Luận văn Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

BÙI THỊ HUÊ

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

HÀ NỘI- 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

BÙI THỊ HUÊ

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Chuyên ngành: Kế toán

Mã ngành: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.LÊ THỊ THANH HƯƠNG

HÀ NỘI, 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn với đề tài “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại

Bệnh Viện Đại học Quốc Gia Hà Nội” là công trình nghiên cứu khoa học

của riêng cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn TS. Lê Thị Thanh Hương, luận văn

chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các phân

tích, số liệu và thông tin sử dụng trong luận văn là hoàn toàn trung thực và có

nguồn gốc rõ ràng.

Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.

Tác giả luận văn

Bùi Thị Huê

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu Luận văn, em đã nhận được

rất nhiều sự giúp đỡ của cá nhân cũng như tập thể cơ quan đã tạo điều kiện

giúp đỡ em hoàn thành đề tài nghiên cứu, đặc biệt em xin gửi lời cảm ơn chân

thành và sâu sắc nhất đến giảng viên hướng dẫn TS.Lê Thị Thanh Hương đã

tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em thực hiện tốt luận văn này.

Em xin chân thành cám ơn các thầy cô trong khoa Kế toán, khoa sau

Đại học - Trường Đại học Lao Động Xã Hội đã truyền đạt cho em những kiến

thức vô cùng quý báu và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt thời gian em học

tập và nghiên cứu tại trường.

Em xin gửi lời cảm ơn tới Ban lãnh đạo bệnh viện cũng như tập thể

phòng kế toán Bệnh viện Đại Học Quốc Gia Hà Nội, gia đình và bạn bè đã hỗ

trợ chia sẻ giúp đỡ em trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu Luận văn.

Tác giả luận văn

Bùi Thị Huê

I

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT..................................................................... IV

BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ .................................................................................. V

MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1

1. Lý do chọn đề tài........................................................................................ 1

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ............................................... 2

1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu.............................................................. 4

1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ............................................................... 5

1.5. Câu hỏi nghiên cứu.................................................................................. 5

1.6. Phương pháp nghiên cứu ......................................................................... 5

1.7. Những đóng góp mới của luận văn.......................................................... 5

1.8. Bố cục của luận văn................................................................................. 6

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN

VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP....................................................................... 7

1.1. Tổng quan và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập ảnh hưởng đến tổ

chức kế toán.................................................................................................. 7

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập............................. 7

1.1.2. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập ..................................................... 9

1.1.3. Đặc điểm quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập.................. 10

1.2. Tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập.............................. 15

1.2.1. Khái niệm,vai trò trong đơn vị sự nghiệp công lập ............................. 15

1.2.2. Nguyên tắc tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập .............. 17

1.2.3. Nhiệm vụ tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập................. 19

1.2.4. Nội dung tổ chức kế toán trong đơn vị sự nghiệp công lập ................. 20

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1............................................................................... 40

II

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI................................................................ 41

2.1. Khái quát chung về Bệnh viện............................................................ 41

2.1.1. Giới thiệu khái quát về Bệnh viện ĐHQG Hà Nội.............................. 41

2.1.2. Chức năng nhiệm vụ của Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội.......... 42

2.1.3. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý Bệnh viện.......................................... 44

2.1.4. Hoạt động tài chính ảnh hưởng đến tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại

học Quốc Gia Hà Nội................................................................................... 46

2.1.5. Chính sách kế toán áp dụng tại Bệnh viện .......................................... 50

2.2. Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội ................. 51

2.2.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội ...... 51

2.2.2. Tổ chức công tác kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội..... 54

2.3. Đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia

Hà Nội ......................................................................................................... 72

2.3.1. Những kết quả đạt được trong tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học

Quốc Gia Hà Nội.......................................................................................... 72

2.3.2. Tồn tại trong trong tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà

Nội ............................................................................................................... 82

2.3.3. Nguyên nhân của hạn chế trong tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học

Quốc Gia Hà Nội.......................................................................................... 90

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2............................................................................... 92

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI

BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI ......................................... 93

3.1. Định hướng phát triển của ĐHQG Hà Nội, Bệnh viện ĐHQG Hà Nội93

3.1.1. Định hướng phát triển của Đại Học Quốc Gia Hà Nội........................ 93

3.1.2. Định hướng phát triển của Bệnh viện đại học Quốc Gia Hà Nội......... 94

3.2. Yêu cầu và nguyên tắc hoàn thiện tổ chức kế toán............................ 96

III

3.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện

ĐHQG Hà Nội ............................................................................................ 98

3.3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán..................................................... 98

3.3.2. Hoàn thiện tổ chức hệ thống chứng từ kế toán.................................... 99

3.3.3. Hoàn thiện tổ chức hệ thống tài khoản kế toán ................................. 102

3.3.4. Hoàn thiện tổ chức hệ thống sổ kế toán ............................................ 104

3.3.5. Hoàn thiện tổ chức hệ thống báo cáo ............................................... 105

3.3.6. Hoàn thiện tổ chức công tác kiểm tra kế toán ................................... 107

3.3.7. Hoàn thiện tổ chức ứng dụng công nghệ thông tin vào tổ chức kế toán... 108

3.4. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh

viện Đại học Quốc Gia Hà Nội................................................................. 110

3.4.1. Điều kiện từ phía NN........................................................................ 110

3.4.2. Điều kiện từ phía Văn phòng ĐHQG Hà Nội.................................... 111

3.4.3. Điều kiện từ phía Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội.................... 111

KẾT LUẬN............................................................................................... 114

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................. 115

PHỤ LỤC

IV

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TỪ VIẾT TẮT

BVĐHQG HN

NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ

Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà

Nội

BHYT

SNCL

HCSN

TK

Bảo hiểm y tế

Sự nghiệp công lập

Hành chính sự nghiệp

Tài khoản

BCTC

NLĐ

Báo cáo tài chính

Người lao động

Khám chữa bệnh

Bộ tài chính

KCB

BTC

KBNN

NSNN

NN

Kho bạc nhà nước

Ngân sách nhà nước

Nhà nước

TCKT

TSCĐ

Tài chính kế toán

Tài sản cố định

V

BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng biểu 3.1: Báo cáo Nguồn thu tại đơn vị năm 2017-2018...................... 47

Bảng biểu 3.2 Báo cáo các khoản chi tại đơn vị năm 2017-2018................. 49

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy Bệnh Viện Đại Học Quốc Gia .................. 45

Sơ đồ 2.2: Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà

Nội ............................................................................................................... 51

Sơ đồ 2.3: Sơ đồ quy trình luân chuyển chứng từ tại Bệnh viện ................... 55

ĐHQG Hà Nội ............................................................................................. 55

Sơ đồ 2.4: Quy trình kiểm tra ký chứng từ kế toán thu tiền tại đơn vị........... 59

Sơ đồ 2.5: Quy trình kiểm tra ký chứng từ kế toán chi tiền tại đơn vị........... 59

1

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

Trong những năm qua, khi Đất nước bắt đầu hội nhập nền kinh tế Thế

giới, kéo theo sự phát triển rộng khắp của các Doanh nghiệp, nhà đầu tư vừa

và nhỏ đầu tư vào Việt Nam, hệ thống kế toán tại Việt Nam đã không ngừng

được hoàn thiện và đã thực sự trở thành một công cụ quan trọng trong quản lý

kinh tế.

Tổ chức kế toán là một bộ phận quan trọng, không thể thiếu ở bất kỳ

cơ quan Nhà nước hành chính sự nghiệp hoặc tổ chức Doanh nghiệp, cá nhân

sản xuất nào. Tổ chức kế toán phản ánh hoạt động thu chi quản lý tài chính

của đơn vị đó. Kế toán hành chính sự nghiệp là một công cụ quản lý cấu

thành hệ thống tiếp nhận sử dụng kinh phí, quỹ, tài sản công ở các đơn vị

được hưởng từ nguồn ngân sách nhà nước, ngân quỹ công cộng, nguồn kinh

phí trong đơn vị.

Việt Nam giai đoạn 2018-2019, cơ chế hoạt động, tự chủ tài chính của

các đơn vị sự nghiệp y tế công lập đã từng bước được đổi mới theo hướng:

tăng cường giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị. Các đơn vị

được vay vốn, huy động vốn, liên doanh, liên kết hợp tác đầu tư cải tạo, mở

rộng, mua sắm trang thiết bị và phát triển các cơ sở khám, chữa bệnh mới để

nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân.

Thông tư 107/2017/TT-BTC được Bộ Tài Chính ban hành ngày

10/10/2017 thay thế cho Quyết định 19/2006/QĐ-BTC hướng dẫn chế độ kế

toán hành chính, sự nghiệp đã từng bước phản ánh chính xác nhất tình hình tài

chính của các đơn vị SNCL nói chung và Bệnh viện công lập nói riêng, cơ sở

kế toán tiền mặt và cơ sở kế toán tiền mặt có điều chỉnh trước đây được thay

thế bằng cơ sở kế toán dồn tích.

2

Trước thực tiễn trên, để tồn tại và phát triển các Bệnh viện phải làm tốt

được tổ chức quản lý và sử dụng nguồn tài chính đạt hiệu quả cao nhất. Với

chức năng phản ảnh và kiểm tra, cung cấp thông tin toàn bộ các hoạt động

kinh tế của doanh nghiệp, tổ chức kế toán là một trong những nội dung có ý

nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tại Bệnh viện

công lập. Do đó, để phát huy vai trò của tổ chức kế toán, đòi hỏi mỗi Bệnh

viện phải có sự thích ứng, linh hoạt với điều kiện về quy mô, đặc điểm tổ

chức dịch vụ kinh doanh gắn với những yêu cầu quản lý cụ thể tại đơn vị

mình.

Bệnh viện ĐHQG Hà Nội trực thuộc Đại học Quốc Gia Hà Nội, thành

lập năm 2011, với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe cho học sinh, sinh viên, cán

bộ Đại học Quốc Gia cũng như chăm sóc sức khỏe đến mọi người dân. Là

đơn vị đi lên từ trạm y tế thuộc trung tâm Hỗ trợ sinh viên và các đơn vị liên

quan khác trong Đại học Quốc Gia Hà Nội, do đó công tác dự phòng và khám

chữa bệnh cũng như công tác quản lý tài chính trong lĩnh vực y tế của Bệnh

viện ĐHQGHN trong những năm qua gặp rất nhiều khó khăn và bất cập. Bởi

vậy việc nghiên cứu thực trạng về tổ chức kế toán như tổ chức vận dụng hệ

thống chứng từ kế toán, tổ chức vận dụng hệ thống tài khoản kế toán, tổ chức

ghi sổ và áp dụng hình thức kế toán, tổ chức lập báo cáo tài chính, tổ chức bộ

máy, …. Đã đặt ra một số yêu cầu cần phải hoàn thiện, từ các lý do về mặt lý

luận và những nội dung đã khảo sát thực tiễn tại Bệnh viện ĐHQG Hà Nội và

được sự giúp đỡ tận tình của TS. Lê Thị Thanh Hương . Xuất phát từ đó em

chọn nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học

Quốc Gia Hà Nội”

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Nhận thức được tầm quan trọng của tổ chức kế toán, trong các năm gần

đây ở Việt Nam có rất nhiều đề tài khoa học, luận văn, luận án nghiên cứu về

3

tổ chức công tác kế toán nêu ra được các ưu nhược điểm về công tác kế toán

tại đơn vị nghiên cứu tuy nhiên vẫn còn tồn tại rất nhiều hạn chế.Dưới đây là

một số bài nghiên cứu về đề tài “ tổ chức công tác kế toán tại đơn vị”:

Luận văn Thạc sĩ Trần Thị Hồng (2016) , Hoàn thiện tổ chức công tác

kế toán tại Bệnh viện đa khoa thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Luận

văn thạc sỹ trường Đại học Kinh Doanh và Công Nghệ Hà Nội, Hà Nội.

Luận văn đã làm rõ sự cần thiết và yêu cầu hoàn thiện tổ chức công tác

kế toán tại bệnh viện công lập, từ đó trình bày cụ thể các đề xuất các giải pháp

hoàn thiện tổ chức công tác kế toán với việc tăng cường tự chủ tài chính tại

đơn vị này được tác giả trình bày cụ thể. Tuy nhiên, đề tài nghiên cứu chưa

nêu bật được tình hình tài chính cũng như bộ máy kế toán tại cơ quan hành

chính sự nghiệp.

Nguyễn Huyền Trang (2016), Hoàn thiện công tác kế toán tại Bệnh

viện mắt tỉnh Đắk Lắk, Luận văn thạc sỹ trường Đại học Đà Nẵng, Đà Nẵng.

Trong nghiên cứu này, tác giả cũng đã nêu bật được hệ thống lý luận và

tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu, đánh giá được những ưu điểm và

tồn tại trong tổ chức công tác kế toán ở các đơn vị sự nghiệp có thu thuộc

Bệnh viện mắt tỉnh Đăk Lăk và đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ

chức kế toán. Song nghiên cứu chưa xét đến tổng thể các vấn đề liên quan đến

tổ chức kế toán như hình thức tổ chức bộ máy kế toán, những nội dụng có ý

nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán.

Luận văn Thạc sĩ “Hoàn thiện công tác kế toán tại bệnh viện tâm thần

TP.Đà Nẵng” của tác giả Ngô Nữ Quỳnh Trang (2014) luận văn đã phản ánh

được cơ bản lĩnh vực tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp công lập,

nêu ra được các thực trạng trong quản lý tài chính, từ đó đề xuất các giải pháp

khắc phục

4

Đặng Thị Lệ Hoa ( năm 2014 ) với đề tài “Tổ chức thông tin kế toán

cục hải quan thành phố Đà Nẵng” tác giả đã nghiên cứu những vấn đề cơ bản

về thông tin kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp và thực tiễn tổ chức

công tác này tại cục Hải quan thành phố Đà Nẵng, song tác giả chưa đưa ra

vấn đề liên quan đến tổ chức kế toán, hình thức tổ chức bộ máy kế toán tại

đơn vị.

Và một số công trình nghiên cứu điển hình khác.

Tuy nhiên, chưa có một công trình nghiên cứu cụ thể nào nghiên cứu,

phân tích một cách cụ thể, toàn diện về tổ chức công tác kế toán tại Bệnh viện

Đại học Quốc Gia Hà Nội. Kế thừa và phát huy những giá trị mà các công

trình nghiên cứu trước đây đã thực hiện tại các cơ quan Bệnh viện khác, tôi sẽ

tiếp tục làm rõ lý luận cơ bản về tổ chức kế toán có gắn kết với đơn vị sự

nghiệp công lập. Tiến hành phân tích thực trạng công tác tổ chức kế toán tại

Bệnh viện ĐHQG Hà Nội và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế

toán sao cho cung cấp các thông tin kế toán tài chính kế toán tin cậy, kịp thời

để giúp cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định kinh tế đúng đắn.

1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Về mặt lý luận: Luận văn khái quát hệ thống hóa những lý luận

chung về tổ chức công tác kế toán trong cơ quan sự nghiệp công lập ở nước ta

hiện nay (tổ chức hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, hệ thống sổ sách kế

toán, hệ thống báo cáo kế toán, tổ chức bộ máy kế toán và công tác kiểm tra

kế toán, việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán).

- Về mặt thực tiễn: Tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán

tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội , nhằm tìm ra các mặt còn tồn tại, từ

đó đưa ra các đề xuất và giải pháp cụ thể khoa học nhằm hoàn thiện công tác

kế toán tại đơn vị.

5

1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu tổ chức kế toán

tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội trên góc độ kế toán tài chính.

- Phạm vi nghiên cứu: Giới hạn những nội dung cơ bản của tổ chức kế

toán tài chính tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội.

Thời gian nghiên cứu: khảo sát, thu thập các tài liệu từ năm 2017 –

2018

1.5. Câu hỏi nghiên cứu

1. Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội hiện tại như

thế nào?

2. Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia Hà Nội cần phải

thực hiện như nào để đáp ứng được yêu cầu quản lý?

3. Cần có những giải pháp nào để thực hiện tổ chức kế toán tại Bệnh

viện Đại học Quốc Gia Hà Nội?

1.6. Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu và hoàn thiện đề tài, tác giả sử dụng tổng hợp các

phương pháp nghiên cứu để rút ra kết luận, đề ra các giải pháp hoàn thiện tổ

chức công tác kế toán như:

- Phương pháp thu thập thông tin tài liệu, nghiên cứu, tổng hợp tài

liệu, quan sát

- Phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu

- Phương pháp phân tích thống kê, phân tích kinh tế

- Phương pháp tổng hợp, so sánh.

1.7. Những đóng góp mới của luận văn

Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo rất có ý nghĩa trong tổ chức

quản lý tài chính và kế toán của các đơn vị sự nghiệp công lập ngành y tế.

6

Qua nghiên cứu đề tài còn tạo cho cán bộ quản lý tài chính cấp trên có

điều kiện đi sâu, đi sát cơ sở, nắm bắt tình hình thực tiễn của đơn vị trong

công tác tài chính kế toán, từ đó đưa ra những đề xuất, tham mưu về cơ chế

chính sách phù hợp cho ngành y tế.

1.8. Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, và kiến nghị, luận văn gồm 4 chương

chính sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về tổ chức kế toán tại đơn vị SNCL

Chương 2: Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia

Hà Nội

Chương 3: Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Đại học Quốc Gia

Hà Nội

TIỂU KẾT CHƯƠNG:

Trong phần Mở đầu tác giả đã giới thiệu đề tài nghiên cứu bao gồm lý

do chọn đề tài, mục đích nghiên cứu,câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm

vi nghiên cứu của đề tài. Bên cạnh đó tác giả cũng chỉ ra nội dung nghiên cứu,

phương pháp nghiên cứu và nêu ra ý nghĩa khoa học, ý nghĩa thực tiễn của

luận văn.

7

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN VỊ

SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP

1.1. Tổng quan và đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập ảnh hưởng đến tổ

chức kế toán

1.1.1. Khái niệm, đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập

· Khái niệm đơn vị sự nghiệp công lập

Theo giáo trình “Quản trị tài chính đơn vị hành chính sự nghiệp” [16,

tr29-tr30] giáo trình nêu lên đơn vị SNCL là: Đơn vị được nhà nước thành

lập để thực hiện các nghĩa vụ quản lý hành chính, đảm bảo an ninh quốc

phòng, phát triển kinh tế xã hội, các đơn vị này được Nhà nước cấp kinh phí

và hoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp.

Theo điều 2 Nghị định 16/2015/NĐ-CP ban hành ngày 14/02/2015

[8,tr1] Nghị định nêu lên: ĐVSNCL do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước

thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ

công, phục vụ quản lý nhà nước.

Theo giáo trình “Tài chính hành chính sự nghiệp”: Đơn vị sự nghiệp

Nhà nước ( ĐVSNCL ) [14,Tr13] giáo trình nêu lên đơn vị HCSn là: Các đơn

vị có hoạt động cung ứng các hàng hóa, dịch vụ công cho xã hội và các hàng

hóa, dịch vụ khác trong các lĩnh vực giáo dục, y tế văn hóa thông tin, thể dục

thể thao, nông lâm ngư nghiệp, kinh tế ..., nhằm duy trì hoạt động bình

thường của các ngành kinh tế quốc dân. Đặc tính chủ yếu của các đơn vị sự

nghiệp là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, mang tính chất phục vụ

cộng đồng là chính.

Căn cứ vào khả năng tự trang trải chi phí hoạt động có thể chia ra

thành: Đơn vị sự nghiệp có thu, và đơn vị sự nghiệp thuần túy.

8

Qua các khái niệm nêu trên, tác giả nhận thấy các khái niệm về đơn vị

hành chính sự nghiệp công lập đều có sự tương đồng . Tuy nhiên theo quan

điểm của tác giả: Đơn vị SNCL được thành lập bởi cơ quan có thẩm quyền

của NN, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội theo trình tự, thủ tục pháp

luật quy định. Là bộ phận cấu thành trong tổ chức bộ máy của cơ quan nhà

nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, có tư cách pháp nhân, Cung

cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước, viên chức là lực lượng lao động

chủ yếu, bảo đảm cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị

· Đặc điểm đơn vị sự nghiệp công lập

Đơn vị SNCL được thành lập để cung cấp các dịch vụ sự nghiệp công

đáp ứng nhu cầu của xã hội. Dịch vụ công là dịch vụ phục vụ quyền cơ bản

của công dân, phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội như giáo dục - đào tạo, y tế,

văn hóa, thể dục - thể thao, môi trường, dịch vụ sự nghiệp trong các lĩnh vực

nông nghiệp phát triển nông thôn, giao thông vận tải, khoa học công nghệ xây

dựng. Đặc điểm đơn vị SNCL được thể hiện qua các mặt sau:

Đơn vị SNCL chịu trách nhiệm về cung cấp các dịch vụ công về giáo

dục, y tế, văn hóa, thể dục - thể thao, … có chất lượng cao cho xã hội, đáp

ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhân dân, góp phần cải thiện đời sống vật

chất và tinh thần cho nhân dân.

Đơn vị SNCL thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao như: đào tạo

và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ cao, khám chữa bênh,

bảo vệ sức khỏe cho người dân, nghiên cứu và ứng dụng các kết quả khoa

học, công nghệ, cung cấp các sản phẩm về văn hóa nghệ thuật,… nhằm phục

vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Đối với từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp công

lập đều có vai trò chủ đạo trong việc tham gia đề xuất và thực hiện các đề án

chương trình lớn phục vụ sự phát triển của đất nước.

9

Đơn vị SNCL thông qua hoạt động thu phí, lệ phí tuân theo quy định

của nhà nước, góp phần tăng cường nguồn lực, đẩy mạnh đa dạng hóa và xã

hội hóa nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội.

1.1.2. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập

Theo luật ngân sách Nhà nước, kế toán đơn vị sự nghiệp được tổ chức

theo hệ thống dọc tương ứng với từng cấp ngân sách nhằm phù hợp với công

tác chấp hành ngân sách đó.

Căn cứ theo cấp ngân sách, các đơn vị SNCL được phân loại như sau:

- Đơn vị dự toán cấp I: Là đơn vị trực tiếp nhận kinh phí ngân sách nhà

nước cấp hàng năm từ cơ quan tài chính, phân bổ ngân sách cho các đơn vị dự

toán cấp dưới.

- Đơn vị dự toán cấp II: Là đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán cấp I có

nhiệm vụ quản lý kinh phí ở cấp trung gian, là cầu nối giữa đơn vị dự toán

cấp I và cấp III trong một hệ thống.

- Đơn vị dự toán cấp III: Là đơn vị trực tiếp sử dụng vốn ngân sách để

thực hiện nhiệm vụ được giao. Đơn vị dự toán cấp III nhận kinh phí ngân sách

từ đơn vị cấp II hoặc cấp I ( trong trường hợp không có đơn vị cấp II ).

- Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III được nhận kinh phí để

thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện tổ chức kế toán và

quyết toán với đơn vị dự toán cấp trên như quy định đối với đơn vị dự toán

cấp III với cấp II, và cấp II với cấp I.

Căn cứ vào lĩnh vực hoạt động, các đơn vị sự nghiệp công lập có thể

phân loại thành.

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực giáo dục đào tạo

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực y tế

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực văn hóa thông tin

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực thể dục thể thao

10

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực khoa học công nghệ, môi trường

- Đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực kinh tế

- Đơn vị sự nghiệp khác

Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp,

các đơn vị sự nghiệp được chia thành

- Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo kinh phí cho hoạt động thường

xuyên: Là các đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp luôn ổn định nên

đảm bảo được toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, NSNN không phải

cấp kinh phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị.

- Đơn vị sự nghiệp công tự đảm bảo một phần kinh phí hoạt động

thường xuyên: Là những đơn vị có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp nhưng

chưa tự trang trải toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên, ngân sách Nhà

nước phải cấp một phần kinh phí cho hoạt động thường xuyên của đơn vị.

- Đơn vị sự nghiệp công do Nhà nước đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt

động: Là những đơn vị sự nghiệp có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có

nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do

ngân sách Nhà nước đảm bảo toàn bộ kinh phí hoạt động.

1.1.3. Đặc điểm quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập

1.1.3.1. Đặc điểm hoạt động

Đơn vị SNCL bao gồm nhiều hoạt động trong nhiều lĩnh vực với các

chức năng và nhiệm vụ khác nhau. Nhưng các đơn vị SNCL đều có chung đặc

điểm sau:

- Trên cơ sở hoạt động, các đơn vị SNCL không vì mục đích lợi nhuận,

chú trọng đến phục vụ lợi ích cho cộng đồng

- Các sản phẩm, dịch vụ trong hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra chủ

yếu là những sản phẩm, dịch vụ có giá trị về mặt giáo dục, tri thức, sức khỏe,

11

văn hóa, đạo đức, xã hội, ... đó là các sản phẩm dịch vụ mang lợi ích chung có

tính bền vững và lâu dài cho xã hội

- Các hoạt động của đơn vị SNCL luôn gắn liền và bị chi phối bởi các

chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước và thực thi mọi chính

sách xã hội của Nhà nước.

1.1.3.2. Cơ chế quản lý tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập

Cơ chế tài chính đối với các đơn vị SNCL hiện đang thực hiện theo

Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ quy định quyền

tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế

và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập; Thông tư số 71/2006/TT-BTC

ngày 9/8/2006 của BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định số 43/2006/NĐ-CP

của Chính phủ.

Năm 2015, BTC đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương

trình Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy

định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập (thay thế Nghị định số

43/2006/NĐ-CP của Chính phủ).

Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 điều chỉnh cơ chế hoạt

động, cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng hướng

tăng cường trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm, khuyến khích các đơn vị

có điều kiện vươn lên tự chủ ở mức cao. So với nghị định 43/2006/NĐ-CP thì

nghị định 16/2015/NĐ-CP có một số điểm nổi bật như sau:

Một là, việc phân loại đơn vị sự nghiệp công lập được dựa trên mức độ

tự chủ về tài chính của các đơn vị cả về chi thường xuyên và chi đầu tư. Theo

đó, căn cứ vào mức độ tự đảm bảo kinh phí chi đầu tư và chi thường xuyên,

đơn vị sự nghiệp công lập được phân chia thành 4 loại:

i, đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư

ii, đơn vị sự nghiệp công tự bảo đảm chi thường xuyên