Luận văn Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công nghệ điều khiển và Tự động hóa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

HOÀNG THU HƯƠNG

KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ

KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ ĐIỀU KHIỂN

VÀ TỰ ĐỘNG HOÁ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KẾ TOÁN

Hà Nội - 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

HOÀNG THU HƯƠNG

KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH

TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ ĐIỀU KHIỂN VÀ TỰ ĐỘNG HÓA

Chuyên ngành: Kế toán

Mã ngành: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SỸ KẾ TOÁN

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN THỊ THU LIÊN

HÀ NỘI - 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu do tôi thực hiện. Các số liệu và kết

luận nghiên cứu trình bày trong luận văn là trung thực và chưa được ai sử

dụng trong bất kỳ công trình luận văn nào trước đây.

Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.

Học viên

Hoàng Thu Hương

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu đề tài “Kế toán doanh thu, chi phí và xác

định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và Tự

Động Hóa”, tác giả đã gặp rất nhiều khó khăn xong do nhận được sự giúp đỡ

của các thầy cô giáo, của ban lãnh đạo, của các phòng ban trong công ty khảo

sát, tác giả đã hoàn thành được đề tài theo đúng kế hoạch.

Trước tiên, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc đến giáo

viên hướng dẫn khoa học PGS.TS Nguyễn Thị Thu Liên đã tận tình hướng

dẫn trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Đồng thời, tác giả xin gửi lời cảm ơn

đến các thầy cô khoa Kế toán và khoa Sau đại học của trường Đại học Lao

Động - Xã Hội đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình viết luận

văn.

Tác giả xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo tại công ty cổ phần Công

Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa đã tạo điều kiện cho tác giả tìm hiểu,

nghiên cứu tại quý công ty. Lời cảm ơn của tác giả xin gửi đến các anh chị

phòng kế toán đã giúp đỡ, hướng dẫn và cung cấp các tài liệu nghiên cứu, trao

đổi và giải đáp những vướng mắc trong quá trình nghiên cứu đề tài.

Do thời gian nghiên cứu và trình độ hạn chế, đề tài không tránh khỏi sai

sót. Tác giả mong muốn sẽ nhận được nhiều đóng góp quý báu từ các thầy cô

và bạn đọc để đề tài hoàn thiện hơn nữa và có ý nghĩa thiết thực trong thực

tiễn áp dụng.

Tác giả đề tài

Hoàng Thu Hương

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.................................. 1

1.1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài ................................................... 1

1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................... 2

1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu..................................................................... 3

1.5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 3

1.6. Ý nghĩa của đề tài........................................................................................... 4

1.7. Kết cấu của luận văn...................................................................................... 4

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ

XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG

MẠI ....................................................................................................................... 5

2.1. Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp thương mại ảnh hưởng đến kế toán

doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh............................................ 5

2.1.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại ................................................. 5

2.1.2. Yêu cầu quản lý doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong

doanh nghiệp thương mại........................................................................................ 6

2.1.2.1. Yêu cầu quản lý doanh thu trong doanh nghiệp thương mại....................... 7

2.1.2.2. Yêu cầu quản lý chi phí trong doanh nghiệp thương mại............................ 9

2.1.2.3. Yêu cầu quản lý kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại ........11

2.2. Nội dung kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong

doanh nghiệp thương mại....................................................................................13

2.2.1. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo chuẩn mực kế

toán Việt Nam (VAS) ............................................................................................13

2.2.1.1. Chuẩn mực kế toán số 14 –Doanh thu và thu nhập khác............................14

2.2.1.2. Chuẩn mực kế toán số 17-Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp .................15

2.2.1.3. Chuẩn mực kế toán số 02-Hàng tồn kho....................................................17

2.2.1.4. Chuẩn mực kế toán số 01- Chuẩn mực chung............................................18

2.2.2. Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo chế độ kế

toán Việt Nam........................................................................................................19

2.2.2.1. Kế toán doanh thu và thu nhập..................................................................20

2.2.2.2. Kế toán chi phí..........................................................................................26

2.2.2.3. Kế toán kết quả kinh doanh .......................................................................34

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2.....................................................................................37

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC

ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CP CÔNG NGHỆ ĐIỀU

KHIỂN VÀ TỰ ĐỘNG HÓA..............................................................................38

3.1. Tổng quan về Công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa .........38

3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và

Tự Động Hóa.........................................................................................................38

3.1.2. Lĩnh vực kinh doanh chủ yếu của công ty ....................................................39

3.1.3. Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của công ty..............................................41

3.1.4. Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán trong công ty...........................................43

3.1.5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và

Tự Động Hóa.........................................................................................................45

3.1.5.1. Chính sách kế toán áp dụng tại công ty .....................................................45

3.1.5.2. Đặc điểm vận dụng hệ thống chứng từ kế toán tại công ty.........................46

3.1.5.3. Đặc điểm vận dụng hệ thống tài khoản kế toán tại công ty........................46

3.1.5.4. Đặc điểm vận dụng hệ thống sổ kế toán tại công ty ...................................46

3.2. Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại

công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa.........................................48

3.2.1. Thực trạng kế toán doanh thu tại công ty......................................................48

3.2.1.1. Đặc điểm doanh thu của công ty ...............................................................48

3.2.1.2. Nội dung kế toán doanh thu tại công ty .....................................................50

3.2.2 Thực trạng kế toán chi phí tại công ty………………………………………..53

3.2.2.1. Đặc điểm chi phí tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa53

3.2.2.2. Nội dung kế toán chi phí tại công ty Cp Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động

Hóa........................................................................................................................55

3.2.3. Kế toán xác định kết quả kinh doanh tại công ty Cp Công Nghệ Điều Khiển

và Tự Động Hóa ....................................................................................................58

CHƯƠNG 4: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC

ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ

ĐIỀU KHIỂN VÀ TỰ ĐỘNG HÓA ...................................................................61

4.1. Đánh giá thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh

doanh tại công ty CP CN Điều Khiển và Tự Động Hóa .....................................61

4.1.1. Ưu Điểm ......................................................................................................61

4.1.1.1. Về tổ chức bộ máy quản lý.........................................................................61

4.1.1.2 Về tổ chức kế toán......................................................................................61

4.1.1.3 Về thời điểm ghi nhận và điều kiện ghi nhận doanh thu, chi phí……………63

4.1.1.4. Về công tác kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh ........63

4.1.2. Nhược Điểm.................................................................................................63

4.1.2.1. Về phương pháp tính giá vốn xuất kho ......................................................63

4.1.2.2. Về trích lập dự phòng phải thu khó đòi......................................................64

4.1.2.3. Về phân bổ chi phí quản lý kinh doanh(chi phí bán hàng, quản lý doanh

nghiệp)...................................................................................................................64

4.1.2.4. Về hệ thống tài khoản và sổ sách kế toán áp dụng.....................................64

4.1.2.5. Về tình hình sử dụng máy tính và phần mềm kế toán .................................65

4.2. Nguyên tắc hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh

doanh tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa ........................65

4.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định

kết quả kinh doanh tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa ..65

4.3.1. Giải pháp hoàn thiện phương pháp tính giá xuất kho....................................66

4.3.2. Giải pháp hoàn thiện việc lập dự phòng phải thu khó đòi .............................66

4.3.3. Giải pháp hoàn thiện việc phân bổ chi phí quản lý kinh doanh cho từng ......68

4.3.4 Giải pháp hoàn thiện hệ thống tài khoản và sổ sách.......................................69

4.3.5. Giải pháp hoàn thiện việc vận dụng phần mềm kế toán ................................71

4.4. Đóng góp và hạn chế của đề tài ...................................................................72

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4.....................................................................................73

KẾT LUẬN ..........................................................................................................74

TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................75

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT

1

Chữ viết tắt

Giải nghĩa

Doanh nghiệp

DN

TNDN

BCĐKT

BCTC

GTGT

TTBĐ

BĐS

2

Thu nhập doanh nghiệp

Bảng cân đối kế toán

Báo cáo tài chính

Giá trị gia tăng

Tiêu thụ đặc biệt

Bất động sản

3

4

5

6

7

8

TK

Tài khoản

9

TSCĐ

TGNH

BB

Tài sản cố định

Tiền gửi ngân hàng

Biên bản

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

BHXH

BHYT

BHTN

KPCĐ

QLDN

GTCL

CP

Bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm y tế

Bảo hiểm thất nghiệp

Kinh phí công đoàn

Quản lý doanh nghiệp

Giá trị còn lại

Cổ phần

PP

Phương pháp

HĐKT

VNĐ

Hợp đồng kinh tế

Việt Nam đồng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Tên bảng

Số hiệu

bảng

Trang

2.1

2.2

4.1

4.2

12

69

70

Công thức xác định kết quả kinh doanh

Bảng tổng hợp chi tiết doanh thu

Báo cáo bán hàng

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Tên sơ đồ

Số hiệu sơ đồ

Trang

Sơ đồ tổ chức quản lý của công ty CP Công

Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa.

3.1

43

Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại công ty CP

Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa

3.2

45

Trình tự ghi sổ kế toán tại công ty CP Công

Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa

3.3

3.4

47

49

Quy trình luân chuyển nghiệp vụ bán hàng

1

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Sự ra đời và phát triển của kế toán gắn liền với sự phát triển của nền

kinh tế xã hội. Xã hội càng phát triển thì kế toán càng trở nên quan trọng và

trở thành công cụ không thể thiếu được trong quản lý kinh tế nhà nước và

doanh nghiệp.Trong bối cảnh hiện nay để tồn tại thì doanh nghiệp cần có

chiến lược kinh doanh, quản lý kinh doanh phù hợp. Công tác kế toán có vai

trò lớn trong việc quản lý và điều hành doanh nghiệp. Đặc biệt trong doanh

nghiệp thương mại thì vấn đề này trở nên vô cùng quan trọng vì nếu doanh

nghiệp nào thực hiện tốt công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết

quả kinh doanh sẽ giúp doanh nghiệp tăng khả năng thu hồi vốn, kịp thời tổ

chức quá trình kinh doanh tiếp theo thì sẽ tồn tại và phát triển. Nhận thức rõ

được tầm quan trọng của vấn đề này công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển

và Tự Động Hóa đang từng bước hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và

xác định kết quả kinh doanh. Tuy nhiên công tác này vẫn chưa thực sự hoàn

thiện và còn những hạn chế nhất định. Xuất phát từ mặt lý luận và thực tiễn,

sau quá trình tìm hiểu tôi đã chọn nghiên cứu đề tài: “Kế toán doanh thu, chi

phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều

Khiển và Tự Động Hóa”.

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong

doanh nghiệp đã được rất nhiều tác giả tham gia nghiên cứu như:

- Luận văn thạc sỹ Nguyễn Huyền Trang: Hoàn thiện công tác kế toán doanh

thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Nhiệt Điện

Ninh Bình (năm 2015, Học viện tài chính).

2

- Luận văn thạc sỹ Trương Thị Mai Anh: Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi

phí và xác định kết quả kinh doanh hoạt động giao nhận tại công ty liên

doanh TNHH Nippon Express Việt Nam (năm 2011, Học viện tài chính).

- Luận văn thạc sỹ Nguyễn Thị Thanh Ngọc: Hoàn thiện kế toán doanh thu,

chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty Thông Tin Viễn Thông

Điện Lực (năm 2008, Học viện tài chính).

Nhìn chung những đề tài trên đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản của

kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh. Nhưng việc nghiên

cứu kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả tại công ty cổ phần Công

Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa thì vẫn chưa có tác giả nào thực hiện. Vì

vậy, trong luận văn này tôi đi vào nghiên cứu kế toán doanh thu, chi phí và

xác định kết quả kinh doanh tại công ty. Từ đó đưa ra những kiến nghị mang

tính ứng dụng, góp phần vào việc hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác

định kết quả của công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa

nói riêng và các doanh nghiệp thương mại nói chung.

1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài đi sâu vào nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác

định kết quả kinh doanh nhằm một số mục đích sau:

- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định

kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại

- Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán đặc biệt là kế toán doanh thu, chi phí

và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và

Tự Động Hóa.

- Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu,

chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

3

1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: Đề tài đi sâu vào tìm hiểu các vấn đề liên quan đến công tác kế

toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Công

Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa.

- Phạm vi không gian: Tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động

Hóa.

- Phạm vi thời gian: Nguồn số liệu liên quan đến luận văn được thu thập từ

công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa trọng tâm quý II năm

2015.

Do đặc thù của đơn vị là doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh

vực thương mại, hiện tại chưa có ứng dụng kế toán quản trị và trong tương lai

gần khả năng ứng dụng là không khả thi vì vậy đề tài chỉ tập trung vào kế

toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty từ góc độ

kế toán tài chính.

1.5. Phương pháp nghiên cứu

- Tài liệu thứ cấp:

+ Các tài liệu, giáo trình về lý thuyết kế toán doanh thu, chi phí và xác định

kết quả kinh doanh.

+ Kết quả nghiên cứu của các tác giả khác có liên quan.

- Tài liệu sơ cấp: Sổ sách, báo cáo có liên quan đến kế toán doanh thu, chi phí

và xác định kết quả kinh doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và

Tự Động Hóa.

- Phương pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu tài liệu kết hợp với phỏng vấn điều tra: Mục đích của việc

4

phỏng vấn nhằm thu thập các thông tin sơ cấp về kế toán doanh thu, chi phí

và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Công Nghệ Điều Khiển và Tự

Động Hóa. Đối tượng được phỏng vấn, điều tra là kế toán trưởng và kế toán

viên. Trình tự tiến hành là kết hợp giữa việc thu thập chứng từ thực tế với

phương pháp quan sát, phỏng vấn trực tiếp....(Phụ lục 00)

1.6. Ý nghĩa của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Hệ thống hóa và góp phần làm rõ cơ sở lý luận về kế toán

doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp

thương mại theo Luật kế toán, chuẩn mực kế toán và các chế độ kế toán hiện

hành.

- Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài phân tích, đánh giá ưu nhược điểm về kế toán

doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại công ty CP Công Nghệ

Điều Khiển và Tự Động Hóa trên góc độ kế toán tài chính từ đó đề xuất một

số giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh

doanh tại đơn vị.

1.7. Kết cấu của luận văn

Ngoài phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết

cấu thành 4 chương:

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 2 : Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả

kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại.

Chương 3: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh

doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa.

Chương 4: Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh

doanh tại công ty cổ phần Công Nghệ Điều Khiển và Tự Động Hóa.

5

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ

XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH

NGHIỆP THƯƠNG MẠI

2.1. Đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp thương mại ảnh hưởng đến kế

toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

2.1.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại

Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động lưu thông phân phối

hàng hóa trên thị trường buôn bán của từng quốc gia riêng biệt hoặc giữa các

quốc gia với nhau. Hoạt động thương mại có đặc điểm sau:

- Lưu chuyển hàng hóa trong kinh doanh thương mại bao gồm hai giai đoạn:

mua hàng và bán hàng không qua khâu chế biến làm thay đổi hình thái vật

chất của hàng.

- Đối tượng kinh doanh thương mại là các loại hàng hóa phân theo từng ngành

hàng:

+ Hàng vật tư, thiết bị (tư liệu sản xuất - kinh doanh)

+ Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng

+ Hàng lương thực, thực phẩm chế biến.

- Quá trình lưu chuyển hàng hóa được thực hiện theo hai phương thức bán

buôn và bán lẻ

- Bán buôn hàng hóa và bán lẻ hàng hóa có thể thực hiện bằng nhiều hình

thức: bán thẳng, bán qua kho trực tiếp, gửi bán qua đơn vị đại lý, ký gửi, bán

trả góp, hàng đổi hàng...

- Tổ chức đơn vị kinh doanh thương mại có thể theo một trong các mô hình:

6

tổ chức bán buôn, tổ chức bán lẻ, chuyên doanh hoặc kinh doanh tổng hợp,

hoặc chuyên môi giới... ở các quy mô tổ chức: quầy, cửa hàng, công ty, tổng

công ty.. thuộc mọi thành phần kinh tế kinh doanh trong lĩnh vực thương mại.

Trong kinh doanh thương mại cần được xuất phát từ đặc điểm quan hệ

thương mại và vị thế kinh doanh với các bạn hàng để tìm phương thức giao

dịch, mua bán thích hợp, đem lại cho đơn vị lợi ích lớn nhất. Vì vậy, kế toán

trong các đơn vị thương mại cần thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ để cung cấp

thông tin cho người quản lý trong, ngoài đơn vị ra được các quyết định hữu

hiệu, đó là:

- Ghi chép số lượng, chất lượng và chi phí mua hàng giá mua, phí khác, thuế

không được hoàn trả theo chứng từ đã lập, trên hệ thống sổ kế toán thích hợp.

- Phân bổ hợp lý chi phí mua hàng ngoài giá mua cho số hàng đã bán và tồn

cuối kỳ, để từ đó xác định giá vốn hàng hóa đã bán và tồn cuối kỳ.

- Phản ánh kịp thời khối lượng hàng bán, ghi nhận doanh thu bán hàng và các

chỉ tiêu liên quan khác của khối lượng hàng bán (giá vốn hàng bán, doanh thu

thuần, thuế tiêu thụ ..)

- Quản lý chặt chẽ tình hình biến động và dự trữ kho hàng hóa, phát hiện, xử

lý kịp thời hàng hóa ứ đọng (kho, nơi gửi đại lý..)

- Lựa chọn phương pháp và xác định đúng giá vốn hàng xuất bán để đảm bảo

độ chính xác của chỉ tiêu lợi nhuận gộp hàng hóa đã tiêu thụ.

- Xác định kết quả bán hàng và thực hiện chế độ báo cáo hàng hóa và báo cáo.

- Theo dõi và thanh toán kịp thời công nợ với nhà cung cấp và khách hàng có

liên quan của từng thương vụ giao dịch.

2.1.2. Yêu cầu quản lý doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh

trong doanh nghiệp thương mại

7

2.1.2.1. Yêu cầu quản lý doanh thu trong doanh nghiệp thương mại

v Khái niệm doanh thu

Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS14- Doanh thu và thu

nhập khác) ban hành theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001

của BTC qui định: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế của doanh

nghiệp đã thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh

doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.

Như vậy, có thể hiểu bản chất của doanh thu là tổng giá trị được thực

hiện do việc bán sản phẩm, hàng hóa hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng.

Theo thông tư 200/2014/TT-BTC ban hành ngày 22/12/2014 thì doanh

thu được định nghĩa là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của

doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được

ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh

tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không

phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.

Liên quan đến doanh thu còn có các khoản giảm trừ doanh thu gồm:

Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giá niêm yết cho

khách hàng mua hàng với khối lượng lớn.

Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém

phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu.

Giá trị hàng bán bị trả lại: Là khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu

thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán.

v Nội dung doanh thu

Doanh thu chỉ được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời các điều kiện ghi

nhận cho doanh thu bán hàng, doanh thu tiền lãi, cổ tức và lợi nhuận được

8

chia theo quy định hiện hành, nếu không thỏa mãn thì không hạch toán vào

doanh thu.

Doanh thu thường được theo dõi theo từng hoạt động kinh doanh gồm

doanh thu hoạt động kinh doanh thông thường và doanh thu hoạt động tài

chính, thu nhập khác.

Doanh thu hoạt động kinh doanh thông thường: Là toàn bộ số tiền phải

thu phát sinh trong kỳ từ việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ của doanh

nghiệp. Đối với doanh nghiệp thực hiện cung cấp dịch vụ công ích, doanh thu

bao gồm cả các khoản trợ cấp của nhà nước cho doanh nghiệp khi thực hiện

cung cấp dịch vụ theo nhiệm vụ nhà nước giao mà không thu đủ bù đắp chi.

Doanh thu từ hoạt động tài chính: Bao gồm các khoản thu phát sinh từ

tiền bản quyền, cho các bên khác sử dụng tài sản của doanh nghiệp, tiền lãi từ

việc cho vay vốn, lãi tiền gửi, lãi bán hàng trả chậm, trả góp, lãi cho thuê tài

chính, chênh lệch lãi do bán ngoại tệ, chênh lệch tỷ giá ngoại tệ, chênh lệch

lãi chuyển nhượng vốn và lợi nhuận được chia từ việc đầu tư ra ngoài doanh

nghiệp.

Thu nhập khác: Bao gồm các khoản thu từ việc thanh lý, nhượng bán

tài sản cố định, thu tiền bảo hiểm được bồi thường các khoản nợ phải trả nay

mất chủ được ghi tăng thu nhập, thu tiền phạt khách hàng do vi phạm hợp

đồng và các khoản thu khác.

Doanh thu và chi phí liên quan đến cùng một giao dịch phải được ghi

nhận đồng thời theo nguyên tắc phù hợp và năm tài chính.

Doanh thu được chi tiết theo từng loại doanh thu, doanh thu từng mặt

hàng,... theo dõi chi tiết từng khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương

mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại) để xác định doanh thu thuần của

từng loại doanh thu, chi tiết từng mặt hàng, từ đó phục vụ cho cung cấp thông

9

tin kế toán để quản trị doanh nghiệp và lập báo cáo tài chính.

v

Yêu cầu quản lý doanh thu

Từ đặc điểm trên của doanh thu tại doanh nghiệp cần đảm bảo một số

yêu cầu sau:

Doanh thu của kỳ hạch toán phải được kế toán theo đúng chuẩn mực và

chế độ kế toán quy định hiện hành.

Doanh thu hàng hóa, dịch vụ phải được hạch toán chi tiết theo từng

hoạt động.

Tổ chức quản lý chặt chẽ tình hình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ, tình hình

thanh toán với người mua, thanh toán với ngân sách nhà nước các khoản thuế

tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ phải nộp.

Lập báo cáo tình hình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ, báo cáo kết quả kinh

doanh. Định kỳ, tiến hành phân tích hình hình tiêu thụ hàng hóa.

2.1.2.2. Yêu cầu quản lý chi phí trong doanh nghiệp thương mại

v

Khái niệm chi phí

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, ngoài các hao phí về

lao động sống cần thiết và lao động vật hóa để tồn tại và phát triển, doanh

nghiệp còn phải bỏ ra rất nhiều các khoản chi phí khác, các khoản chi phí có

thể là một bộ phận mới do doanh nghiệp sáng tạo ra và cũng có những khoản

chi phí đôi khi rất khó xác định chính xác là hao phí về lao động sống hay hao

phí về lao động vật hóa. Do vậy hiện nay, chi phí hoạt động của doanh nghiệp

được hiểu là toàn bộ các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các

chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động

kinh doanh, biểu hiện bằng tiền và tính cho một thời kỳ nhất định.

10

Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam VAS 01- Chuẩn mực chung: Chi

phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới

hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các

khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân

phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.

v Nội dung chi phí

Chi phí kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại bao gồm:

Giá vốn hàng bán: Là giá thực tế xuất kho của hàng đã bán được hoặc

chưa, là giá thành thực tế dịch vụ hoàn thành, đã được xác định là tiêu thụ.

Chi phí bán hàng: là toàn bộ các khoản chi phí thực tế phát sinh trong

quá trình tiêu thụ hàng hóa, cung cấp dịch vụ bao gồm các chi phí chào hàng,

giới thiệu hàng hóa, hoa hồng bán hàng, bảo hành hàng hóa, chi phí bảo quản,

đóng gói, vận hành...

Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt

động quản lý kinh doanh, quản lý hành chính, quản lý điều hành chung của

toàn bộ doanh nghiệp.

Chi phí hoạt động tài chính: bao gồm các khoản chi phí hoặc các khoản

lỗ liên quan đến hoạt động tài chính như chi phí lãi vay, chi phí góp vốn liên

doanh, các khoản lỗ chênh lệch tỷ giá ngoại tệ, lỗ chuyển nhượng vốn...

Chi phí khác: Bao gồm các chi phí ngoài các chi phí kinh doanh phát

sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh thông thường của doanh nghiệp

như chi phí về thanh lý, nhượng bán tài sản, các khoản tiền bị phạt do vi phạm

hợp đồng...

v Yêu cầu quản lý chi phí

Từ những đặc điểm trên kế toán chi phí tại các doanh nghiệp thương