Bài giảng Dinh dưỡng động vật - Chương V: Tiêu chuẩn và khẩu phần ăn

CHƯƠNG V:

TIÊU CHUẨN

VÀ KHẨU PHẦN ĂN

I. Khái niệm tiêu chuẩn, khẩu phần ăn

1. Tiêu chuẩn ăn

Là nhu cầu các chất dinh dưỡng của vật nuôi trong một

ngày đêm.

Nội dung của tiêu chuẩn ăn:



Nhu cầu năng lượng: DE, ME, NE; kcal, KJ /ngày.

Nhu cầu protein: CP, DP (g/ngày);

Nhu cầu axit amin (g/ngày);

Nhu cầu axit béo (a. linoleic g/ngày);

Nhu cầu các chất khoáng (g/ngày; mg/ngày)

Nhu cầu các Vitamin: UI/ngày; mg/ngày; µg/ngày

Tiêu chuẩn một số chất dinh dưỡng cho trâu

bò cày kéo ở các nước nhiệt đới (làm việc 8

giờ/ngày)

Nhu cầu các chất dinh dưỡng, con/ngày

Khối

Vitamin

A (1000

UI)

lượng

(kg)

ME Protein Canxi Photpho

(Mcal) thô (g) (g)

(g)

300 14,1 483 10

350 16,3 553 12

400 18,2 600 13

450 20,2 678 14

10

12

13

14

10

12

13

14

Nguồn: L.C Kearl- Utah University, USA

Tiêu chuẩn một số axit amin của lợn nái chửa

(thức ăn có 90% vật chất khô)

Khối lượng cơ thể lúc phối giống (kg)

125

150

175

200

Tăng trọng trong giai đoạn chửa (kg)

Tiêu chuẩn /ngày

55

11

45

Dự đoán số con trong lứa đẻ

12 12 12 12

40

35

30

35

14

DE ăn vào, kcal (ước tính)

Lysine (g)

6660 6265 6405 6535 6115 6275

9,7

2,7

6,4

7,3

1,9

9,0

2,5

6,1

7,0

1,8

8,7

2,4

6,1

6,9

1,7

8,4

2,3

6,0

6,9

1,7

7,9

2,2

5,7

6,6

1,6

8,5

2,3

6,1

7,0

1,7

Methionine (g)

Methionine + Cysteine (g)

Threonine (g)

Tryptophane (g)

Nguồn: NRC 1998

Tiêu chuẩn một số khoáng, vitamin của lợn

nái (thức ăn có 90% vật chất khô) NRC 1998

Tiêu chuẩn /ngày Lợn nái chửa Nái nuôi con

Canxi (g)

13,9

6,5

39,4

18,4

10,5

420

Photpho dễ hấp thu (g)

Natri

2,8

Sắt (mg)

148

9,3

Đồng (mg)

26,3

10500

1050

Vitamin A (UI)

Vitamin D₃(UI)

7400

370

Vitamin E (UI)

81

1,0

231

1,0

Vitamin B1 (mg)

Vitamin B₆(mg)

Tiêu chuẩn một số axit amin, khoáng của gà mái

sinh sản hướng thịt (thức ăn có 90% VCK) NRC 1994

Tiêu chuẩn /ngày Đơn vị Tiêu chuẩn /ngày

Protein thô

Lysine

gam

mg

g

19,5

765

450

700

720

190

4,0

Methionine

Methionine + Cysteine

Threonine

Tryptophan

Canxi (g)

Photpho dễ hấp thu

Natri

mg

350

150

185

Clo

2. Khẩu phần ăn

Là hỗn hợp thức ăn thỏa mãn tiêu chuẩn ăn (nhu

cầu các chất dinh dưỡng của vật nuôi trong một

ngày đêm).

Khẩu phần của gà Broiler 1-7 tuần tuổi (g/con/ngày)

Tuần tuổi

1

2

3

4

5

6

7

Thành phần (g)

Ngô

7.50 14.53 23.02 30.79 37.15 41.32 45.14

Lúa mì

0.87

1.04

4.12

0

1.68

2.01

2.66

3.19

3.55

4.26

7.51

6.19

8.36

6.88

9.13

7.52

Đại mạch không vỏ

Khô đỗ tương ép

Khô hướng dương ép

Nấm men

7.98 12.64 16.91 17.33 19.27 21.05

0

2.39

4.86

0

2.65

5.41

0

2.90

5.91

0

0.95

0.52

0.87

0.35

0.67

1.85

1.01

1.68

0.67

1.31

2.93

1.59

2.66

1.06

2.07

3.91

2.13

3.55

1.42

2.77

Sữa bột gầy

Bột cá

3.54

2.39

5.13

3.93

2.65

5.70

4.30

2.90

6.23

Bột thịt –xương

Dầu thực vật

CaCO₃

0.04

0.02

0.14

0.08

0.05

0.27

0.13

0.07

0.42

0.18

0.10

0.57

0.18

0.14

0.53

0.20

0.16

0.59

0.21

0.17

0.64

Muối ăn

Tricanxiphotphat

II. Nguyên tắc phối hợp khẩu phần ăn

1. Nguyên tắc khoa học:



Khẩu phần ăn phải đáp ứng:



Đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng, thỏa mãn tiêu

chuẩn ăn;



Đảm bảo cân bằng các chất dinh dưỡng;

Có khối lượng thích hợp với sức chứa của

bộ máy tiêu hóa của vật nuôi.



Để ước tính lượng thức ăn mà vật nuôi có thể

thu nhận (theo VCK), dùng công thức:



Trâu, bò thịt, cày kéo:

VCK _{thu nhận}= (0,025 ÷ 0,03)W



Bò sữa:

VCK _{thu nhận}= 0,025W + 0,1S

% VCK _{thu nhận}= 4,048 - 0,00387W + 0,0584 FCM



Lợn:

VCK _{thu nhận}= 0,025W

Ngựa:

VCK _{thu nhận}= 0,02W

Trong đó:

VCK

: lượng thức ăn (tính theo vật chất

khô) tối đa có khả năng ăn (kg).

thu nhận

W : khối lượng cơ thể (kg).

S: sản lượng sữa thực tế (kg).

FCM: sản lượng sữa tiêu chuẩn (kg).

Khái niệm nồng độ (mật độ) năng lượng

của khẩu phần



Nồng độ năng lượng của khẩu phần (NĐNLKP) là mức

năng lượng trên một đơn vị khối lượng của khẩu phần

đó (kcal, Mcal, MJ / kg thức ăn).



Để thiết lập khẩu phần ăn cho vật nuôi, thông thường

xác định nồng độ năng lượng trên 1 kg vật chất khô của

khẩu phần (kcal, Mcal, MJ / kg VCK).

Tổng nhu cầu năng lượng

NĐNLKP =

Tổng kg VCK của khẩu phần

2. Nguyên tắc kinh tế

Khẩu phần ăn phải có giá hợp lý.

Các chỉ tiêu đánh giá:



Giá thành một kg thức ăn khẩu phần hoàn chỉnh;

Giá thành 1000 kcal năng lượng trong khẩu phần;

Giá thành 100 g protein thô của khẩu phần.

3. Các bước tiến hành khi lập khẩu phần:

Bước 1:

Xác định tiêu chuẩn, nhu cầu dinh dưỡng cho gia súc,

gia cầm theo tiêu chuẩn Việt nam (TCVN); NRC (Mỹ); ARC

(Anh); VNITIP (ВНИТИП - CHLB Nga)… phù hợp với các

giống, loài gia súc, gia cầm; giai đoạn sinh trưởng phát

triển…

Bước 2:

Lựa chọn các loại thức ăn để lập khẩu phần kèm theo

thành phần hóa học, giá trị dinh dưỡng và giá thành (phù

hợp với từng loại đối tượng, lưu ý các loại thức ăn có sẵn

tại các vùng, miền để đáp ứng yêu cầu kinh tế).

Bước 3:

Tiến hành lập khẩu phần theo một trong một số phương

pháp sau:



Phương pháp hình vuông Pearson;

Phương trình đại số;



Sử dung các phần mềm chuyên dụng như: Brill,

Format, UFFDA, NRC, Ultramix…

Bước 4:

Kiểm tra, hiệu chỉnh khẩu phần theo tiêu chuẩn ăn.

Tỷ lệ tối đa của một số nguyên liệu trong

thức ăn hỗn hợp cho gia cầm

Tỷ lệ tối

đa (%)

Tỷ lệ tối

đa (%)

Tên thức ăn

Ngô

Tên thức ăn

60

Cám lụa (ép dầu) 10-20

Cám lụa

25-40 Tấm gạo

10 Cám gạo

5-10 Bột sắn

40

Dầu, mỡ động vật

Rỉ mật

10-20

5

Bột Alfalfa

Bột cỏ hoà thảo

Bột lá lạc

5

Bột lá keo dậu

4

5

Nguồn: Singh, Panda 1988

Tỷ lệ tối đa của một số nguyên liệu trong

thức ăn hỗn hợp cho gia cầm (tiếp)

Tỷ lệ tối

đa (%)

Tỷ lệ tối

đa (%)

Tên thức ăn

Khô dầu lạc nhân

Đỗ tương nghiền

Khô dầu đỗ tương

Khô dầu hướng dương

Khô dầu vừng

Bột cá

20

40

20

4

10

5

Bột thịt

Bột thịt - xương

Bột máu

3

Bã rượu khô

Bột nhộng tằm

Bột lông vũ

10

6

Khô dầu lanh

Bột gluten ngô

15

2

Bột mầm ngô

Khô dầu bông

(khử gossipol)

5

Nấm men khô

5

Ví dụ: Xây dựng công thức thức ăn hỗn hợp cho gà broiler

0-4 tuần tuổi.

Bước 1:

Xác định nhu cầu dinh dưỡng của gà broiler 0-4 tuần tuổi.



ME: 3100 kcal/ kg thức ăn hỗn hợp

Protein thô: 23% trong thức ăn hỗn hợp

Bước 2: Lựa chọn nguyên liệu để lập khẩu phần:



Nguyên liệu giàu năng lượng gồm: Ngô vàng, cám gạo,

bột sắn, gạo tấm, sữa bột gầy, dầu thực vật.



Nguyên liệu giàu protein: Bột cá, khô đỗ tương.

Thức ăn bổ sung: Premix khoáng, premix vit., bột cỏ.

Thành phần dinh dưỡng các loại nguyên liệu

Nguyên

liệu

ME CP

(kcal/kg) (%)

ME CP

(kcal/kg) (%)

Nguyên liệu

Bột cá

3330 8,9

2600 11,5

3150 4,4

3110 65

2900 45

1500 15,8

Ngô vàng

Cám gạo

Bột sắn

Khô đỗ tương

Bột cỏ

2900 9,5

2800 33,3

0

Gạo tấm

Premix khoáng

Premix vitamin

Bột sữa

gầy

8570

0

Dầu TV

Bước 3: Lập khẩu phần theo phương pháp hình vuông

Pearson



Xác định khối lượng các loại thức ăn bổ sung: premix

khoáng, premix vitamin.

Các loại thức ăn này thường chiếm tỷ lệ thấp trong khẩu

phần (premix vitamin 0,5%; premix khoáng 1,5%). Như

vậy, trong 100 kg thức ăn hỗn hợp, hai loại premix sẽ có

khối lượng 2 kg.



Xác định khối lượng các loại thức ăn bị khuyến cáo sử

dụng hạn chế:



Cám gạo: 5% = 5 kg/100kg TĂ hỗn hợp;

Sữa bột gầy: 3% = 3kg/100kg TĂ hỗn hợp;

Bột sắn: 10% = 10kg/100kg TĂ hỗn hợp;

Bột cỏ: 5% = 5 kg/100kg TĂ hỗn hợp .

Bài giảng Dinh dưỡng động vật - Chương V: Tiêu chuẩn và khẩu phần ăn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam