Quy trình tổ chức thực hành, thực tập cho sinh viên ngành công tác xã hội trường Đại học Thủ đô Hà Nội
172
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
QUY TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HꢀNH, THỰC TẬP
CHO SINH VIÊN NGꢀNH CÔNG TÁC XÃ HỘI
TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Phꢀm Thꢁ Huyꢂn Trang1
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi
Tóm tꢅt: Thꢆc hành, thꢆc tꢇp ñóng vai trò quan trꢂng vꢈi sinh viên nói chung, sinh viên
ngành Công tác xã hꢄi nói riêng trong suꢉt quá trình hꢂc tꢇp và rèn luyꢊn kĩ năng nghꢋ
nghiꢊp. Bài viꢌt ñꢋ cꢇp quy trình tꢍ chꢎc thꢆc hành, thꢆc tꢇp cho sinh viên ngành Công
tác xã hꢄi cꢃa trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi, ñꢏng thꢀi, ñꢋ xuꢐt mꢄt sꢉ kiꢌn nghꢑ nhꢒm
nâng cao chꢐt lưꢓng cꢃa hoꢁt ñꢄng này.
Tꢔ khoá: Công tác xã hꢄi, thꢆc hành công tác xã hꢄi.
1. Mꢃ ĐꢄU
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi (tiꢅn thân là trưꢀng Cao ñꢆng Sư phꢁm Hà Nꢄi) là mꢄt
trong nhꢇng trung tâm ñào tꢁo, bꢈi dưꢉng giáo viên Trung hꢂc cơ sꢊ, giáo viên Tiꢋu hꢂc,
giáo viên Mꢌm non có chꢍt lưꢎng cao cꢃa Thꢃ ñô; là cơ sꢊ nghiên cꢏu khoa hꢂc, ꢏng
dꢐng, chuyꢋn giao công nghꢑ, cung cꢍp nguꢈn nhân lꢒc cho sꢒ nghiꢑp giáo dꢐc và các lĩnh
vꢒc phát triꢋn kinh tꢓ − xã hꢄi cꢃa thành phꢔ Hà Nꢄi. Bên cꢁnh ñó, nhà trưꢀng còn ñào tꢁo
các chuyên ngành ngoài sư phꢁm khác ñꢋ ñáp ꢏng nguꢈn nhân lꢒc cho sꢒ nghiꢑp phát triꢋn
cꢃa Thꢃ ñô.
Nhꢕn thꢏc ñưꢎc yêu cꢌu phát triꢋn cꢃa xã hꢄi, nhu cꢌu nguꢈn nhân lꢒc công tác xã hꢄi
ꢊ Viꢑt Nam, cũng như trên ñꢖa bàn thành phꢔ Hà Nꢄi và các tꢗnh thành khác trong hiꢑn tꢁi
và tương lai, tꢘ năm hꢂc 2011 − 2012 trưꢀng bꢙt ñꢌu tuyꢋn sinh mã ngành Công tác xã hꢄi.
Trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi ñã có nhiꢅu nꢚ lꢒc, ñꢛi mꢜi trong công tác ñào tꢁo, ñꢈng
thꢀi tiꢓp cꢕn vꢜi các cơ quan, tꢛ chꢏc cung ꢏng dꢖch vꢐ công tác xã hꢄi ñꢋ xây dꢒng
chương trình ñào tꢁo phù hꢎp, bám sát vꢜi yêu cꢌu thꢒc tiꢝn cꢃa xã hꢄi, nâng cao hiꢑu quꢞ
ñào tꢁo cꢞ vꢅ sꢔ lưꢎng cũng như chꢍt lưꢎng. Bên cꢁnh ñó, các cán bꢄ − giꢞng viên trong
khoa Tâm lí − Giáo dꢐc ñã phꢔi kꢓt hꢎp ñꢋ xây dꢒng mꢁng lưꢜi thꢒc hành, thꢒc tꢕp cho
1
Nhꢕn bài ngày 06.10.2016; gꢟi phꢞn biꢑn và duyꢑt ñăng ngày 25.10.2016.
Liên hꢑ tác giꢞ: Phꢁm Thꢖ Huyꢅn Trang; Email: [email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
173
sinh viên tꢁi các cơ sꢊ trên ñꢖa bàn thành phꢔ Hà Nꢄi ñꢋ sinh viên áp dꢐng lí thuyꢓt vào
thꢒc tiꢝn và tích luꢠ kinh nghiꢑm làm viꢑc ngay sau khi ra trưꢀng.
Qua mꢄt thꢀi gian công tác, ñꢏng ꢊ góc ñꢄ cꢃa nhꢇng ngưꢀi thꢒc hiꢑn tôi xin chia sꢡ
mꢄt sꢔ kinh nghiꢑm trong quá trình tꢛ chꢏc thꢒc hành, thꢒc tꢕp cho sinh viên và tꢛ chꢏc
thꢒc hiꢑn ñꢋ nâng cao chꢍt lưꢎng ñào tꢁo ngành công tác xã hꢄi trình ñꢄ cao ñꢆng ñáp ꢏng
ñưꢎc yêu cꢌu thꢒc tiꢝn cꢃa xã hꢄi. Đꢈng thꢀi, ñưa ra mꢄt sꢔ ñꢅ xuꢍt vꢜi mong muꢔn có sꢒ
phꢔi kꢓt hꢎp chꢢt chꢣ hơn cꢃa các cꢍp, các ngành, các ñꢖa phương và các cơ quan truyꢅn
thông, tꢁo nên sꢒ ñꢈng thuꢕn cꢃa dư luꢕn ñꢋ công tác xã hꢄi thꢕt sꢒ trꢊ thành mꢄt nghꢅ,
mang tính chuyên nghiꢑp và hiꢑu quꢞ, góp phꢌn bꢞo ñꢞm an sinh xã hꢄi.
2. NꢅI DUNG
2.1. Vai trò cꢆa thꢇc hành trong ñào tꢀo công tác xã hꢈi
Thꢒc hành là hoꢁt ñꢄng giáo dꢐc ñꢢc thù nhꢤm góp phꢌn hình thành, phát triꢋn phꢥm
chꢍt và năng lꢒc nghꢅ nghiꢑp cꢌn thiꢓt cꢃa sinh viên theo mꢐc tiêu ñào tꢁo ñã ñꢅ ra. Đꢔi
vꢜi sinh viên chuyên ngành công tác xã hꢄi, thꢒc hành lꢁi cꢌn thiꢓt hơn bao giꢀ hꢓt bꢊi ñây
là mꢄt nghꢅ, mꢄt hoꢁt ñꢄng chuyên nghiꢑp nhꢤm trꢎ giúp các cá nhân, gia ñình và cꢄng
ñꢈng nâng cao năng lꢒc ñáp ꢏng nhu cꢌu và tăng cưꢀng chꢏc năng xã hꢄi, ñꢈng thꢀi thúc
ñꢥy môi trưꢀng xã hꢄi vꢅ chính sách, nguꢈn lꢒc và dꢖch vꢐ nhꢤm giúp cá nhân, gia ñình và
cꢄng ñꢈng giꢞi quyꢓt và phòng ngꢘa các vꢍn ñꢅ xã hꢄi, góp phꢌn ñꢞm bꢞo an sinh xã hꢄi.
Có thꢋ ñꢅ cꢕp ñꢓn mꢄt sꢔ vai trò cꢃa thꢒc hành như sau:
Thꢎ nhꢐt, thꢆc hành là cơ hꢄi tuyꢊt vꢀi giúp sinh viên thâm nhꢇp vào môi trưꢀng làm
viꢊc thꢆc tꢌ. Trong quá trình thꢒc hành, sinh viên dꢌn dꢌn hꢂc hꢦi, tiꢓp cꢕn làm quen vꢜi
môi trưꢀng cách thꢏc làm viꢑc, hꢂc hꢦi kĩ năng làm viꢑc, cách quꢞn lí công viꢑc liên quan
ñꢓn chuyên môn nghꢅ nghiꢑp mình ñang theo hꢂc, vꢕn dꢐng lí thuyꢓt công tác xã hꢄi vào
thꢒc tiꢝn. Tꢘ ñó, nâng cao nhꢕn thꢏc vai trò và trách nhiꢑm ñꢔi vꢜi ngành nghꢅ mình ñang
theo ñuꢛi.
Thꢎ hai, thꢆc hành giúp sinh viên ñꢑnh vꢑ ñưꢓc nhꢕng công viꢊc sꢖ làm sau khi ra
trưꢀng. Qua trꢞi nghiꢑm vꢅ viꢑc tìm hiꢋu cơ quan, ñơn vꢖ cùng vꢜi nhꢇng hoꢁt ñꢄng liên
quan ñꢓn chuyên ngành hꢂc cꢃa bꢞn thân và tham gia làm các công viꢑc mà ñơn vꢖ thꢒc tꢕp
phân công, sinh viên có thꢋ xác ñꢖnh ñưꢎc các công viꢑc mình sꢣ làm trong tương lai.
Thêm vào ñó, sinh viên cꢃng cꢔ tri thꢏc chuyên ngành, xây dꢒng phꢥm chꢍt, tác phong
công nghiꢑp và phát triꢋn năng lꢒc tư duy ñꢋ có ñꢃ khꢞ năng xꢟ lí các tình huꢔng nghꢅ
nghiꢑp trong thꢒc tꢓ cuꢄc sꢔng.
Thꢎ ba, thꢆc hành giúp sinh viên nhꢇn thꢎc ñưꢓc khꢗ năng, thꢌ mꢁnh và nhꢕng ñiꢘm
yꢌu cꢃa bꢗn thân. Trong quá trình tham gia các hoꢁt ñꢄng tꢁi các cơ sꢊ thꢒc hành, dưꢜi sꢒ
174
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
hưꢜng dꢧn, giám sát cꢃa giꢞng viên và ñꢄi ngũ cán bꢄ tꢁi ñơn vꢖ thꢒc tꢕp, sinh viên ñưꢎc
rèn luyꢑn tay nghꢅ, tꢘ ñó hình thành các kꢠ năng, kꢠ xꢞo. Cũng tꢘ nhꢇng hoꢁt ñꢄng này,
sinh viên có thꢋ nhꢕn biꢓt ñưꢎc năng lꢒc cꢃa bꢞn thân, nhꢇng ñiꢋm mꢁnh, ñiꢋm yꢓu và
cách khꢙc phꢐc khó khăn trong mꢂi hoàn cꢞnh. Đây là cách hꢇu hiꢑu nhꢍt ñꢋ sinh viên tꢒ
trang bꢖ cho mình ñꢌy ñꢃ hành trang cho tương lai, tꢒ tin hoà mình vào cuꢄc sꢔng vào môi
trưꢀng làm viꢑc mꢜi, nhꢇng thꢟ thách mꢜi.
Thꢎ tư, thꢆc hành giúp sinh viên trang bꢑ thêm nhꢕng kiꢌn thꢎc
− kĩ năng ngoài
chương trình ñào tꢁo chính quy ꢙ trưꢀng) ñꢘ ñáp ꢎng công viꢊc. Khi ñưꢎc va vꢍp vꢜi môi
trưꢀng thꢒc tꢓ, sinh viên có thꢋ trau dꢈi thêm vꢔn sꢔng, vꢔn hiꢋu biꢓt, tích luꢠ kinh
nghiꢑm, nâng cao lí lꢖch làm viꢑc, mꢊ mang tꢌm nhìn, cơ hꢄi có ñưꢎc các ý tưꢊng sáng tꢁo
không ngꢘng và ñưa ra nhꢇng quyꢓt ñꢖnh sáng suꢔt cho hành trình tương lai cꢃa mình.
Thꢎ năm, thꢆc hành giúp sinh viên tꢁo lꢇp các mꢉi quan hꢊ trong nghꢋ nghiꢊp. Môi
trưꢀng xã hꢄi luôn xoay quanh viꢑc thiꢓt lꢕp các mꢔi quan hꢑ, viꢑc xây dꢒng mꢄt mꢁng
lưꢜi quan hꢑ vꢇng chꢙc trong lĩnh vꢒc mà sinh viên ñang theo ñuꢛi là vô cùng quan trꢂng.
Nhꢇng cánh cꢟa cơ hꢄi sꢣ mꢊ ra dꢝ dàng và nhanh chóng hơn bꢊi vì hꢂ ñã quá thân quen
vꢜi mꢂi ngưꢀi trong ngành và nhꢇng công viꢑc mà hꢂ phꢞi làm.
Như vꢕy, có thꢋ khꢆng ñꢖnh rꢤng, thꢒc hành, thꢒc tꢕp ñóng mꢄt vai trò vô cùng quan
trꢂng không chꢗ ñꢔi vꢜi sinh viên mà còn cꢞ vꢜi các giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành và
ñơn vꢖ ñào tꢁo. Thꢒc hành giúp sinh viên vꢕn dꢐng lí thuyꢓt vào thꢒc tꢓ, tích luꢠ kinh
nghiꢑm, trau dꢈi kiꢓn thꢏc, hình thành các kĩ năng, kĩ xꢞo; tꢁo lꢕp các mꢔi quan hꢑ,... Thꢒc
hành cũng giúp các giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành có thêm kinh nghiꢑm, phát triꢋn thêm
các mô hình hꢂc tꢕp cho phù hꢎp vꢜi ñꢖnh hưꢜng nghꢅ nghiꢑp cꢃa sinh viên,... Thꢒc hành
còn giúp cơ sꢊ ñào tꢁo kiꢋm tra chéo lꢁi chương trình ñào tꢁo, phương pháp giꢞng dꢁy cꢃa
ñꢄi ngũ giꢞng viên, chuꢥn ñꢌu ra có ñáp ꢏng ñưꢎc vꢜi các các công viꢑc thꢒc tꢓ tꢁi cơ sꢊ
cung ꢏng nghꢅ nghiꢑp cho sinh viên cꢃa mình hay không, ñꢋ tꢘ ñó có nhꢇng qua ñó có thꢋ
bꢛ sung, ñiꢅu chꢗnh chương trình ñào tꢁo phù hꢎp vꢜi thꢒc tiꢝn xã hꢄi, tꢁo thêm uy tín cho
chính ñơn vꢖ ñào tꢁo.
2.2. Quy trình tꢉ chꢊc thꢇc hành cho sinh viên ngành Công tác xã hꢈi
Theo báo cáo thꢔng kê vꢅ bꢞo trꢎ xã hꢄi cꢃa Cꢐc bꢞo trꢎ xã hꢄi, hiꢑn nay, cꢞ nưꢜc có
408 cơ sꢊ trꢎ giúp xã hꢄi, gꢈm 194 cơ sꢊ công lꢕp và 214 cơ sꢊ ngoài công lꢕp, ñưꢎc thành
lꢕp, hoꢁt ñꢄng, kiꢑn toàn theo quy ñꢖnh tꢁi Nghꢖ ñꢖnh sꢔ 68/2008/NĐꢨCP, Nghꢖ ñꢖnh sꢔ
81/2012/NĐꢨCP cꢃa Chính phꢃ. Thꢒc hiꢑn Quyꢓt ñꢖnh sꢔ 32/2010/QĐꢨTTg ngày
25/03/2010 cꢃa Thꢃ tưꢜng Chính phꢃ phê duyꢑt Đꢅ án Phát triꢘn nghꢋ công tác xã hꢄi giai
ñoꢁn 2010
− 2020; ñꢓn nay, cꢞ nưꢜc có 34 tꢗnh, thành phꢔ thành lꢕp, xây dꢒng mô hình
trung tâm công tác xã hꢄi, trong ñó có trên 20 tꢗnh, thành phꢔ xây dꢒng mô hình trung tâm
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
175
công tác xã hꢄi trên cơ sꢊ nâng cꢍp, chuyꢋn ñꢛi cơ sꢊ bꢞo trꢎ xã hꢄi. 100% tꢗnh, thành phꢔ
ñã thành lꢕp mꢁng lưꢜi cꢄng tác viên công tác xã hꢄi tꢘ nhiꢅu chương trình, ñꢅ án khác
nhau vꢜi tꢛng sꢔ gꢌn 100 nghìn cꢄng tác viên. Các chương trình, giáo trình ñào tꢁo công
tác xã hꢄi trình ñꢄ ñꢁi hꢂc, cao ñꢆng, trung hꢂc chuyên nghiꢑp ñã ñưꢎc hoàn thiꢑn, ban
hành và triꢋn khai ñào tꢁo tꢁi 55 trưꢀng cao ñꢆng, ñꢁi hꢂc có ñào tꢁo công tác xã hꢄi trên
cꢞ nưꢜc; có 3 trưꢀng ñào tꢁo tiꢓn sĩ, thꢁc sĩ công tác xã hꢄi, Bꢄ Giáo dꢐc và Đào tꢁo ñã phê
duyꢑt Đꢋ án ñào tꢁo thꢁc sĩ công tác xã hꢄi do Tꢛ chꢏc CFSI và Hꢂc viꢑn châu Á tài trꢎ;
11 trưꢀng cao ñꢆng, ñꢁi hꢂc ñã ñào tꢁo hꢑ vꢘa hꢂc, vꢘa làm cho 13.000 cán bꢄ trình ñꢄ ñꢁi
hꢂc, 1.092 cán bꢄ trình ñꢄ cao ñꢆng và 7.024 cán bꢄ trình ñꢄ trung cꢍp công tác xã hꢄi; các
tꢗnh/thành phꢔ ñào tꢁo, bꢈi dưꢉng nâng cao năng lꢒc cho 40.000 lưꢎt cán bꢄ, nhân viên
công tác xã hꢄi [1].
Như vꢕy, các cơ sꢊ thꢒc hành công tác xã hꢄi cho sinh viên rꢍt phong phú và ña dꢁng.
Nhiꢅu trưꢀng hiꢑn nay ñã xây dꢒng và phát triꢋn ñưꢎc mꢁng lưꢜi ñꢔi tác vꢜi các Trung
tâm, các cơ sꢊ hoꢁt ñꢄng vꢅ công tác xã hꢄi ꢊ khꢙp các tꢗnh thành. Các cơ sꢊ thꢒc hành
công tác xã hꢄi ñã dꢌn chꢃ ñꢄng tiꢓp nhꢕn sinh viên thꢒc tꢕp, tuy nhiên khꢔi lưꢎng công
viꢑc và các trách nhiꢑm cꢃa giꢞng viên thꢒc hành vꢧn còn rꢍt nꢢng nꢅ, tꢘ xây dꢒng chương
trình, liên hꢑ cơ sꢊ ñꢓn hưꢜng dꢧn, giám sát, ñánh giá sinh viên... Đây là công viꢑc ñꢢc biꢑt
quan trꢂng ñꢔi vꢜi giꢞng viên thꢒc hành và bꢄ môn, nó quyꢓt ñꢖnh ñꢓn sꢒ thành công cꢃa
ñꢎt thꢒc hành và chꢍt lưꢎng tay nghꢅ cꢃa sinh viên. Nꢙm bꢙt ñưꢎc thꢒc tꢓ ñó, nhà trưꢀng
và khoa chúng tôi cũng ñã có nhꢇng chiꢓn lưꢎc phù hꢎp ñꢋ tꢁo ñiꢅu kiꢑn tꢔt nhꢍt cho sinh
viên trong quá trình thꢒc hành. Quy trình thꢒc hành tꢁi cơ sꢊ bao gꢈm các bưꢜc sau:
Bưꢀc 1: Xây dꢆng kꢌ hoꢁch thꢆc hành, thꢆc tꢇp
Mꢐc tiêu cꢃa hoꢁt ñꢄng thꢒc hành công tác xã hꢄi hưꢜng ñꢓn ñó là sinh viên có khꢞ
năng tꢛng hꢎp, ñánh giá giꢇa lí thuyꢓt công tác xã hꢄi vꢜi thꢒc tiꢝn, tꢘ thꢒc tiꢝn giúp sinh
viên phân tích và vꢕn dꢐng phù hꢎp nhꢇng lí thuyꢓt ñã hꢂc ñꢋ thꢒc hành. Do vꢕy, sinh viên
có thꢋ phân tích ñưꢎc các nguyên tꢙc hành ñꢄng, quy chuꢥn ñꢁo ñꢏc cꢃa nghꢅ công tác xã
hꢄi và các phꢥm chꢍt năng lꢒc cꢌn có cꢃa nhân viên công tác xã hꢄi. Qua trꢞi nghiꢑm, sinh
viên có khꢞ năng ꢏng dꢐng ñưꢎc các kiꢓn thꢏc, kĩ năng ñã hꢂc vào thꢒc tꢓ tꢁi cơ sꢊ thꢒc
hành. Trong quá trình này, sinh viên có khꢞ năng vꢕn dꢐng ñưꢎc các lí thuyꢓt vꢅ cá nhân,
nhóm, tꢛ chꢏc và phát triꢋn cꢄng ñꢄng ñã hꢂc ñꢋ tꢛ chꢏc các hoꢁt ñꢄng thꢒc hành tꢁi cơ
sꢊ; vꢕn dꢐng ñưꢎc các kĩ năng quan sát, ñiꢅu phꢔi, tham vꢍn, kĩ năng nhꢕn diꢑn vꢍn ñꢅ, lên
kꢓ hoꢁch giꢞi quyꢓt vꢍn ñꢅ vꢜi thân chꢃ. Thêm nꢇa, sinh viên có khꢞ năng vꢕn dꢐng các
triꢓt lí, quy ñiꢅu ñꢁo ñꢏc, các lí thuyꢓt tiꢓp cꢕn vào quá trình nghiên cꢏu và thꢒc hành nghꢅ
nghiꢑp. Bên cꢁnh ñó, sinh viên tꢒ tin, nghiêm túc trong quá trình thꢒc hành theo các
nguyên tꢙc và quy trình công tác xã hꢄi tꢁi các cơ sꢊ thꢒc hành; say mê nghiên cꢏu vꢅ lĩnh
vꢒc công tác xã hꢄi và muꢔn gꢙn bó vꢜi nghꢅ công tác xã hꢄi.
176
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Dꢒa vào mꢐc tiêu cꢃa ñꢎt thꢒc tꢕp, khoa chúng tôi tiꢓn hành xây dꢒng hꢈ sơ thꢒc tꢕp
phù hꢎp vꢜi tꢘng năm. Trong ñó, hꢈ sơ bao gꢈm: mꢐc ñích, yêu cꢌu, nꢄi dung, kꢓ hoꢁch
thꢒc tꢕp cꢐ thꢋ cꢃa tꢘng ngày, tꢘng tuꢌn; văn bꢞn hưꢜng dꢧn cách ñánh giá kꢓt quꢞ thꢒc
tꢕp; tiêu chí khen thưꢊng, kꢗ luꢕt; các mꢧu văn bꢞn, báo cáo sinh viên phꢞi nꢄp vꢅ khoa
cuꢔi mꢚi ñꢎt thꢒc tꢕp.
Bưꢀc 2: Liên hꢊ thꢆc tꢇp
Ngay tꢘ năm thꢏ nhꢍt, chúng tôi ñã ñưa sinh viên xuꢔng các cơ sꢊ thꢒc tꢕp vꢜi tư cách
là tình nguyꢑn viên ñꢋ các em sꢜm hình dung ra công viꢑc cꢐ thꢋ cꢃa nghꢅ công tác xã hꢄi
và giúp các em sꢜm có ñꢖnh hưꢜng trong hꢂc tꢕp.
Chương trình thꢒc hành công tác xã hꢄi cꢃa sinh viên hꢑ cao ñꢆng chính quy ngành
công tác xã hꢄi tꢁi trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi ñưꢎc thꢒc hiꢑn theo cách thꢏc tꢕp trung
(4 tuꢌn, hꢂc kì 4; 9 tuꢌn, hꢂc kì 6) vào ngay sau khi nghꢗ Tꢓt Âm lꢖch.
Ngay tꢘ khi thành lꢕp mã ngành, dꢒa trên tình hình và ñiꢅu kiꢑn thꢒc tꢓ cꢃa nhà
trưꢀng và sinh viên, ñơn vꢖ chúng tôi ñã phân công các giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành và
sinh viên chꢃ ñꢄng tìm hiꢋu, liên hꢑ vꢜi các cơ sꢊ thꢒc tꢕp – nơi có các kiꢋm huꢍn viên ñã
ñưꢎc ñào tꢁo bài bꢞn vꢅ chuyên ngành công tác xã hꢄi. Vꢜi sinh viên năm thꢏ 2 – thꢒc tꢕp
vꢅ công tác xã hꢄi cá nhân, ñó là các cơ sꢊ như Trung tâm bꢞo trꢎ xã hꢄi I, Làng Hꢇu nghꢖ
Viꢑt Nam, Trung tâm Hy Vꢂng, Trưꢀng mꢌm non Ánh Sao Mai, Trung tâm Phúc Tuꢑ, làng
trꢡ Birla, Trung tâm nhân ñꢁo Hoà Bình, trưꢀng dꢁy trꢡ khiꢓm thính Nhân Chính... Vꢜi
năm thꢏ 3 – thꢒc tꢕp vꢅ CTXH nhóm và phát triꢋn cꢄng ñꢈng là UBND các phưꢀng trên
ñꢖa bàn thành phꢔ Hà Nꢄi như: UBND phưꢀng Liꢝu Giai, Nghĩa Đô, Quan Hoa, Long
Biên... Chúng tôi ñã chꢃ ñꢄng liên hꢑ trưꢜc Tꢓt âm lꢖch ít nhꢍt 1 tháng và xây dꢒng cam
kꢓt vꢜi cơ sꢊ ñꢋ ñꢞm bꢞo ñꢎt thꢒc hành diꢝn ra ñúng tiꢓn ñꢄ và hiꢑu quꢞ. Tꢘ ñó, ñưa ra các
ñánh giá vꢅ tính chuyên nghiꢑp cꢃa cơ sꢊ và dꢌn hình thành mꢁng lưꢜi hꢚ trꢎ thꢒc hành;
thꢔng nhꢍt cơ chꢓ hꢎp tác, kiꢋm tra, giám sát ñꢋ tꢘng bưꢜc nâng cao hiꢑu quꢞ thꢒc hành,
thꢒc tꢕp cꢃa sinh viên nói riêng, góp phꢌn nâng cao chꢍt lưꢎng ñào tꢁo công tác xã hꢄi
nói chung.
Bưꢀc 3: Tꢍ chꢎc hưꢈng dꢚn chuyên môn, kĩ năng nghꢋ nghiꢊp
Trưꢜc khi dꢧn ñoàn xuꢔng các cơ sꢊ thꢒc hành, giꢞng viên trưꢊng ñoàn sꢣ chꢃ ñꢄng
hꢂp ñoàn ñꢋ triꢋn khai các nꢄi dung như: mꢐc ñích, yêu cꢌu, nꢄi dung, ñꢖa ñiꢋm, thꢀi gian,
hưꢜng dꢧn cách xây dꢒng kꢓ hoꢁch thꢒc tꢕp cá nhân, viꢓt báo cáo, nhꢕt kí thꢒc tꢕp... Mꢚi
sinh viên sꢣ ñưꢎc phát mꢄt cuꢔn Hꢈ sơ thꢒc tꢕp vꢜi ñꢌy ñꢃ các nꢄi dung cꢌn thiꢓt trong
quá trình thꢒc tꢕp.
Đơn vꢖ chúng tôi chia mꢚi lꢜp sinh viên thành các nhóm thꢒc tꢕp, mꢚi nhóm gꢈm 6 −
8 sinh viên, mꢚi nhóm thꢒc tꢕp này sꢣ có mꢄt giꢞng viên phꢐ trách chính làm trưꢊng nhóm
và nhóm phó là mꢄt sinh viên. Trưꢊng nhóm tꢛ chꢏc hꢂp riêng nhóm mình phꢐ trách và
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
177
phꢛ biꢓn nꢄi quy, yêu cꢌu cꢐ thꢋ cꢃa cơ sꢊ thꢒc tꢕp, mô tꢞ khái quát vꢅ ñꢖa ñiꢋm ñꢋ sinh
viên nꢙm ñưꢎc tình hình, tính chꢍt, ñꢢc thù cꢃa ñơn vꢖ thꢒc tꢕp và xây dꢒng kꢓ hoꢁch thꢒc
tꢕp cá nhân cho phù hꢎp.
Bưꢀc 4: Tꢍ chꢎc hꢛ trꢓ và giám sát thꢆc tꢇp
Trong quá trình sinh viên thꢒc hành, các trưꢊng nhóm xuꢔng các cơ sꢊ thꢒc tꢕp tꢘ 2 –
3 lꢌn/tuꢌn ñꢋ kiꢋm tra, ñánh giá cũng như hưꢜng dꢧn, hꢚ trꢎ thꢒc hành các kĩ năng cho
sinh viên. Thêm nꢇa, thông qua các kiꢋm huꢍn viên − ngưꢀi hưꢜng dꢧn sinh viên thꢒc
hành nghꢅ tꢁi cơ sꢊ, giꢞng viên có thꢋ ñiꢅu chꢗnh kꢓ hoꢁch thꢒc tꢕp, hꢚ trꢎ kꢖp thꢀi trong
nhꢇng trưꢀng hꢎp cꢐ thꢋ.
Bên cꢁnh ñó, khoa chúng tôi cũng thành lꢕp các ñoàn kiꢋm tra ñꢋ rà soát, nꢙm bꢙt tình
hình thꢒc tꢕp cꢃa tꢘng nhóm; tꢘ ñó có nhꢇng ñꢄng viên, khuyꢓn khích cũng như kꢖp thꢀi
rút kinh nghiꢑm cho sinh viên cꢃa mình nâng cao trình ñꢄ chuyên môn và kĩ năng nghꢅ
nghiꢑp ñáp ꢏng yêu cꢌu cꢃa xã hꢄi.
Trong quá trình thꢒc hành, mꢚi sinh viên phꢞi ghi nhꢕt kí thꢒc hành hàng ngày nhꢤm
phꢞn ánh ñꢌy ñꢃ các hoꢁt ñꢄng thꢒc hành cꢃa mình.
Bưꢀc 5: Tꢍ chꢎc báo cáo kꢌt quꢗ thꢆc tꢇp
Kꢓt thúc ñꢎt thꢒc tꢕp, mꢚi sinh viên phꢞi nꢄp mꢄt báo cáo thꢒc tꢕp cá nhân. Báo cáo
thꢒc tꢕp phꢞi ñưꢎc thꢒc hiꢑn theo ñúng các yêu cꢌu và hình thꢏc quy ñꢖnh. Nꢄi dung báo
cáo phꢞi ñꢞm bꢞo các yêu cꢌu: Thꢋ hiꢑn ñưꢎc các hoꢁt ñꢄng sinh viên ñã thꢒc hiꢑn tꢁi cơ
sꢊ thꢒc hành; thꢋ hiꢑn các kꢓt quꢞ ñꢁt ñưꢎc trong quá trình thꢒc hành; phꢞn ánh ñưꢎc
nhꢇng lí luꢕn, phân tích, suy nghĩ cꢃa sinh viên trong suꢔt quá trình thꢒc hành.
Báo cáo kꢓt quꢞ thꢒc tꢕp ñưꢎc tꢛ chꢏc thꢒc hiꢑn tꢁi ñơn vꢖ vào cuꢔi ñꢎt thꢒc hành.
Sinh viên trꢒc tiꢓp báo cáo nhꢇng viꢑc mình ñã, chưa làm ñưꢎc, bài hꢂc kinh nghiꢑm mà
các em tích luꢠ ñưꢎc trong quá trình thꢒc hành tꢁi cơ sꢊ vꢜi sꢒ tham gia cꢃa các kiꢋm huꢍn
viên, cán bꢄ cơ sꢊ, giꢞng viên trưꢊng nhóm và sinh viên. Tꢘ ñó, các cán bꢄ cơ sꢊ nhꢕn xét,
ñánh giá, giꢞi ñáp nhꢇng thꢙc mꢙc cꢃa sinh viên vào buꢛi tꢛng kꢓt ñꢎt thꢒc tꢕp. Sau khi
hoàn thành ñꢎt thꢒc tꢕp, sinh viên tꢛ chꢏc buꢛi tꢛng kꢓt tꢁi lꢜp và hoàn thành hꢈ sơ thꢒc
tꢕp, nꢄp các báo cáo cho trưꢊng ñoàn thꢒc tꢕp.
Bưꢀc 6: Đánh giá kꢌt quꢗ
Khoa chúng tôi tꢛ chꢏc chꢍm báo cáo thꢒc hành qua 2 hình thꢏc: chꢍm ñiꢋm tꢘng báo
cáo và vꢍn ñáp nhóm thꢒc tꢕp theo biꢋu ñiꢋm và các tiêu chí ñã công bꢔ trưꢜc ñꢎt thꢒc hành.
Bưꢀc 7: Tꢍng kꢌt thꢆc tꢇp, ñánh giá, rút kinh nghiꢊm.
Đơn vꢖ chúng tôi phân công các giꢞng viên là trưꢊng ñoàn thꢒc tꢕp báo cáo kꢓt quꢞ
cꢃa nhóm mình phꢐ trách. Đây cũng là mꢄt hoꢁt ñꢄng ñưꢎc ñơn vꢖ chúng tôi hꢓt sꢏc lưu ý
bꢊi qua ñây các giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành có thꢋ chia sꢡ các kinh nghiꢑm trong quá
178
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
trình thꢒc hành cùng sinh viên, tꢘ ñó các em hꢂc hꢦi thêm nhiꢅu bài hꢂc quý báu tꢘ các
nhóm bꢁn, tꢒ trau dꢈi các kĩ năng nghꢅ nghiꢑp cho bꢞn thân.
Bên cꢁnh ñó, viꢑc khen thưꢊng cũng ñưꢎc khoa chúng tôi chú trꢂng ñꢋ ghi nhꢕn, biꢋu
dương, khuyꢓn khích, ñꢄng viên các cá nhân có thành tích tꢔt trong ñꢎt thꢒc hành. Các cá
nhân xuꢍt sꢙc ngoài viꢑc ñưꢎc Nhà trưꢀng ghi nhꢕn bꢤng các giꢍy khen còn ñưꢎc khoa
khen thưꢊng bꢤng hiꢑn vꢕt. Đó cũng là ñꢄng lꢒc ñꢋ các em cꢔ gꢙng hơn trong các lꢌn thꢒc
tꢕp tiꢓp theo và làm gương cho các em khoá dưꢜi phꢍn ñꢍu.
2.3. Thuꢋn lꢌi và khó khăn trong viꢍc triꢎn khai hoꢀt ñꢈng thꢇc hành, thꢇc tꢋp
2.3.1. Thuꢋn lꢌi
Vꢋ phía nhà trưꢀng: Nhà trưꢀng luôn tꢁo ñiꢅu kiꢑn thuꢕn lꢎi vꢅ mꢢt thꢀi gian, ñã có
nhꢇng ñꢛi mꢜi trong viꢑc sꢙp xꢓp chương trình, thꢀi khoá biꢋu dành nhiꢅu thꢀi gian cho
sinh viên thꢒc hành, thꢒc tꢕp. Bên cꢁnh ñó, nhà trưꢀng còn hꢚ trꢎ thꢒc hiꢑn kꢓ hoꢁch, cꢍp
giꢍy giꢜi thiꢑu, ban hành các văn bꢞn pháp lí phꢐc vꢐ công tác thꢒc tꢕp.
Vꢋ phía khoa ñào tꢁo: Ban chꢃ nhiꢑm khoa, các bꢄ môn ñã rꢍt nꢚ lꢒc trong viꢑc triꢋn
khai và thꢒc hiꢑn kꢓ hoꢁch thꢒc tꢕp, nâng cao chꢍt lưꢎng thꢒc tꢕp cho sinh viên. Ban chꢗ
ñꢁo thꢒc tꢕp cꢃa khoa giám sát chꢢt chꢣ công tác thꢒc tꢕp, luôn ñꢈng hành cùng vꢜi các
giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành ñꢋ có nhꢇng biꢑn pháp tháo gꢉ khó khăn kꢖp thꢀi, hiꢑu
quꢞ. Qua trao ñꢛi vꢜi lãnh ñꢁo cꢃa cơ sꢊ thꢒc tꢕp, cꢃa nhà trưꢀng, khoa tiꢓp thu các ý kiꢓn
và ñꢅ xuꢍt các giꢞi pháp ñꢋ nâng cao chꢍt lưꢎng thꢒc tꢕp qua tꢘng năm.
Vꢋ phía các giꢗng viên hưꢈng dꢚn thꢆc hành: Các giꢞng viên tham gia hưꢜng dꢧn thꢒc
tꢕp là nhꢇng ngưꢀi có chuyên môn, trình ñꢄ, kinh nghiꢑm và lòng nhiꢑt huyꢓt, tinh thꢌn
trách nhiꢑm cao. Hꢂ thưꢀng xuyên hưꢜng dꢧn, theo dõi, giám sát, tꢛ chꢏc các buꢛi trao
ñꢛi, lưꢎng giá, rút kinh nghiꢑm cho sinh viên qua tꢘng tuꢌn thꢒc tꢕp. Trên cơ sꢊ ñó, giꢞng
viên có thꢋ ñánh giá ñưꢎc năng lꢒc thꢒc tꢓ cꢃa sinh viên, cũng như tꢒ rút kinh nghiꢑm cho
bꢞn thân ñꢋ tꢒ ñiꢅu chꢗnh, bꢛ sung trong nhꢇng tiꢓt dꢁy lí luꢕn, phương pháp gꢙn vꢜi thꢒc
tiꢝn hơn nꢇa.
2.3.2. Khó khăn
Trên thꢒc tꢓ, trong công tác triꢋn khai, hưꢜng dꢧn thꢒc hành, vꢧn còn tꢈn tꢁi mꢄt sꢔ
hꢁn chꢓ làm giꢞm hiꢑu quꢞ thꢒc hành cꢃa sinh viên.
Mꢄt là, ñꢄi ngũ kiꢋm huꢍn viên còn thiꢓu và yꢓu, chưa ñưꢎc ñào tꢁo chuyên sâu vꢅ
công tác xã hꢄi và hoꢁt ñꢄng thꢒc hành nên chưa ñꢞm nhꢕn tꢔt vai trò hưꢜng dꢧn sinh viên.
Hai là, tính chꢃ ñꢄng và sáng tꢁo trong sinh viên trong quá trình lꢕp kꢓ hoꢁch, ñi thꢒc
hành chưa cao. Xuꢍt phát tꢘ thꢒc tꢓ ñó, khoa và các giꢞng viên, mꢄt mꢢt bꢈi dưꢉng, nâng
cao tinh thꢌn trách nhiꢑm, lòng yêu nghꢅ cho sinh viên năm nhꢍt qua các trꢞi nghiꢑm tham
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 9/2016
179
quan thꢒc tꢓ mꢄt sꢔ cơ sꢊ thꢒc tꢕp; mꢢt khác, ñꢛi mꢜi phương pháp giꢞng dꢁy, hưꢜng dꢧn
sinh viên lꢕp kꢓ hoꢁch qua các tình huꢔng giꢞ ñꢖnh trong mꢄt sꢔ hꢂc phꢌn ñꢋ nâng cao tính
chꢃ ñꢄng cho các em.
Ba là, viꢑc cam kꢓt hꢎp tác giꢇa cơ sꢊ ñào tꢁo và cơ sꢊ thꢒc hành hꢌu hꢓt còn dꢒa trên
cơ sꢊ tinh thꢌn là nhꢇng lꢀi hꢏa bꢤng miꢑng nên ñôi khi làm ꢞnh hưꢊng ñꢓn hiꢑu quꢞ thꢒc
tꢕp cꢃa sinh viên. Nhꢕn thꢏc ñưꢎc tính cꢍp thiꢓt cꢃa vꢍn ñꢅ này, khoa ñã ñꢅ xuꢍt vꢜi nhà
trưꢀng tꢛ chꢏc hꢄi nghꢖ trao ñꢛi vꢜi lãnh ñꢁo các cơ sꢊ thꢒc tꢕp, kí cam kꢓt hꢎp tác ñꢋ
nâng cao chꢍt lưꢎng thꢒc hành cho sinh viên.
3. KꢏT LUꢐN VÀ KIꢏN NGHꢑ
Thꢒc hành, thꢒc tꢕp có vai trò quan trꢂng không chꢗ vꢜi quá trình hꢂc tꢕp mà còn vꢜi
cꢞ sꢒ nghiꢑp cꢃa sinh viên sau này. Nó giúp sinh viên ñưꢎc tiꢓp cꢕn vꢜi nghꢅ nghiꢑp mà
sinh viên ñã lꢒa chꢂn khi bưꢜc chân vào trưꢀng ñꢁi hꢂc. Các hoꢁt ñꢄng thꢒc tiꢝn thêm mꢄt
lꢌn nꢇa giúp sinh viên hiꢋu ñưꢎc mình sꢣ làm công viꢑc như thꢓ nào sau khi ra trưꢀng và
có nhꢇng ñiꢅu chꢗnh kꢖp thꢀi, cùng vꢜi chiꢓn lưꢎc rèn luyꢑn phù hꢎp hơn. Đꢋ chꢍt lưꢎng
thꢒc hành, thꢒc tꢕp mang lꢁi hiꢑu quꢞ thiꢓt thꢒc cho sinh viên, giꢞng viên, ñơn vꢖ ñào tꢁo,
cơ sꢊ thꢒc hành thì viꢑc xây dꢒng mꢁng lưꢜi cơ sꢊ thꢒc hành, thꢒc tꢕp cũng là nhiꢑm vꢐ
cꢍp bách trong giai ñoꢁn hiꢑn nay. Nhꢕn thꢏc ñưꢎc yêu cꢌu thꢒc tiꢝn ñó, khoa Tâm lí –
Giáo dꢐc, trưꢀng Đꢁi hꢂc Thꢃ ñô Hà Nꢄi ñã nꢚ lꢒc xây dꢒng ñưꢎc mꢄt mꢁng lưꢜi thꢒc
hành, thꢒc tꢕp công tác xã hꢄi cho sinh viên mà ꢊ ñó sinh viên, giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc
hành, cơ sꢊ ñào tꢁo, cơ sꢊ thꢒc tꢕp có sꢒ gꢙn kꢓt chꢢt chꢣ, sꢒ trao ñꢛi qua lꢁi lꢧn nhau,... ñꢋ
chꢍt lưꢎng tay nghꢅ cꢃa sinh viên ngày mꢄt tiꢓn bꢄ, ñáp ꢏng ñưꢎc yêu cꢌu thꢒc tiꢝn xã hꢄi
ñꢢt ra.
Bên cꢁnh nhꢇng nꢚ lꢒc cꢃa cơ sꢊ ñào tꢁo, cơ sꢊ thꢒc tꢕp ñꢋ nâng cao chꢍt lưꢎng thꢒc
hành, ñꢢc biꢑt là trong thꢒc hành công tác xã hꢄi vꢜi trꢡ em thì sꢒ nhiꢑt thành, dám dꢍn
thân cꢃa sinh viên cũng là mꢄt yꢓu tꢔ không thꢋ thiꢓu. Vì vꢕy, mꢚi sinh viên ngay tꢘ khi
còn ngꢈi trên ghꢓ nhà trưꢀng cꢌn trang bꢖ cho mình nhꢇng kiꢓn thꢏc vꢇng vàng vꢅ nghꢅ,
long yêu nghꢅ, sꢒ dꢍn thân, trau dꢈi các kĩ năng mꢅm thông qua thꢒc hành, thꢒc tꢕp và
tham gia các hoꢁt ñꢄng xã hꢄi, dꢒ án phát triꢋn cꢄng ñꢈng nhꢤm ñáp ꢏng nhu cꢌu cꢃa xã
hꢄi vꢅ mꢄt nhân viên công tác xã hꢄi chuyên nghiꢑp.
Đꢋ nâng cao hơn nꢇa hiꢑu quꢞ cꢃa thꢒc hành công tác xã hꢄi chuyên nghiꢑp cho sinh
viên ñào tꢁo chính quy, tôi xin ñꢅ xuꢍt mꢄt sꢔ kiꢓn nghꢖ sau:
Mꢄt là, ñào tꢁo kiꢋm huꢍn viên là giꢞi pháp vô cùng quan trꢂng cꢌn ñưꢎc quan tâm
giꢞi quyꢓt ngay nhꢤm thúc ñꢥy công tác tꢛ chꢏc thꢒc hành cho sinh viên tꢁi cơ sꢊ ngày mꢄt
chuyên nghiꢑp và có hiꢑu quꢞ. Vì vꢕy, cꢌn có sꢒ liên kꢓt ñào tꢁo ñꢄi ngũ kiꢋm huꢍn viên
cơ sꢊ thông qua các hình thꢏc như tꢕp huꢍn, ñào tꢁo và chia sꢡ kinh nghiꢑm.
180
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
Hai là, sinh viên cꢌn phꢞi chꢃ ñꢄng, sáng tꢁo hơn nꢇa trong quá trình lꢕp kꢓ hoꢁch, ñi
thꢒc hành trên cơ sꢊ nhꢕn thꢏc sâu sꢙc ñưꢎc tꢌm quan trꢂng cꢃa thꢒc hành, thꢒc tꢕp, lòng
say mê, yêu nghꢅ và sꢒ giám sát chꢢt chꢣ cꢃa các giꢞng viên hưꢜng dꢧn thꢒc hành, các
kiꢋm huꢍn viên.
Ba là, cꢌn phꢞi chꢃ ñꢄng liên hꢑ, mꢊ rꢄng mꢁng lưꢜi các cơ sꢊ thꢒc hành trên tinh
thꢌn hꢎp tác hai bên cùng có lꢎi. Xây dꢒng cam kꢓt hꢎp tác trong ñào tꢁo giꢇa cơ sꢊ xã hꢄi
và trưꢀng ñꢁi hꢂc bꢤng văn bꢞn có tính pháp lí trên cơ sꢊ tính toán thù lao hꢎp lí cho ñꢄi
ngũ kiꢋm huꢍn viên tꢁi cơ sꢊ. Bên cꢁnh ñó, cꢌn tăng cưꢀng sꢒ kꢓt hꢎp giám sát, kiꢋm tra
giꢇa kiꢋm huꢍn viên cơ sꢊ và kiꢋm huꢍn viên tꢁi trưꢀng.
TÀI LIꢒU THAM KHꢓO
1. Nguyꢝn Trꢂng Đàm, Thꢆc trꢁng thꢆc hiꢊn chính sách trꢓ giúp xã hꢄi và giꢗi pháp ñꢍi
mꢈi giai ñoꢁn tꢈi, http://btxh.gov.vn/thucꢨtrangꢨthucꢨhienꢨchinhꢨsachꢨtroꢨgiupꢨxaꢨhoiꢨvaꢨgiaiꢨ
phapꢨdoiꢨmoiꢨgiaiꢨdoanꢨtoi_t221c151n1540tn.aspx, truy cꢕp ngày 19/06/2016.
2. Mai Tuyꢓt Hꢁnh (2010), "Mꢄt sꢔ kinh nghiꢑm triꢋn khai thꢒc hành CTXH tꢁi trưꢀng Đꢁi hꢂc
KHXH&NV", Kꢜ yꢌu hꢄi thꢗo xây dꢆng mꢁng lưꢈi thꢆc hành công tác xã hꢄi các trưꢀng ñꢁi
hꢂc tꢁi Viꢊt Nam, Đꢁi hꢂc Lao ñꢄng xã hꢄi.
3. Trꢌn Đình Tuꢍn (2009), Công tác xã hꢄi – Lí thuyꢌt và thꢆc hành, Nxb Đꢁi hꢂc Quꢔc gia Hà Nꢄi.
THE PROCESS OF ORGANIZATION ON PRACTICING AND
INTERNSHIP FOR SOCIAL MAJOR’S STUDENTS AT HA NOI
METROPOLITAN UNIVERSITY
Abstract: Practicing and internship play important roles for students in general, students
of social work major in particular during the process of learning and training. The
article mentions to the process of practicing organization for students of social work
major at Hanoi Metropolitan University, as well proposes recommendations to improve
the quality of this activity.
Keywords: social work, social work practice.
9 trang
21620
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quy trình tổ chức thực hành, thực tập cho sinh viên ngành công tác xã hội trường Đại học Thủ đô Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quy_trinh_to_chuc_thuc_hanh_thuc_tap_cho_sinh_vien_nganh_con.pdf
