Luận văn Hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật từ thực tiễn tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, Thành phố Hà Nội
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI
------------------
NGUYỄN TUẤN NAM
HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ
HỌC NGHỀ ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TỪ THỰC TIỄN
TRUNG TÂM DẠY NGHỀ TỪ THIỆN QUỲNH HOA,
HUYỆN THANH TRÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI
HÀ NỘI - 2019
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi,
được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Hà Thị Thư.
Các số liệu, những kết luận nghiên cứu được trình bày trong khóa luận này
hoàn toàn trung thực, được trích dẫn nguồn và trích dẫn đầy đủ.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về nghiên cứu của mình.
Tác giả
Nguyễn Tuấn Nam
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa luận này, tôi đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ của các
thầy giáo, cô giáo, bạn bè và gia đình.
Tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất tới TS. Hà Thị Thư, người đã tận
tình hướng dẫn và truyền đạt cho tôi những kiến thức, kỹ năng và những bài học
kinh nghiệm quý báu trong suốt thời gian thực hiện luận văn này.
Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban giám hiệu, các thầy cô Khoa
sau Đại học và tất cả các thầy giáo, cô giáo Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học
Lao động - Xã hội đã trang bị kiến thức và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong
thời gian học tập, rèn luyện và trau dồi các kiến thức, kỹ năng.
Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt thành của Ban giám đốc, các cán
bộ, nhân viên xã hội tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì,
thành phố Hà Nội trong thời gian qua đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi có thể
hoàn thành tốt việc nghiên cứu, thu thập số liệu phục vụ cho luận văn này.
Xin trân trọng cảm ơn!
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU
MỞ ĐẦU
V
VI
1
1. Lý do chọn đề tài
1
2.
Tình
hình
nghiên
cứu
liên
quan
đến
đề
tài
2
3.
Mục
đích,
nhiệm
phạm
pháp
vụ
nghiên
nghiên
cứu
cứu
cứu
văn
tài
10
4.
Đối
tượng,
vi
10
5.
Phương
nghiên
11
6.
Những
đóng
góp
mới
của
luận
13
7.
Kết
cấu
của
đề
14
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI
TRONG HỖ TRỢ HỌC NGHỀ ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT
15
1.1. Khái niệm người khuyết tật và học nghề đối với người khuyết tật
15
1.1.1. Một số khái niệm
15
20
1.1.2. Đặc điểm cơ bản của người khuyết tật
1.2. Lý luận về hoạt động Công tác xã hội đối với người khuyết tật trong hoạt
động
học
nghề
24
1.2.1. Khái niệm cơ bản
24
27
32
1.2.2. Các hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật
1.2.3. Một số lý thuyết cơ bản ứng dụng
1.3. Các yếu tố tác động đến việc thực hiện hoạt động công tác xã hội đối với
người
khuyết
tật
trong
hoạt
động
nghề
38
1.3.1. Cơ chế chính sách
1.3.2. Cơ sở vật chất
38
39
40
41
1.3.3. Công tác xã hội viên
1.3.4. Người khuyết tật và gia đình người khuyết tật
1.4. Quan điểm của Đảng, chính sách Pháp luật của Nhà nước trong việc thực
hiện
hoạt
động
nghề
cho
người
khuyết
tật
42
1.4.1. Quan điểm của Đảng, Nhà nước trong việc thực hiện hoạt động nghề cho người
khuyết tật
42
44
1
1.4.2. Chính sách pháp luật của Nhà nước đối với người khuyết tật
Tiểu
kết
chương
47
Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG HỖ
TRỢ HỌC NGHỀ ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT TỪ THỰC TIỄN TẠI
TRUNG TÂM DẠY NGHỀ TỪ THIỆN QUỲNH HOA, HUYỆN THANH
TRÌ,
48
THÀNH
PHỐ
HÀ
NỘI
2.1.
48
Vài
nét
về
địa
bàn
và
khách
thể
nghiên
cứu
2.1.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
2.1.2. Đặc điểm khách thể nghiên cứu
48
51
2.2. Kết quả thực hiện hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với
người khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh
Trì,
thành
phố
Hà
Nội
56
2.2.1. Hoạt động tư vấn tâm lý trước các khó khăn liên quan đến học nghề
2.2.2. Hoạt động nâng cao nhận thức về học nghề và việc làm
56
60
64
67
2.2.3. Hoạt động kết nối các nguồn lực hỗ trợ cho NKT học nghề
2.2.4. Hoạt động liên kết các mô hình nghề phù hợp đối với người khuyết tật
2.3. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội trong hỗ
trợ học nghề đối với người khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh
Hoa,
thành
phố
Hà
Nội
69
2.3.1. Cơ chế chính sách
2.3.2. Cơ sở vật chất
69
71
73
75
2
2.3.3. Đội ngũ công tác xã hội viên trong thực hiện hoạt động nghề tại Trung tâm
2.3.4. Người khuyết tật
Tiểu
kết
chương
77
Chương 3: ĐỀ XUẤT BIỆN PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC
XÃ HỘI TRONG HỖ TRỢ HỌC NGHỀ ĐỐI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT
TỪ THỰC TIỄN TRUNG TÂM DẠY NGHỀ TỪ THIỆN QUỲNH HOA,
HUYỆN
THANH
TRÌ,
THÀNH
PHỐ
HÀ
NỘI
79
3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp nâng cao hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ
học nghề đối với người khuyết tật từ thực tiễn tại trung tâm
79
3.2.
Đề
xuất
biện
pháp
81
3.2.1. Biện pháp nâng cao chính sách hỗ trợ học nghề cho người khuyết tật
3.2.2. Biện pháp nâng cao nhận thức của NKT đối với học nghề và việc làm
81
83
3.2.3.Biện pháp tuyên truyền và nâng cao chất lượng học nghề và việc làm cho NKT 85
3.2.4. Biện pháp phổ biến sự bình đẳng về vấn đề học nghề và việc làm đối với NKT cho
toàn xã hội
87
Tiểu
89
kết
chương
3
KẾT
90
LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
V
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT
Chữ viết tắt
Nội dung
1
2
3
4
5
6
CTXH
NVCTXH
NKT
Công tác xã hội
Nhân viên công tác xã hội
Người khuyết tật
OSEDC
UBND
TYT
Tổ chức Hỗ trợ - Giáo dục trẻ em thiệt thòi
Ủy ban nhân dân
Trạm y tế
VI
DANH MỤC BẢNG/BIỂU
1 Biểu đồ 1.1
2 Biểu đồ 1.2
3 Biểu đồ 2.1
Tỷ lệ giới tính tại Trung tâm
Trang 50
Trang 52
Các dạng tật của NKT tại Trung tâm
Mức độ hài lòng về hoạt động hỗ trợ tâm lý Trang 56
trước những khó khăn liên quan đến học nghề
tại Trung tâm
4 Biểu đố 2.2
5 Biểu đồ 2.3
6 Biểu đồ 2.4
7 Biểu đồ 2.5
8 Biểu đồ 2.6
Hoạt động nâng cao nhận thức về học nghề và Trang 58
việc làm
Hoạt động kết nối các nguồn lực hỗ trợ cho
NKT học nghề
Trang 61
Trang 63
Trang 66
Đánh giá của học viên về sự phù hợp của các
mô hình nghề trong hoạt động liên kết
Sự ảnh hưởng của cơ chế chính sách đến việc
thực hiện hoạt động học nghề tại Trung tâm
Sự ảnh hưởng của cơ sở vật chất đến việc thực Trang 68
hiện hoạt động CTXH trong hỗ trợ học nghề
tại Trung tâm
9 Biểu đồ 2.7
10 Biểu đồ 2.8
Sự ảnh hưởng của đội ngũ cán bộ NVCTXH Trang 70
đến việc thực hiện hoạt động tại Trung tâm
Sự ảnh hưởng của người khuyết tật đến việc
thực hiện hoạt động tại Trung tâm
Trang 71
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Sau hơn 30 năm thực hiện đổi mới, Việt Nam đã bước vào nhóm những
nước đang phát triển có thu nhập trung bình và đang tiếp tục đẩy mạnh công
nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức. Trong hơn 30 năm
qua, chúng ta đã đạt được rất nhiều thành tựu cơ bản về tăng trưởng kinh tế và
công bằng xã hội. Mức tăng trung bình này phù hợp với xu thế, bối cảnh của
nền kinh tế thế giới và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ - một trong số
các nước có sự tăng trưởng khá cao trong khu vực và trên thế giới. Tuy nhiên,
với sự phát triển không đồng đều giữa các khu vực, giữa nông thôn và thành
thị, giữa nhóm người có thu nhập cao với nhóm người có thu nhập thấp dẫn
đến những bất công thiệt thòi đối với những nhóm đối tượng yếu thế trong xã
hội hiện nay: người nghèo, người khuyết tật, …. Trong văn kiện Đại hội Đảng
XI nêu rõ: Phát triển kinh tế nhanh, bền vững, đồng thời “thực hiện có hiệu quả
tiến bộ và công bằng xã hội, bảo đảm an sinh xã hội trong từng bước và từng
chính sách phát triển” [22]. Bởi vậy, an sinh xã hội đã trở thành vấn đề trọng
tâm trong các chiến lược phát triển của đất nước ta.
Ở nước ta hiện nay có khoảng 8 triệu người khuyết tật, chiếm 7,8% dân
số do nhiều nguyên nhân như chiến tranh (nổ bom mìn còn sót lại), do điều
kiện y tế và kiến thức về chăm sóc sức khỏe bà mẹ lúc mang thai còn nhiều hạn
chế, do sử dụng các loại thực phẩm có chứa hóa chất bảo vệ thực vật, .… [1].
Đa số NKT sống ở những khu vực này thuộc diện nghèo và cận nghèo, số NKT
còn trong độ tuổi lao động là 61% trong khả năng còn tham gia lao động chiếm
40%. Tuy nhiên trong số này chỉ có 30% đang tham gia lao động có thu nhập
cho bản thân và gia đình. Họ chủ yếu làm nghề nông – lâm – ngư nghiệp và có
thu nhập rất thấp so với các công việc khác [4, tr.5-6].
2
NKT có lẽ là những người luôn “phải” trải nghiệm những trạng thái,
cảm xúc không mong muốn trong cuộc sống khi bị loại trừ khỏi các hoạt động
trong đời sống hàng ngày. Mặc dù trên thế giới đã có rất nhiều nỗ lực để giúp
NKT được bình đẳng hơn trong việc tiếp cận các cơ hội y tế, giáo dục và dịch
vụ liên quan, cũng như hỗ trợ NKT tìm kiếm việc làm phù hợp mà họ mong
muốn. Nhưng chúng ta vẫn luôn thấy rằng NKT tại mọi hoàn cảnh xã hội vẫn
luôn là nhóm xã hội yếu thế, dễ bị tổn thương và nhận được ít thành quả kinh
tế xã hội hơn nhóm không bị khuyết tật.
Công tác xã hội (CTXH) là một ngành khoa học xã hội ứng dụng, một
nghề nghiệp chuyên môn được hình thành và phát triển từ cuối thế kỷ XIX.
Cùng với sự vận động và phát triển của xã hội loài người, CTXH không ngừng
được bổ sung, hoàn thiện trên cả phương diện lý thuyết và thực hành nhằm đáp
ứng những nhu cầu của cuộc sống. CTXH có những đóng góp tích cực, to lớn
đối với việc hướng tới xây dựng xã hội tiến bộ, bình đẳng, công bằng, văn
minh ở đó mỗi thành viên có được một đời sống an toàn, đảm bảo nhu cầu thiết
yếu về vật chất, tinh thần, được tôn trọng và tạo điều kiện phát triển toàn diện.
Các công trình nghiên cứu về CTXH với NKT hay những công trình
nghiên cứu về hỗ trợ học nghề cho NKT đã có khá nhiều, nhưng những công
trình nghiên cứu về hoạt động của CTXH trong hỗ trợ học nghề thì còn khá
mới mẻ.
Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Hoạt động Công tác xã hội trong
hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật từ thực tiễn tại Trung tâm dạy nghề
từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, Thành phố Hà Nội”.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
2.1. Nghiên cứu về chính sách, pháp luật đối với người khuyết tật
Sau những năm 1980, Liên hợp quốc đã xây dụng các chương trình về
người khuyết tật và lấy năm 1981 là năm của những người khuyết tật. Trong
3
khoảng thời gian này, nhiều nghiên cứu, nhiều dự án, chương trình hành động
đã hướng tới các vấn đề của người khuyết tật.
Nghiên cứu nước ngoài “Disability and social inclusion in Ireland,
Brenda Gannon and Brian Nolan, 2011” (Khuyết tật và hòa nhập xã hội ở
Ireland, Brenda Gannon and Brian Nolan, 2011) [24]. Nghiên cứu xem xét
NKT có hoàn cảnh khó khăn hòa nhập xã hội, trong đó nghiên cứu: thu nhập,
trình độ học vấn, kinh tế, và tham gia xã hội ... và đồng thời chỉ ra rằng yếu tố
mặc cảm tự ti là một trong những yếu tố cản trợ NKT tham gia hòa nhập xã hội
và 6 cuộc sống hàng ngày. Báo cáo này nêu lên sự khác biệt giữa NKT và
không khuyết tật trong việc tham gia hòa nhập cộng đồng. Thông qua việc
thống kê các số liệu thu thập được để đánh giá mức độ đói nghèo, sự tham gia
giáo dục... của NKT. Đồng thời tìm hiểu thêm mức độ ảnh hưởng của NKT
đến cuộc sống hàng ngày và tới những người khác. Báo cáo cũng nhấn mạnh
đến yếu tố khuyết tật có ảnh hưởng lớn đến đời sống của NKT, thiết kế nơi làm
việc không phù hợp với các dạng tật, sự kỳ thị của cộng đồng và việc tiếp cận
giao thông đi lại còn khó khăn.
Cuốn sách “Phát triển hệ thống an sinh xã hội Việt Nam đến năm 2020”
(2013) của Viện Khoa học Lao động và Xã hội, Bộ Lao động – Thương binh và
Xã hội phối hợp với Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ). Cuốn sách đưa ra
những vấn đề chung về an sinh xã hội, nội dung cơ bản của Nghị quyết số 15-
NQ/TW, các kết quả đã đạt được, những tồn tại của chính sách an sinh xã hội
hiện hành và các định hướng chính sách cho giai đoạn từ nay đến năm 2020.
Cuốn sách gồm hai phần là những vấn đề chung về an sinh xã hội và an sinh xã
hội Việt Nam giai đoạn 2012-2020. Khẳng định đến năm 2020 cơ bản hình
thành hệ thống an sinh xã hội bao phủ toàn dân với các yêu cầu bảo đảm để
người dân có việc làm, thu nhập tối thiểu; tham gia bảo hiểm xã hội, bảo đảm
hỗ trợ người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, bảo đảm người dân tiếp cận được
4
với các dịch vụ xã hội cơ bản ở mức tối thiểu, góp phần từng bước nâng cao
thu nhập, bảo đảm cuộc sống an toàn, bình đẳng và hạnh phúc của nhân dân
[23].
Báo cáo Quốc gia về thực hiện quyền con người ở Việt Nam theo cơ chế
kiểm định kỳ phổ cập (UPR) chu kỳ II. Báo cáo này được soạn thảo theo
hướng dẫn tại Nghị quyết số 60/251 ngày 15/03/2006 của Đại hội đồng Liên
hợp quốc, Nghị quyết số 5/1 ngày 18/06/2007 và Quyết định số 17/119 ngày
19/06/2011 của Hội đồng Nhân quyền nhằm kiểm điểm tình hình thực hiện các
quyền con người trên lãnh thổ Việt Nam. Tại mục Người khuyết tật số thứ tự
66 ghi Việt Nam đã ký Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2008 và
dự kiến hoàn thành thủ tục phê chuẩn trong năm 2014, cũng như đang nỗ lực
xây dựng và hoàn thiện luật pháp, chính sách nhằm thúc đẩy quyền của người
khuyết tật. Trong lộ trình phê chuẩn Công ước về quyền của người khuyết tật,
Việt Nam đã ban hành Luật về người khuyết tật năm 2010 và xây dựng các văn
bản thi hành. Trong giai đoạn 2010-2013, đã có 13 văn bản dưới Luật được ban
hành có liên quan tới người khuyết tật trong các lĩnh vực truyền thông, thể
thao, du lịch, tiếp cận An sinh xã hội và thúc đẩy thực hiện Mục tiêu Thiên
niên kỷ. Số 67 ghi chính sách chung của Nhà nước là khuyến khích, tạo điều
kiện thuận lợi cho người khuyết tật thực hiện bình đẳng về các quyền về 8
chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và phát huy khả năng của họ để ổn định đời
sống, hoà nhập cộng đồng, tham gia các hoạt động xã hội. Người khuyết tật
được Nhà nước và xã hội trợ giúp chăm sóc sức khoẻ, phục hồi chức năng, tạo
việc làm phù hợp và được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.
Số 68 ghi Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án Trợ giúp người khuyết tật
giai đoạn 2012 – 2020 nhằm đẩy mạnh thực hiện các chính sách trợ giúp người
khuyết tật theo quy định của Luật Người khuyết tật, đồng thời thực hiện cam
kết của Chính phủ Việt Nam về 7 lĩnh vực ưu tiên trong Thập kỷ thứ II Thiên
5
niên kỷ Biwako về người khuyết tật khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Đề
án chia làm 2 giai đoạn với những chỉ tiêu cụ thể nhằm thúc đẩy sự hòa nhập
của người khuyết tật trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, lao động, xây dựng, giao
thông, công nghệ thông tin, văn hóa, thể thao, pháp lý… Bên cạnh đó, Chính
phủ cũng triển khai một loạt các chính sách trợ giúp người khuyết tật như đề án
trợ giúp phục hồi chức năng cho người tâm thần; tham gia và thực hiện các
sáng kiến của quốc tế và khu vực; tăng cường sự tham gia của người khuyết tật
và bảo vệ quyền của người khuyết tật; hỗ trợ thành lập các tổ chức tự lực của
người khuyết tật; trợ giúp đào tạo nghề và tạo việc làm; cải thiện khả năng tiếp
cận và sử dụng các công trình văn hoá, công cộng và các dịch vụ xã hội cơ bản
khác của người khuyết tật.
Trong báo cáo này có quy định và luận điểm liên quan đến việc hỗ trợ
cải thiện khả năng tiếp cận và sử dụng các công trình văn hoá, công cộng và
các dịch vụ xã hội cơ bản khác của người khuyết tật nói chung, sự hỗ trợ người
khuyết tật vận động tiếp cận các công trình trụ sở làm việc có nằm trong hạng
mục người khuyết tật. Nghiên cứu này sẽ cụ thể hơn những cách hỗ trợ NKT
vận động tiếp cận các công trình công cộng.
Nghiên cứu của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội với đề tài: “Vai trò
của tổ chức người tàn tật trong việc xây dựng các chính sách, chương trình
quốc gia về về dạy nghề và việc làm cho người khuyết tật của bộ thương binh
lao động và xã hội”. Nghiên cứu này cũng nói đến việc xây dựng và thực hiện
9 các chính sách cho người khuyết tật để họ được đáp ứng nhu cầu việc làm
của mình, họ được tư vấn hỗ trợ dạy nghề, qua đây người khuyết tật biết được
những nơi có thể nhận mình vào làm việc, để có thể có một công việc phù hợp
với bản thân, tuy nhiên hai đề tài nêu trên nội dung chủ yếu là định hướng và
giải quyết nhu cầu việc làm cho NKT, mà chưa hề đề cập đến nhu cầu tiếp cận
của NKT vận động với các công trình công cộng [5].
6
Luật người khuyết tật và khuyến nghị sửa đổi, quyền của trẻ em khuyết
tật tại Việt Nam bao gồm quyền được bảo vệ không phân biệt đối xử, quyền
tiến cận, quyền được sống trong cộng đồng, quyền được chăm sóc sức khỏe,
quyền được giáo dục, quyền về danh tính, khai sinh và năng lực pháp lý [10].
Như vậy, có thể nói rằng những nghiên cứu về chính sách, pháp luật đối
với người khuyết tật tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung rất
phong phú và đa dạng, đáp ứng một phần những nhu cầu thiết yếu trong cuộc
sống của NKT giúp họ thêm tự tin hơn trong cuộc sống phía trước, thúc đẩy sự
công bằng bình đẳng trong xã hội.
2.2. Nghiên cứu về các hoạt động hỗ trợ cho người khuyết tật
Hiện nay các công trình công cộng ở nước ta mới chỉ đáp ứng một phần
nào các công cụ để hỗ trợ người khuyết tật tiếp cận, nói chung người khuyết tật
còn rất nhiều khó khăn rào cản để tiếp cận sử dụng các công trình công cộng
một cách đầy đủ và đúng nghĩa hòa nhập xã hội.
Hoạt động hỗ trợ trong công tác xã hội được ví là xương sống trong
công tác xã hội đối với tất cả mọi hoạt động trợ giúp đối tượng, đối với đối
tượng người khuyết tật vận động và sự hỗ trợ tiếp cận sử dụng các công trình
công cộng liên quan lại ít được nghiên cứu và đề cập. Nghiên cứu xin được chỉ
ra thực trạng các công trình công cộng UBND, TYT tại địa bàn đáp ứng việc
sử dụng cho NKT, ví dụ như thế nào cũng như thực trạng và nhu cầu tiếp cận
sử dụng của người khuyết tật vận động tại đây đối với các hạng mục công trình
công cộng này, các cơ quan tổ chức liên quan đến hỗ trợ vận động chính sách,
hỗ trợ tư vấn pháp lý để người khuyết tật có cơ hội nói lên nguyện vọng sử
dụng và được đáp ứng phù hợp với quyền lợi tiếp cận sử dụng ngang bằng với
những người không khuyết tật. Đề tài cũng nghiên cứu cách hỗ trợ phù hợp,
đánh giá thực tiễn tại khu vực nghiên cứu và các chính sách pháp luật liên quan
đến người khuyết tật.
7
Đỗ Thị Liên, Luận văn thạc sĩ 2014, “Công tác xã hội đối với người
khuyết tật từ thực tiễn thành phố Thanh Hóa”, Học viện Khoa học xã hội.
Luận văn đã đánh giá, khái quát được thực trạng trong công tác hỗ trợ người
khuyết tật tại Thành phố Thanh Hóa và đưa ra những dịch vụ hỗ trợ cho người
khuyết tật tại đây, đồng thời tác giả cũng đề xuất những giải pháp phù hợp và
thiết thực trong quá trình hỗ trợ người khuyết tật [14].
Giáo trình “Công tác xã hội với người khuyết tật (2014)”, Nhà xuất bản
Đại học Quốc gia Hà Nội [8]. Giáo trình đã khái quát những vấn đề cơ bản về
NKT và nêu lên các loại hình chăm sóc trợ giúp NKT. Ngoài ra, giáo trình còn
đề cập đến những kỹ năng, những nguyên tắc cần thiết của người công tác xã
hội viên khi thực hành theo các hình thức khác nhau (cá nhân, nhóm), cũng
như các nguồn lực trong quá trình trợ giúp NKT.
Dark and Light Blind Care nghiên cứu năm 2008, “Inclusion of disabled
people Vocational Training and income”. Trong cuốn báo cáo tổng kết chương
trình CTXH với NKT, nhóm tác giả đã nêu lên chương trình chính sách, quyền
của NKT, cách thức hỗ trợ NKT, một số chương trình hỗ trợ NKT mô hình ở
châu Phi cùng các kĩ năng làm việc đối với NKT [25].
Chính vì vậy, các nghiên cứu về các hoạt động hỗ trợ cho người khuyết
tật đã và đang phát huy đúng vai trò trong các hoạt động Công tác xã hội.
Chính những công trình nghiên cứu này ứng dụng vào thực tiễn đời sống xã
hội đã giúp cho người khuyết tật giảm bớt gánh nặng trong cuộc sống, đáp ứng
mong mỏi và nguyện vọng của người khuyết tật tại Việt Nam nói riêng và trên
thế giới nói chung.
2.3. Nghiên cứu về việc làm, dạy nghề cho người khuyết tật
Theo báo cáo khảo sát về đào tạo nghề và việc làm cho NKT [2] tại Việt
Nam có rất ít người được đào tạo nghề, hướng dẫn về việc làm cũng như về
phát triển doanh nghiệp. Chính phủ, nhiều tổ chức phi chính phủ và chính NKT
8
đều nhận thấy rằng cần có các dịch vụ đào tạo riêng (ít nhất theo học các lớp
đào tạo riêng dành cho NKT), các dịch vụ bố trí việc làm riêng và các kế hoạch
cho NKT, Và nhờ các chính sách việc làm đã tạo động lực cho các trung tâm,
cơ sở xã hội dạy nghề dành riêng cho NKT được thành lập. Tuy nhiên, trên
thực tế chỉ phục vụ các khu vực thành thị. Tại các khu vực nông thôn, việc tiếp
cận đào tạo nghề rất bị hạn chế. Các dịch vụ bố trí việc làm thường gắn liền với
cơ sở đào tạo nghề. Tại Việt Nam, số các doanh nghiệp dành riêng cho NKT
khá nhiều. Hơn 8000 NKT đã tham gia vào chuỗi sản xuất của các doanh
nghiệp này. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở còn nhỏ hẹp, hoạt động lợi nhuận
thấp như các ngành thủ công mỹ nghệ, mastxa, đan lát mây tre, v.v. Khả năng
được đào tạo một cách phù hợp và tham gia các dịch vụ phát triển kinh doanh
tại các doanh nghiệp này rất hạn chế.
Công ước về quyền của người khuyết tật năm 2006 [6, điều 27] được coi
là công cụ pháp lý cao nhất hiện nay đề cập đến các vấn đề chung của người
khuyết tật. Ở lĩnh vực việc làm, Công ước có ghi nhận các quyền của người
khuyết tật ở các khía cạnh về đào tạo nghề, cơ hội làm việc, thúc đẩy mô hình
tự tạo việc làm, khả năng lựa chọn cơ hội việc làm cũng như những yêu cầu về
việc tạo dựng môi trường dễ hòa nhập, không rào cản cho người lao động là
khuyết tật. Đây chính là cách thức chống lại vòng đói nghèo luẩn quẩn của
người khuyết tật.
Nguyễn Tiến Dũng (2011), “Phát triển dạy nghề đáp ứng nhu cầu trong
giai đoạn mới” - Tạp chí Kinh tế và Dự báo (số 4). Bài báo chỉ ra yêu cầu cần
phải đào tạo nghề trong giai đoạn hiện nay, không chỉ đào tạo nghề đòi hỏi chất
lượng chất xám mà còn phải đào tạo những nghề đơn giản nhằm đáp ứng xu
thế hội nhập với khu vực và quốc tế, để tạo ra những sản phẩm tối ưu và tốt
nhất đáp ứng nhu cầu thị trường [7].
9
Đề tài luận văn thạc sĩ: “Thực trạng hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ
em khuyết tật – nghiên cứu tại Trung tâm dạy nghề Nhân đạo và Trung tâm
dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa” của Phạm Thị Kiều Lê (2014), chuyên ngành
Công tác xã hội, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Luận văn nghiên cứu
cơ sở lý thuyết và thực tiễn của hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ em khuyết
tật; kết quả khảo sát về thực trạng hoạt động hỗ trợ việc làm cho trẻ em khuyết
tật tại Trung tâm dạy nghề Nhân đạo và Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh
Hoa để từ đó đưa ra những đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hỗ
trợ việc làm cho trẻ em khuyết tật [12].
Nghiên cứu “Vấn đề giới và người khuyết tật Việt Nam” của tác giả Lê
Thị Quý – được đăng trên trang 7, số 2 Tạp chí “Nghiên cứu gia đình và giới,
năm 2007” đã chỉ ra rằng: “Bên cạnh vấn đề về giới và người khuyết tật, các
nghiên cứu dành nhiều sự quan tâm đến vấn đề việc làm, giáo dục, hòa nhập
cộng đồng cho người khuyết tật. Qua các nghiên cứu cho thấy định kiến của xã
hội về người khuyết tật cho rằng, người khuyết tật không có khả năng lao
động, kiếm tiền, điều này tạo ra ràn cản lớn ảnh hưởng đến khả năng hòa nhập
cộng đồng, học tập và thích ứng môi trường sống của người khuyết tật” [21, tr.
8,9].
Nhìn chung, có rất nhiều nghiên cứu trong nước và trên thế giới liên
quan đến việc làm, dạy nghề cho người khuyết tật nhưng những nghiên cứu cụ
thể trên địa bàn, về từng vị trí thực hiện hỗ trợ học nghề của hoạt động Công
tác xã hội đối với người khuyết tật còn chưa nhiều và phong phú. Kế thừa và
phát huy những đề tài liên quan đã nghiên cứu trước đó, tác giả lựa chọn đề tài
“Hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật
từ thực tiễn Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì,
Thành phố Hà Nội” nhằm đáp ứng những nhu cầu, nguyện vọng của NKT để
10
từ đó đề ra những biện pháp nâng cao chất lượng học và dạy nghề tại Trung
tâm ngày càng phù hợp và đa dạng hơn.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Đề tài làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc thực hiện
hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật tại
Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
hiện nay. Để từ đó đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng của
hoạt động nghề đối với người khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề từ thiện
Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ cơ sở lý luận của việc thực hiện hoạt động Công tác xã hội
trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật.
- Phân tích thực trạng thực hiện hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ
học nghề đối với người khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa,
huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động Công tác
xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật tại Trung tâm dạy nghề
từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động CTXH trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Tải về để xem bản đầy đủ
115 trang
21340
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Luận văn Hoạt động Công tác xã hội trong hỗ trợ học nghề đối với người khuyết tật từ thực tiễn tại Trung tâm dạy nghề từ thiện Quỳnh Hoa, huyện Thanh Trì, Thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_van_hoat_dong_cong_tac_xa_hoi_trong_ho_tro_hoc_nghe_doi.pdf
