Luận văn Tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

CAO THỊ LAN

TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG

TẠI TRUNG TÂM GIỚI THIỆU VIỆC LÀM HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

HÀ NỘI - 2015

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

CAO THỊ LAN

TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG

TẠI TRUNG TÂM GIỚI THIỆU VIỆC LÀM HÀ NỘI

Chuyên ngành : Quản trị nhân lực

Mã số

: 60340404

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ NHÂN LỰC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. PHẠM THỊ LIÊN

HÀ NỘI - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá

nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các

số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và

đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.

Tác giả

Cao Thị Lan

I

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT...................................................................... V

DANH MỤC BẢNG BIỂU.........................................................................VI

DANH MỤC SƠ ĐỒ ..................................................................................VI

MỞ ĐẦU…………………………………………………………………….1

1. Tính cấp thiết của đề tài…………………………………………………1

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài………………..1

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………3

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu………………………………………….3

5. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………..4

6. Đóng góp mới của đề tài…………………………………………………4

7. Kết cấu luận văn………………………………………………………….4

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG

TRONG DOANH NGHIỆP......................................................................... 5

1.1. Các khái niệm cơ bản............................................................................ 5

1.1.1. Động lực lao động ................................................................................ 5

1.1.2. Tạo động lực lao động.......................................................................... 6

1.2. Các học thuyết về động lực lao động .................................................... 7

1.2.1. Học thuyết nhu cầu của Maslow (Abraham Maslow) ........................... 7

1.2.2. Học thuyết về sự tăng cường tích cực (B.F.Skinner)............................. 8

1.2.3. Học thuyết về sự kỳ vọng (Victor H.Vroom)........................................ 8

1.2.4. Học thuyết công bằng (J.Stacy Adams) ................................................ 9

1.2.5. Học thuyết về hệ thống hai yếu tố (Frederick Herzberg)....................... 9

1.3. Nội dung tạo động lực lao động .......................................................... 10

1.3.1. Xác định nhu cầu của người lao động................................................. 10

II

1.3.2. Các biện pháp kích thích tài chính...................................................... 11

1.3.3. Các biện pháp kích thích phi tài chính ................................................ 15

1.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới động lực lao động ................................... 20

1.4.1. Nhân tố thuộc về cá nhân người lao động........................................... 20

1.4.2. Nhân tố thuộc về doanh nghiệp........................................................... 22

1.4.3. Nhân tố thuộc môi trường bên ngoài................................................... 25

1.5. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả tạo động lực lao động ....................... 26

1.5.1. Năng suất lao động............................................................................. 26

1.5.2. Kỷ luật lao động ................................................................................. 27

1.5.3. Tỷ lệ người lao động thôi việc............................................................ 28

1.5.4. Mức độ hài lòng của người lao động với công việc ............................ 28

1.6. Kinh nghiệm tạo động lực lao động của một số doanh nghiệp và

bài học kinh nghiệm cho Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội ............. 29

1.6.1. Kinh nghiệm tạo động lực lao động của một số doanh nghiệp ............ 29

1.6.2. Bài học kinh nghiệm cho Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội ........ 30

Tiểu kết chương 1....................................................................................... 32

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TẠI

TRUNG TÂM GIỚI THIỆU VIỆC LÀM HÀ NỘI ................................. 33

2.1. Tổng quan về Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội ........................ 33

2.1.1. Lịch sử hình thành của Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội............ 33

2.1.2. Mô hình tổ chức ................................................................................. 34

2.1.3. Đặc điểm về lao động......................................................................... 36

2.1.4. Một số lĩnh vực hoạt động chính của trung tâm .................................. 39

2.2. Phân tích thực trạng tạo động lực lao động tại Trung tâm giới

thiệu việc làm Hà Nội................................................................................. 40

2.2.1. Xác định nhu cầu của cán bộ, công nhân viên trung tâm..................... 40

2.2.2. Các biện pháp kích thích tài chính...................................................... 45

III

2.2.3. Các biện pháp kích thích phi tài chính ................................................ 60

2.3. Đánh giá thực trạng tạo động lực lao động tại Trung tâm giới

thiệu việc làm Hà Nội................................................................................. 70

2.3.1. Ưu điểm.............................................................................................. 70

2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân..................................................................... 75

Tiểu kết chương 2....................................................................................... 80

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TẠO ĐỘNG LỰC LAO ĐỘNG TẠI

TRUNG TÂM GIỚI THIỆU VIỆC LÀM HÀ NỘI ................................. 81

3.1. Phương hướng tạo động lực lao động của Trung tâm giới thiệu

việc làm Hà Nội trong những năm tiếp theo............................................. 81

3.1.1. Mục tiêu phát triển của Trung tâm...................................................... 81

3.1.2. Phương hướng tạo động lực lao động của Trung tâm.......................... 82

3.2. Một số giải pháp tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu

việc làm Hà Nội .......................................................................................... 83

3.2.1. Tiến hành xác định nhu cầu của từng nhóm đối tượng lao động

trong cơ quan làm căn cứ để đưa ra các biện pháp tạo động lực phù hợp...... 83

3.2.2. Hoàn thiện chính sách tiền lương........................................................ 84

3.2.3. Hoàn thiện chính sách tiền thưởng...................................................... 86

3.2.4. Hoàn thiện chương trình phúc lợi và dịch vụ...................................... 90

3.2.5. Công tác phân tích công việc.............................................................. 91

3.2.6. Đánh giá thực hiện công việc.............................................................. 92

3.2.7. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp......................................................... 95

3.2.8. Cải thiện mối quan hệ đồng nghiệp, bầu không khí làm việc .............. 97

3.2.9. Công tác bố trí nhân lực...................................................................... 98

3.2.10. Cải thiện môi trường và điều kiện làm việc thuận lợi........................ 99

Tiểu kết chương 3..................................................................................... 101

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ........................................................... 102

IV

TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................ 105

PHỤ LỤC.................................................................................................. 108

V

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TỪ VIẾT TẮT

NỘI DUNG ĐẦY ĐỦ

BHTN

CBCNV

NLĐ

Bảo hiểm thất nghiệp

Cán bộ công nhân viên

Người lao động

NSLĐ

SXKD

TLBQ

Năng suất lao động

Sản xuất kinh doanh

Tiền lương bình quân

VI

DANH MỤC BẢNG BIỂU

TRANG

Bảng 2.1: Thống kê số lượng cán bộ công nhân viên qua các năm.........................36

Bảng 2.2: Cơ cấu nguồn nhân lực theo giới tính.....................................................36

Bảng 2.3: Cơ cấu nguồn nhân lực theo trình độ học vấn.........................................37

Bảng 2.4: Cơ cấu nguồn nhân lực theo tuổi............................................................38

Bảng 2.5: Cơ cấu nguồn nhân lực theo thâm niên công tác ....................................39

Bảng 2.6: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên đối với công việc..............41

Bảng 2.7: Bảng thanh toán lương NSNN tháng 06/2014 ........................................48

Bảng 2.8: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên với thu nhập từ lương

cơ bản ...................................................................................................50

Bảng 2.9: Mức độ hài lòng của CBCNV với thu nhập theo thâm niên công tác......51

Bảng 2.10: Dự định sắp tới của cán bộ, công nhân viên với cơ quan......................53

Bảng 2.11: Mức độ hài lòng của CBCNV về khen thưởng từ lương cơ bản............57

Bảng 2.12: Mức độ hài lòng của CBCNV về công tác bố trí nhân lực....................60

Bảng 2.13: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên về công tác đánh giá

thực hiện công việc ............................................................................62

Bảng 2.14: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên về hiệu quả làm việc......63

Bảng 2.15: Các chương trình và hình thức đào tạo của Trung tâm .........................65

Bảng 2.16: Mức độ hài lòng của cán bộ, công nhân viên về đào tạo và phát

triển....................................................................................................66

Bảng 2.17: Mức độ hài lòng của CBCNV về môi trường và điều kiện làm việc.....67

Bảng 2.18: Mức độ hài lòng của CBCNV về văn hóa doanh nghiệp ......................68

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội ................34

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường, để có thể cạnh tranh được các công ty

phải tìm mọi cách giảm chi phí đầu vào đồng thời nâng cao khả năng cạnh

tranh của sản phẩm trên thị trường. Chất lượng sản phẩm phụ thuộc hoàn toàn

vào người lao động, cho nên tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của

công ty phụ thuộc rất nhiều vào trình độ, tay nghề, chuyên môn cũng như sự

hăng say trong lao động của người lao động.

Để khai thác được nguồn lực vô giá ấy, người lãnh đạo phải có cách

thức quản trị nhân lực thực sự hiệu quả. Như vậy, công tác quản trị nhân lực

nói chung, tạo động lực lao động nói riêng có vai trò rất quan trọng. Điều

quan trọng là làm cách nào để duy trì, khuyến khích và động viên người lao

động làm việc hết mình và làm việc một cách hứng thú.

Qua thời gian làm việc thực tế tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà

Nội, tác giả nhận thấy Trung tâm đã tiến hành nhiều biện pháp khuyến khích

nhằm tạo động lực cho người lao động cả về vật chất và tinh thần như: Chính

sách lương thưởng, phong trào thi đua lao động giỏi,…Các phong trào thi đua

này cũng đã tạo động lực lao động cho cán bộ, công nhân viên, tuy nhiên vẫn

còn nhiều hạn chế như: nặng về thành tích, nhiều tiêu chí chưa phản ánh đúng

hiệu quả công việc, chưa công bằng, hệ thống đánh giá chưa hợp lý… Những

hạn chế này một phần do trung tâm chưa có một công trình nghiên cứu đồng

bộ để phân tích, đánh giá một cách khoa học công tác tạo động lực lao động

cho cán bộ, công nhân viên.Với ý nghĩa đó tác giảđã quyết định lựa chọn đề

tài:“Tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội”làm

đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.

2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Tạo động lực lao động là phần quan trọng nâng cao hiệu quả làm việc của

2

nhân viên. Vấn đề tạo động lực cho người lao động không những được các nhà

quản lý quan tâm mà còn thu hút rất nhiều tâm huyết của các nhà nghiên cứu.

Ở Việt Nam hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về tạo động lực

lao động như Luận án tiến sỹ:“ Tạo động lực cho lao động quản lý trong doanh

nghiệp nhà nước ở Hà Nội đến năm 2020”của tác giả Vũ Thị Uyên (trường ĐH

Kinh tế Quốc dân, 2008). Luận án đã hệ thống hóa những lý luận cơ bản về vai

trò lao động quản lýtrong doanh nghiệp và đề xuất những giải pháp nhằm tạo

động lực cho lao động quản lý trong các doanh nghiệp nhà nước.

Luận án tiến sỹ: “ Vai trò động lực của nhu cầu và vấn đề chủ động định

hướng hoạt động của con người trên cơ sở nhận thức nhu cầu”của tác giả Lê

Thị Kim Chi (2002). Luận án đã phân tích nội dung nhu cầu và vai trò động lực

củanó trong sự phát triển xã hội. Chủ động định hướng hoạt động của con người

trên cơ sở nhận thức các nhu cầu. Những nhu cầu cấp bách ở Việt Nam hiện nay

cần tập trung giải quyếtnhằm tạo động lực cho sự phát triển.

Luận án tiến sỹ của tác giả Trần Thế Hùng (2008): “Hoàn thiện công

tác quản lý tiền lương trong ngành điện lực Việt nam”; Luận án tiến sỹ của

tác giả Lê Trung Thành (2005): “ Hoàn thiện mô hình đào tạo và phát triển

cán bộ quản lý cho các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước tại Việt nam” là

các tài liệu nghiên cứu đề cập đến vấn đề tạo động lực cho người lao động

thông qua hoàn thiện công tác tiền lương, tiền thưởng; công tác đánh giá hiệu

quả công việc và công tác đào tạo cho người lao động tại doanh nghiệp.

Luận án tiến sỹ: “ Chính sách tạo động lực cho cán bộ công chức cấp xã

(Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An)” của tác giả Lê Đình Lý (2012).

Luận án đã hệ thống hóa làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về động lực và

chính sách tạo động lực cho cán bộ công chức cấp xã trên địa bàn tỉnh Nghệ

An, từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện chính sách tạo động lực cho cán

bộ công chức cấp xã ở Việt Nam trong thời gian tới.

3

Tuy đề tài này không mới nhưng lại được nhiều nhà nghiên cứu tìm

hiểu, bởi vấn đề tạo động lực tại các doanh nghiệp là rất quan trọng, ảnh

hưởng trực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh.Các nhà nghiên cứu chỉ ra

cách tiếp cận với tạo động lực theo hai cách khác nhau:các học thuyết tiếp cận

theo nhu cầu của NLĐ như là Maslow, Herzberg...hay về nhóm tiếp cận theo

hành vi của NLĐ như Adams, Vroom, Skinner...

Vận dụng các học thuyết trên, một vài nghiên cứu chỉ ra các yếu tố tạo

động lực và cách thực hiện: Zimmer(1996) nhấn mạnh cần tuyển đúng người

và đối xử công bằng, coi trọng đào tạo. Gracia(2005) nhấn mạnh cần giúp

nhân viên thấy rõ xu hướng, kỹ thuật mới nhất trong ngành, tạo điều kiện để

họ phát huy sáng kiến và ứng dụng trong công việc... Dù tiếp cận theo cách

nào đi nữa thì các nghiên cứu đều cho thấy sự quan trọng của tạo động lực lao

động đối với sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.Tuy nhiên chưa có đề

tài nào: “Tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội”.

3.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu: Đề xuất các giải pháp nhằm tạo động lực lao

động cho cán bộ, công nhân viênTrung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội.

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Hệ thống hóacơ sở lý luận về tạo động lực lao động tại doanh nghiệp.

+ Phân tích, đánh giá thực trạng tạo động lực lao động ở Trung tâm giới

thiệu việc làm Hà Nội.

+Đề xuất giải pháp tạo động lực lao động và khuyến nghị để thực hiện

các giải pháp này đối với cán bộ, công nhân viên Trung tâm giới thiệu việc

làm Hà Nội.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

-Đối tượng nghiên cứu: Tạo động lực lao độngtrong doanh nghiệp.

- Phạm vi nghiên cứu:

4

+ Không gian: Tại Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội.

+ Thời gian: Giai đoạn 2012 - 2014 và giải pháp đến năm 2020.

5. Phương pháp nghiên cứu

v Phương pháp thu thập thông tin

- Thông tin thứ cấp: Các tài liệu, báo cáo của bộ phận Nhân sự và các

phòng ban chức năng khác để phân tích thực trạng nguồn nhân lực và các

chính sách quản trị nhân lực đối với cán bộ, công nhân viên của trung tâm.

- Thông tin sơ cấp: Sử dụng bảng hỏi

ü Đối tượng điều tra: Cán bộ, công nhân viên tại Trung tâm giới

thiệu việc làm Hà Nội.

ü Nội dung bảng hỏi: Các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm

việc,mức độ hài lòng với công việc của cán bộ, công nhân viên.

ü Địa điểm khảo sát:Trung tâm giới thiệu việc làm Hà Nội.

ü Số lượng phiếu khảo sát: Số phiếu phát ra 162 phiếu, thu về 162

phiếu hợp lệ. Kết cấu của mẫu điều tra trình bày ở Phụ lục 1.

v Phương pháp nghiên cứu:Thống kê, phân tích - tổng hợp, so sánh.

6. Đóng góp mới của đề tài

Về lý luận: Hệ thống hóa lý luận về công tác tạo động lực cho người lao

động trong doanh nghiệp.

Về thực tiễn: Đề xuất giải pháp tạo động lực lao động tại Trung tâm

giới thiệu việc làm Hà Nội.

7. Kết cấu luận văn

Chương 1: Lý luận chung về tạo động lực lao động trong doanh nghiệp

Chương 2: Thực trạng tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu

việc làm Hà Nội

Chương 3: Giải pháp tạo động lực lao động tại Trung tâm giới thiệu

việc làm Hà Nội

5

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ TẠO ĐỘNG LỰC LAO

ĐỘNGTRONG DOANH NGHIỆP

1.1. Các khái niệm cơ bản

1.1.1. Động lực lao động

Trong giai đoan hiện nay nguồn nhân lực của tổ chức đóng vai trò hết

sức quan trọng, đó là nhân tố quyết định nên sự thành bại trong kinh doanh

của tổ chức. Vấn đề tạo động lực trong lao động là một trong những nội dung

quan trọng của công tác quản trị nhân sự trong doanh nghiệp, nó thúc đẩy

người lao động hăng say làm việc nâng cao năng suất lao động.

Có nhiều những quan niệm khác nhau về tạo động lực trong lao động

nhưng đều có những điểm chung cơ bản nhất.

Theo Giáo trình Quản trị nhân lực của Nguyễn Vân Điềm -Nguyễn Ngọc

Quân:“Động lực lao động là sự khao khát, tự nguyện của người lao động để tăng

cường nỗ lực nhằm hướng tới một mục tiêu, kết quả nào đó”. [1,tr.134]

Theo Giáo trình Hành vi tổ chức của Bùi Anh Tuấn:“Động lực lao

động là những nhân tố bên trong kích thích con người tích cực làm việc trong

điều kiện cho phép tạo ra năng suất, hiệu quả cao. Biểu hiện của động lực là

sự sẵn sàng, nỗ lực, say mê làm việc nhằm đạt được mục tiêu của tổ chức

cũng như bản thân người lao động”.[16,tr.89]

Môi trường làm việc thoải mái, tăng cường tính quản lý cho người lao

động để họ cảm thấy họ được tôn trọng trong tổ chức là điều đặt ra cho nhà

quản lý. Muốn con người có động lực nhà quản lý cần tạo cho người lao động

lợi ích để thúc đẩy họ làm việc và hoàn thành tốt công việc, mục tiêu mà tổ

chức đặt ra.

Như vậy, có thể rút ra một cách hiểu chung nhất về động lực lao động

là:“Động lực lao động là những nhân tố bên trong kích thích con người tích

6

cực làm việc trong điều kiện cho phép tạo ra năng suất, hiệu quả cao. Biểu

hiện của động lực là sự sẵn sàng, nỗ lực, say mê làm việc nhằm đạt được mục

tiêu của tổ chức cũng như bản thân người lao động”. Động lực lao động xuất

hiện trong quá trình lao động và do các nhân tố bên ngoài tạo ra, là nguồn gốc

dẫn đến năng suất lao động cá nhân và tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh của

tổ chức. Nó không phải là đặc tính cá nhân. Do vậy, muốn tạo động lực cho

người lao động thì nhà quản lý phải nghiên cứu, tìm hiểu môi trường làm

việc, công việc, mối quan hệ của họ trong tổ chức từ đó tìm ra cách tạo động

lực có hiệu quả cao nhất.

1.1.2. Tạo động lực lao động

Các nhà quản lý trong tổ chức muốn xây dựng doanh nghiệp, tổ chức

mình vững mạnh thì phải dùng mọi biện pháp kích thích người lao động hăng

say làm việc, phát huy tính sáng tạo trong quá trình làm việc. Đây là vấn đề

tạo động lực cho người lao động trong doanh nghiệp.

Như vậy, “tạo động lực lao động được hiểu là tổng hợp các biện pháp

và cách ứng xử của tổ chức, của các nhà quản lý nhằm tạo ra sự khao khát và

tự nguyện của người lao động cố gắng phấn đấu để đạt được các mục tiêu

của tổ chức”. [17, tr.145]

Các biện pháp được đặt ra có thể là thiết lập nên những mục tiêu thiết

thực vừa phù hợp với mục tiêu của người lao động vừa thỏa mãn được mục

đích của doanh nghiệp, sử dụng các biện pháp kích thích về vật chất lẫn tinh

thần…, còn cách ứng xử của tổ chức được thể hiện ở việc tổ chức đó đối xử

với người lao động như thế nào. Do đó vấn đề quan trọng của động lực đó là

mục tiêu. Nhưng để đề ra được những mục tiêu phù hợp với nhu cầu, của

người lao động, tạo cho người lao động sự hăng say trong quá trình làm việc

thì nhà quản lý phải biết được mục đích hướng tới của người lao động sẽ là gì.

7

Việc dự đoán và kiểm soát hành động của người lao động hoàn toàn có thể

thực hiện được thông qua việc nhận biết động cơ và nhu cầu của họ.

1.2. Các học thuyết về động lực lao động

1.2.1. Học thuyết nhu cầu của Maslow (Abraham Maslow)

Có thể nói Maslow là người đầu tiên phát hiện ra con người là động vật

có nhu cầu. Ông cho rằng con người có rất nhiều nhu cầu khác nhau mà họ

khao khát được thỏa mãn. Ông chia nhu cầu đó thành 5 loại như sau:

- Nhu cầusinh lý(vật chất): Là những nhu cầu cơ bản để có thể duy trì

bản thân cuộc sống con người như ăn, mặc, ở, nước uống.

- Nhu cầu về an toàn: Là những nhu cầu tránh sự nguy hiểm về thân thể

và sự đe dọa mất việc làm, mất tài sản.

- Nhu cầu xã hội (về liên kết và chấp nhận): Là những nhu cầu được

quan hệ với những người khác để trao và nhận tình cảm, sự quý mến, sự chăm

sóc hay sự hiệp tác.

- Nhu cầu được tôn trọng: Là nhu cầu có địa vị, được người khác công

nhận và tôn trọng và nhu cầu tự tôn trọng mình.

- Nhu cầu tự hoàn thiện:Là nhu cầu được trưởng thành và phát triển,

được biến các khả năng, tiềm năng của mình thành hiện thực, hoặc là nhu cầu

đạt các thành tích mới, nhu cầu sáng tạo.

Theo Maslow thì khi mỗi một nhu cầu trong số những nhu cầu đó được

thỏa mãn thì nhu cầu tiếp theo trở nên quan trọng. Sự thỏa mãn nhu cầu của

các cá nhân sẽ đi theo thứ bậc như trên và mặc dù không có một nhu cầu nào

được thỏa mãn hoàn toàn nhưng nếu một nhu cầu nào đó được thỏa mãn thì

về cơ bản nó sẽ không còn tạo động lực cho con người nữa.Vì thế theo

Maslow để tạo động lực cho nhân viên người quản trị cần tìm hiểu xem nhân

viên đó đang ở đâu trong hệ thống nhu cầu này và hướng sự thỏa mãn vào các

nhu cầu có thứ bậc cao hơn.

8

1.2.2. Học thuyết về sự tăng cường tích cực (B.F.Skinner)

Học thuyết dựa trên công trình nghiên cứu của B.F.Skinner. Theo học

thuyết này thì những hành vi được thưởng sẽ có xu hướng được lặp lại còn

những hành vi không được thưởng sẽ không có xu hướng lặp lại. Đồng thời,

khoảng thời gian giữa thời điểm thưởng (phạt) và thời điểm hành vi xảy ra càng

ngắn thì càng có tác dụng thay đổi hành vi. Để tạo được động lực thì nhà quản trị

cần quan tâm đến các thành tích tốt và thưởng cho những thành tích đó.

Quan điểm trên của B.F.Skinner có thể áp dụng trong các hoạt động

quản lý trong tổ chức, theo đó, các tổ chức nên đặc biệt chú trọng đến các vấn

đề thưởng cho các cá nhân và tập thể, thưởng kịp thời. Mặt khác, tổ chức

cũng cần sử dụng các hình thức phạt. Việc lựa chọn các hành vi cần xử phạt

phải được tiến hành rất thận trọng và chỉ nên phạt đối với những hành vi gây

hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của tổ chức.

1.2.3. Học thuyết về sự kỳ vọng (Victor H.Vroom)

Victor Vroom cho rằng: cá nhân mong muốn một nỗ lực nhất định sẽ

đem lại một thành tích nhất định và thành tích đó phải dẫn đến những kết quả

hoặc phần thưởng như mong muốn. Học thuyết gợi ý cho các nhà quản trị cần

phải làm cho người lao động hiểu rõ mối quan hệ giữa nỗ lực - thành tích - kết

quả và cần phải tạo nên sự hấp dẫn của các kết quả/ phần thưởng đối với

người lao động.

Theo Vroom, động lực là chức năng kỳ vọng của mỗi cá nhân, với một

nỗ lực nhất định sẽ đem lại một thành tích nhất định và thành tích đó sẽ dẫn

đến một kết quả hoặc phần thưởng tương ứng. Học thuyết dựa theo logíc là

con người sẽ làm cái họ có thể làm khi mà họ muốn làm. Chẳng hạn, một

người muốn được thăng tiến và thấy rõ mối quan hệ chặt chẽ giữa thành tích

xuất sắc với việc được thăng tiến, khi chăm chỉ có thể đạt kết quả cao thì sẽ

thúc đẩy họ chăm chỉ làm việc nhằm đạt được mong muốn của bản thân.

9

1.2.4. Học thuyết công bằng (J.Stacy Adams)

J.Stacy Adams cho rằng mọi cá nhân luôn muốn được đối xử công

bằng và đúng đắn trong tổ chức. Các cá nhân trong tổ chức có xu hướng so

sánh các quyền lợi mình được hưởng cho công sức mình bỏ ra với quyền lợi

người khác được hưởng cho công sức họ bỏ ra. Nếu điều đó là công bằng sẽ

khuyến khích họ.

Vì vậy để tạo ra được động lực người quản lý cần tạo ra và duy trì sự

công bằng giữa đóng góp cá nhân và quyền lợi mà cá nhân đó được

hưởngthông qua lưu ý một số vấn đề sau: phải biết rằng mọi cá nhân sẽ so

sánh sự công bằng bất cứ khi nào những quyền lợi mà họ thấy rõ (tiền lương,

phúc lợi, sự thăng tiến) được phân chia; phải loại bỏ sựbất công thông qua trả

lương thưởng dựa trên đóng góp; tạo cơ hội thăng tiến ngang nhau cho những

người có năng lực và thành tích ngang nhau.

1.2.5. Học thuyết về hệ thống hai yếu tố (Frederick Herzberg)

Đây là học thuyết tạo động lực dựa trên cơ sở các yếu tố tạo nên sự

thoả mãn và không thoả mãn của con người trong công việc. Theo Herzberg,

con người có 2 loại nhu cầu, về cơ bản thì chúng độc lập với nhau và ảnh

hưởng tới hành vi theo những cách khác nhau. Ông thấy rằng khi con người

cảm thấy không thoả mãn với công việc của mình, họ rất lo lắng về môi

trường mình đang làm việc, đây là nhu cầu môi trường vì chúng mô tả môi

trường làm việc và bảo đảm chức năng sơ đẳng là ngăn ngừa sự chán nản

công việc và các nhu cầu đó chưa bao giờ được thỏa mãn hoàn toàn nên

chúng phải tiếp tục duy trì. Mặt khác, khi cảm thấy hài lòng về công việc thì

con người lại quan tâm tới chính công việc đó, đây chính là các động cơ thúc

đẩy vì dường như chúng có hiệu quả trong việc kích thích con người thực

hiện công việc tốt hơn.Nguyên nhân đem đến sự hài lòng nằm ở nội dung

công việc, còn nguyên nhân gây sự bất mãn nằm ở môi trường làm việc.

10

1.3. Nội dung tạo động lực lao động

1.3.1. Xác định nhu cầu của người lao động

Mỗi cá nhân khác nhau thì sẽ có những nhu cầu khác nhau về mặt vật chất

và tinh thần. Có người sẽ đặt yếu tố tiền lương- tiền thưởng là quan trọng nhất

khi họ tham gia vào tổ chức, nhưng cũng có người lại cho rằng khả năng khẳng

định mình mới là quan trọng... Vì vậy, mà động lực của mỗi cá nhân là khác

nhau. Tổ chức càng nhiều người thì việc tạo động lực lại càng khó khăn hơn.

Con người - luôn là yếu tố quyết định đến sự thành bại của một tổ chức,

cũng với ý nghĩa lớn lao như thế, việc làm thế nào để người lao động có thể

phát huy được những phẩm chất của mình để từ đó làm cho tổ chức có thể lớn

mạnh hơn không phải là một điều dễ. Đây có thể coi là một vấn đề rất phức

tạp và trừu tượng, vì còn liên quan đến tâm lý học, mà đã là tâm lý học thì với

mỗi cá nhân khác nhau có những tâm lý khác nhau, do đó để có thể thống

nhất các cá nhân trong một tập thể, tạo ra được một mục đích chung cho tổ

chức thì phải có những phương pháp và cách thức thật khéo léo, tác động vào

những nhu cầu và mục đích của người lao động. Suy cho đến cùng, người lao

động làm việc là để thoả mãn những lợi ích và nhu cầu mà mình đặt ra cho

bản thân và gia đình, vì thế doanh nghiệp nào biết cách tác động vào những

yếu tố đó thì đã thành công trong việc kích thích họ làm việc và cống hiến cho

tổ chức, đây là mục đích cuối cùng và cũng là quan trọng nhất không chỉ của

một doanh nghiệp mà của tất cả các doanh nghiệp đang tồn tại và phát triển

trên thị trường.

Theo học thuyết nhu cầu của Maslow đã chỉ ra, nhu cầu của con người

được chia thành 5 mức độ và tăng dần theo hình bậc thang. Khi các nhu cầu tối

thiểu về sinh lý, an toàn, xã hội được đáp ứng người lao động sẽ có nhu cầubậc

cao được tôn trọng và khẳng định bản thân. Vì vậy nhà quản lý cần vận dụng

học thuyết nhu cầu của Maslow thích hợp để đáp ứng đúng nhu cầu của người

lao động, khuyến khích họ nỗ lực làm việc đạt được hiệu quả cao nhất.

11

Ngày nay đời sống xã hội đã ngày càng được nâng cao và cải thiện nên

vấn đề quan tâm của con người không chỉ có mỗi nhu cầu vật chất mà còn có

cả nhu cầu tinh thần. Sự kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố này là chìa khóa

thành công của doanh nghiệp.

Qua việc xác định nhu cầu của NLĐ làm cơ sở để nhà quản lý sử dụng

các biện pháp kích thích tài chính hay phi tài chính cho phù hợp tạo động lực

lao động cho NLĐ.

1.3.2. Các biện pháp kích thích tài chính

Ø Xây dựng hệ thống lương và phụ cấp công bằng, đảm bảo tính

kích thích cao

Tiền lương là một bộ phận quan trọng trong chính sách kinh tế - xã hội,

tạo động lực tăng trưởng kinh tế và giải quyết công bằng, tiến bộ xã hội, nâng

cao năng lực và hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác tiềm năng sáng tạo của

người lao động.

Tiền lương, thưởng thiếu công bằng, hợp lý, chưa phản ánh và gắn với

trách nhiệm, chất lượng công việc. Chính sách lương chưa có tính hệ thống,

bài bản, chưa thực sự là đòn bẩy kích thích năng suất và hiệu quả làm việc...

Hệ quả là bạn khó thu hút và lưu giữ được những nhân viên giỏi, đội ngũ

thiếu động lực phấn đấu hoàn thành công việc, quỹ lương thì tăng mà mục

tiêu kinh doanh thì không đạt được.

Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt về nguồn nhân lực như hiện nay thì

việc xây dựng và kiện toàn chính sách lương, thưởng và đãi ngộ là hết sức cần

thiết. Trả giá thấp, ứng xử thiếu công bằng, minh bạch đều làm bạn khó có

được đúng và đủ nguồn lực quan trọng số một này.

- Tiền lương phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:

+ Tiền lương phải đảm bảo tái sản xuất mở rộng sức lao động và không

ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động. Có nghĩa