào, Campuchia, Thái lan, Miꢈn ðiꢄn và miꢇn Nam Trung
Quꢙc ñꢖ tiꢈt kiꢄm chi phí sꢍn xuꢎt; thꢅm chí vùng nguyên liꢄu có thꢖ mꢓ rꢆng xa hơn
ñꢈn các quꢙc gia châu Phi hay Nam Mꢨ ñꢖ chꢒ ñꢆng ñáp ꢔng ñꢒ nguyên liꢄu cho sꢍn
xuꢎt nông nghiꢄp, hưꢉng ñꢈn mꢏc tiêu phát triꢖn nông thôn, cꢍi thiꢄn sinh kꢈ ngưꢁi
dân thông qua viꢄc chuyꢖn ñꢋi cơ cꢎu viꢄc làm, gia tăng năng suꢎt và giá trꢚ sꢍn xuꢎt
nông nghiꢄp. Viꢄc ñꢕu tư sꢍn xuꢎt nông nghiꢄp sang các nưꢉc lưu vꢌc sông Mekong
cùng vꢉi nhꢊng cam kꢈt theo ñuꢋi nhꢊng tiêu chuꢘn sꢍn xuꢎt xanh và sꢂch hơn cũng
giúp nông nghiꢄp Viꢄt Nam chꢒ ñꢆng thích ꢔng tꢙt hơn trưꢉc nhꢊng thay ñꢋi vꢇ môi
trưꢁng và nguꢀn lꢐi nưꢉc sông Mekong.
Quá trình hꢆi nhꢅp kinh tꢈ thꢈ giꢉi ñã tꢂo ra nhꢊng cơ hꢆi và thách thꢔc mꢉi
cho ngành nông nghiꢄp nưꢉc ta. Viꢄc thay ñꢋi ñꢖ tꢅn dꢏng các cơ hꢆi, thay ñꢋi ñꢖ
ꢔng phó vꢉi các thách thꢔc và thay ñꢋi ñꢖ thích nghi vꢉi nhꢊng thay ñꢋi trong môi
trưꢁng vĩ mô luôn biꢈn ñꢆng là mꢆt xu hưꢉng tꢎt yꢈu trong ngành nông nghiꢄp
hưꢉng ñꢈn sꢌ phát triꢖn bꢇn vꢊng hơn, ñáp ꢔng tꢙt hơn mꢏc tiêu cꢍi thiꢄn sinh kꢈ và
nâng cao ñꢁi sꢙng ngưꢁi dân Viꢄt Nam.
ðꢀng Tháp 26/4/2011
9
9 trang
08/01/2024
18100
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nông nghiệp Việt Nam – Thay đổi đề thích nghi", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nong_nghiep_viet_nam_thay_doi_de_thich_nghi.pdf
