Luận văn Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

PHẠM PHƯƠNG QUỲNH

TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN

LÃO KHOA TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

HÀ NỘI - 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ LAO ĐỘNG - THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI

PHẠM PHƯƠNG QUỲNH

TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN

LÃO KHOA TRUNG ƯƠNG

Chuyên ngành: Kế toán

Mã ngành: 60340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. TRẦN MẠNH DŨNG

HÀ NỘI - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá

nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào. Các số

liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo

tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Tôi xin chịu trách nhiệm về đề tài nghiên cứu của mình.

Tác giả

PHẠM PHƯƠNG QUỲNH

LỜI CẢM ƠN

Qua thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Lao động Xã hội,

dưới sự hướng dẫn tận tính của các thầy cô, tác giả đã tiếp thu được nhiều kiến

thức bổ ích để vận dụng vào công việc hiện tại nhằm nâng cao năng lực trình độ.

Luận văn Thạc sỹ với đề tài “Tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa

Trung ương” là kết quả của quá trình nghiên cứu lý luận và thực tế.

Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS. TS. Trần Mạnh Dũng,

người đã dành nhiều thời gian để tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện

thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài và hoàn

chỉnh Luận văn.

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô đã tham gia giảng dạy,

giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các cán bộ Phòng Tài chính Kế toán Bệnh

viện Lão khoa Trung ương đã tạo điều kiện, giúp đỡ và cung cấp tài liệu cần

thiết để tác giả có thể hoàn thành Luận văn này.

Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù rất cố gắng nhưng do kiến thức và thời

gian có hạn nên Luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định. Tác giả kính

mong nhận được sự góp ý, chỉ bảo của các thầy cô và những ý kiến góp ý từ bạn

bè đồng nghiệp để Luận văn được hoàn thiện hơn nữa.

Xin trân trọng cảm ơn.

Tác giả luận văn

PHẠM PHƯƠNG QUỲNH

I

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT…………………………………………..…III

DANH MỤC BẢNG……………………………………………………...……V

DANH MỤC SƠ ĐỒ ………………………………………………………………..IV

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .............................. 1

1.1.Tính cấp thiết của đề tài ......................................................................... 1

1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan.............................. 2

1.3. Mục tiêu nghiên cứu .............................................................................. 5

1.4. Câu hỏi nghiên cứu................................................................................ 5

1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ......................................................... 5

1.6. Phương pháp nghiên cứu....................................................................... 6

1.7. Kết cấu của đề tài................................................................................... 7

CHƯƠNG 2:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN VỊ SỰ

NGHIỆP CÓ THU CÔNG LẬP...................................................................... 8

2.1. Khái quát chung về đơn vị sự nghiệp có thu công lập ......................... 8

2.1.1. Khái niệm ......................................................................................... 8

2.1.2. Phân loại .......................................................................................... 8

2.1.3. Đặc điểm hoạt động........................................................................ 11

2.2. Khái quát chung về tổ chức kế toán đơn vị sự nghiệp có thu công lập

..................................................................................................................... 12

2.2.1. Khái niệm và bản chất của tổ chức kế toán ................................... 12

2.2.2. Nhiệm vụ của tổ chức kế toán........................................................ 14

2.2.3. Nguyên tắc tổ chức kế toán ............................................................ 14

2.2.4. Đặc điểm cơ chế quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp có thu

công lập.................................................................................................... 15

2.3. Nội dung tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu công lập ......... 18

2.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán.................................................................. 18

2.3.2. Tổ chức công tác kế toán................................................................ 22

II

2.3.3. Tổ chức ứng dụng tin học trong kế toán........................................ 42

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN... 44

LÃO KHOA TRUNG ƯƠNG........................................................................ 44

3.1. Khái quát chung về Bệnh viện Lão khoa Trung ương....................... 44

3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển.................................................... 44

3.1.2. Chức năng và nhiệm vụ ................................................................. 46

3.1.3. Cơ cấu tổ chức quản lý................................................................... 48

3.2. Cơ chế quản lý tài chính theo mô hình tự chủ tại Bệnh viện............. 51

3.3. Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương..... 54

3.3.1. Tổ chức bộ máy kế toán ................................................................... 54

3.3.2. Tổ chức công tác kế toán................................................................ 58

CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ GIẢI PHÁP

HOÀN THIỆN TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI BỆNH VIỆN LÃO KHOA

TRUNG ƯƠNG.............................................................................................. 79

4.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu............................................................. 79

4.1.1. Kết quả đạt được............................................................................. 79

4.1.2. Tồn tại ............................................................................................ 83

4.2. Yêu cầu hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung

ương............................................................................................................. 85

4.3. Các giải pháp đề xuất nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện

Lão khoa Trung ương................................................................................. 86

4.3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán................................................ 86

4.3.2. Hoàn thiện hệ thống chứng từ kế toán .......................................... 88

4.3.3. Hoàn thiện hệ thống tài khoản kế toán.......................................... 90

4.3.4. Hoàn thiện hệ thống sổ kế toán ..................................................... 92

4.3.5. Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán............................................. 93

4.3.6. Hoàn thiện công tác kiểm tra kế toán ............................................ 94

4.4. Điều kiện để hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa TW

..................................................................................................................... 95

III

4.4.1. Đối với các cơ quan Nhà nước....................................................... 95

4.4.2. Đối với Bệnh viện........................................................................... 97

KẾT LUẬN..................................................................................................... 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................... 101

PHỤ LỤC ..................................................................................................... 103

IV

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt

Giải nghĩa

Bảo hiểm thất nghiệp

BHTN

BHXH

BHYT

BTC

Bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm y tế

Bộ Tài chính

BV

Bệnh viện

CBNV

CP

Cán bộ nhân viên

Chính phủ

ĐVSN

ĐVSNCT

HCSN

NSNN

NN

Đơn vị sự nghiệp

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập

Hành chính sự nghiệp

Ngân sách nhà nước

Nhà nước

QĐ

Quyết định

SNCT

TCKT

TK

Sự nghiệp có thu

Tài chính kế toán

Tài khoản

TSCĐ

TT

Tài sản cố định

Thông tư

TW

Trung ương

V

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Danh mục chứng từ kế toán áp dụng cho các đơn vị SNCT ....... 24

Bảng 2.2: BCTC và báo cáo quyết toán áp dụng.......................................... 37

Bảng 2.3: BCTC tổng hợp và báo cáo tổng hợp quyết toán áp dụng cho các

đơn vị dự toán cấp I và cấp II........................................................................ 39

Bảng 4.1: Hoàn thiện TK nguồn kinh phí hoạt động .................................. 91

VI

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 3.1: Mô hình tổ chức bộ máy quản lý của Bệnh viện ......................... 50

Sơ đồ 3.2: Quá trình luân chuyển chứng từ kế toán tại bệnh viện .............. 59

Sơ đồ 3.3: Sơ đồ kế toán nguồn kinh phí hoạt động tại bệnh viện............... 68

Sơ đồ 3.4: Sơ đồ kế toán chi hoạt động tại bệnh viện................................... 69

Sơ đồ 3.5: Khái quát quy trình ghi sổ kế toán thu, chi tại bệnh viện .......... 72

1

CHƯƠNG 1

GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Con người chính là nhân tố quan trọng và then chốt nhất quyết định đến sự

phát triển của xã hội và đất nước. Phát huy được nguồn lực to lớn của con người

Việt Nam là nhân tố quyết định thành công trong công cuộc công nghiệp hóa

hiện đại hóa. Vì vậy hoạt động y tế, chăm sóc sức khỏe cho con người là hoạt

động rất quan trọng đối với tất cả các quốc gia trên thế giới vì sức khỏe là vốn

quý nhất của mỗi con người và toàn xã hội. Ở Việt Nam, Chính phủ đã có nhiều

chủ trương chính sách đối với hoạt động của các cơ sở y tế nhằm mục tiêu đảm

bảo mọi người dân đều được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, mở

rộng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ y tế có chất lượng.

Ngày nay trong xu thế phát triển của xã hội, nhận thức của người dân về

tầm quan trọng của công tác y tế đối với đời sống xã hội đã được nâng cao khiến

mọi người quan tâm đến các dịch vụ y tế nhiều hơn, nhất là trong lĩnh vực khám

chữa bệnh theo yêu cầu. Xuất phát từ nhu cầu của xã hội dẫn đến các loại hình

dịch vụ khám chữa bệnh ngày càng được nâng cấp cả về máy móc phương tiện

đến trình độ chuyên môn, doanh thu ngày càng cao và dần không còn phụ thuộc

quá nhiều vào vào ngân sách nhà nước (NSNN) cấp. Điều đó đặt ra yêu cầu phải

tổ chức quản lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính trong bệnh viện. Để

đáp ứng được yêu cầu đó thì tổ chức kế toán vô cùng quan trọng và đòi hỏi ngày

càng được hoàn thiện để giúp cho việc quản lý các nguồn thu và các nội dung

chi của bệnh viện được hiệu quả hơn.

Từ việc nâng cao trình độ chuyên môn, trang bị phương tiện kỹ thuật hiện

đại đáp ứng nhu cầu dịch vụ, nguồn thu của Bệnh viện Lão khoa Trung ương

những năm gần đây tăng cao góp phần chủ động trong việc tái đầu tư phương

tiện, trang thiết bị phục vụ công tác. Tuy nhiên, kết quả đạt được cũng chưa thực

sự như đúng mong muốn của Ban Lãnh đạo bệnh viện do vậy cả công tác quản

lý điều hành cũng như các vấn đề có liên quan cần được hoàn thiện để đáp ứng

2

yêu cầu quản lý kinh tế, quản lý tài chính và điều hành kiểm soát hoạt động thu

chi của bệnh viện.

Những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách nhằm từng

bước đổi mới cơ chế hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có

Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/04/2006 về thực hiện cơ chế tự chủ, tự

chịu trách nhiệm được thực hiện trước ngày 06/04/2015 và Nghị định số

16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ được thực hiện từ ngày

06/04/2015. Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN ngày càng

hoàn thiện, để các hoạt động sự nghiệp có thể thực hiện tốt cơ chế tự chủ và vận

hành theo cơ chế thị trường thì phải có phương hướng và giải pháp phát triển

phù hợp. Một trong những biện pháp được quan tâm đó là tổ chức tốt công tác

kế toán nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công

lập. Nằm trong hệ thống bệnh viện công lập của cả nước, trong những năm qua,

tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương cơ bản đã phát huy vai trò là

công cụ quan trọng trong quản lý kinh tế tài chính của đơn vị. Song bên cạnh

những kết quả đạt được, tổ chức kế toán tại Bệnh viện còn nhiều hạn chế, bất

cập khi chuyển đổi sang cơ chế tài chính mới làm ảnh hưởng tới hoạt động quản

lý điều hành đơn vị như việc vận dụng hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài

khoản kế toán, tổ chức bộ máy kế toán chưa phát huy hiệu quả tối đa.

Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả đã chọn đề tài “Tổ chức kế toán tại Bệnh

viện Lão khoa Trung ương” làm đề tài ở cấp độ Thạc sỹ của mình.

1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

Chủ đề về tổ chức kế toán tại các đơn vị, doanh nghiệp được nhiều đối

tượng quan tâm và nghiên cứu, bao gồm tổ chức kế toán trong các doanh nghiệp

như các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, thương mại; và tổ chức kế toán tại

các đơn vị sự nghiệp công lập. Liên quan đến các nghiên cứu về tổ chức kế toán

tại các đơn vị sự nghiệp công lập ở các cấp độ khác nhau, có thể kể đến các công

trình tiêu biểu như:

Trương Thị Phượng (2015) với đề tài “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại

Trường Cao đẳng Nghề Công nghệ cao Hà Nội”. Trong nghiên cứu này, tổ chức

3

kế toán có gắn với môi trường đào tạo được làm rõ về cả khung lý thuyết và

thực trạng, tác giả cũng chỉ ra những hạn chế và đưa ra các giải pháp khắc phục

nhằm hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại đơn vị nghiên cứu. Tuy nhiên,

nghiên cứu này chưa đề cập rõ đến tổ chức kế toán của đơn vị đào tạo với những

đặc thù liên quan đến đào tạo và mức độ ảnh hưởng của lĩnh vực đào tạo đến tổ

chức kế toán trong đơn vị đào tạo.

Nguyễn Thị Hằng (2014) với nghiên cứu “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại

Trường Bồi dưỡng cán bộ Bộ Tài chính”. Trong nghiên cứu này, tác giả đã tiếp

tục hoàn thiện cơ sở lý luận về tổ chức kế toán trong các đơn vị sự nghiệp có thu

công lập. Tuy nhiên, tác giả mới chỉ trình bày nhiệm vụ, nguyên tắc, nội dung tổ

chức kế toán nói chung, mô tả được thực trạng kế toán tại đơn vị nhưng chưa

nghiên cứu sâu về vấn đề tổ chức hệ thống tài khoản kế toán và trình tự ghi chép

sổ sách kế toán tại Trường Bồi dưỡng Cán Bộ Tài chính. Theo đó, một số ý kiến

đánh giá cũng như các giải pháp đưa ra đôi khi còn mang nặng tính chủ quan mà

chưa có cơ sở rõ nét.

Phạm Thị Thu Hòa (2011) với đề tài “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán

tại các đơn vị sự nghiệp có thu công lập thuộc Trung ương Đoàn Thanh niên

cộng sản Hồ Chí Minh”. Trong nghiên cứu này, tác giả cũng đã nêu bật được hệ

thống lý luận và tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu công lập, đánh giá

được những ưu điểm và tồn tại trong tổ chức công tác kế toán ở các đơn vị sự

nghiệp có thu công lập thuộc Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí

Minh và đưa ra được các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán. Song

nghiên cứu chưa xét đến tổng thể các vấn đề liên quan đến tổ chức kế toán như

hình thức tổ chức bộ máy kế toán, những nội dụng có ý nghĩa quan trọng trong

việc hoàn thiện tổ chức công tác kế toán.

Vũ Thị Phượng (2013) với công trình “Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán

tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình”. Đề tài này có ưu điểm là đã khái quát

hóa được các đặc điểm về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu

công lập, nêu bật thực trạng tổ chức kế toán tại bệnh viện và đưa ra các giải

pháp nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán. Tuy nhiên, tác giả chưa nêu được những

đặc điểm riêng có trong hoạt động khám chữa bệnh ảnh hưởng đến tổ chức công

4

tác kế toán và chưa nêu được quy trình sử dụng phần mềm kế toán tại đơn vị.

Hơn nữa, thời kỳ nghiên cứu tại bệnh viện đang áp dụng Nghị định số

43/2006/NĐ-CP ngày 25/5/2006 và các Thông tư hướng dẫn về tự chủ tài chính

trong các đơn vị; mà hiện tại Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 đã

thay thế Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/5/2006.

Ninh Thị Hoài Thu (2015) với đề tài “Hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh

viện Đa khoa Tỉnh Lào Cai”. Trong nghiên cứu này, tác giả đã làm rõ cơ sở lý

luận về tổ chức kế toán của đơn vị sự nghiệp công lập và thực trạng gắn với

Bệnh viện Đa khoa Lào Cai qua các khía cạnh về: công tác lập và chấp hành dự

toán thu – chi; tổ chức công tác kế toán theo quá trình xử lý thông tin; kiểm tra

kế toán và công khai tài chính. Cũng trong nghiên cứu này, tác giả cũng đưa ra

những đánh giá về kết quả đạt được, yếu điểm và các giải pháp nhằm hoàn thiện

tổ chức kế toán. Tuy nhiên, một số đánh giá cũng như giải pháp còn chưa thực

sự nghiêng về đơn vị nghiên cứu nên phần nào làm giảm đi giá trị của luận văn.

Còn rất nhiều bài viết, công trình, đề tài nghiên cứu liên quan đến hoàn

thiện tổ chức kế toán có gắn với các đơn vị nghiên cứu điển hình khác nhau. Tuy

nhiên, theo tìm hiểu của tác giả thì thực sự chưa đề tài nào đề cập đến tổ chức kế

toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương và cũng chưa nhiều nghiên cứu đề cập

sâu về tự chủ tài chính theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015. Kế

thừa và phát huy những giá trị mà các công trình nghiên cứu trước đây đã thực

hiện, tác giả sẽ tiếp tục làm rõ lý luận cơ bản về tổ chức kế toán có gắn kết với

đơn vị sự nghiệp có thu công lập. Tiến hành phân tích thực trạng công tác tổ

chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương và đưa ra các giải pháp nhằm

hoàn thiện tổ chức kế toán sao cho cung cấp các thông tin kế toán tài chính kế

toán tin cậy, kịp thời để giúp cho các nhà quản lý đưa ra các quyết định kinh tế

đúng đắn.

Vì thế, thực hiện nghiên cứu đề tài về tổ chức kế toán, gắn với trường hợp

nghiên cứu điển hình tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương, thực sự có ý nghĩa cả

về lý luận và thực tiễn.

5

1.3. Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu này được thực hiện nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán (tổ chức

bộ máy kế toán và tổ chức công tác kế toán) gắn với đơn vị nghiên cứu điển

hình tại Bệnh viện lão khoa Trung ương.

Để thỏa mãn được mục tiêu nghiên cứu tổng quát, mục tiêu cụ thể gồm:

+ Hệ thống hóa lý luận cơ bản về tổ chức kế toán của các đơn vị sự

nghiệp có thu công lập.

+ Phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức kế toán nhằm đưa ra các ưu

điểm và tồn tại với trường hợp nghiên cứu điển hình tại Bệnh viện Lão khoa

Trung ương.

+ Đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại

Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

1.4. Câu hỏi nghiên cứu

Để thỏa mãn các mục tiêu cụ thể, nghiên cứu này được thực hiện nhằm trả

lời các câu hỏi sau:

+ Nội dung lý luận cơ bản liên quan đến tổ chức kế toán trong các đơn vị

sự nghiệp có thu công lập bao gồm những gì?

+ Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương như thế

nào?

+ Giải pháp nào cần đưa ra để hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão

khoa Trung ương?

1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu tổ chức kế toán tại

Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Không gian: Nghiên cứu này thực hiện với dữ liệu tại Bệnh viện Lão

khoa Trung ương.

+ Thời gian: Tổ chức kế toán tại đơn vị nghiên cứu theo chuỗi thời gian từ

năm 2013 đến 2015.

6

+ Nội dung: Đề tài nghiên cứu các chính sách, cơ chế tài chính và các nội

dung về tổ chức kế toán của đơn vị sự nghiệp có thu công lập. Trên cơ sở đó, tác

giả sẽ phân tích và đánh giá tổ chức kế toán tại Bệnh viên Lão khoa Trung ương

qua các nội dung sau: mô hình tổ chức bộ máy kế toán, hệ thống chứng từ kế

toán, hệ thống tài khoản kế toán, hệ thống sổ kế toán, tổ chức lập và công khai

BCTC, công tác kiểm tra kế toán, ứng dụng tin học trong kế toán.

1.6. Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận: Phương pháp nghiên cứu định tính – nghiên cứu

tình huống.

Đề tài vận dụng cơ sở lý thuyết về tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp

có thu công lập để phân tích đánh giá thực trạng tổ chức kế toán, từ đó đưa ra

các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao tổ chức kế toán với trường hợp nghiên

cứu điển hình tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

- Phương pháp thu thập dữ liệu: Dữ liệu phục vụ cho đề tài nghiên cứu

được thu thập thông qua các nguồn sau:

Nguồn dữ liệu thứ cấp: các văn bản, Nghị định của Chính phủ, Thông tư

hướng dẫn của Bộ Tài chính về kế toán, các quy định pháp luật hiện hành, Luật

Kế toán, Chế độ Kế toán; Các tài liệu về tổ chức kế toán tại các đơn vị sự nghiệp

có thu công lập tham khảo từ các cuốn giáo trình, sách, tài liệu học tập, slide bài

giảng, mạng internet, báo chí…; Các tài liệu giới thiệu về Bệnh viện Lão khoa

Trung ương, thông tin về lịch sử hình thành phát triển, chức năng, nhiệm vụ và

cơ cấu tổ chức của Bệnh viện; Các sổ sách, chứng từ, báo cáo kế toán liên quan

đến tổ chức công tác kế toán các phần hành tại Bệnh viện. Tham khảo các công

trình nghiên cứu liên quan để kế thừa và phát huy những giá trị đã đạt được và

hoàn thiện những vấn đề còn tồn tại của các công trình nghiên cứu trước đó.

Nguồn dữ liệu sơ cấp: Được thu thập thông qua trao đổi, quan sát với các

kế toán viên từ khoa, phòng tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

- Phương pháp xử lý số liệu:

7

Các dữ liệu sau khi thu thập sẽ được kiểm tra, sau đó sử dụng phương pháp

so sánh: so sánh lý thuyết và thực tiễn đơn vị nhằm khái quát hóa lý luận, đánh

giá và đưa ra kết luận.

1.7. Kết cấu của đề tài

Nghiên cứu này có kết cấu gồm 4 chương:

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu.

Chương 2: Cơ sở lý luận về tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp có thu

công lập.

Chương 3: Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung

ương.

Chương 4: Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp hoàn thiện tổ

chức kế toán tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương.

8

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI

ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU CÔNG LẬP

2.1. Khái quát chung về đơn vị sự nghiệp có thu công lập

2.1.1. Khái niệm

Đơn vị sự nghiệp công lập là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà

nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội thành lập theo quy định của pháp

luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý Nhà nước.

Các ĐVSN công lập hoạt động bằng nguồn kinh phí Nhà nước cấp, cấp trên cấp

hoặc các nguồn kinh phí khác như thu sự nghiệp, phí, lệ phí, thu từ kết quả hoạt

động sản xuất kinh doanh, nhận viện trợ, biếu, tặng theo nguyên tắc không bồi

hoàn trực tiếp để thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao.

Đơn vị sự nghiệp có thu công lập là những đơn vị do Nhà nước có quyết

định thành lập và giao cho thực hiện các nhiệm vụ thuộc về hoạt động sự nghiệp

nhằm cung cấp các hàng hóa và các dịch vụ công cộng đáp ứng cho nhu cầu xây

dựng và phát triển mỗi ngành, mỗi lĩnh vực hay toàn bộ nền kinh tế. Kinh phí

cung cấp cho hoạt động của ĐVSNCT chủ yếu từ nguồn vốn ngân sách Nhà

nước cấp. Ngoài ra đơn vị có thể khai thác tạo thêm nguồn thu hợp pháp để

trang trải một phần chi phí hoặc toàn bộ chi phí thường xuyên của đơn vị.

2.1.2. Phân loại

ĐVSNCT có thể được phân loại theo các tiêu thức khác nhau như theo lĩnh

vực; theo phân cấp quản lý; theo nguồn thu ... Cụ thể:

Căn cứ theo lĩnh vực hoạt động, đơn vị sự nghiệp có thu công lập gồm:

- Đơn vị sự nghiệp y tế: Các bệnh viện, các viện và trung tâm có giường

bệnh, cơ sở điều dưỡng và phục hồi chức năng thuộc các Bộ, ngành và địa

phương. Các cơ sở khám chữa bệnh thuộc viện nghiên cứu, trường đại học y,

dược trong toàn quốc, Các trung tâm y tế (bao gồm các trung tâm y tế quận,

huyện, thị xã, thành phố trực thuộc Tỉnh, trung tâm y tế dự phòng, Trung tâm

9

phòng chống các bệnh xã hội, Trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe, Trung

tâm bảo vệ bà mẹ và trẻ em - kế hoạch hóa gia đình hoặc Trung tâm sức khỏe

sinh sản), Trung tâm tin học y tế thuộc các Bộ, ngành, địa phương, Các viện,

trạm, trại hoặc các đơn vị khác có chức năng và nhiệm vụ phòng chống dịch

bệnh thuộc các Bộ, ngành, địa phương, Các đơn vị có chức năng kiểm định vác-

xin, sản phẩm y tế, trang thiết bị y tế, kiểm nghiệm thuốc, hóa mỹ phẩm, thực

phẩm, kiểm dịch y tế thuộc các Bộ, ngành, địa phương, Các cơ sở sản xuất vác

xin, sản phẩm y tế, máu và các chế phẩm từ máu, dịch truyền hoặc các sản phẩm

khác thuộc ngành y tế.

- Đơn vị sự nghiệp giáo dục đào tạo và dạy nghề gồm: các cơ sở giáo dục

mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông, trường trung cấp chuyên nghiệp, cơ sở giáo

dục đại học, trung tâm giáo dục thường xuyên, trường chuyên biệt, trường đào

tạo bồi dưỡng cán bộ.

- Đơn vị sự nghiệp văn hóa - thể thao - du lịch gồm: Trung tâm kỹ thuật

điện ảnh, trung tâm huấn luyện và thi đấu thể thao, Trung tâm bồi dưỡng cán bộ

quản lý văn hóa - thể thao - du lịch, Trung tâm triển lãm văn hóa thông tin, bảo

tàng, thư viện, các tạp chí, báo văn hóa, thể thao trực thuộc các Sở và Bộ văn

hóa, thể thao và du lịch, các trung tâm văn hóa, thể thao tại các huyện, thị xã,

thành phố.

- Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học và công nghệ.

- Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xã hội gồm: Trung tâm dịch vụ

việc làm ...

- Đơn vị sự nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế, giao thông,... Ngoài ra

còn có một số ĐVSN đặc thù khác.

Căn cứ vào phân cấp quản lý tài chính, đơn vị sự nghiệp trong cùng một

ngành dọc được phân thành:

- Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm

do Thủ tướng Chính phủ hoặc UBND giao. Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân

bổ, giao dự toán NS cho đơn vị cấp dưới trực thuộc, chịu trách nhiệm trước Nhà

10

nước về việc tổ chức thực hiện công tác kế toán, quyết toán NS của cấp mình và

của đơn vị cấp dưới trực thuộc. Đơn vị dự toán cấp I có trách nhiệm quản lý

kinh phí của toàn ngành và giải quyết các vấn đề có liên quan đến kinh phí với

cơ quan tài chính.

- Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn

vị dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị dự toán

cấp III (trường hợp được ủy quyền của đơn vị dự toán cấp I). Định kỳ đơn vị dự

toán cấp II tổng hợp chi tiêu kinh phí ở đơn vị và của đơn vị dự toán cấp III, báo

cáo lên đơn vị dự toán cấp I và cơ quan tài chính cùng cấp.

- Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng NS (đơn vị sử dụng

NSNN), có trách nhiệm tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân

sách của đơn vị mình và đơn vị dự toán cấp dưới (nếu có). Đơn vị dự toán cấp

III được đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II giao NS và thực hiện các nhiệm vụ

quản lý kinh phí tại đơn vị dưới sự hướng dẫn của đơn vị dự toán cấp trên.

- Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III được nhận kinh phí để thực

hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết

toán theo quy định.

Các đơn vị dự toán có thể chỉ có một cấp hoặc hai cấp, điều này tùy thuộc

vào phân cấp quản lý kinh tế tài chính, đặc biệt cơ chế phân cấp quản lý Nhà

nước.

Căn cứ vào nguồn thu sự nghiệp và khả năng tạo lập nguồn kinh phí để

đáp ứng cho hoạt động thường xuyên của đơn vị sự nghiệp có thu công lập gồm:

Theo thông tư số 71/2006/TT-BTC ngày 09/08/2006 hướng dẫn thực hiện

Nghị định số 43/NĐ-CP ngày 25/04/2006 của Chính phủ có thể phân loại đơn vị

sự nghiệp thành 3 loại, căn cứ vào khả năng bảo đảm chi phí hoạt động thường

xuyên, hay nói cách khác là căn cứ vào nguồn thu từ hoạt động cung ứng dịch

vụ công của đơn vị cụ thể là:

- Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp đảm bảo toàn bộ chi phí hoạt động thường

xuyên (gọi là ĐVSN tự đảm bảo chi phí hoạt động).