Tác động của vốn ngân hàng đến khả năng sinh lời và rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
TÁC ĐỘNG CỦA VỐN NGÂN HÀNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI VÀ RỦI RO TÍN DỤNG
CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN Ở VIỆT NAM
Nguyễn Thị Kim Anh1
1Trường Đại học An Giang
Thông tin chung:
ABSTRACT
Ngày nhận bài: 06/11/2017
Ngày nhận kết quả bình duyệt:
06/12/2017
This study used regression model with panel data through Hausman test to
evaluate the affect of equity and some control variables to commercial bank’s
profitability and credit risk in Viet Nam. A survey was conducted with 15
comercial banks in Viet Nam from 2009 to 2016. The results showed that there
was a negative relationship between equity and profitability, but a positive
relationship between equity and credit risk. Also, the study showed that credit’s
growth, banking size, GDP and CPI affected to bank profitability and credit
risk. Finally, the study proposed some recommendations, including (i)
increasing CSH bank’s equity in Vietnam, (ii) enhancing competition among
banks, and (iii) supervising the law compliance of banks.
Ngày chấp nhận đăng: 04/2018
Title:
The impact of bank equity to
performance and credit risks of
commercial bank in Vietnam
Keywords:
Banking equity, profitability,
credit risk, commercial bank
Từ khóa:
TÓM TẮT
Vốn ngân hàng, khả năng
sinh lời, rủi ro tín dụng,
ngân hàng thương mại cổ
phần
Nghiên cứu này sử dụng mô hình hồi quy với dữ liệu bảng thông qua kiểm định
Hausman để đánh giá tác động của vốn ngân hàng và một số biến kiểm soát
đến lợi nhuận và rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt
Nam. Nghiên cứu tiến hành khảo sát 15 ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt
Nam với tần suất năm trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến năm 2016. Kết
quả nghiên cứu của đề tài cho thấy có mối quan hệ ngược chiều giữa vốn ngân
hàng đến khả năng sinh lời và cùng chiều với rủi ro tín dụng. Bên cạnh đó,
nghiên cứu còn cho thấy các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời và rủi ro tín
dụng ngân hàng bao gồm tăng trưởng tín dụng, quy mô ngân hàng, GDP và
lạm phát. Nghiên cứu đưa ra đề xuất (i) nâng cao vốn chủ sở hữu của các ngân
hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam, (ii) nâng cao năng lực cạnh tranh ngân
hàng và (iii) giám sát việc tuân thủ luật định của các ngân hàng.
1. GIỚI THIỆU
rất nóng ở Việt Nam. NHTMCP hoạt động ngày
càng sôi động, chiếm lĩnh thị phần khá lớn và
Ngành ngân hàng Việt Nam thực sự bắt đầu phát
triển từ năm 1990. Số lượng ngân hàng ngày càng
nhiều, nhưng quy mô của đa số các ngân hàng
Việt Nam là nhỏ hơn so với các ngân hàng có quy
mô trung bình của khu vực. Trong số các ngân
hàng ở Việt Nam, những năm gần đây các ngân
hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) phát triển
đóng vai trò quan trọng ở thị trường tài chính tín
dụng. Điều này đã tác động đến cấu trúc vốn của
các NHTMCP, đó cũng là một trong những chỉ
tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động của các ngân
hàng.
59
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
Vốn chủ sở hữu (CSH) là cấu phần vốn vô cùng
quan trọng trong nguồn vốn hoạt động của các
NHTMCP. Vốn CSH của các NHTMCP ở Việt
Nam đã tăng trưởng trong thời gian qua, chiếm tỷ
lệ trung bình 8,94% (tác giả thu thập và tính toán)
trong tổng nguồn vốn. Do là loại hình doanh
nghiệp đặc biệt nên nguồn vốn chủ yếu cho hoạt
động của các ngân hàng là vốn huy động, tuy
nhiên sự gia tăng của nguồn vốn CSH thể hiện
năng lực tài chính, khả năng thanh khoản và sự
mở rộng quy mô ngân hàng. Chính vì vậy, mối
quan hệ giữa tăng trưởng nguồn vốn CSH với lợi
nhuận và an toàn hoạt động là vấn đề được quan
tâm không chỉ đối với các nhà quản trị ngân hàng,
nhà đầu tư mà còn liên quan đến hoạt động an
toàn của hệ thống NHTMCP Việt Nam.
(vốn CSH) càng cao thì lợi nhuận càng nhiều. Một
vài nghiên cứu cho thấy, mối quan hệ tích cực
cùng chiều giữa vốn ngân hàng và lợi nhuận như
nghiên cứu của Berger and Hannan (1989),
Wilson A. (1993), Molyneux và cs. (1995),
Edwards, Seanicaa, Albert J.A. and Sallem S.
(2006).
Tuy nhiên, một số nghiên cứu thực nghiệm cho
kết quả ngược lại so với lý thuyết cấu trúc – hành
vi – hiệu quả như nghiên cứu của Altunbas
(2007), Goddard và cs. (2010), Nguyễn Thị Hồng
Vinh và Lê Phan Thị Diệu Thảo (2016) do đánh
đổi giữa lợi nhuận và rủi ro các ngân hàng càng
tập trung vốn CSH thì rủi ro thấp, do đó lợi nhuận
cũng giảm.
Lý thuyết rủi ro đạo đức
Để đo lường tác động của vốn ngân hàng đến lợi
nhuận và rủi ro tín dụng ngân hàng, một vài
nghiên cứu nước ngoài cũng như trong nước đã
được thực hiện với nhiều kết quả thực nghiệm
khác nhau. Nghiên cứu này được thực hiện trong
điều kiện thách thức về gia tăng thị phần, lợi
nhuận, rủi ro tín dụng và nguồn vốn CSH của các
NHTMCP hiện nay. Phần còn lại của bài viết
được cấu trúc như sau: Mục 2 giới thiệu cơ sở lý
thuyết và phương pháp nghiên cứu; Mục 3 trình
bày kết quả nghiên cứu và thảo luận; và cuối
cùng, kết luận và khuyến nghị của bài viết được
trình bày ở Mục 4.
Theo Keeton và Morris (1987), khi vốn chủ sở
hữu ngân hàng thấp sẽ làm gia tăng rủi ro đạo đức
do tăng rủi ro của các khoản vay, dẫn đến nợ xấu
nhiều hơn. Vì vậy, theo lý thuyết này thì mối quan
hệ giữa vốn ngân hàng và rủi ro tín dụng là ngược
chiều. Những nghiên cứu thực nghiệm cho kết
quả phù hợp với lý thuyết này có thể kể đến kết
quả nghiên cứu của Sufian và Muhamed (2011),
Berger và cs. (2013); Waemustafa và cs. (2015)
nghiên cứu các ngân hàng ở Malaysia từ năm
2000 đến 2010 với kết quả cho thấy vốn ngân
hàng tác động có ý nghĩa đến rủi ro tín dụng.
Lý thuyết về quản lý (Regulatory Hypothesis)
2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG
PHÁP NGHIÊN CỨU
Lý thuyết về quản lý đưa ra giả thuyết ngược lại
so với lý thuyết rủi ro đạo đức. Theo lý thuyết
này, nhà quản lý thường yêu cầu các ngân hàng
tăng vốn CSH tương ứng với mức độ rủi ro tín
dụng, do đó mối quan hệ giữa vốn ngân hàng và
rủi ro tín dụng được xác định là cùng chiều, tức là
rủi ro gia tăng thì vốn ngân hàng cũng tăng theo.
Kết quả thực nghiệm ủng hộ lý thuyết này như
nghiên cứu của Pettway (1976).
2.1 Cơ sở lý thuyết và nghiên cứu thực
nghiệm
Lý thuyết cấu trúc – hành vi – hiệu quả
(Structure
–
Conduct
–
Performance
hypothesis)
Lý thuyết này cho rằng, mức độ tập trung của
ngân hàng có mối liên hệ trực tiếp với năng lực
cạnh tranh của họ, khuyến khích họ liên kết với
nhau. Do đó, tồn tại mối quan hệ cùng chiều giữa
mức độ tập trung ngân hàng và khả năng sinh lợi,
bất kể thị phần của ngân hàng. Điều đó đồng
nghĩa với việc ngân hàng có mức độ tập trung
2.2 Phương pháp nghiên cứu
2.2.1 Số liệu sử dụng
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu được thu thập từ báo
cáo tài chính, báo cáo thường niên với biến độc
60
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
lập là vốn CSH ngân hàng và một số biến kiểm
soát, biến phụ thuộc là tỷ suất lợi nhuận và rủi ro
tín dụng của 15 NHTMCP ở Việt Nam với tần
suất năm trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm
2016, sau khi đã loại ra một số NHTMCP không
thu thập được đầy đủ dữ liệu trong khoảng thời
gian trên.
2.2.2 Mô hình nghiên cứu
Dựa trên nghiên cứu của Edwards, Seanicaa,
Albert J.A. and Sallem S. (2006), Waemustafa và
Sukri (2015), Nguyễn Thị Hồng Vinh và Lê Phan
Thị Diệu Thảo (2016) tác giả đưa ra mô hình
nghiên cứu như sau:
ROEit =
α
+
EQUITYit +
EQUITYit +
SIZEit +
SIZEit +
TTTDit +
TTTDit +
DN/VHDit +
GDPit +
ROE +
CPIit + εit
GDPit + CPIit
NOXAUit =
+
DN/VHDit +
+
εit
Trong đó, ROEit (biến phụ thuộc) là lợi nhuận của
ngân hàng i ở năm t; NOXAUit (biến phụ thuộc)
là tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng i ở năm t; các biến
còn lại là biến độc lập của ngân hàng i ở năm t với
EQUITY (vốn CSH), SIZE (quy mô), TTTD (tăng
trưởng tín dụng), DN/VHD (dư nợ trên vốn huy
động), GDP (tổng sản phẩm quốc nội) và CPI (chỉ
số giá tiêu dùng).
Do dữ liệu được sử dụng trong nghiên cứu này là
dữ liệu bảng nên nghiên cứu sử dụng mô hình
hiệu ứng cố định (FEM) và hiệu ứng ngẫu nhiên
(REM), sau đó dùng kiểm định Hausman để kiểm
tra mô hình phù hợp nhất. Chi tiết về biến độc lập
và kỳ vọng về mối quan hệ giữa chúng với biến
phụ thuộc được trình bày chi tiết như sau:
Bảng 1. Giải thích các biến trong mô hình
STT
Tên biến
Đo lường biến
Kỳ vọng
ROE
NOXAU
1
2
3
4
5
6
EQUITY
SIZE
VCSH/TTS
LOG(TTS)
(DNt – DNt-1)/DNt-1
DN/VHD
+
+
+
+
+
-
-
+
+
-
TTTD
DN/VHD
GDP
GDPt
-
CPI
CPIt
+
Tiếp nối các nghiên cứu trước, nghiên cứu của tác
giả kế thừa và lựa chọn các biến giải thích đã
được kiểm chứng cho phù hợp với đặc điểm của
các NHTMCP và điều kiện thị trường ở Việt
Nam. Các giả thuyết được đặt ra như sau:
hàng có tỷ lệ vốn CSH càng thấp thì rủi ro khoản
vay càng gia tăng do nguy cơ nợ xấu gia tăng.
Giả thuyết 1: Tỷ lệ vốn CSH có mối quan hệ cùng
chiều với khả năng sinh lời và ngược chiều với rủi
ro tín dụng.
Về tỷ lệ vốn CSH với lợi nhuận và rủi ro tín dụng,
dựa trên lý thuyết cấu trúc hành vi hiệu quả, các
ngân hàng có tỷ lệ vốn CSH càng thấp thì mức độ
liên kết càng ít do đó lợi nhuận càng giảm. Ngoài
ra, theo lý thuyết về rủi ro đạo đức thì các ngân
Về quy mô ngân hàng với lợi nhuận và rủi ro tín
dụng, các ngân hàng có quy mô càng lớn thì khả
năng mở rộng thị phần, cho vay khách hàng nhiều
hơn, do đó lợi nhuận càng cao. Tuy nhiên, các
ngân hàng có quy mô lớn cũng có thể sẽ mở rộng
61
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
đòn bẩy tài chính và đối tượng cho vay có chất
lượng kém nên dẫn đến nguy cơ về rủi ro tín
dụng. Mối quan hệ này được tìm thấy trong các
nghiên cứu của Casu và Girardone (2006), Short
(1979), Salas và Saurina (2002).
ngân hàng thường gia tăng vì điều kiện phát triển
và kinh doanh thuận lợi nên khách hàng cũng dễ
tìm kiếm lợi nhuận, do đó khả năng trả nợ đúng
hạn cao. Tuy nhiên, kinh tế tăng trưởng cũng dẫn
đến rủi ro tín dụng do các ngân hàng mở rộng
tăng trưởng tín dụng bằng cách nới lỏng điều kiện
cho vay. Do đó, khi kinh tế suy thoái là lúc khách
hàng gặp khó khăn, dẫn đến nợ xấu ngân hàng gia
tăng. Lập luận này phù hợp với kết quả nghiên
cứu của nhiều tác giả như Salas và Saurina
(2002), Dash và Kabra (2010), Gunsel (2008),
Thiagarajan và cs. (2011), Zribi và Boujelbene
(2011).
Giả thuyết 2: Quy mô ngân hàng có mối quan hệ
cùng chiều với khả năng sinh lời và ngược chiều
với rủi ro tín dụng.
Về tăng trưởng tín dụng với lợi nhuận và rủi ro tín
dụng, trong số các đặc điểm ngân hàng, tăng
trưởng tín dụng cũng là yếu tố có ảnh hưởng đến
lợi nhuận và rủi ro tín dụng. Tăng trưởng tín dụng
làm gia tăng lợi nhuận, nhưng đi kèm với điều đó
là việc nới lỏng điều kiện cho vay, đối tượng
khách hàng nhiều hơn nên gia tăng rủi ro về chất
lượng khoản vay. Kết quả nghiên cứu của Keeton
(1999), Salas và Saurina (2002), Dash và Kabra
(2010) phù hợp với lập luận trên.
Giả thuyết 5: GDP có tác động cùng chiều với
khả năng sinh lời và ngược chiều với rủi ro tín
dụng.
Về CPI với lợi nhuận và rủi ro tín dụng, lạm phát
tăng cao là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến
hoạt động tiêu dùng và kinh doanh của khách
hàng, vì vậy nó làm ảnh hưởng đến lợi nhuận của
ngân hàng. Điều này cũng dễ dẫn đến rủi ro tín
dụng cho ngân hàng. Các nghiên cứu của Zribi và
Boujelbene (2011), Vogiazas và Nikolaidou
(2011) cũng tìm thấy kết quả tương tự.
Giả thuyết 3: Tăng trưởng tín dụng có mối quan
hệ cùng chiều với khả năng sinh lời và rủi ro tín
dụng.
Về dư nợ trên vốn huy động với lợi nhuận và rủi
ro tín dụng, chỉ tiêu này phản ánh hiệu quả sử
dụng vốn huy động của ngân hàng.
Chỉ tiêu này lớn thể hiện khả năng tranh thủ vốn
huy động, nếu lớn hơn 1 thì ngân hàng chưa thực
hiện tốt việc huy động vốn, vốn huy động tham
gia vào cho vay ít. Do đó, chỉ tiêu này càng lớn sẽ
làm gia tăng lợi nhuận nhưng đi kèm với nó là
nguy cơ rủi ro gia tăng. Mối quan hệ này được tìm
thấy trong các nghiên cứu của Casu và Girardone
(2006), Short (1979).
Giả thuyết 6: CPI có tác động ngược chiều với
khả năng sinh lời và cùng chiều với rủi ro tín
dụng.
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO
LUẬN
3.1 Thống kê mô tả các biến trong mô hình
Trên cơ sở số liệu thu thập được từ báo cáo tài
chính, báo cáo thường niên của các NHTMCP từ
năm 2009 đến năm 2016, kết quả thống kê mô tả
về tỷ số lợi nhuận và nợ xấu, các chỉ tiêu đại diện
cho đặc điểm NHTMCP và yếu tố vĩ mô được
trình bày ở Bảng 2.
Giả thuyết 4: Dư nợ trên vốn huy động có mối
quan hệ cùng chiều với khả năng sinh lời và
ngược chiều với rủi ro tín dụng.
Về GDP với lợi nhuận và rủi ro tín dụng, trong
giai đoạn nền kinh tế tăng trưởng, lợi nhuận các
62
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
Bảng 2. Thống kê mô tả các biến trong mô hình của 15 NHTMCP ở Việt Nam từ 2009 – 2016
Đơn vị
Số quan
Trung
bình
Nhỏ
nhất
Độ lệch
chuẩn
Chỉ tiêu
Lớn nhất
tính
sát
Vốn CSH
%
120
120
120
120
120
120
120
120
8,94
196.501
30,85 - 68,65
4,26
25,54
1.006.404
192,89
155,85
6,78
3,52
Quy mô công ty
Tỷ đồng
7.478
207.770
34,34
19,24
0,59
Tăng trưởng tín dụng
%
%
%
%
%
%
Dư nợ trên vốn huy động
70,91
5,91
26,50
5,03
0,63
0,07
0,28
GDP
CPI
6,86
18,58
5,12
ROE
10,36
2,13
26,82
6,07
NOXAU
8,8
12,61
(Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính và báo cáo thường niên của 15 NHTMCP ở Việt Nam từ năm 2009 đến năm 2016)
3.2 Tác động của vốn ngân hàng đến khả
năng sinh lời và rủi ro tín dụng của các
ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt
Nam
(REM) để ước lượng mức độ ảnh hưởng của vốn
ngân hàng và các biến kiểm soát đến khả năng
sinh lời và rủi ro tín dụng của các NHTMCP ở
Việt Nam. Sau đó, để xác định xem mô hình nào
là phù hợp hơn, tác giả tiếp tục sử dụng kiểm định
Hausman. Kết quả ước lượng từ các mô hình
được trình bày ở Bảng 3.
Trước khi thực hiện phân tích hồi quy, nghiên cứu
đã tiến hành trước tiên sử dụng cả hai mô hình
hiệu ứng cố định (FEM) và hiệu ứng ngẫu nhiên
Bảng 3. Kết quả phân tích hồi quy theo FEM và REM
ROE
NỢ XẤU
Biến số
FEM
REM
FEM
-0,08
REM
0,06
Hằng số
0,23
-0,18
(0,96)
(-1,21)
(-1,28)
(1,56)
-0,43
(-2,34)**
-0,36
(-2,08)**
0,09
(1,83)***
0,03
Vốn CSH
(0,65)
-0,03
0,02
0,02
(2,36)**
0,001
(0,22)
Quy mô
(-0,99)
(1,42)
Tăng trưởng tín dụng
0,04
(3,08)*
0,05
(4,04)*
-0,004
(-0,97)
-0,01
(-1,74)***
Dư nợ trên vốn huy động
0,09
0,08
-0,01
-0,01
(2,96)*
(2,94)*
(-1,06)
(-1,33)
0,52
0,36
-0,63
(-3,56)*
-0,59
(-3,24)*
GDP
CPI
(0,78)
(0,52)
0,45
(5,50)*
0,50
(6,25)*
-0,01
-0,03
(-0,69)
(-1,42)
63
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
ROE
NỢ XẤU
Biến số
FEM
120
REM
120
FEM
120
REM
120
Số quan sát
R2 (%)
37,64
9,96*
35,16
65,78*
19,09
3,89*
14,85
Giá trị thống kê F
Kiểm định Hausman:
15,68**
Chi2(6) = 20,30*
Chi2(6) = 22,23*
Ghi chú: *,**,***: Có ý nghĩa thống kê tương ứng ở mức 1%, 5% và 10%.
Giá trị thống kê t: trình bày trong dấu ngoặc đơn
Dự trên kết quả kiểm định Hausman có ý nghĩa
thống kế ở mức 1%, điều đó cho thấy mô hình hồi
quy hiệu ứng cố định (FEM) phù hợp hơn để giải
thích. Vì vậy, tác giả sẽ sử dụng mô hình FEM để
xác định các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời
và rủi ro tín dụng. Ngoài ra, vấn đề phương sai sai
số thay đổi (heteroskedasticity) cũng được kiểm
tra bằng kiểm định Breusch-Pagan. Kết quả kiểm
định Breusch-Pagan cho thấy, hiện tượng phương
sai sai số thay đổi tồn tại trong mô hình. Để khắc
phục hiện tượng này, phương pháp ước lượng các
sai số chuẩn mạnh (Robust standard errors) đã
được sử dụng. Kết quả phân tích hồi quy xác định
các biến có ý nghĩa ở mức 1%, 5% và 10% được
trình bày như sau:
ROEit = 0,23 - 0,43 EQUITYit + 0,04 TTTDit + 0,45 CPIit + εit
NOXAUit = -0,08 + 0,09 EQUITYit + 0,02 SIZEit - 0,63 GDPit + εit
Vốn CSH (EQUITY)
nhuận của NHTMCP. Thay vào đó, tiết giảm chi
phí hoạt động, chất lượng phục vụ, uy tín... mới
là những yếu tố bên trong làm gia tăng lợi nhuận
và nâng cao năng lực cạnh tranh giữa các ngân
hàng.
Khác với kỳ vọng, kết quả nghiên cứu cho thấy,
vốn CSH ngân hàng có mối quan hệ ngược chiều
với khả năng sinh lời và cùng chiều với rủi ro tín
dụng ở mức ý nghĩa 10%. Kết quả này phù hợp
với một số nghiên cứu thực nghiệm trước đó và lý
thuyết về quản lý. Trong điều kiện ở Việt Nam, có
thể nhận thấy, các ngân hàng có vốn CSH càng
nhiều thì lợi nhuận cũng thấp, vì sự đánh đổi giữa
rủi ro và lợi nhuận. Đồng thời, vốn CSH được
khuyến khích tăng tương xứng với rủi ro tín dụng
được đo lường bằng tỷ lệ nợ xấu.
Tăng trưởng tín dụng (TTTD)
Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra kết luận phù hợp về
tác động cùng chiều của tăng trưởng tín dụng lên
khả năng sinh lời của ngân hàng. Khi tăng trưởng
tín dụng tăng 1% sẽ làm ROE tăng 0,04%. Tuy
nhiên, khác với một số nghiên cứu thực nghiệm
trước đó thì kết quả nghiên cứu lại không tìm thấy
mối quan hệ giữa tăng trưởng tín dụng và rủi ro
tín dụng. Điều đó cho thấy, chất lượng tín dụng là
yếu tố mà các NHTMCP đặc biệt quan tâm, bằng
chứng là tỷ lệ nợ xấu luôn được đảm bảo theo quy
định của Ngân hàng Nhà nước, mặc dù trong điều
kiện hiện nay các ngân hàng phải cạnh tranh quyết
liệt về tăng trưởng tín dụng.
Quy mô (SIZE)
Đúng như kỳ vọng, các ngân hàng có quy mô
càng lớn thì nguy cơ gia tăng nợ xấu càng cao do
mở rộng khoản vay dẫn đến nới lỏng điều kiện tín
dụng và cho vay đa dạng đối tượng khách hàng.
Một cách cụ thể, quy mô tăng 1% thì rủi ro tín
dụng tăng 0,02%. Đồng thời, mối quan hệ giữa
quy mô và khả năng sinh lợi là ngược chiều
nhưng không có ý nghĩa thống kê. Điều này được
lý giải là thị phần không là yếu tố quyết định lợi
64
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
nghiên cứu thông qua kiểm định Haussman và
phân tích hồi quy đa biến cho thấy có sự tác động
ngược chiều của vốn CSH đến khả năng sinh lời
và cùng chiều với rủi ro tín dụng. Ngoài ra, khả
năng sinh lời ngân hàng còn bị tác động bởi tăng
trưởng tín dụng, CPI với mối quan hệ cùng chiều
và rủi ro tín dụng ngân hàng bị ảnh hưởng bởi quy
mô ngân hàng với tương quan thuận và tỷ lệ
nghịch với GDP.
Kết quả phân tích hồi quy được trình bày ở trên
cho thấy, GDP có mối quan hệ ngược chiều với
rủi ro tín dụng. Một cách định lượng, GDP tăng
1% làm giảm tỷ lệ nợ xấu 0,63%. Kết quả này phù
hợp với lập luận và nhiều nghiên cứu thực nghiệm
ở trên. Cũng dễ dàng thấy rằng, GDP tăng sẽ làm
giảm rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, khi kinh tế suy
giảm sẽ tác động đến môi trường kinh doanh, sự
chậm trễ trong việc hoàn trả các khoản nợ và do
đó gia tăng nợ xấu cho ngân hàng. Ở một chiều
hướng khác, kỳ vọng về mối quan hệ cùng chiều
giữa GDP và khả năng sinh lời ngân hàng lại
không được tìm thấy. Kết quả này hàm ý rằng,
ngân hàng vẫn có thể tìm kiếm lợi nhuận ở những
thời điểm nền kinh tế ít tăng trưởng.
4.2 Khuyến nghị
Từ các kết quả nghiên cứu trên, tác giả đề xuất
một số khuyến nghị cho các NHTMCP và các cơ
quan quản lý thị trường Việt Nam như sau:
Thứ nhất, tăng cường vốn CSH của các NHTMCP
ở Việt Nam. Mặc dù tỷ lệ vốn CSH của các ngân
hàng đã không ngừng lớn mạnh theo thời gian,
nhưng tỷ lệ vẫn còn thấp ở một số ngân hàng và
thấp hơn so với các ngân hàng trong khu vực.
Việc gia tăng này có ảnh hưởng đến khả năng sinh
lời nhưng lại đảm bảo cho an toàn hoạt động cho
các ngân hàng. Vì vậy, việc cân nhắc giữa lợi
nhuận và rủi ro khi tăng vốn CSH là vấn đề cần
phải được các nhà quản trị ngân hàng quan tâm và
thực hiện nhiều hơn.
Lạm phát (CPI)
Khác với kỳ vọng cũng như một số nghiên cứu
thực nghiệm trước đó, kết quả chỉ ra lạm phát có
mối quan hệ cùng chiều với lợi nhuận. Điều đó
cho thấy, lạm phát tăng làm gia tăng chi phí
nhưng doanh thu cũng phải tăng tương ứng
(chênh lệch lãi suất huy động và lãi suất cho vay),
hơn nữa lợi tức chia cho cổ đông phải chạy theo
lạm phát. Kết quả này đưa đến một phát hiện thú
vị do ngân hàng là một loại hình doanh nghiệp
đặc biệt. Mối quan hệ giữa lạm phát và rủi ro tín
dụng không được tìm thấy trong nghiên cứu này.
Thứ hai, nâng cao năng lực cạnh tranh của các
NHTMCP trong điều kiện ngày càng nhiều ngân
hàng được thành lập và xu hướng toàn cầu hóa.
Theo đó, để gia tăng lợi nhuận và năng lực ngân
hàng, quy mô ngân hàng được xếp sau các yếu tố
chất lượng phục vụ, uy tín, tính thanh khoản, lành
mạnh tài chính… Điều đó cũng nói lên rằng các
ngân hàng có quy mô vừa và nhỏ hoàn toàn có cơ
hội đứng vững trên thị trường so với các ngân
hàng có quy mô lớn hơn.
Ngoài ra, biến dư nợ trên vốn huy động có tác
động cùng chiều với khả năng sinh lời và rủi ro
tín dụng. Tuy nhiên, mối quan hệ này không có ý
nghĩa thống kê. Bên cạnh đó, giá trị thống kê F
của hai mô hình lần lượt là 9,78 và 5,70 cho thấy,
mô hình mà tác giả sử dụng có ý nghĩa thống kê ở
mức 1%.
Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước giám sát hoạt động
của các NHTMCP, đặc biệt ở những thời điểm
tăng trưởng của nền kinh tế trong việc tuân thủ
chặt chẽ các quy định về phân loại nợ, trích lập dự
phòng, điều kiện và đối tượng cho vay, tỷ lệ an
toàn vốn, tỷ lệ nợ xấu… nhằm đảm bảo tăng
trưởng tín dụng và đảm bảo an toàn hoạt động cho
các ngân hàng nói riêng và cả hệ thống ngân hàng
nói chung.
4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
4.1 Kết luận
Vốn CSH là thành phần vốn quan trọng đảm bảo
cho hoạt động của các ngân hàng nói chung và
NHTMCP nói riêng. Nghiên cứu này phân tích tác
động của vốn CSH ngân hàng cùng một số yếu tố
kiểm soát khác đến khả năng sinh lời và rủi ro tín
dụng của các NHTMCP ở Việt Nam. Kết quả
65
An Giang University Journal of Science – 2018, Vol. 19 (1), 59 – 66
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Molyneux, Phil, & William Forbes. (1995).
Market structure and performance in European
Edwards, Seanicaa, Albert J. Allen, & Saleem
Shaik. (2006). Market Structure Conduct
Performance (SCP) Hypothesis Revisited
using Stochastic Frontier Efficiency Analysis’.
Paper presented American Agricultural
Economics Association Annual Meeting, Long
Beach, California, July, 23 - 26.
banking. Applied Economics, 27.2: 155 - 159.
Nguyễn Thị Hồng Vinh & Lê Phan Thị Diệu
Thảo. (2016). Tác động của vốn ngân hàng
đến khả năng sinh lời và rủi ro tín dụng:
Trường hợp các ngân hàng thương mại Việt
Nam. Tạp chí Phát triển Kinh tế, 27(3), 25 –
44.
Keeton, William R., & Charles S. Morris. (1987).
Why do banks' loan losses differ?. Economic
Review-Federal Reserve Bank of Kansas City,
72, 5: 3.
Nguyễn Thị Tuyết Nga. (2016). Tác động của vốn
chủ sở hữu đến rủi ro tín dụng tại các ngân
hàng thương mại Việt Nam. Tạp chí Tài chính,
kỳ I, 12/2016.
Lê Tuấn Phong & Trương Đông Lộc. (2016). Mối
quan hệ giữa nợ xấu và tăng trưởng tín dụng:
Trường hợp các chi nhánh ngân hàng thương
mại ở tỉnh Trà Vinh. Tạp chí Ngân hàng, 19,
31 – 35.
Waemustafa, Waeibrorheem, & Suriani Sukri.
(2015). Bank specific and macroeconomics
dynamic determinants of credit risk in Islamic
banks and conventional banks. International
Journal of Economics and Financial Issues,
5.2.
PHỤ LỤC
Phụ lục – Một số NHTMCP ở Việt Nam
STT
1
VIẾT TẮT
ABB
ACB
BID
TÊN ĐẦY ĐỦ
Ngân hàng TMCP An Bình
2
Ngân hàng TMCP Á Châu
3
Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam
Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam
Ngân hàng TMCP Kiên Long
4
CTG
EIB
5
6
KLB
LPB
7
Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt
Ngân hàng TMCP Quân đội
8
MBB
MSB
NCB
SHB
STB
9
Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam
Ngân hàng TMCP Quốc dân
10
11
12
13
14
15
Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín
Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam
Ngân hàng TMCP Quốc tế
VCB
VIB
VPB
Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh vượng
66
8 trang
09/01/2024
17260
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tác động của vốn ngân hàng đến khả năng sinh lời và rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tac_dong_cua_von_ngan_hang_den_kha_nang_sinh_loi_va_rui_ro_t.pdf
