Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP) ở Thành phố Hà Nội
J. Sci. & Devel. 2014, Vol. 12, No. 5: 779-786
Tạp chí Khoa học và Phát triển 2014, tập 12, số 5: 779-786
PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN CHĂN NUÔI
LỢN THEO HƯỚNG THỰC HÀNH NÔNG NGHIỆP TỐT (VIETGAP) Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Nguyễn Ngọc Xuân1*, Nguyễn Hữu Ngoan2
1Trường Cao đẳng Cộng đồng Hà Tây; 2Khoa Kinh tế và PTNT, Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Ngày gửi bài: 10.06.2014
Ngày chấp nhận: 27.08.2014
TÓM TẮT
Bài viết phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP vào chăn nuôi lợn tại các
cơ sở chăn nuôi ở thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu chỉ ra có 10 nhóm với 34 tiêu chí có ảnh hưởng mạnh đến
khả năng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi, trong đó nhóm tiêu chí “Vệ sinh chăn nuôi” có ảnh hưởng lớn
nhất, nhóm tiêu chí “chu chuyển và liên kết tiêu thụ” có ảnh hưởng thấp nhất đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn
VietGAP. Một số khuyến nghị về mặt chính sách nhằm nâng cao khả năng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP vào trong
chăn nuôi tại các cơ sở được đề cập ở phần cuối của nghiên cứu.
Từ khóa: Ảnh hưởng, chăn nuôi lợn, nhân tố, phân tích, tiêu chuẩn VietGAP.
Analysis of Factors Affecting the Applicability of Swine Raising Standards
towards Good Agricultural Practice (VietGAP) in Ha Noi City
ABSTRACT
The paper analyzed the factors affecting the ability to apply VietGAP standards to swine raising at swine
breeding farms in Ha Noi city. The findings pointed out that 10 groups with 34 features exerted strong affect on the
applicability of VietGAP standards in cattle-breeding; among them, the “breeding hygiene” standard group had the
largest effect and the the group while the “flow and consumption linkage” standard group dlowest effect on the
applicability of VietGAP standards. Some policy recommendations for improving the applicability of VietGAP
standards for swine breeding farms were suggested.
Keywords: Analyse, affect, factors, swine breeding, VietGAP standards.
là phải làm thế nào để đảm bảo lợn được nuôi
dưỡng đạt được các yêu cầu về chất lượng, an
toàn vệ sinh thực phẩm, đảm bảo phúc lợi xã
hội, sức khỏe người sản xuất và người tiêu
dùng, bảo vệ môi trường và truy nguyên
nguồn gốc. Chăn nuôi lợn theo qui trình thực
hành nông nghiệp tốt (VietGAP) sẽ đáp ứng
được những yêu cầu trên.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự phát triển kinh tế của đất
nước, ngành chăn nuôi nói chung trong đó có
chăn nuôi lợn cũng có những bước phát triển
vượt bậc. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp,
các chất kích thích tăng trọng, tạo nạc... đã
tạo ra sự thay đổi nhanh chóng về năng suất,
sản lượng thịt lợn, nâng cao thu nhập cho
người chăn nuôi lợn. Tuy nhiên, phương pháp
chăn nuôi mới này đã làm nảy sinh những
nguy cơ gây nguy hại đến sức khỏe cho con
người và xã hội. Vấn đề đặt ra trong chăn nuôi
Bài viết này sẽ phân tích và đánh giá các
nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng các
tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi lợn, góp
phần phát triển ngành chăn nuôi lợn theo
hướng VietGAP của thành phố Hà Nội.
779
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành
nông nghiệp tốt (Vietgap) ở thành phố Hà Nội
Cronbach’s Alpha nhằm kiểm định thang đo
khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo
hướng VietGAP.
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Thu thập số liệu
Số liệu thứ cấp được thu thập chủ yếu từ
UBND các huyện và UBND Thành phố Hà Nội
đã được công bố nhằm phản ánh thực trạng tình
hình chăn nuôi lợn của thành phố trong thời
gian qua.
2.3. Phương pháp phân tích
Nghiên cứu được tiến hành thông qua 2
bước: Bước 1 - nghiên cứu định tính bằng việc
xây dựng phát triển hệ thống khái niệm/thang
đo và các biến quan sát và hiệu chỉnh biến quan
sát phù hợp với thực tế. Bước 2 - nghiên cứu
định lượng bằng việc sử dụng phương pháp
phân tích nhân tố khám phá để nhận diện các
nhân tố được cho là phù hợp, sử dụng hệ số tin
cậy Cronbach’ Alpha để kiểm định mức độ chặt
chẽ giữa các nhân tố trong thang đo tương quan
với nhau.
Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua
phỏng vấn trực tiếp 195 người chăn nuôi bằng
phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên theo địa bàn
3 huyện gồm: Thạch Thất, Ứng Hòa, Gia Lâm.
Đối tượng được hỏi là những hộ đang thực hiện
chăn nuôi lợn theo hướng VietGAP.
Bài viết tập trung đánh giá khả năng áp
dụng với 100 tiêu chí thuộc 17 nhóm tiêu chuẩn
VietGAP, cũng chính là 100 biến số trong mô
hình phân tích nhân tố, nhằm chỉ ra mức độ
ảnh hưởng của từng tiêu chí đến khả năng áp
dụng từng nhóm tiêu chuẩn VietGAP trong
chăn nuôi lợn. Theo Hair et al. (2006) để sử
dụng phân tích nhân tố khám phá, kích thước
mẫu tối thiểu phải là 50. Thực tế đã tiến hành
điều tra khảo sát 195 cơ sở chăn nuôi. Như vậy,
số liệu được thu thập đảm bảo thực hiện tốt mô
hình nghiên cứu.
Mô hình đánh giá khả năng áp dụng tiêu
chuẩn VietGAP vào chăn nuôi lợn tại thành phố
Hà Nội được thiết lập như sau:
F = f (X1, X2, X3,...X17)
Trong đó: - F là nhân tố ảnh hưởng đến
khả năng áp dụng.
X1, X2,...X17 là các biến độc lập.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Thực trạng áp dụng tiêu chuẩn
VietGAP chăn nuôi lợn tập trung tại thành
phố Hà Nội
2.2. Thang đo và các biến quan sát
Thang đo Likert được sử dụng để đánh giá
khả năng áp dụng từng tiêu chuẩn theo 5 mức
độ từ: 1- Rất khó áp dụng; 2- Khó áp dụng; 3-
Bình thường; 4- Dễ áp dụng, 5- Rất dễ áp dụng.
Chỉ số khả năng áp dụng là số bình quân gia
quyền của số lượng cơ sở chăn nuôi theo từng
mức độ áp dụng và hệ số của từng mức độ, trong
đó mức độ rất khó áp dụng được gán hệ số 1, còn
rất dễ áp dụng có hệ số 5. Tỷ lệ cơ sở chăn nuôi
đánh giá áp dụng là tỷ lệ giữa cơ sở chăn nuôi
đánh giá dễ áp dụng và rất dễ áp dụng trong
tổng số cơ sở được phỏng vấn.
Ngành chăn nuôi lợn tại thành phố Hà Nội
những năm gần đây đang có xu hướng giảm cả
về số lượng cũng như sản lượng, bình quân 3
năm số lượng đầu lợn giảm 7,85% và giảm
1,13% sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng. Do
ảnh hưởng của biến động kinh tế, giá cả thức ăn
chăn nuôi tăng cao trong khi giá thịt lợn hơi
tăng ít hoặc không tăng dẫn tới các hộ lựa chọn
hình thức giảm quy mô chăn nuôi nhằm hạn chế
tác động của giá cả.
Các tiêu chuẩn kỹ thuật của quy trình thực
hành sản xuất nông nghiệp tốt ở Việt Nam
(VietGAP) xuất hiện lần đầu vào năm 2008, mỗi
ngành sẽ có những tiêu chuẩn khác nhau và
phù hợp với đặc thù của ngành đó. Đối với
ngành chăn nuôi lợn, tiêu chuẩn VietGAP được
Phương pháp phân tích nhân tố khám phá
(Exploratory factor analyses - EFA) được dùng
để đánh giá ảnh hưởng của khả năng áp dụng
từng tiêu chí thuộc 17 nhóm tiêu chuẩn
VietGAP đến việc áp dụng VietGAP trong chăn
nuôi lợn. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng hệ số
780
Nguyễn Ngọc Xuân, Nguyễn Hữu Ngoan
Bảng 1. Tình hình chăn nuôi lợn của toàn thành phố Hà Nội
Tốc độ tăng (%)
Chỉ tiêu
ĐVT
2010
2011
2012
11/10
12/11
BQ
Số lượng
Nghìn con
1625,2
308217
1533,0
311514
1377,1
301308
94,33
89,83
96,72
92,05
98,87
Sản lượng
Tấn
101,07
Nguồn: Niên giám thống kê thành phố Hà Nội, 2012
chia làm 17 nhóm. Để đánh giá được khả năng
áp dụng từng nhóm tiêu chí ảnh hưởng đến khả
năng áp dụng VietGAP trong chăn nuôi lợn tập
trung tại thành phố Hà Nội như thế nào, bài
viết đã phân tích 17 nhóm tiêu chuẩn thành 100
tiêu chí đánh giá cụ thể và dễ hiểu.
vừa và nhỏ. Đối với các cơ sở chăn nuôi gia công,
yêu cầu về điều kiện chăn nuôi, kỹ thuật sản
xuất, chất lượng sản phẩm cao và được giám sát
tốt hơn so với các cơ sở chăn nuôi tự chủ, do đó
tỷ lệ áp dụng các tiêu chí VietGAP trong chăn
nuôi cao (81,82% áp dụng trên 70 tiêu chí, trong
khi chỉ có 1,24% hộ chăn nuôi tự chủ áp dụng
trên 70 tiêu chí), số liệu cụ thể được thể hiện ở
bảng 2.
Kết quả khảo sát cho thấy, các hình thức tổ
chức sản xuất khác nhau có sự khác nhau trong
khả năng áp dụng các tiêu chí. Nhóm hộ phần
lớn áp dụng dưới 30 tiêu chí (71,43%) trong khi
số trang trại áp dụng từ 30 tiêu chí trở lên
chiếm tỷ lệ rất lớn (92,3%). Như vậy, phát triển
chăn nuôi theo hình thức trang trại sẽ tạo điều
kiện cho cơ sở chăn nuôi áp dụng được nhiều
tiêu chí của VietGAP hơn so với hộ, số liệu cụ
thể ở bảng 2.
Bên cạnh việc đánh giá tình hình áp dụng
các tiêu chí VietGAP trong chăn nuôi lợn tập
trung tại Hà Nội, bài viết còn đánh giá được
mức độ áp dụng của từng nhóm tiêu chí. Cụ thể:
Các nhóm tiêu chí về phòng trị bệnh, công
tác vệ sinh chăn nuôi, vị trí chuồng trại, thiết kế
chuồng trại, kho chứa và thiết bị chăn nuôi có
nhiều cơ sở áp dụng, trên 60% tổng số cơ sở
(Bảng 3). Vì đây là những yêu tố có liên quan
Quy mô chăn nuôi lớn có khả năng áp dụng
các tiêu chí VietGAP dễ dàng hơn so với quy mô
Bảng 2. Tình hình áp dụng các tiêu chí VietGAP
phân theo hình thức tổ chức sản xuất (Cơ sở chăn nuôi)
Số lượng tiêu chí áp dụng
Tổng
30 - 70 tiêu chí
Chỉ tiêu
< 30 tiêu chí
>70 tiêu chí
(cơ sở)
SL (cơ sở)
TL (%)
SL (cơ sở) TL (%)
SL (cơ sở)
TL (%)
1. Loại hình đơn vị
Hộ
126
69
90
6
71,43
8,70
32
35
25,40
50,72
4
3,17
Trang trại
28
40,58
3. Quy mô chăn nuôi
Lớn
38
75
82
4
10,53
42,67
73,17
7
18,42
50,67
26,83
27
5
71,05
6,67
0,00
Vừa
32
60
38
22
Nhỏ
0
4. Loại hình chăn nuôi
Gia công
Tự chủ
22
161
12
0
96
0
0,00
59,63
0,00
4
63
0
18,18
39,13
0,00
18
2
81,82
1,24
Cả hai
12
100,00
Nguồn: Số liệu điều tra, 2013
781
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành
nông nghiệp tốt (Vietgap) ở thành phố Hà Nội
Bảng 3. Mức độ áp dụng tiêu chuẩn VietGAP
trong chăn nuôi lợn tập trung tại thành phố Hà Nội
Bình quân số cơ sở áp dụng
Mức độ áp dụng
STT
Tiêu chuẩn
bình quân
Số lượng (cơ sở)
Tỷ lệ (%)
60,00
59,49
38,46
49,74
63,08
50,26
31,79
34,87
41,54
45,64
64,62
51,79
27,69
21,54
23,08
18,97
5,13
1
2
Vị trí chuồng trại
117
116
75
3,17
3,51
3,55
3,70
3,85
2,88
3,32
3,59
3,68
3,28
3,13
3,67
3,75
3,71
3,60
3,30
2,75
Thiết kế chuồng trại, kho chứa và thiết bị chăn nuôi
Con giống và quản lý con giống
Quản lý thức ăn, nước uống và nước vệ sinh
Công tác vệ sinh chăn nuôi
Bảo quản và sử dụng thuốc thú y
Quản lý đàn
3
4
97
5
123
98
6
7
62
8
Xuất bán lợn
68
9
Chu chuyển và vận chuyển đàn lợn
Quản lý dịch bệnh
81
10
11
12
13
14
15
16
17
89
Phòng trị bệnh
126
101
54
Quản lý chất thải và bảo vệ môi trường
Kiểm soát côn trùng và loài gặm nhấm
Quản lý nhân sự
42
Ghi chép hồ sơ, truy nguyên nguồn gốc
Kiểm tra nội bộ
45
37
Khiếu nại và giải quyết khiếu nại
10
Nguồn: Số liệu điều tra, 2013
đến đầu tư lớn, lâu dài và có ảnh hưởng trực
tiếp đến kết quả chăn nuôi nên phần lớn các hộ
quan tâm hơn. Các nhóm tiêu chí công tác vệ
sinh chăn nuôi; kiểm soát côn trùng và loài gặm
nhấm; quản lý nhân sự; quản lý thức ăn, nước
uống và nước vệ sinh được đánh giá có khả năng
áp dụng tương đối dễ. Đây là những công việc
đơn giản, không yêu cầu cao về trình độ, kiến
thức và người chăn nuôi vẫn thường xuyên thực
hiện, do đó các cơ sở dễ áp dụng trong quá trình
chăn nuôi.
Những nguyên nhân làm cho khả năng áp
dụng các tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi
lợn thấp được chỉ ra bao gồm:
- Điều kiện về đất đai, nguồn vốn của các cơ
sở chăn nuôi hạn chế, do đó khó áp dụng nhóm
tiêu chí về chuồng trại.
- Người tiêu dùng hiện nay chưa có sự phân
biệt và đòi hỏi sản phẩm phải có các tiêu chuẩn,
do đó các cơ sở chăn nuôi chưa áp dụng nhóm
tiêu chí liên quan mặc dù các nhóm tiêu chí này
không yêu cầu nhiều về vốn.
Các nhóm tiêu chí khiếu nại và giải quyết
khiếu nại; bảo quản và sử dụng thuốc thú y;
phòng trị bệnh; vị trí chuồng trại là những tiêu
chí yêu cầu có người chăn nuôi phải có trình độ
kiến thức chuyên môn, điều kiện về đất đai hoặc
(chưa gắn liền với trách nhiệm và lợi ích của
người chăn nuôi) người sản xuất chưa hiểu biết
rõ (nhóm tiêu chí 17) nên còn gặp khó khăn
trong quá trình áp dụng.
3.2. Nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp
dụng VietGAP trong chăn nuôi lợn tập
trung tại thành phố Hà Nội
Sử dụng phương pháp phân tích nhân tố để
phân tích các yếu tố ảnh hưởng. Kết quả phân
tích 17 nhóm tiêu chí, cho hệ số KMO = 0,772 và
kiểm định Bartlett’s có giá trị sig = 0,000 < 0,05
đạt yêu cầu của phân tích nhân tố.
782
Nguyễn Ngọc Xuân, Nguyễn Hữu Ngoan
Nhóm 2, quản lý chất lượng thức ăn, gồm
tập hợp các tiêu chí: TA5, TA8, TA4, NS6.
Bảng 4. Kết quả kiểm định KMO và
Bartlett's kiểm định lần 2
F2 = 0,707** TA5 + 0,672* TA8 +
0,666** TA4 + 0,630** NS6
KMO and Bartlett's Test
Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling
,772
Adequacy.
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Approx. Chi-Square
2493,835
561
Bartlett's Test of
Sphericity
Df
Thức ăn là một trong những biện pháp kỹ
thuật quan trọng để nâng cao kết quả và hiệu
quả trong chăn nuôi. Trong nhóm nhân tố 2,
nhân tố thường xuyên giám sát nguy cơ ảnh
hưởng đến chất lượng thức ăn (TA5) có ảnh
hưởng mạnh nhất với hệ số 0,707, hệ số 0,707 cho
biết cho biết khi khả năng thực hiện giám sát
nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng thức ăn tăng
lên một đơn vị, sẽ làm tăng khả năng áp dụng
tiêu chuẩn quản lý thức ăn trong tiêu chuẩn
VietGAP lên 0,707 đơn vị. Các nhân tố khác cũng
tương tự. Do đó, để nâng cao khả năng áp dụng
nhóm tiêu chí 2, các cấp chính quyền cần thực
hiện tốt công tác quản lý chất lượng thức ăn chăn
nuôi, tạo điều kiện để người dân vay vốn đầu tư
xây dựng kho chứa thức ăn theo đúng yêu cầu kỹ
thuật và tăng cường công tác tập huấn, tuyên
truyền hướng dẫn người chăn nuôi trong việc bảo
quản thức ăn chăn nuôi.
Sig.
,000
Nguồn: Phân tích từ số liệu điều tra
Kết quả phân tích nhân tố cho thấy, khả
năng áp dụng 10 nhóm tiêu chí quyết định đến
67,549% khả năng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP
vào chăn nuôi lợn tập trung tại Thành phố Hà
Nội. Trong đó, khả năng áp dụng nhóm tiêu chí
vệ sinh chăn nuôi có ảnh hưởng lớn nhất, quyết
định 11,57% khả năng áp dụng tiêu chuẩn
VietGAP.
Kết quả phân tích nhân tố góp phần rút gọn
các tiêu chí và hình thành các nhóm tiêu chí mới
như sau:
Nhóm 1, công tác vệ sinh chăn nuôi, gồm
tập hợp các tiêu chí: VS5, MT7, VS6, VS1, NU3,
NS3, VC4.
Nhóm 3, công tác ghi chép, gồm các tiêu chí
GC4, GC3, GC6
F1 = 0,760*** VS5 + 0,709** VS6 +
0,700*** MT7 + 0,695* VS1 + 0,653** NU3 +
0,581** VC4 + 0,567** NS3
F3 = 0,788*** GC6 + 0,783*** GC3 +
0,757** GC4
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Các biến này đều ảnh hưởng thuận chiều với
nhóm nhân tố 1, trong đó nhân tố thực hiện phát
quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh và thực
hiện sát trùng chuồng trại trước khi nuôi và sau
mỗi đợt nuôi ảnh hưởng mạnh nhất đến nhân tố
công tác vệ sinh chăn nuôi, hệ số 0,76 cho biết
khi khả năng thực hiện định kỳ phát quang bụi
rậm, khơi thông cống rãnh tăng lên một đơn vị,
sẽ làm tăng khả năng áp dụng tiêu chuẩn vệ sinh
chăn nuôi trong tiêu chuẩn VietGAP lên 0,76 đơn
vị. Các nhân tố khác cũng tương tự. Qua đó cho
thấy, để nâng cao khả năng áp dụng nhóm nhân
tố 1 cần quan tâm đầu tư vào cả 7 nhân tố trên,
tuy nhiên quan tâm đầu tư trước vào các yếu tố
VS5, VS6 và MT7.
Trong 3 nhân tố thuộc nhóm nhân tố 3,
nhân tố GC6 (Lưu trữ hồ sơ truy nguyên nguồn
gốc) có ảnh hưởng lớn nhất đến khả năng áp
dụng tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi lợn
với hệ số 0,788, con số này cho biết khi tăng việc
lưu trữ hồ sơ truy nguyên nguồn gốc lên 1 đơn vị
thì khả năng áp dụng được nhóm nhân tố 3 tăng
thêm 0,788 đơn vị. Các nhân tố khác cũng tương
tự. Qua đó cho thấy, để nâng cao khả năng áp
dụng nhóm nhân tố công tác ghi chép cần thực
hiện tốt cả 3 nhân tố, trong đó đặc biệt chú ý
thực hiện tốt việc lưu trữ hồ sơ truy nguyên
nguồn gốc. Để làm tốt việc ghi chép nhật ký cần
tuyên truyền nâng cao kiến thức hiểu biết của
người dân về ý nghĩa của công tác ghi chép nhật
783
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành
nông nghiệp tốt (Vietgap) ở thành phố Hà Nội
ký và lưu giữ hồ sơ truy nguyên nguồn gốc và tổ
chức tập huấn hướng dẫn cách ghi chép cho
người chăn nuôi.
nguồn nước tăng thêm 1 đơn vị thì khả năng áp
dụng nhóm nhân tố về vị trí chuồng trại tăng
thêm 0,812 đơn vị. Do đó, để nâng cao khả năng
áp dụng nhóm nhân tố vị trí khu chăn nuôi cần
nâng cao khả năng áp dụng đồng thời cả 3 nhân
tố, trong đó tập trung vào nhân tố DD3.
Nhóm 4, chuồng trại phục vụ cho chăn nuôi,
gồm các tiêu chí: CT5, CT6, VS2, CT4
F4 = 0,763** CT4 +0,731* CT5 +
0,656** CT6 + 0,643* VS3
Nhóm 7, chất lượng con giống, gồm các tiêu
chí: CG5, CG4, CG6
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
F7 = 0,850** CG5+ 0,729*** CG4 +0,576* CG6
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Nhân tố CT4 (Chuồng trại và kho bố trí
riêng biệt) có ảnh hưởng mạnh nhất đến nhóm
nhân tố 4 về khả năng áp dụng tiêu chuẩn về
chuồng trại chăn nuôi với các hệ số 0,763, con số
này cho biết khi tăng yếu tố chuồng trại và kho
bố trí riêng biệt, có kho chứa thức ăn lên 1 đơn
vị sẽ làm tăng khả năng áp dụng tiêu chuẩn
chuồng trại chăn nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP
lên 0,763 đơn vị. Qua đó cho thấy, để nâng cao
khả năng áp dụng nhóm nhân tố chuồng trại
cần phải quan tâm đầu tư vào xây dựng chuồng
trại và các kho chứa riêng biệt nhằm hạn chế
lây lan mầm bệnh. Để thực hiện tốt được nhân
tố này người chăn nuôi cần có vốn đầu tư và quỹ
đất mới có thể thực hiện được.
Trong đó, biến CG5 (Con giống được chăm
sóc, nuôi dưỡng đúng kỹ thuật) có ảnh hưởng
lớn nhất tới nhân tố 7 với hệ số 0,85. Con giống
là yếu tố kỹ thuật có ảnh hưởng lớn đến kết quả
chăn nuôi, con giống có nguồn gốc rõ ràng, được
chăm sóc, nuôi dưỡng đúng kỹ thuật sẽ sinh
trưởng và phát triển tốt, tiết kiệm thức ăn và
thời gian chăn nuôi, từ đó mang lại hiệu quả cao
cho người chăn nuôi. Con giống ở các cơ sở khác
nhau sẽ có chất lượng khác nhau; các cơ sở sản
xuất giống được chứng nhận đảm bảo chất lương
luôn cung cấp con giống có chất lượng hơn con
giống từ các thương lái. Tuy nhiên trên địa bàn
các huyện nghiên cứu hiện nay con giống từ các
cơ sở sản xuất giống được nhà nước chứng nhận
rất ít, các hộ chủ yếu mua con giống từ các hộ
sản xuất khác hay mua của thương lái, do đó
chất lượng chưa được đảm bảo. Để đáp ứng được
tiêu chuẩn này cần phát triển các trại giống
đảm bảo chất lượng trên địa bàn mỗi huyện.
Nhóm 5, chất lượng thức ăn, gồm các tiêu
chí: TA3, TA2
F5 = 0,824*** TA2 + 0,778** TA3
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Nhân tố TA2 (thức ăn có nhẵn mác rõ ràng)
có tác động nhiều nhất đến nhóm nhân tố 5 với
hệ số 0,824, số này có nghĩa khi tăng khả năng
sử dụng các loại thức ăn có nhẵn mác rõ ràng sẽ
làm tăng khả năng áp dụng nhân tố chất lượng
thức ăn trong tiêu chuẩn VietGAP lên 0,824 đơn
vị. Thức ăn có nhẵn mác rõ ràng
Nhóm 8, khiếu nại và giải quyết khiếu nại,
gồm các tiêu chí: KN1, KN2
F8 = 0,813*** KN1 + 0,798* KN2
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Trong đó, nhân tố KN1 có tác động mạnh
nhất với hệ số 0,813 và nhân tố KN2 có tác động
với hệ số 0,798. Công tác khiếu nại và giải quyết
khiếu nại trong tiêu dùng sản phẩm nông nghiệp
ở nước ta hiện nay còn quá xa lạ, cả người sản
xuất và người tiêu dùng dường như chưa biết đến
vấn đề khiếu nại khi mua phải sản phẩm kém
chất lượng, sản phẩm không đúng với yêu cầu.
Mặt khác, người sản xuất và người tiêu dùng
cũng chưa biết đến những quyền lợi và nghĩa vụ
Nhóm 6, vị trí khu chăn nuôi, gồm các tiêu
chí: DD1, DD2, DD3
F6 = 0,812*** DD3+ 0,8** DD2 + 0,538** DD1
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Trong đó, nhân tố chuồng trại chăn nuôi
cách biệt nguồn nước (DD3) có ảnh hưởng lớn
nhất với hệ số 0,812, hệ số cho biết khi khả năng
áp dụng nhân tố vị trí chuồng trại cách biệt
784
Nguyễn Ngọc Xuân, Nguyễn Hữu Ngoan
của mình. Để áp dụng tiêu chí này vào thực tế,
cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tập huấn
nâng cao hiểu biết về pháp luật cho người chăn
nuôi và người tiêu dùng.
Nhân tố VC2 (sử dụng phương tiện vận
chuyển với mật độ thích hợp) có ảnh hưởng
mạnh nhất đến nhóm nhân tố chu chuyển và
liên kết tiêu thụ sản phẩm với hệ số 0,772, các
biến VC1 và XB5 ảnh hưởng với hệ số thấp hơn
lần lượt là 0,770 và 0,681. Hệ số 0,772 cho biết
khi khả năng áp dụng nhân tố VC2 tăng lên 1
đơn vị sẽ làm tăng khả năng áp dụng nhóm
nhân tố 10 lên 0,772 đơn vị. Các nhân tố khác
cũng tương tự. Qua đó cho thấy, để nâng cao
khả năng áp dụng nhóm nhân tố 10 cần thực
hiện áp dụng đồng thời 3 nhân tố trên, trong đó
chú trọng đầu tư vào nhân tố VC2.
Nhóm 9, trang thiết bị phục vụ chăn nuôi,
gồm các tiêu chí: CT9, CT11, CT10
F9 = 0,717*** CT10 + 0,714* CT11 +
0,687** CT9
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Nhóm nhân tố trang thiết bị phục vụ chăn
nuôi gồm 3 biến là CT9 (chuồng nuôi có đầy đủ
thiết bị chăn nuôi) và CT10 (có dụng cụ, thiết bị
chống cháy nổ), CT11 (có nơi tắm rửa thay quần
áo, sát trùng cho công nhân). Trong số đó biến
CT10 (các dụng cụ, thiết bị điện được bảo vệ
chống cháy nổ) có ảnh hưởng lớn nhất với hệ số
0,717, các biến CT11, CT9 tác động với hệ số lần
lượt là 0,714 và 0,687. Để nâng cao khả năng áp
dụng nhóm nhân tố trang thiết bị phục vụ chăn
nuôi; cần tập trung nâng cao khả năng áp dụng
đồng thời 3 nhân tố trên trong đó, chú trọng đầu
tư vào nhân tố CT9 sẽ nâng cao khả năng áp
dụng nhóm nhân tố 9 cao nhất.
Kiểm định hệ số Cronbach’s Alpha của các
nhóm tiêu chí đều lớn hơn 0,6 (Bảng 6). Kết quả
kiểm định cho thấy 10 tiêu chuẩn được hình
thành một cách phù hợp, các tiêu chí bên trong
có liên quan chặt chẽ với tiêu chuẩn đó và đảm
bảo độ tin cậy.
4. KẾT LUẬN
Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến khả
năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo
hướng VietGAP tại thành phố Hà Nội (3 huyện
Thạch Thất, Ứng Hòa, Gia Lâm) có sử dụng
phương pháp phân tích nhân tố khám phá để
đánh giá, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến
việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP đưa ra những
kết luận như sau:
Nhóm 10, chu chuyển và liên kết tiêu thụ
sản phẩm, gồm các tiêu chí: VC1, VC2, XB5.
F10 = 0,772* VC2 + 0,770** VC1 + 0,681* XB5
(Ghi chú: *, **, *** tương ứng với các mức ý
nghĩa 90%, 95% và 99%)
Bảng 6. Kiểm định hệ số Cronbach’s Alpha
STT
1
Tiêu chuẩn
Hệ số Cronbach's Alpha
Vệ sinh chăn nuôi và sơ cấp cứu cho nhân viên
Quản lý chất lượng thức ăn
Công tác ghi chép
0,817
0,745
0,772
0,631
0,863
0,722
0,869
0,758
0,683
0,651
2
3
4
Chuồng trại chăn nuôi
5
Chất lượng thức ăn
6
Vị trí khu chăn nuôi
7
Khiếu nại và giải quyết khiếu nại
Chất lượng con giống
8
9
Trang thiết bị phục vụ chăn nuôi
Chu chuyển và liên kết tiêu thụ sản phẩm
10
Nguồn: Phân tích từ số liệu điều tra
785
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành
nông nghiệp tốt (Vietgap) ở thành phố Hà Nội
Một là, tỷ lệ các cơ sở chăn nuôi áp dụng
tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi còn ít. Kết
quả hảo sát 195 cơ sở đang áp dụng chăn nuôi
theo tiêu chuẩn VietGAP cho biết, chỉ có 16,4%
cơ sở đang áp dụng trên 70 tiêu chí trong khi
49,2% cơ sở áp dụng dưới 30 tiêu chí VietGAP
trong chăn nuôi.
ảnh hưởng lớn nhất, quyết định 11,57% khả
năng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP. Kết quả
phân tích nhân tố sẽ là cơ sở để các nhà quản lý
và cơ sở chăn nuôi thực hiện đầu tư vào các
nhóm tiêu chí có ảnh hưởng lớn, có tính quyết
định đến khả năng áp dụng VietGAP.
Từ thực tế nghiên cứu trên cho thấy, khả
năng áp dụng được tiêu chuẩn VietGAP ảnh
hưởng bởi khả năng áp dụng của nhiều tiêu chí.
Do đó, chính quyền địa phương cần có chính
sách tạo điều kiện cho các cơ sở chăn nuôi thực
hiện các tiêu chí thông qua việc hỗ trợ cho vay
vốn, thực hiện tốt công tác kiểm soát dịch bệnh
và quản lý thị trường đầu vào và đầu ra của
ngành chăn nuôi, đồng thời các cơ sở chăn nuôi
cũng cần có những biện pháp, đầu tư thích hợp
nhằm nâng cao khả năng áp dụng các tiêu chí
trong thực tế.
Hai là, các nhóm tiêu chí: công tác vệ sinh
chăn nuôi; kiểm soát côn trùng và loài gặm
nhấm; quản lý nhân sự; quản lý thức ăn, nước
uống, không yêu cầu cao về trình độ, cơ sở chăn
nuôi thường xuyên thực hiện và có ảnh hưởng
trực tiếp đến kết quả chăn nuôi nên được áp
dụng nhiều và được đánh giá dễ áp dụng. Các
nhóm tiêu chí: khiếu nại và giải quyết khiếu
nại; bảo quản sử dụng thuốc thú y; phòng trị
bệnh; vị trí chuồng trại là những tiêu chí hoặc
chưa gắn liền với lợi ích, trách nhiệm của người
chăn nuôi, hoặc yêu cầu có trình độ, có điều kiện
về đất đai... nên dù có tỷ lệ áp dụng cao nhưng
vẫn được đánh giá là những tiêu chí gặp khó
khăn trong quá trình áp dụng. Đây sẽ là cơ sở
để các nhà quản lý đưa ra các cơ chế hỗ trợ,
khuyến khích người chăn nuôi áp dụng các tiêu
chuẩn chăn nuôi VietGAP vào trong chăn nuôi.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Chu Nguyễn Mộng Ngọc, Hoàng Trọng (2008). “Phân
tích dữ liệu nghiên cứu với SPSS”, Nhà xuất bản
Thống kê.
Hair, Anderson, Tatham, Black (1998). Multivariate
Data Analysis, Prentical-Hall International, Inc.
Quyết định 1506/QĐ-BNN-KHCN ngày 15/5/2008 của
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
về việc ban hành quy trình thực hành chăn nuôi tốt
cho chăn nuôi lợn an toàn.
Ba là, kết quả phân tích nhân tố chỉ ra 10
nhóm tiêu chí ảnh hưởng đến khả năng áp dụng
tiêu chuẩn VietGAP trong chăn nuôi lợn. Mười
nhóm tiêu chí này quyết định 67,55% khả năng
áp dụng VietGAP trong chăn nuôi lợn tập trung,
đặc biệt là nhóm tiêu chí “Vệ sinh chăn nuôi” có
Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory
factor analysis in psychological research.
Psychological Methods, 4(3): 272-299.
786
8 trang
08/01/2024
16860
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng áp dụng tiêu chuẩn chăn nuôi lợn theo hướng thực hành nông nghiệp tốt (VietGAP) ở Thành phố Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phan_tich_cac_nhan_to_anh_huong_den_kha_nang_ap_dung_tieu_ch.pdf
