Luận văn Hoàn thiện tổ chức kế toán tại bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
TRƯƠNG TRUNG KIÊN
HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI
BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH HƯNG YÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
HÀ NỘI - 2019
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
TRƯƠNG TRUNG KIÊN
HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI
BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH HƯNG YÊN
Chuyên ngành: Kế toán
Mã ngành: 8340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. BÙI THỊ NGỌC
HÀ NỘI - 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tên tôi là Trương Trung Kiên, học viên lớp Cao học - Kế toán KT04.
Tôi xin cam đoan Luận văn “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bảo hiểm
xã hội tỉnh Hưng Yên” là công trình nghiên cứu của tôi chưa được công bố
trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số liệu, kết quả nêu trong
luận văn là trung thực được tập hợp từ phòng kế toán của đơn vị và chưa từng
được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác, mọi sự trích dẫn
đều có nguồn gốc rõ ràng. Tác giả chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính xác
thực và nguyên bản của luận văn.
Tác giả luận văn
Trương Trung Kiên
LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian nghiên cứu lý luận và thực tế, tác giả đã hoàn
thành luận văn thạc sĩ kế toán với đề tài “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên”.
Hoàn thiện bài luận văn này, tác giả xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến các
thầy cô giáo trong khoa Sau đại học và khoa Kế toán trường Đại học Lao
động - Xã hội. Đồng thời tác giả xin gửi lời cám ơn đặc biệt đến cô giáo TS.
Bùi Thị Ngọc, đã tận tình hướng dẫn, quan tâm giúp đỡ giúp cho tác giả có
thể hoàn thiện Luận văn này.
Tác giả cũng xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy cô, các anh chị và bạn
bè đã dìu dắt, giúp đỡ trong khóa học. Xin cảm ơn gia đình và bè bạn, những
người luôn khuyến khích và giúp đỡ tác giả trong mọi hoàn cảnh khó khăn.
Cùng với sự giúp đỡ nhiệt tình của các cán bộ, nhân viên phòng Tài chính -
Kế toán tài Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác
giả hoàn thành luận văn này.
Trong quá trình thực hiện, mặc dù đã nỗ lực hết mình để học tập và
nghiên cứu nhưng luận văn khó có thể tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế,
vì vậy tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của quý thầy cô để luận
văn được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Tác giả luận văn
Trương Trung Kiên
I
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC ......................................................................................................I
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT .......................................................................VI
DANH MỤC SƠ ĐỒ ..................................................................................VII
LỜI MỞ ĐẦU................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN
TRONG NGÀNH BHXH............................................................................... 7
1.1. Tổng quan về đơn vị BHXH.................................................................... 7
1.1.1. Khái niệm BHXH, đơn vị BHXH ................................................... 7
1.1.2. Đặc điểm hoạt động của đơn vị BHXH........................................... 9
1.1.3. Đặc điểm quản lý tài chính trong đơn vị BHXH................................. 10
1.2. Tổ chức kế toán trong đơn vị BHXH......................................................... 15
1.2.1. Khái niệm tổ chức kế toán................................................................ 15
1.2.2. Nhiệm vụ của tổ chức kế toán BHXH............................................... 16
1.2.3. Nguyên tắc của tổ chức kế toán trong đơn vị BHXH .......................... 17
1.2.4. Yêu cầu tổ chức kế toán trong đơn vị BHXH..................................... 18
1.3. Nội dung tổ chức kế toán trong đơn vị BHXH....................................... 19
1.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán..............................................................................19
1.3.2. Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán............................................................21
1.3.3. Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán ...........................................................25
1.3.4. Tổ chức hệ thống sổ kế toán.......................................................................28
1.3.5. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán..............................................................33
1.3.6. Tổ chức kiểm tra kế toán ...........................................................................36
1.3.7. Tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin kế toán........................................37
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1............................................................................. 39
II
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BẢO HIỂM XÃ
HỘI TỈNH HƯNG YÊN .............................................................................. 40
2.1. Tổng quan về Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên...................................... 40
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển..............................................................40
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên.....................41
2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý..................................................................44
2.2. Đặc điêm quản lý tài chính tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên ............ 46
2.2.1. Lập và phân bổ dự toán thu, chi BHXH, BHYT, BHTN.........................47
2.2.2. Tổ chức thu, chi các chế độ tại bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên .............51
2.3. Thực trạng tổ chức kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên............. 55
2.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên..................55
2.3.2. Tổ chức hệ thống chứng từ kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh
Hưng Yên.............................................................................................. 57
2.3.3. Tổ chức hệ thống tài khoản kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên64
2.3.4. Tổ chức hệ thống sổ kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên...........67
2.3.5. Tổ chức hệ thống báo cáo kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên..69
2.3.6. Tổ chức kiểm tra kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên .. 72
2.3.7. Ứng dụng công nghệ thông tin tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên.......75
2.4. Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên..... 76
2.4.1. Những kết quả đạt được..............................................................................76
2.4.2. Tồn tại ..........................................................................................................77
2.4.3. Nguyên nhân................................................................................................78
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2............................................................................. 80
CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN
TẠI BẢO HIỂM XÃ HỘI TỈNH HƯNG YÊN ............................................ 81
3.1. Định hướng phát triển và nguyên tắc hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bảo
hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên .......................................................................... 81
III
3.1.1. Định hướng phát triển của Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên....................81
3.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện tổ chức kế toán......................................................83
3.2. Giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh
Hưng Yên ................................................................................................... 84
3.2.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán............................................................84
3.2.2. Hoàn thiện tổ chức hệ thống chứng từ kế toán..........................................85
3.2.3. Hoàn thiện tổ chức hệ thống tài khoản kế toán .........................................86
3.2.4. Hoàn thiện tổ chức hệ thống sổ kế toán.....................................................90
3.2.5. Hoàn thiện tổ chức hệ thống báo cáo kế toán............................................91
3.2.6. Hoàn thiện về kiểm tra kế toán.................................................................93
3.2.7. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức kế
toán........................................................................................................ 94
3.3. Điều kiện thực hiện và giải pháp tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên 95
3.3.1. Về phía cơ quan tài chính và cơ quan chủ quản các cấp ..........................95
3.3.2. Về phía Bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên ..................................................97
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3............................................................................. 98
KẾT LUẬN.................................................................................................. 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................... 101
PHỤ LỤC
VI
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TỪ VIẾT TẮT
NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ
BHXH
BHYT
BHTN
TNLĐ-BNN
SNCL
HCSN
TK
Bảo hiểm xã hội
Bảo hiểm y tế
Bảo hiểm thất nghiệp
Tai nan lao động - Bệnh nghề nghiệp
Sự nghiệp công lập
Hành chính sự nghiệp
Tài khoản
SDLĐ
HCSN
BCTC
NSDLĐ
NLĐ
Sử dụng lao động
Hành chính sự nghiệp
Báo cáo tài chính
Người sử dụng lao động
Người lao động
KCB
Khám chữa bệnh
NSNN
ASXH
XDCB
Ngân sách Nhà nước
An sinh xã hội
Xây dựng có bản
VII
DANH MỤC SƠ ĐỒ
STT
Nội dung
Trang
43
Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của BHXH tỉnh Hưng Yên
Sơ đồ 2.2 Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán của BHXH tỉnh Hưng Yên
Sơ đồ 2.3 Quy trình luân chuyển chứng từ tại BHXH tỉnh Hưng Yên
54
60
Sơ đồ 1.1
Sơ đồ 1.2
Sơ đồ 1.3
Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung
103
104
105
Mô hình tổ chức bộ máy kế toán phân tán
Mô hình tổ chức bộ máy kế toán vừa tập trung vừa phân tán
Mô hình Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký
chung
Sơ đồ 1.4
106
Sơ đồ 1.5
Sơ đồ 1.6
Sơ đồ 1.7
Sơ đồ 1.8
Sơ đồ 1.9
Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán Nhật ký - Sổ Cái
Trình tự ghi sổ kế toán theo hình thức kế toán chứng từ ghi sổ
Quy trình ghi sổ kế toán trên máy vi tính được thể hiện ở sơ đồ
Kế toán thanh toán về chi BHXH giữa trung ương với tỉnh
Kê toán quy trình tiếp nhận và sử dụng kinh phí hoạt động
107
108
109
110
111
112
113
Sơ đồ 1.10 Kế toán nguồn kinh phí đầu tư XDCB
Sơ đồ 1.11 Kế toán thu BHXH
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Kế toán luôn có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự tồn tại và phát triển
của mọi tổ chức. Song, việc sử dụng kế toán trong hệ thống quản lý đạt được
hiệu quả đến mức độ nào lại phụ thuộc vào việc tổ chức kế toán trong môi
trường hoạt động cụ thể, đặc biệt là trong quản lý tài chính của đơn vị hành
chính công. Một trong những đơn vị hành chính công có vai trò quyết định
đối với sự ổn định xã hội vì mục tiêu an sinh xã hội của bất cứ nhà nước nào
chính là BHXH.
BHXH là sự đảm bảo thay thế được bù đắp một phần thu nhập cho người
lao động khi họ bị mất hoặc giảm thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao
động và bệnh nghề nghiệp, tàn tật, thất nghiệp, tuổi già, tử tuất, dựa trên cơ sở
một quỹ tài chính do sự đóng góp của các bên tham gia BHXH, có sự bảo hộ của
Nhà nước theo pháp luật, nhằm bảo đảm an toàn đời sống cho người lao động và
gia đình họ, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn xã hội.
Những năm qua, mặc dù ngành BHXH ngày càng phát triển và mở
rộng để phục vụ tốt hơn quyền lợi của người lao động, tuy nhiên sự phát triển
của ngành đòi hỏi tổ chức kế toán cũng phải thay đổi, hoàn thiện để phù hợp
với khối lượng công việc tăng lên cũng như đáp ứng được những sửa đổi, bổ
sung trong các điều luật, nghị định, thông tư liên quan tới nhiệm vụ của
ngành. Không nằm ngoài xu thế đó, tổ chức kế toán của BHXH tỉnh Hưng
Yên dù đã từng bước sửa đổi, bổ sung và từng bước hoàn thiện, nhưng mới
chỉ thay đổi được những vấn đề chung, mang tính nguyên tắc trong tổ chức kế
toán. Vì vậy, hiệu qủa của quản lý tài chính tại đơn vị chưa cao, sự phù hợp
giữa bộ máy kế toán với thông tin quản trị còn bất cập, việc phân tích tình
hình tài chính chưa thường xuyên kịp thời, chưa có nghiên cứu đánh giá về tổ
chức kế toán. Do đó, để tổ chức kế toán của đơn vị được hoàn thiện hơn, đáp
2
ứng yêu cầu quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản, tác giả đã lựa chọn đề
tài: “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên” làm luận văn thạc
sĩ kế toán.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:
Trong thời gian tìm hiểu hoạt động kế toán tại BHXH tỉnh Hưng
Yên, tác giả nhận thấy tổ chức kế toán tại đơn vị có ý nghĩa rất quan trọng
đối với quản lý. Tổ chức kế toán trong đơn vị hợp lý, khoa học có ý nghĩa
quan trọng đối với quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị. Thể hiện
trên các khía cạnh sau:
- Cung cấp chính xác, kịp thời và đầy đủ các thông tin kinh tế, tài
chính của đơn vị cho lãnh đạo đơn vị và các đối tượng quan tâm để có các
quyết định đúng đắn, kịp thời;
- Đảm bảo ghi chép, theo dõi, phản ánh và giám sát chặt chẽ các loại
tài sản, nguồn vốn kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn,
nguồn vốn trong đơn vị;
- Tạo điều kiện cho kế toán đơn vị thực hiện tốt yêu cầu, chức năng
và nhiệm vụ trong hệ thống các công cụ quản lý và tổ chức bộ máy kế toán
trong đơn vị;
Tuy nhiên do nguồn kinh phí hoạt động của BHXH tỉnh Hưng Yên
do BHXH Việt Nam cấp nên quy trình kế toán và thực hiện hạch toán còn
bộc lộ một số yếu tố không chủ động; tổ chức kiểm tra kế toán chưa hiệu
quả; tình hình áp dụng tin học vào kế toán còn một số hạn chế….
Từ trước đến nay, đã có rất nhiều những công trình nghiên cứu viết về
kế toán tại các đơn vị sự nghiệp công lập, cụ thể như:
- Đề tài “Tổ chức kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Ninh Bình“ của tác
giả Nguyễn Ngọc Khoa năm 2017 của trường Đại học Lao động Xã hội. Đề
tài đã nêu được thực trạng tổ chức kế toán tại Bảo hiểm xã hội tỉnh Ninh
3
Bình, người viết đã đưa ra những quan điểm, giải pháp hoàn thiện kế toán tại
đó. Tuy nhiên chưa cung cấp đầy đủ cơ sở lý luận và chưa nêu rõ được vai trò
quan trọng của kiểm tra trong tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh cũng như ứng
dụng CNTT trong tổ chức kế toán;
- Đề tài “Hoàn thiện kế toán tại trường cao đẳng công nghệ và thương
mại Hà Nội”, luận văn thạc sỹ của tác giả Công Thị Thu Hằng (2017). Luận
văn đã trình bày cơ sở lý luận về kế toán của đơn vị ngoài công lập, phân tích
thực trạng tổ chức kế toán ở một đơn vị ngoài công lập điển hình đó là trường
cao đẳng công nghệ và thương mại Hà Nội và đưa ra một số giải pháp nhằm
hoàn thiện kế toán tại đơn vị. Tuy nhiên luận văn chưa đi sâu vào phân tích
hoàn thiện kế toán dưới góc độ kế toán quản trị;
- “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại trường Lê Duẩn” luận văn thạc sỹ
của tác giả Bùi Thị Ngọc Trâm (2017). Công trình nghiên cứu đã trình bày
những lý luận cơ bản về tổ chức kế toán của đơn vị sự nghiệp công lập,
thực tế tổ chức tại trường Lê Duẩn, đưa ra những đánh giá xác đáng, chỉ rõ
những ưu điểm và hạn chế trong từng khâu và từng vấn đề của kế toán.
Tuy nhiên vấn đề lựa chọn các phương pháp kế toán trong tổ chức kế toán
chưa được tác giả quan tâm trình bày trên cả góc độ lý luận và thực tiễn;
- Luận văn thạc sỹ “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Nhà xuất bản Chính
trị Quốc gia - Sự thật” của tác giả Trần Phương Linh (2016) Luận văn đã
khái quát được những vấn đề cơ bản trong tổ chức kế toán tại đơn vị sự
nghiệp có thu, chỉ ra thực trạng cơ chế quản lý tài chính các nội dung trong tổ
chức kế toán tại Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - Sự thật. Tuy nhiên luận văn
chưa chỉ ra được những yêu cầu của tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp
nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý. Về thực trạng và đề xuất giải pháp tác giả chưa
chỉ ra cụ thể những giải pháp nhằm khác phục những tồn tại.
Các công trình nghiên cứu về tổ chức kế toán thuộc các lĩnh vực khác
4
nhau với những đóng góp to lớn và có ý nghĩa tham khảo quan trọng đối với
luận văn, tuy nhiên điểm chung của các nghiên cứu này là mô tả thực trạng tổ
chức kế toán và đưa ra các giải pháp về phương diện tổ chức kế toán nhằm
tuân thủ chế độ kế toán do Bộ Tài chính ban hành chứ chưa có nghiên cứu
nào nêu ra tầm quan trọng cũng như sự cần thiết của tổ chức kiểm tra kế toán,
tổ chức ứng dụng CNTT trong tổ chức kế toán của đơn vị do vậy vẫn còn
khoảng trống chưa đề cập tới.
Đối với sự nghiệp BHXH tỉnh về tổ chức tài chính, kế toán thì chưa có
một nghiên cứu tổng hợp nào phân tích đầy đủ về thực trạng và đưa ra giải
pháp cụ thể về tổ chức kế toán tại các đơn vị BHXH tỉnh và cụ thể là tại
BHXH tỉnh Hưng Yên nhằm cung cấp thông tin phục vụ cho quản lý. Vì vậy
tác giả cho rằng đây là một đề tài không trùng lặp với các nghiên cứu trước
mà tác giả đã biết.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Nội dung nghiên cứu của Luận văn nhằm đạt tới các mục tiêu sau:
- Nghiên cứu làm sáng tỏ hơn mặt lý luận về tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh;
- Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về tổ chức kế toán tại các đơn vị
BHXH tỉnh;
- Thực hiện đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên;
- Từ thực trạng về tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên rút ra
được những kết quả đạt được, những tồn tại cần khắc phục và đưa ra một số
giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại đơn vị.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu tổ chức kế toán tại
BHXH tỉnh Hưng Yên;
- Phạm vi nghiên cứu: Tại văn phòng BHXH tỉnh Hưng Yên, không
bao gồm các BHXH quận, huyện trực thuộc;
5
Thời gian nghiên cứu: khảo sát, thu thập các tài liệu từ năm 2017 - 2018.
5. Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu và hoàn thiện đề tài, tác giả sử dụng tổng hợp các
phương pháp nghiên cứu để rút ra kết luận, đề ra các giải pháp hoàn thiện tổ
chức kế toán như:
- Phương pháp quan sát: Qua nghiên cứu tổ chức kế toán tại BHXH
tỉnh Hưng Yên đã giúp tôi hiểu và quan sát quy trình làm việc giữa các bộ
phận kế toán tôi đã có được những cái nhìn sơ bộ về mô hình tổ chức bộ máy
kế toán.
- Phương pháp phỏng vấn trực tiếp: Trong quá trình tìm hiểu tôi đã có
những câu hỏi nghiệp vụ với từng bộ phận kế toán phụ trách các phần hành kế
toán của cơ quan… để biết được những ưu điểm, hạn chế trong tổ chức kế
toán hiện nay của cơ quan.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Nguồn tài liệu của cơ quan rất đa
dạng, vì vậy cần phải chọn lọc, xem xét những tài liệu thích hợp, phục vụ
nghiên cứu đề tài. Qua các phương pháp trên tôi đã có cái nhìn rõ nét hơn về
thực trạng tổ chức Kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên.
- Phương pháp phân tích dữ liệu: Phương pháp này đòi hỏi phải có sự
nghiên cứu, tính toán, phân tích dựa trên cơ sở tổ chức kế toán hiện hành để
đánh giá được những tồn tại, khó khăn của cơ quan. Sau khi thu thập được các
dữ liệu tôi tiến hành nghiên cứu và phân tích về Tổ chức kế toán BHXH tỉnh
Hưng Yên. Tiếp đó tôi sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu giữa lí luận
và thực tế để phát hiện ra các mặt còn tồn tại.
6. Câu hỏi nghiên cứu
Với mục đích nghiên cứu nêu trên, câu hỏi được đặt ra là:
+ Cơ sở lý luận về tổ chức kế toán tại BHXH Hưng Yên;
+ Tổ chức kế toán tại BHXH Hưng Yên được thực hiện như thế nào;
+ Những kết quả đạt được và tồn tại cho thấy tổ chức kế toán cần phải
6
khắc phục những gì.
7. Những đóng góp mới của luận văn:
Kết quả nghiên cứu là luận văn góp phần làm rõ bản chất của tổ chức
kế toán, khẳng định vai trò, vị trí và nội dung của tổ chức kế toán trong ngành
Bảo hiểm xã hội.
Qua nghiên cứu đề tài còn tạo một bước cho cán bộ quản lý tài chính
cấp trên có điều kiện nắm bắt tình hình thực tiễn của đơn vị trong tài chính kế
toán, từ đó đưa ra những giải pháp, tham mưu về cơ chế chính sách phù hợp
cho ngành Bảo hiểm xã hội.
8. Nội dung đề tài
Chương 1: Những Lý luận cơ bản về tổ chức kế toán tại cơ quan sự nghiệp.
Chương 2: Thực trạng tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh Hưng Yên.
Chương 3: Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại BHXH tỉnh
Hưng Yên.
Do hạn chế về thời gian cũng như trình độ, luận văn không thể tránh
khỏi thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự góp ý của cô giáo để Luận văn của
tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
7
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN
TRONG NGÀNH BHXH
1.1. Tổng quan về đơn vị BHXH
1.1.1. Khái niệm BHXH, đơn vị BHXH
Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà
nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp
luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước.
Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 tại
Điều 3 quy định là biện pháp Nhà nước sử dụng để đảm bảo thay thế hoặc bù
đắp một phần thu nhập cho người tham gia bảo hiểm khi họ gặp phải những
biến cố rủi ro, sự kiện bảo hiểm làm suy giảm sức khoẻ, mất khả năng lao
động, mất việc làm, hết tuổi lao động, chết, gắn liền với quá trình tạo lập
và sử dụng quỹ BHXH.
Luật BHXH tại Điều 3 có quy định, Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình
thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục
đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện và các đối tượng có trách
nhiệm tham gia theo quy định của Luật BHYT.
Luật BHXH tại Điều 3 có quy định, Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) là
khoản hỗ trợ tài chính tạm thời dành cho những người bị mất việc mà đáp ứng
đủ yêu cầu theo Luật định. Đối tượng được nhận bảo hiểm thất nghiệp là
những người bị mất việc không do lỗi của cá nhân họ. Người lao động vẫn
đang cố gắng tìm kiếm việc làm, sẵn sàng nhận công việc mới và luôn nỗ lực
nhằm chấm dứt tình trạng thất nghiệp. Những người lao động này sẽ được hỗ
trợ một khoản tiền theo tỉ lệ nhất định. Ngoài ra, chính sách BHTN còn hỗ trợ
học nghề và tìm việc làm đối với người lao động tham gia BHTN.
8
BHXH là đơn vị SNCL nên có đầy đủ những chức năng, nhiệm vụ của
một đơn vị sự nghiệp công lập.
Từ những khái niệm về BHXH trên tác giả nhận thấy ý nghĩa quan
trọng của việc tham gia BHXH.
BHXH ra đời và phát triển cùng với nền kinh tế thị trường, BHXH
đã có mặt ở hầu hết các nước trên thế giới. Trình độ phát triển của BHXH
được quyết định bởi mức độ phát triển của nền kinh tế, nền kinh tế càng
phát triển thì mức độ hoàn thiện của BHXH ngày càng cao và với những
đặc trưng riêng có của mình BHXH đã có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát
triển kinh tế xã hội như sau:
- Đối với người lao động:
Trong giai đoạn hiện nay khi đất nước đang ngày càng hoàn thiện quá
trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá thì những "rủi ro" như ốm đau, tai nạn
lao động - bệnh nghề nghiệp, thai sản, mất việc làm…lại diễn ra một cách
thường xuyên và ngày càng phổ biến hơn, phức tạp hơn. Khi những rủi ro này
xảy ra sẽ gây khó khăn cho người lao động về cả vật chất lẫn tinh thần, ảnh
hưởng không tốt cho cả cộng đồng.
Với tư cách là một trong những chính sách kinh tế xã hội của Nhà nước,
BHXH sẽ góp phần trợ giúp cho cá nhân những người lao động gặp phải rủi ro,
bất hạnh bằng cách tạo ra cho họ những thu nhập thay thế, những điều kiện lao
động thuận lợi…giúp họ ổn định cuộc sống, yên tâm, tạo cho họ một niềm tin
vào tương lai. Từ đó góp phần quan trọng vào việc tăng năng suất lao động cũng
như chất lượng công việc cho xí nghiệp nói riêng và cho toàn xã hội nói chung.
- Đối với xã hội:
Quỹ BHXH là một nguồn tài chính độc lập ngoài ngân sách Nhà nước
do các bên tham gia BHXH đóng góp nhằm phân phối lại theo luật định cho
mọi thành viên khi bị ngừng hoặc giảm thu nhập gây ra do tạm thời hay vĩnh
9
viễn mất khả năng lao động. Quỹ BHXH không những tác động tới quá trình
phát triển kinh tế của đất nước mà còn góp phần tạo ra những cơ sở sản xuất
kinh doanh mới, việc làm mới cho người lao động, từ đó giải quyết tình trạng
thất nghiệp, tăng thu nhập cho người lao động… dưới nhiều hình thức khác
nhau như hình thức đầu tư phát triển phần "nhàn rỗi" của quỹ.
Như vậy, BHXH là một trong những chính sách xã hội quan trọng
không thể thiếu của mỗi quốc gia nhằm ổn định đời sống kinh tế - xã hội và
góp phần làm vững chắc thể chế chính trị.
1.1.2. Đặc điểm hoạt động của đơn vị BHXH
Đơn vị BHXH là đơn vị SNCL nên có đầy đủ đặc điểm của một đơn vị
SNCL, với các đặc điểm sau:
- Đặc điểm hoạt động:
BHXH Việt Nam là cơ quan nhà nước thuộc Chính phủ có chức năng
tổ chức thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, BHYT; tổ chức thu, chi chế
độ BHTN; quản lý và sử dụng các quỹ: BHXH, BHTN, BHYT.
+ Mục đích hoạt động của BHXH không vì lợi nhuận mà vì quyền lợi
của người lao động và của cả cộng đồng;
+ Hoạt động của BHXH nhằm huy động sự đóng góp của người lao
động và Nhà nước tạo lập tài chính để phân phối và sử dụng đảm bảo bù đắp
một phần thu nhập nhất định nào đó cho người lao động khi có những sự cố
xuất hiện như: tại nạn, ốm đau, hưu trí… điều đó có nghĩa là mục đích của
BHXH lấy một phần thu nhập trong thời gian hoạt động bình thường để giành
bảo đảm cho cuộc sống trong những ngày không lao động, không có thu nhập.
- Đặc điểm quản lý
BHXH Việt Nam chịu sự quản lý nhà nước của Bộ Lao động - Thương
binh và Xã hội về BHXH, BHTN; của Bộ Y tế về BHYT; của Bộ Tài chính
về chế độ tài chính đối với các quỹ BHXH, BHTN, BHYT.
Theo đó BHXH Việt Nam được tổ chức và quản lý theo hệ thống dọc,
10
tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương gồm có: Ở Trung ương là
BHXH Việt Nam; ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là BHXH tỉnh,
thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là BHXH tỉnh) trực
thuộc BHXH Việt Nam; ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành
phố trực thuộc Trung ương là BHXH huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc
tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là BHXH huyện)
trực thuộc BHXH tỉnh.
1.1.3. Đặc điểm quản lý tài chính trong đơn vị BHXH
Nhìn chung, quản lý tài chính BHXH bao gồm bốn nội dung cơ bản sau:
- Quản lý thu BHXH;
- Quản lý chi BHXH;
- Quản lý hoạt động đầu tư tăng trưởng quỹ;
- Quản lý cân đối quỹ BHXH.
* Quản lý thu BHXH.
Quản lý thu giữ vai trò quan trọng và quyết định đến sự thành công của
quá trình thu BHXH, từ đó quyết định đến sức mạnh quỹ BHXH để đảm bảo
cho việc chi trả cho các chế độ trợ cấp. Trước tiên chúng ta phải nắm được
nội dung thu gồm hai khoản thu từ người lao động và người sử dụng lao động.
Đây là khoản thu lớn nhất và đóng vai trò quan trọng, quyết định. Các khoản
thu khác như: thu từ các quỹ của các tổ chức, cá nhân từ thiện hay sự hỗ trợ
của NSNN là nhỏ, NSNN chỉ bù đắp cho những trường hợp cần thiết. Hơn
nữa đây là khoản thu mà tổ chức BHXH cũng không thể tự điều chỉnh được vì
nó mang tính thụ động. Do vậy mà quản lý thu chỉ tập chung vào nguồn thu từ
hai đối tượng chính người lao động và người sử dụng lao động. Nội dung của
quản lý thu lại tập chung vào ba đối tượng chính sau đây:
Quản lý đối tượng tham gia BHXH: Đây là việc đầu tiên mà mỗi tổ
chức BHXH khi thực hiện quan tâm đến, thường các đối tượng này được quy
11
định rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước. Hơn thế nữa
BHXH cũng hoạt động trên nguyên tắc san sẻ rủi ro và tuân theo quy luật
số đông bù số ít nên việc tham gia đầy đủ của các đối tượng tham gia
BHXH là việc rất quan trọng. Quản lý đối tượng tham gia cần thực hiện
các công việc sau:
+ Quản lý số lượng đăng kí tham gia BHXH;
+ Quản lý đối tượng bắt buộc tham gia BHXH theo quy định;
+ Quản lý cấp sổ BHXH: Vì đây là căn cứ xác định quá trình đóng góp,
ngành nghề lao động, thời gian lao động, tên người lao động và một số thông
tin khác.
Quản lý quỹ lương của các doanh nghiệp: Theo những quy định hiện
hành như ngày nay thì phí thu BHXH thường được tính theo phần trăm tổng
quỹ lương của doanh nghiệp và tiền lương tháng của người lao động nên quỹ
lương còn là cơ sở để quản lý thu một cách thuận lợi. Dựa trên quỹ lương của
doanh nghiệp BHXH có thể đảm bảo thu đúng, thu đủ và hạn chế được tình
trạng gian lận trốn đóng BHXH. Bên cạnh đó chính các doanh nghiệp trở
thành những “đại lý” thực hiện thu và chi trả trực tiếp cho một vài chế độ là
thực sự thuận lợi cho thu phí nói riêng và thực hiện các chế độ BHXH nói
chung.
Quản lý tiền thu BHXH: Các đơn vị, doanh nghiệp sẽ thực hiện nộp phí
thông qua tài khoản của BHXH. Do vậy, BHXH khó nắm bắt được tình
hình thu. Để đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời cần có những quy định
rõ ràng về thời gian nộp, hệ thống tài khoản thu nộp phải thuận lợi và an
toàn cho việc nộp. Việc nắm bắt tình hình thu BHXH giúp quản lý quỹ
dễ dàng, kịp thời điều chỉnh và đảm bảo cho chi trả được thực hiện một
cách tốt nhất. Trong nội dung quản lý thu BHXH, tất cả các đóng góp
BHXH sẽ được quản lý chung một cách thống nhất, dân chủ, công khai
Tải về để xem bản đầy đủ
111 trang
12880
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoàn thiện tổ chức kế toán tại bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoan_thien_to_chuc_ke_toan_tai_bao_hiem_xa_hoi_tinh.pdf
