Hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ động Việt Nam Đề tài lao động sản xuất từ 1945 đến 1986
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG TRANH CỔ ĐỘNG VIỆT NAM ĐỀ TÀI
LAO ĐỘNG SẢN XUẤT TỪ 1945 ĐẾN 1986
Lê Hoa*
Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam
TÓM TẮT
Tranh cổ động có ý nghĩa quan trọng đối với việc tuyên truyền những chủ trương, chính
sách của Đảng Cộng Sản Việt Nam đến toàn thể quần chúng nhân dân, đặc biệt là trong
giai đoạn trường kì kháng chiến chống xâm lược của dân tộc. Trong nghiên cứu này, tác giả
đã phân tích để thấy được giá trị và vai trò của hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ
động đề tài lao động sản xuất của Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1986 bằng ngôn ngữ của
nghệ thuật tạo hình. Qua đó thấy được vai trò cổ động hiệu quả, mạnh mẽ của người phụ nữ
trong lao động sản xuất đối với công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước ta. Hình tượng
người phụ nữ trong tranh cổ động phản ánh lao động sản xuất từ 1945 đến 1986 như một
thứ vũ khí sắc bén, mang lại sức mạnh tinh thần, khích lệ toàn dân đoàn kết đấu tranh chống
giặc ngoại xâm, xây dựng đất nước. Đồng thời, các tác phẩm cũng lột tả được vẻ đẹp lý
tưởng của người phụ nữ Việt Nam trong hoạt động lao động sản xuất với tinh thần ba đảm
đang.
Từ khóa: Người phụ nữ Việt Nam, tranh cổ động, lao động sản xuất.
WOMAN’S ICONT IN VIETNAMESE PROPAGANDE ART IN PRODUCTION
LABOR TOPIC FROM 1945 TO 1986
Le Hoa*
Viet Nam University of Fine Art
*Corresponding authour: [email protected]m
ABSTRACT
Propaganda Art has an outstanding position in propagandizing the guidelines and policies of
the Communist Party of Vietnam to the people in the resistance wars. In this research, the
author evaluates the role of the woman image in labor-motivated theme from 1945-1986 by
the language of visual art. Through the analysis of the propaganda works in the topic of labor
production we can see the role of women’s importance in labor production for the protection
and construction of our country. The icon of a woman in the propaganda paintings from 1945
to 1986 was considered as a powerful spiritual weapon in encouraging people's spirit to unite
against foreign invaders, strengthen and promote the vitality of the production. At the same
time, they describe the ideal beauty of Vietnamese women in labor production with the spirit
of Perfection.
Keywords: Vietnamese woman, propaganda art.
các giai đoạn kháng chiến nước ta, người
TỒNG QUAN
Sau cách mạng tháng 8 thành công, nước ta phụ nữ là lực lượng nòng cốt trong mọi hoạt
phải đối mặt với tình trạng kinh tế kiệt quệ, động lao động sản xuất của đất nước. Ở họ
vấn đề thiên tai và nạn đói, nạn dốt khắp nơi. không chỉ là những chiến sĩ cách mạng trên
Lúc này, Đảng và nhà nước đã đưa ra nhiều chiến trường, mà còn là hậu phương vững
chỉ đạo đến nhân dân nhằm củng cố chính chắc, vừa chăm lo công việc đồng áng, vừa
quyền mới, đưa đất nước đi lên. Với tình thế tham gia phát triển đất nước, nuôi dạy con
cấp bách của thời đại, tranh cổ động Việt khôn lớn, ứng với 8 chữ vàng Bác Hồ trao
Nam ra đời hỗ trợ đắc lực trong tuyên tặng “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm
truyền chính sách của Đảng đến toàn dân đang”. Tất cả được nêu bật qua hình tượng
bởi tính chất thời sự, dễ hiểu đã góp phần người phụ nữ trong tranh cổ động đề tài lao
không nhỏ cho thắng lợi của dân tộc. Qua động sản xuất từ 1945-1986. Mục tiêu của
589
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
đề tài là nghiên cứu tạo hình hình tượng động về đề tài lao động sản xuất ở nhiều góc
người phụ nữ trong tranh cổ động về đề tài độ, đề tài sử dụng phương pháp phân tích so
lao động sản xuất từ 1945 đến 1986. Từ đó sánh để làm nổi bật đặc điểm hình tượng
cũng làm rõ hơn quan niệm về người phụ nữ người phụ nữ Việt Nam trong tranh cổ động
Việt Nam thông qua ngôn ngữ nghệ thuật từ đó thấy được hiệu quả về mặt nghệ thuật
mang nhiều tính biểu trưng của tranh cổ cũng như tính thời sự, nội dung cần được
động giai đoạn 1945 -1986. Bên cạnh đó, tuyên truyền, cổ vũ trong các tác phẩm.
thông qua hình thức biểu đạt, ngôn ngữ tạo Ngoài ra, sử dụng phương pháp mỹ thuật học
hình sẽ thấy được giá trị thẩm mỹ của hình nghiên cứu các ngôn ngữ tạo hình từ bố cục,
tượng người phụ nữ trong tranh cổ động đề đường nét, hình khối, không gian, màu sắc
tài lao động sản xuất. Kết quả của đề tài có để làm rõ giá trị nghệ thuật của hình tượng
thể làm tài liệu tham khảo cho mọi người người phụ nữ về đề tài lao động sản xuất
tìm hiểu về tranh cổ động và hình tượng của trong thể loại tranh cổ động .
người phụ nữ Việt Nam trong vai trò lao Qua các phân tích, nhận định đánh giá về
động sản xuất.
hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ
động đề tài lao động sản xuất từ 1945 đến
1986, cuối cùng hệ thống lại toàn bộ và lập
VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP
Để nghiên cứu tạo hình “Hình tượng người bảng biểu làm rõ các đặc điểm của từng đề
phụ nữ trong tranh cổ động về đề tài lao động tài biểu hiện.
sản xuất từ 1945 - 1986”, đề tài đã sử dụng
những phương pháp sau:
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Nghiên cứu bắt đầu bằng việc thu thập Thông qua sự biểu hiện hình tượng người
thông tin, cơ sở lý thuyết và nội dung liên phụ nữ trong tranh cổ động đề tài lao động
quan đến hình tượng người phụ nữ trong sản xuất đã thể hiện một dòng chảy nghệ
tranh cổ động đề tài lao động sản xuất từ thuật hiện thực của Việt Nam và sự kế thừa
1945-1986. Tìm đọc, thống kê các nghiên các yếu tố tạo hình dân gian, phát triển yếu tố
cứu trước có yếu tố liên quan đến đề tài như tạo hình chuẩn mực phương Tây (Hình 1).
sách, báo chí, mạng xã hội, tập san và những Hoàn thiện hình tượng lý tưởng, cao đẹp của
phương tiện thông tin khác... sau đó tổng kết người phụ nữ trong tranh cổ động đề tài lao
thu thập được thông tin từ các nguồn rồi quy động sản xuất. Hình tượng người phụ nữ
nạp phân tích và hệ thống lại để tìm nét tiêu trong tranh cổ động đề tài lao động sản xuất
biểu hình tượng người phụ nữ trong lao chính là đại diện cho một hiện tượng, một
động sản xuất. Để thấy rõ những biểu hiện tinh thần, một sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của
của hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ con người Việt Nam.
Hình 1. Minh Phương,“Lúa tốt, lợn béo, gà đàn góp phần thắng Mỹ cả làng ấm no”, 1970
590
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
Trong những năm từ 1945 đến 1986, ở mỗi người phụ nữ trong tranh cổ động đề tài lao
thời kì, bối cảnh chính trị nước ta luôn thay động sản xuất, đề tài sẽ tập trung nghiên cứu
đổi. Qua các giai đoạn lịch sử của dân tộc, vào đặc điểm ngôn ngữ tạo hình của hình
hình tượng của người phụ nữ trong tranh cổ tượng này tranh ở ba mảng đề tài là lao động
động đề tài lao động sản xuất đã được khắc sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và khoa
họa với nhiều vai trò và đặc điểm khác nhau. học kĩ thuật.
Để hiểu rõ hơn về sự biểu hiện hình tượng
Bảng1. Thốngkêđặcđiểm hìnhtượngngười phụ nữtrong tranh cổđộngđềtài laođộngsản xuất
Sự biểu hiện của hình tượng người
STT phụ nữ trong tranh cổ động đề tài
lao động sản xuất
Đặc điểm
Nhận xét
từ 1945-1986
- Trồng trọt cây lương thực, Hình tượng người phụ nữ được Hình tượng ra đời
1
Đềtài
nông
nghiệp
công nghiệp, cây ăn quả, khắc họa cường điệu hóa vóc nhằm cổ động
côngtácthủylợi.
dáng to lớn, khỏe khoắn, rắn rỏi tinh thần toàn dân
chiếm một mảng lớn trong lao động nông
- Chăn nuôi
- Nuôi trồng, đánh bắt thủy tranh. Các hoạt động công việc nghiệp tăng gia
hảisản
thể hiện sức căng trọng lực của sản xuất, giữ hậu
- Lâm nghiệp
cơ thể tạo nên cao trào và ý chí phương
quyết tâm. Không gian phối chắc.
cảnh, ước lệ, đồng hiện. Màu
sắc thường sử dụng màu bổ túc
tạo nên tương phản làm nổi bật
nhân vật.
vững
2
Đềtài
công
- Công nghiệp nặng: Hình tượng người phụ nữ trong Hình tượng phụ
xây dựng, làm máy công nghiệp được thể hiện với nữ công nghiệp
nghiệp
móc công nghiệp…
vóc dáng mạnh khỏe, nhanh thường là những
- Công nghiệp nhẹ: nhẹn, nhịp nhàng. Không gian cô gái công nhân
gốm sứ, đan lát, dệt thường sử dụng phối cảnh, đôi trẻ trung, năng
may....
khi sử dụng không gian ước lệ. động nhằm cổ vũ
Màu sắc trong tranh sử dụng tinh thần tầng lớp
những màu đơn sắc, tương phản công nhân tăng
làm nổi bật hình tượng. Khuôn cường phát huy
mặt thường ngước lên cao thể lao động sane
hiện niềm tin, hy vọng vào xuất cùng hòa
tương lai.
chung với niềm
vui của đất nước,
dựng xây đất
nước.
3
Đề tài - Giáo dục
khoa học - Y học
Hình tượng người phụ nữ mang Ở chủ đề này,
vẻ đẹp tri thức mới trong công người phụ nữ
kĩthuật
- Nghiên cứu sinh học việc với thân hình cân đối, được biểu hiện
phục vụ nông nghiệp
thanh thoát. Không gian trong với tạo hình hiện
tranh gần như được lược bỏ, thực trong hoạt
thay vào đó, các tác giả chú ý động khoa học
sử dụng nét để mô tả làm nổi nhằm phát huy
bật cử chỉ, hình khối của hình tinh thần làm chủ
tượng nhân vật.Thủ pháp phóng khoa học, khẳng
to hình tượng được sử dụng triệt định vị thế người
để. Màu sắc trong tranh giản phụ nữ trong thời
lược và dùng gam màu bổ túc đại mới.
làm nổi bật ý đồ của tác giả.
591
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
Tranh cổ động đã nêu bật được các chuyển mọi người tập trung lao động tăng gia lao
biến cũ và mới về hình ảnh con người và động sản xuất từ Nông nghiệp (Hình 2),
cuộc sống từ đó phát huy những giá trị tinh Công nghiệp (Hình 3) và Khoa học kĩ thuật
thần trong nhân dân và đẩy mạnh, nâng cao (Hình 4).
hơn nữa ý chí, đoàn kết góp phần thúc đẩy
Hình 3. Trần Mai,“Lao động có
kĩ thuật có năng xuất”, 1973
Hình 2. Yên Thế, “Bảo vệ đê
kè, đẩymạnh sản xuất”, 1969
Hình 4. DươngÁnh,“Đủgiống
tốtchotừngcánhđồng”,1970
Nghệ thuật chiến tranh cách mạng, cả lý luận động đề tài lao động sản xuất được thể hiện
và thực tiễn, theo đuổi sự biểu đạt như thế với nhiều bút pháp khác nhau tạo sự phong
nào đều được phản chiếu qua hình tượng phú về tạo hình đã làm nên sức sống mới, mở
nhân vật, đề tài, tạo hình, bố cục trong tranh rộng biên độ và vai trò của nghệ thuật tranh
cổ động. Từ đó có thể thấy rằng, dòng trào cổ động Việt Nam đối với nền văn hóa văn
lưu nghệ thuật cách mạng tranh cổ động giai nghệ đất nước. Hình tượng người phụ nữ
đoạn này, đã ảnh hưởng đến nghệ thuật thời trong tranh cổ động đề tài lao động sản xuất
kì chuyển tiếp sau đó. Đồng thời, qua việc không chỉ phản ánh rõ nội dung tư tưởng
tìm hiểu đề tài rút ra được những lý luận, tư tuyên truyền mà còn thấy được tinh thần,
tưởng của một giai đoạn nghệ thuật tranh cổ truyền thống chống giặc ngoại xâm, mà còn
động đỉnh cao, hỗ trợ hữu hiệu cho việc tham cho thấy sự kết hợp những yếu tố tạo hình
khảo tài liệu sau này.
của nghệ thuật phương Tây và nghệ thuật dân
Hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ tộc làm nên bản sắc riêng biệt trong tranh cổ
động đề tài lao động sản xuất là một trong động đề tài lao động sản xuất. Đồng thời
những chủ đề đóng góp cho nền nghệ thuật đánh dấu sự chuyển biến và ghi nhận những
Việt Nam những giá trị vô cùng to lớn. “Hình thành công của lớp họa sĩ từ ngày đầu kháng
tượng người phụ nữ ” đã cho thấy những sự chiến đến thời bình. Qua đó thể hiện được
tìm tòi, những biểu cảm, chắt lọc ngôn ngữ diện mạo của nền mỹ thuật Việt trong các
tạo hình của các họa sĩ. Thông qua chủ đề lột thời kì lịch sử.
tả được tinh thần mạnh mẽ trong mặt trận Trong giai đoạn 1945 - 1986 với các cuộc
chiến đấu lao động và sản xuất của người chiến tranh lớn, tranh cổ động đã làm tốt vai
phụ nữ. Qua đó, khẳng định vai trò lớn lao trò của mình trên mặt trận chính trị tuyên
của người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử truyền. Lớp nghệ sĩ tạo hình Việt Nam lúc đó
dựng nước và giữ nước. Đó là hình tượng là những chiến sĩ mặt trận văn hóa đã dùng
thiêng liêng, cao cả đối với mỗi con dân Việt hình tượng nghệ thuật của mình làm vũ khí
Nam ta nhớ ơn.
sắc bén để ngợi ca, cổ vũ những người phụ
nữ Việt Nam anh hùng – trung hậu – bất
khuất – đảm đang đã xây dựng nên hậu
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
Việc thành công trong nội dung và ngôn ngữ phương vững chắc phục vụ cho chiến trường,
biểu thị tạo hình đã dựng xây lên một tượng góp phần giải phóng đất nước.
đài cao đẹp, tôn vinh giá trị tinh thần qua Hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong
hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong tranh cổ động đề tài lao động sản xuất là kết
tranh cổ động. Những tác phẩm tranh cổ quả của sự hòa quyện giữa những quan niệm
592
Giải thưởng Sinh viên Nghiên cứu khoa học Euréka lần XIX năm 2017
Kỷ yếu khoa học
và tư tưởng xã hội đương đại, thể hiện vẻ đẹp trong việc nghiên cứu lịch sử văn hóa văn
tinh thần trong lao động, tác động mạnh mẽ và nghệ Việt Nam qua tranh cổ động Việt Nam.
truyền tải hiệu quả thông điệp, đường lối của Bên cạnh đó, tranh cổ động cho thấy hiệu
Đảng đến nhân dân lao động, góp phần định quả của nó trong việc phổ biến các chủ
hướng phát triển kinh tế góp phần xây dựng trương chính sách của nhà nước, nghiên cứu
một đất nước dân chủ, tự do, độc lập.
vai trò đóng góp của người phụ nữ trong lao
Kết quả nghiên cứu của đề tài đóng góp thêm động sản xuất.
tư liệu cho nhiều lĩnh vực từ văn hóa, lịch sử,
TÀI LIỆU THAM KHẢO
BẢO TÀNG PHỤ NỮ. 2009. Hình tượng người phụ nữ Việt Nam trong tranh cổ động giai
đoạn 1954 – 1975. Hà Nội: Nhà xuất bản Phụ nữ
CỤC VĂN HÓA THÔNG TIN CƠ SỞ. 2005. “Tranh cổ động Việt Nam 1945-2005”. Hà
Nội: Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
TRẦN TIỂU LÂM. 2001. Giáo trình Mỹ thuật học. Hà Nội: Nhà xuất bản Mỹ thuật.
593
5 trang
26760
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hình tượng người phụ nữ trong tranh cổ động Việt Nam Đề tài lao động sản xuất từ 1945 đến 1986", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hinh_tuong_nguoi_phu_nu_trong_tranh_co_dong_viet_nam_de_tai.pdf
