Luận văn Đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
NGUYỄN VĂN TIẾN
ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
HÀ NỘI - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
NGUYỄN VĂN TIẾN
ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
Mã số : 8340404
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ XUÂN SINH
HÀ NỘI - 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cánhân
tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số
liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm
bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.
Tác giả
Nguyễn Văn Tiến
LỜI CẢM ƠN
Tôi vô cùng cảm ơn đến tất cả mọi người về mọi sự giúp đỡ nhiệt tình
để giúp tôi hoàn thành cuốn luận văn này. Trước hết, tôi muốn gửi lời cảm ơn
sâu sắc nhất đến TS. Lê Xuân Sinh, người hướng dẫn khoa học cho luận văn
của tôi và cô đã giúp tôi từ việc định hướng tên đề tài, đề cương nghiên cứu
cho đến chỉnh sửa từng câu, từng chữ, văn phong và trình bày để diễn đạt sao
cho khoa học, logic, giúp cho việc hoàn thành luận văn một cách tốt nhất theo
quy định. Tiếp đến, tôi không quên gửi lời cảm ơn đến sự động viên, cổ vũ,
giúp đỡ của gia đình, bạn bè và những cán bộ, lanh đạo Phòng Lao động –
TB&XH huyện Ba Vì, người đã giúp tôi có được những số liệu và thực hiện
bảng khảo sát; đặc biệt sự góp ý, phản biện của Hội đồng khoa học của trường
Đại học Lao động – xã hội, giúp tôi hoàn thiện hơn cho luận văn. Nếu không
có sự giúp đỡ quý báu của quý thầy cô, người thân trong gia đình cùng bè bạn
và đồng nghiệp thì cuốn luận văn này khó mà được hoàn thành. Cuối cùng, tôi
không biết nói gì hơn ngoài việc gửi nhiều lời cảm ơn sâu sắc nhất đến tất cả
mọi người đã giúp tôi bảo vệ thành công luận văn.
Học viên
Nguyễn Văn Tiến
I
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT....................................................................V
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU................................................................. VI
MỞ ĐẦU................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài .............................................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu........................................................... 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu............................................................ 5
5. Phương pháp nghiên cứu. ........................................................................ 6
6. Đóng góp mới của đề tài........................................................................... 7
7. Kết cấu luận văn....................................................................................... 7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG
NÔNG THÔN .......................................................................................................8
1.1. Một số khái niệm cơ bản ....................................................................... 8
1.1.1. Lao động nông thôn.............................................................................. 8
1.1.2. Nghề..................................................................................................... 8
1.1.3. Đào tạo nghề ........................................................................................ 9
1.1.4. Đào tạo nghề cho lao động nông thôn................................................. 10
1.2. Nội dung đào tạo nghề cho lao động nông thôn ................................. 12
1.2.1. Xác định nhu cầu đào tạo.................................................................... 12
1.2.2. Xác định mục tiêu đào tạo .................................................................. 14
1.2.3. Lựa chọn đối tượng đào tạo ................................................................ 15
1.2.4. Xây dựng nội dung chương trình đào tạo............................................ 16
1.2.5. Lựa chọn hình thức đào tạo ................................................................ 17
1.2.6. Chuẩn bị cơ sở vật chất, tài chính và giáo viên ................................... 22
1.2.7. Triển khai chương trình đào tạo.......................................................... 24
II
1.2.8. Đánh giá kết quả đào tạo .................................................................... 24
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới đào tạo nghề cho lao động nông thôn.... 29
1.3.1. Mạng lưới cơ sở dạy nghề cho lao động nông thôn.....................................29
1.3.2. Hệ thống cơ sở vật chất và trang thiết bị đào tạo nghề ................................30
1.3.3. Đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý dạy nghề............................................31
1.3.4. Một số yếu tố khác......................................................................................31
1.4. Kinh nghiệm đào tạo nghề cho lao động nông thôn của một số quận,
huyện thuộc thành phố Hà Nội và bài học rút ra cho huyện Ba Vì......... 34
1.4.1. Kinh nghiệm của một số quận, huyện................................................. 34
1.4.2. Bài học rút ra cho huyện Ba Vì thành phố Hà Nội.............................. 36
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG
THÔN HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI.............................................39
2.1. Một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Ba
Vì, thành phố Hà Nội ................................................................................. 39
2.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên........................................................... 39
2.1.2.Tăng trưởng kinh tế ............................................................................. 41
2.1.3. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế................................................................. 42
2.1.4. Dân số, lao động, việc làm.................................................................. 43
2.2. Phân tích thực trạng đào tạo nghề cho người lao động huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội ....................................................................................... 47
2.2.1. Thực trạng xác định nhu cầu............................................................... 47
2.2.2. Thực trạng xác định mục tiêu đào tạo................................................. 51
2.2.3. Thực trạng lựa chọn đối tượng đào tạo ............................................... 52
2.2.4. Thực trạng xây dựng nội dung chương trình đào tạo........................... 54
2.2.5. Lựa chọn hình thức đào tạo nghề........................................................ 56
2.2.6. Thực trạng chuẩn bị đội ngũ giáo viên dạy nghề.........................................58
2.2.7. Thực trạng nguồn kinh phí đào tạo nghề............................................. 61
III
2.2.8. Đánh giá kết quả đào tạo nghề............................................................ 63
2.3. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo nghề cho lao động nông
thôn huyện Ba Vì thành phố Hà Nội ......................................................... 74
2.3.1. Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ công tác đào tạo nghề...................... 74
2.3.2. Chính sách của nhà nước và địa phương............................................. 76
2.3.3. Tốc độ đô thị hóa................................................................................ 78
2.3.4. Nhận thức của xã hội về đào tạo nghề................................................. 78
2.3.5. Quản lý nhà nước về đào tạo nghề...................................................... 79
2.4. Đánh giá thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Ba
Vì, thành phố Hà Nội. ................................................................................ 80
2.4.1. Những mặt mạnh................................................................................ 80
2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân.......................................................... 84
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO
ĐỘNG NÔNG THÔN HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI...................88
3.1. Định hướng và mục tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện
Ba Vì, thành phố Hà Nội............................................................................ 88
3.1.1. Định hướng ........................................................................................ 88
3.1.2. Mục tiêu ............................................................................................. 91
3.2. Một số giải pháp đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn
huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội................................................................. 92
3.2.1. Làm tốt công tác điều tra, khảo sát và dự báo nhu cầu học nghề của lao
động nông thôn theo yêu cầu của thị trường lao động................................... 93
3.2.2. Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo phù hợp với tình hình phát
triển của địa phương..................................................................................... 95
3.2.3. Đa dạng hóa hình thức và ngành nghề đào tạo.................................... 97
3.2.4. Phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề................................................. 98
IV
3.2.5. Tăng cường vai trò quản lý của nhà nước và sự lãnh đạo của cấp ủy
đảng đối với đào tạo nghề cho người lao động ............................................. 99
3.2.6. Tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về đào tạo
nghề cho các cấp chính quyền và người lao động....................................... 100
3.2.7. Đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm cho người lao động.......... 102
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ..................................................................105
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
V
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
CNH - HĐH
Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa
Công nghiệp – Xây dựng
CN - XD
Hội đồng nhân dân – Ủy ban
nhân dân - Ủy ban mặt trận Tổ
quốc
HĐND – UBND -UBMTTQ
HĐKT
KT - XH
LĐNT
LLLĐ
Hoạt động kinh tế
Kinh tế - Xã hội
Lao động nông thôn
Lực lượng lao động
Nông nghiệp
NN
TBXH
TM - DV
Thương binh xã hội
Thương mại – Dịch vụ
VI
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
TRANG
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Tiến trình đào tạo nguồn nhân lực ............................................... 13
Sơ đồ 1.2: Đánh giá các kết quả đã tiếp nhận được của học viên................. 27
BẢNG BIỂU
Bảng 2.1: Thu nhập bình quân đầu người năm 2013-2018 ........................... 41
Bảng 2.2: Chuyển dịch cơ cấu theo ngành kinh tế huyện Ba Vì ................... 42
Bảng 2.3: Quy mô dân số và lực lượng lao động năm 2013-2018................. 44
Bảng 2.4: LLLĐ đang làm việc theo ngành kinh tế 2013-2018 .................... 45
Bảng 2.5: Tình hình thất nghiệp năm 2013-2018.......................................... 46
Bảng 2.6: Tổng hợp nhu cầu học nghề trên địa bàn huyện Ba Vì.................. 48
Bảng 2.7: Kế hoạch đào tạo nghề cho người lao động năm 2013-2018......... 49
Bảng 2.8: Tổng hợp đội ngũ giáo viên Trung tâm dạy nghề Ba Vì ............... 59
Bảng 2.9: Thống kê giáo viên tham gia dạy nghề cho lao động nông thôn năm
2013-2018 huyện Ba Vì ............................................................................... 60
Bảng 2.10: Ngân sách chi cho đào tạo nghề cho lao động nông thônnăm 2013-
2018 trên địa bàn huyện Ba Vì ..................................................................... 62
Bảng 2.11: Tỷ lệ lao động có việc làm đúng nghề đã học sau khi đào tạo nghề
giai đoạn 2013-2018..................................................................................... 64
Bảng 2.12: Đánh giá mức độ người lao động sử dụng kiến thức đã học vào
công việc...................................................................................................... 66
Bảng 2.13: Đánh giá của người học nghề về mức độ đáp ứng yêu cầu công
việc sau khi kết thúc khóa học...................................................................... 67
Bảng 2.14: Đánh giá của doanh nghiệp về mức độ đáp ứng yêu cầu công việc
sau khi kết thúc khóa học ............................................................................. 68
Bảng 2.15: Đánh giá kết quả học tập của học viên năm 2013-2018.............. 70
VII
Bảng 2.16: Đánh giá đội ngũ giáo viên tham gia dạy nghề........................... 71
Bảng 2.17: Đánh giá về cấu trúc thời gian 30% học lý thuyết và 70% thực
hành ............................................................................................................. 72
Bảng 2.18: Cơ sở vật chất của Trung tâm dạy nghề Ba Vì............................ 75
Bảng 2.19: Kết quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn huyện
Ba Vì giai đoạn 2013-2018........................................................................... 81
Bảng 2.20: Thống kê cách tiếp cận thông tin................................................ 85
Bảng 3.1: Chỉ tiêu đào tạo nghề giai đoạn 2016 -2023 ................................. 92
Bảng 3.2: Tổng hợp các nội dung đào tạo cần tập trung ............................... 96
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở nông
thôn nước ta hiện nay không chỉ giúp người lao động nông dân có việc làm,
tăng thu nhập từ nông nghiệp mà còn có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cơ
cấu lại sản xuất nông nghiệp, cơ cấu lại nền kinh tế trong quá trình hội nhập.
Nông nghiệp là một ngành kinh tế trọng điểm của nền kinh tế nước ta,
chiếm hơn 25% GDP của Việt Nam. Tính đến hết quý I năm 2018, lao động
từ 15 tuổi trở lên có việc làm ước tính là 53,99 triệu người. Trong đó, khu vực
nông thôn chiếm 68,11% so với tổng số người có việc làm trên toàn quốc.
Lao động có việc làm đã qua đào tạo từ trình độ sơ cấp nghề trở lên ước tính
11,68 triệu người, chiếm 21,63% số lao động có việc ( Nguồn: Bản tin cập
nhật thị trường lao động Việt Nam số 17, Quý 1 năm 2018 ). Trong bối cảnh
Việt Nam đang diễn ra tái cơ cấu nền nông nghiệp, dẫn đến quy mô ngành
nông nghiệp bị giảm, cộng với lao động nông nghiệp mang tính thời vụ nên
đã làm dư thừa một lượng lớn lao động nông thôn. Số lượng lao động dư thừa
này nếu ở lại nông thôn thì không có việc làm, hoặc làm ra sản phẩm thì chất
lượng không cao và khó tiêu thụ, làm cho một lượng lớn lao động tràn ra
thành phố, gây áp lực cho thành phố,… gây nên hậu quả về vấn đề kinh tế,
hậu quả lớn về mặt xã hội và ảnh hưởng đến môi trường an sinh của Việt
Nam.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước có nhiều chủ trương chính
sách phát triển nguồn lao động nông thôn thông qua sự đầu tư cho các cơ sở
đào tạo, cho các tổ chức khuyến nông, khuyến công, các tổ chức quần chúng
làm nhiệm vụ đào tạo, chuyển giao khoa học công nghệ vào sản xuất, nâng
cao chất lượng lao động nông thôn, trong đó có Quyết định số 1956 ngày
2
27/11/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính Phủ về việc Phê duyệt Đề án
“Đào tạo nghề cho lao động nông thônđến năm 2020”.; Quyết định số 46 của
Thủ tướng CP về hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn nông thôn..Vì
vậy, chất lượng lao động nông thôn được nâng lên, nhất là trình độ nghề, tạo
nên bước phát triển mới trong kinh tế nông thôn nước ta. Tuy nhiên, để có
được kết quả tốt cần rất nhiều yếu tố cấu thành như: đội ngũ quản lý nhạy
bén, đội ngũ giáo viên có chuyên môn và giàu kinh nghiệm, cơ sở thực hành
hiện đại theo kịp tư liệu sản xuất hiện tại….Trong khi điều kiện của Việt Nam
kinh tế còn khó khăn, phần lớn cán bộ - giáo viên tại các cơ sở dạy nghề ở các
trung tâm còn non trẻ, số lượng giáo viên ít, đa số phải hợp đồng khoán việc,
nhà xưởng thực hành tuy được đầu tư nhiều nhưng vẫn chưa theo kịp tư liệu
sản xuất xã hội,…Do đó, mặc dù được Chính phủ, Bộ Lao động Thương binh
và Xã hội, Tổng cục Dạy nghề,… quan tâm, đầu tư, tạo điều kiện nhưng chất
lượng đào tạo nghề cho lao động nông thônvẫn chưa đáp ứng được yêu cầu
lao động của xã hội.
Ba Vì là huyện tận cùng phía Tây Bắc của Hà Nội, với tổng diện tích tự
nhiên là 428,0 km2 dân số hơn 282,007 người gồm các dân tộc Kinh, Mường,
Giao. Với hơn 90% dân số sống ở khu vực nông thôn, trong độ tuổi lao động
và có khả năng lao động là 180.923 người huyện Ba Vì có tiềm năng, thế
mạnh trong phát triển nông, lâm nghiệp và chăn nuôi gia xúc gia cầm ( chè
chất lượng cao, Bò sữa,...), du lịch (Khu du lịch sinh thái Ao Vua, Khoang
Xanh, Đầm Long...., Đặc biệt Ba Vì có Vườn Quốc gia Ba Vì hàng năm thu
hút hàng trăm nghìn lượt khách tham quan). Tuy vậy Ba Vì vẫn là một huyện
có trình độ phát triển thấp, thu nhập bình quân đầu người thấp,... Cơ cấu kinh
tế của huyện có sự chuyển dịch từ nhóm ngành nông nghiệp sang nhóm ngành
công nghiệp và dịch vụ. Năm 2017, tổng giá trị sản xuất của huyện đạt 23.795
tỷ đồng. Cơ cấu kinh tế theo giá trị sản xuất: nhóm ngành dịch vụ du lịch
3
chiếm 40,6%, nông lâm nghiệp chiếm 37,8%, công nghiệp xây dựng chiếm
21,6%. Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 8.995 tỷ đồng. Tổng giá trị sản
xuất nhóm ngành dịch vụ, du lịch đạt 9.670 tỷ đồng,. Tổng doanh thu du lịch
năm 2017 đạt 276 tỷ đồng ( Báo cáo kinh tế xã hội năm 2017 của UBND
huyện Ba Vì )
Xuất phất từ thực tiễn chuyển dịch cơ cấu kinh tế của cả nước nói
chung, của huyện Ba Vì nói riêng, vấn đề đào tạo nghề cho lao động nông
thônphù hợp với sự chuyển dịch đó càng trở lên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Đây là đề tài được thảo luận rất nhiều nhưng cho đến nay chưa có giải pháp
nào thực sự hữu hiệu để giải quyết. Chính vì lý do trên, trong quá trình học
tập khóa học thạc sĩ chuyên ngành Quản trị nhân lực - Trường Đại học Lao
động – Xã hội , tác giả chọn đề tài “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn
huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” để làm luận văn thạc sỹ.
2.Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:
Tính đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến
nội dung về việc làm và đào tạo nghề cho lao động nông thônnói chung và lao
động nông thôn bị thu hồi đất nói riêng, cụ thể:
Luận án Tiến sĩ, “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn vùng Đồng
bằng Sông Hồng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả
Nguyễn Văn Đại, trường Đại học Kinh tế Quốc dân 2012. Tác giả đã đánh giá
một cách khách quan thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn vùng
Đồng bằng Sông Hồng trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời
chỉ ra những giải pháp để giải quyết khó khăn và đẩy manh đào tao nghề cho
lao đông nông thôn khu vực này
Tác giả Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Tổng Cục trưởng Tổng cục dạy
nghề, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, với bài viết: “Đào tạo nghề cho
lao động nông thôn trong thời kỳ hôi nhập quốc tế” đăng trên website của Bộ
4
Lao động – Thương binh và Xã hội. Tác giả đã nêu ra một số kết quả bước
đầu trong công tác đào tạo nghề cho lao động nông thônở nước ta và đề cập
đến một số hướng giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao
động nông thôn nông thôn. Những giải pháp mà tác giả đưa ra còn mang tính
khái quát và chung chung. Bài viết có tính tham khảo hữu hiệu cho những
nghiên cứu về đào tạo nghề cho lao động nông thôntừng địa phương cụ thể.
Tác giả Tăng Minh Lộc, Phó Cục trưởng Cục kinh tế hợp tác và phát
triển nông thôn, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn, với bài viết: “Thực
hiện đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn: Điều chỉnh lại cơ cấu lao
động, cách dạy nghề” đăng trên báo Nông nghiệp Việt Nam. Tác giả đã đưa
ra những mặt đạt được, thành công của đề án khi đưa vào triển khai thực hiện,
tuy nhiện việc thực hiện Đề án ở khắp các tỉnh, thành phố vẫn còn nhiều khó
khăn, bất cập cần được khắc phục, chấn chỉnh và đưa ra các giải pháp nâng
cao hiệu quả triển khai thực hiện Đề án trong giai đoạn tiếp theo
Đề án Đào tạo nghề cho lao động nông thôn(LĐNT) của Chính phủ,
năm 2009 ban hành kèm theo Quyết định số 1956 ngày 27/11/2009/QĐ-TTg
của Thủ tướng Chính Phủ về việc Phê duyệt Đề án “Đào tạo nghề cho lao
động nông thônđến năm 2020” nhằm chuyển mạnh ĐTN cho LĐNT từ đào
tạo theo năng lực sẵn có của cơ sở đào tạo sang đào tạo theo nhu cầu học nghề
của LĐNT và yêu cầu của thị trường lao động; gắn ĐTN với chiến lược, quy
hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) của cả nước, từng vùng,
từng ngành, từng địa phương; Đổi mới và phát triển ĐTN cho LĐNT theo
hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi để
LĐNT tham gia học nghề phù hợp với trình độ học vấn, điều kiện kinh tế và
nhu cầu học nghề của mình; Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ,
công chức, tạo sự chuyển biến sâu sắc về mặt chất lượng, hiệu quả đào tạo,
bồi dưỡng; nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức xã đủ tiêu chuẩn, chức
5
danh cán bộ, công chức, đủ trình độ, bản lĩnh lãnh đạo, quản lý và thành thạo
chuyên môn, nghiệp vụ trên các lĩnh vực KT-XH ở cấp xã phục vụ cho CNH
– HĐH nông nghiệp, nông thôn.
Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu khác đã đề cập đến vấn
đề ĐTN cho người lao động nói chung và ĐTN cho LĐNT nói riêng. Những
nghiên cứu trên có các cách tiếp cận khác nhau về ĐTN cho người lao động
do mỗi địa bàn khác nhau có những đặc thù khác nhau. Tuy nhiên, cho đến
nay chưa có một công trình khoa học nào nghiên cứu về vấn đề đào tạo nghề
cho người lao động huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu và đề xuất giải pháp đẩy mạnh đào
tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Ba Vì, Thành phố Hà Nội.
Nhiệm vụ nghiên cứu:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho lao động nông thôn;
- Phân tích làm rõ thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại
huyện Ba Vì; rút ra những mặt mạnh, hạn chế và nguyên nhân trong đạo tạo
nghề cho lao động nông thôn tại huyện Ba Vì.
- Đề xuất giải pháp đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn
huyện Ba Vì, Thành phố Hà Nội
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Đào tạo nghề cho lao động nông thôn.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi về không gian: 30 xã, 1 thị trấn trên địa bàn huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội.
- Phạm vi về thời gian: Nghiên cứu thực trạng trong giai đoạn 2013 -
2018 và đề xuất giải pháp đến năm 2023.
6
- Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu đào tạo nghề cho
lao động nông thôn trên địa bàn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
5. Phương pháp nghiên cứu.
5.1. Nguồn thông tin:
5.1.1. Thông tin thứ cấp:
Vấn đề lý luận được đúc rút từ các tài liệu chuyên ngành trong và ngoài
nước, các văn bản pháp luật của Nhà nước Việt Nam
Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu thống kê mô tả và sử dụng
nguồn dữ liệu thu thập từ các tài liệu, thông tin nội bộ từ các bộ phận, phòng
ban chuyên môn của UBND huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội như: phòng Lao
động – TBXH, Chi cục Thống kê huyện, Phòng Kinh tế, Phòng Tài chính –
Kế hoạch….trong giai đoạn 2012-2018
5.1.2.Thông tin sơ cấp
Luận văn sử dụng kết quả dữ liệu thu thập được từ điều tra bằng bảng
hỏi nhằm thu thập các thông tin mang tính định lượng và định tính.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu như:
Phương pháp điều tra xã hội học: Sử dụng bảng hỏi; Đối tượng trả lời
bảng hỏi là người lao động đã qua học nghề theo chương trình đào tạo nghề
của huyện và doanh nghiệp sử dụng người lao động đã qua học nghề; Dự định
sử dụng 28 bảng hỏi đối với cán bộ quản lý đào tạo và 70 bảng hỏi cho lao
động nông thôn nông thôn. Phân tích, xử lý, tổng hợp kết quả.
Phương pháp thống kê: Tổng hợp số liệu đã có sẵn của huyện Ba Vì
cũng như trên các trang mạng, website, của các phòng ban liên quan đến đào
tạo nghề cho người lao động trên địa bàn huyện.
Phương pháp phân tích: Phân tích các báo cáo liên quan đến tình hình
hoạt động của đơn vị và các biện pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho
người lao động
7
Phương pháp so sánh: Sử dụng so sánh để đối chiếu kết quả đào tạo
nghề cho người lao động giữa các kỳ và các năm hoạt động của huyện Ba Vì,
thành phố Hà Nội
6. Đóng góp mới của đề tài
- Đề tài góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho lao
động nông thôn nông thôn,
- Đã sử dụng phương pháp phân tích làm rõ thực trạng đào tạo nghề
cho lao động nông thôntại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, Có thể sử dụng
phương pháp phân tích này để phân tích thực trạng đào tạo nghề cho lao động
nông thôn của các huyện trên địa bàn thành phố Hà Nội có đặc điểm, tính chất
tương đồng.
- Những kết quả của đề tài có thể áp dụng để hoạch định các chính sách
về đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội.
- Đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo đối với sinh viên
chuyên ngành QTNL, quản lý kinh tế ở các trường đại học, cao đẳng và các
viện nghiên cứu lao động.
7. Kết cấu luận văn:
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo nội dung của luận
văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nghề cho lao động nông thôn
Chương 2: Thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thônhuyện Ba
Vì, thành phố Hà Nội
Chương 3: Giải pháp đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn
tại huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội
8
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ
CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Lao động nông thôn
Lao động nông thôn là một bộ phận dân số sinh sống và làm việc ở
nông thôn trong độ tuổi lao động theo qui định của pháp luật (nam từ 16 đến
60 tuổi, nữ từ 16 đến 55 tuổi) có khả năng lao động [18, tr215]
Lực lượng lao động ở nông thôn là bộ phận của nguồn lao động ở nông
thôn bao gồm những người trong độ tuổi lao động có khả năng lao động, đang
có việc làm và những người thất nghiệp nhưng có nhu cầu tìm việc làm.
Tuy nhiên do đặc điểm, tính chất, mùa vụ của công việc ở nông thôn
mà lực lượng tham gia sản xuất nông nghiệp không chỉ có những người trong
độ tuổi lao động mà còn có những người trên hoặc dưới độ tuổi lao động tham
gia sản xuất với những công việc phù hợp với mình.Từ khái niệm nguồn lao
động ở nông thôn mà ta thấy lao động ở nông thôn rất dồi dào, nhưng đây
cũng chính là thách thức trong việc giải quyết việc làm ở nông thôn.
1.1.2. Nghề
Hiện nay, "nghề” được hiểu theo nhiều cách khác nhau:
Nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào
tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản
phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội.
Theo Từ điển Tiếng Việt: “Nghề là công việc chuyên làm theo phân
công lao động trong xã hội”. Với cách tiếp cận này, mỗi người trong hệ thống
phân công lao động xã hội sẽ đảm nhận một hoặc một số công việc, những
công việc này lặp đi lặp lại thường xuyên, từ ngày này sang ngày khác, nội
dung của những công việc đó không hề thay đổi, và nó được hiểu là nghề.
9
Theo giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực- Đại học kinh tế quốc dân
PGS.TS Trần Xuân Cầu, “Nghề cũng đươc hiểu là một hình thức phân công
lao động, nó dòi hỏi kiến thức lý thuyết tổng hợp và thói quen thực hành để
hoàn thành những công việc nhất định”.[5, tr 105]. Như vậy để có được
nghề, người lao động cần phải có kiến thức về lý thuyết của một hoặc một vài
môn khoa học nào đó, những kỹ năng thực hành đến mức thành thạo. Nghề có
thể hiểu là tổng hợp những kiến thức và kỹ năng lao động mà con người tiếp
thu được do kết quả của đào tạo chuyên môn và tích lũy kinh nghiệm trong
công việc.Mặc dù các khái niệm trên được hiểu theo các góc độ khác nhau,
song chúng ta có thể thấy nghề có các đặc điểm sau:
- Nghề là hoạt động, là công việc về lao động của con người được lặp
đi lặp lại.Nghề được hình thành do sự phân công lao động xã hội, phù hợp với
yêu cầu của xã hội và là phương tiện để sinh sống.
- Nghề là lao động kỹ năng, kỹ xảo chuyên biệt có giá trị trao đổi, đòi
hỏi phải có một quá trình đào tạo nhất định. Vì vậy đào tạo nghề là yêu cầu tất
yếu bắt nguồn từ chính bản chất, đặc trưng của nó.
1.1.3. Đào tạo nghề
Theo PGS.TS Trần Xuân Cầu, “Đào tạo nghề là quá trình trang bị kiến
thức, kỹ năng, khả năng thuộc về một nghề, một chuyên môn nhất định để
người lao động thực hiện có hiệu quả chức năng và nhiệm vụ của mình.”[5,
tr 103]
Nếu xét theo chủ thể tham gia quá trình đào tạo thì đào tạo nghề gồm
hai quá trình không thể tách rời nhau: dạy nghề và học nghề. Trong một số
văn bản
hiện nay, đào tạo nghề và dạy nghề được hiểu đồng nhất với nhau.
Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014 số 74/2014/QH13 được Quốc
hội thông qua ngày 27/11/2014 tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII: "Dạy
Tải về để xem bản đầy đủ
135 trang
18360
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Đào tạo nghề cho lao động nông thôn huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_dao_tao_nghe_cho_lao_dong_nong_thon_huyen_ba_vi_tha.pdf
