Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 2: Dinh dưỡng và thức ăn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
NỘI DUNG MÔN HỌC CHĂN NUÔI TRÂU BÒ
Lợi nhuận
Dinh d−ìng vμ thøc ¨n
sinh sản
năng suất
sức khoẻ
•
•
•
•
§Æc ®iÓm tiªu ho¸ cña GSNL
Nhu cÇu dinh d−ìng cña tr©u bß
nguån thøc ¨n cho tr©u bß
KhÈu phÇn nu«i d−ìng tr©u bß
quản lí sinh
sản (4, 5)
+
chuồng trại
thức ăn (2)
+
(3)
+
giống
(1)
kỹ thuật
chăn nuôi
(6, 7, 8, 9)
1
ĐẶC ĐIỂM TIÊU HOÁ
CỦA GSNL
®−êng tiªu ho¸ GSNL
Ruột non
Dạ lá sách
Dạ múi khế
•
Đặc điểm đường tiêu hoá
Tuyến nước
bọt
• Hệ vi sinh vật dạ cỏ
• Đặc thù của các quá trình
Dạ tổ ong
tiêu hoá
Dạ cỏ
Ruột già
contents
3
4
Ảnh hưởng của loại hình thức ăn
đến lượng nước bọt tiết ra
Miệng
Miệng có chức năng lấy thức ăn,
tiết nước bọt và nhai lại:
¾ Nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc làm mềm, tạo miếng
thức ăn và cung cấp các yếu tố cần thiết cho VSV dạ cỏ (N, khoáng.
¾ Dung dịch đệm trong nước bọt (cacbonat và phốt phát) ⇒ trung hoà các
AXBH ⇒ tạo thuận lợi cho sự phát triển của các vi sinh vật tiêu hoá xơ nhờ
duy trì độ axít trung tính trong dạ cỏ
¾ Nhai lại làm giảm kích thước các mẩu thức ăn ⇒ tạo thuận lợi cho việc
tấn công xơ của vi sinh vật và enzym của chúng.
5
6
18
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Dạ dày kép
Sù ph¸t triÓn cña d¹ dµy kÐp
7
8
khí
Chức năng của
Dạ cỏ và
dạ tổ ong
Các phần tử dài chằng chịt
dạ cỏ và dạ tổ ong
Các phần tử nhỏ lơ lửng
¾ Thùng để lên men (130 đến 180 lít) ở phần trước của ống tiêu hoá.
D¹
cá
¾Giữ lại các mẩu thức ăn có sợi dài kích thích nhai lại và tiết nước bọt
¾ VSV lên men thức ăn sinh ra axít béo bay hơi và sinh khôi VSV giàu
D¹ tæ
ong
protéin
¾ Hấp thụ axít béo bay hơi để sử dụng như một nguồn năng lượng trong
cơ thể cũng như tổng hợp lactoza, các protéin và chất béo trong sữa
D¹ l¸
s¸ch
10
D¹ mói khÕ
D¹ l¸ s¸ch
Dạ múi khế
Dạ múi khế có chức năng tiêu hoá bằng dịch vị:
¾ Tiết axít clohydric và nhiều enzym tiêu hoá tiêu hoá các
protéin thoát qua.
¾ Tiêu hoá các protéin VSV sinh ra trong dạ cỏ (0,5-
2,5kg/ ngày)
Dạ lá sách có chức năng hấp thụ nước, natri, phốt
pho và các axít béo bay hơi.
11
12
19
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Ruột già
Ruột non
Manh tràng có chức năng lên
men và trực tràng có chức năng
tạo phân
Ruột non có chức năng tiêu hoá và hấp thu:
¾ Tiết các enzym tiêu hoá qua thành ruột và tuyến tuỵ
¾ Tiêu hoá các hydrát cácbon, protéin và lipít nhờ các enzym
¾ Hấp thụ nước, khoáng và các sản phẩm tiêu hoá ở ruột
¾ VSV lên men các sản phẩm đưa từ trên xuống
¾ Hấp thụ ABBH, nước và tạo phân
¾ Xác VSV không được tiêu hoá mà thải ra ngoài qua
phân
(glucoza, axít amin và axít béo)
13
14
@
Vi khuÈn (Bacteria)
HỆ VI SINH VẬT DẠ CỎ
- Sè l−îng: 109-1010 tÕ bµo/g chÊt
chøa d¹ cá
- Ho¹t ®éng:
+ Ph©n gi¶i x¬ (xenluloza
vµhemixenluloza)
¾ Các nhóm VSV dạ cỏ
¾ Môi trường dạ cỏ cần cho VSV
¾ Hoạt động của VSV dạ cỏ
+ Ph©n gi¶i tinh bét vµ d−êng
+ Sö dông c¸c axit h÷u c¬
+ Ph©n gi¶i vµ tæng hîp protein
+ T¹o mªtan
¾ Vai trò của VSV dạ cỏ đối với vật chủ
+ Tæng hîp vitamin nhãm B vµ
vitamin K
-
<<
15
16
Vi khuÈn d¹ cá cã thÓ chia thμnh 10 nhãm dùa
theo c¬ chÊt/s¶n phÈm cña chóng (2)
Vi khuÈn d¹ cá cã thÓ chia thμnh 10 nhãm
dùa theo c¬ chÊt/s¶n phÈm cña chóng (1)
¾ VK sö dông ®−êng
¾ VK ph©n gi¶i xeluloza vµ hemixenluloza
Bacteroides, Ruminococcus, Butyrivibrio
¾ VK ph©n gi¶i pectin
Treponema, Lactobacillus, Streptococcus
¾ VK sö dông axit
Butyrivibrio, Bacteroides, Lacnospira, Succinivibrio,
Treponema, Strptococcus Bovis
Megasphera, Selenamonas
¾ VK ph©n gi¶i protein
¾ VK ph©n gi¶i tinh bét
Bacteroides, Butrivibrio, Streptococcus
¾ VK sinh am«niac
Bacteroides, Strp..bovis, Succinamonas, Bacteroides
¾ VK ph©n gi¶i urª
Bacteroides, Megaspera, Selenomonas
¾ VK ph©n gi¶i mì
Succinivibrio, Selenamonas, Bacteroides, Ruminococcus,
Buyryvibrio, Treponem
¾ VK sinh mªtan
Anaerovigrio, Butrivibrio, Treponema, Eubacterium,
Fusocillus, Micrococcus
Methanobrevibacter, Methanobacterium,
Methanomicobium
17
18
20
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
§éng vËt nguyªn sinh (Protozoa)
NÊm (Fungi)
¾
Sè l−îng: 105-106 tÕ bµo/g chÊt
chøa d¹ cá
¾
NÊm trong d¹ cá thuéc lo¹i yÕm khÝ.
¾ Cã kho ¶ng trªn 100 tÕ bµo nÇm/g chÊt
chøa d¹ cá.
¾ Ho¹t ®éng:
+ Tiªu ho¸ tinh bét vµ ®−êng.
¾
Nh÷ng loµi nÊm ®−îc ph©n lËp tõ d¹ cá
cõu gåm: Neocallimastix frontalis,
Piramonas communis vμ Sphaeromonas
communis.
+ XÐ r¸ch mµng mµng tÕ bµo thùc
vËt.
+ TÝch luü polysaccarit.
+ B¶o tån m¹ch nèi ®«i cña c¸c
axit bÐo kh«ng no.
+ Sö dung protein cña VK
¾
Hoạt động:
NÊm lµ vi sinh vËt ®Çu tiªn x©m nhËp vµ
tiªu ho¸ thµnh phÇn cÊu tróc thùc vËt b¾t
®Çu tõ bªn trong:
+ Sö dông vitamin tõ thøc ¨n hay
do vi khuÈn t¹o nªn.
- Mäc chåi ph¸ vì cÊu tróc thµnh tÕ bµo
thùc vËt
- TiÕt men tiªu ho¸ x¬
19
20
<
Môi trường dạ cỏ cần cho VSV
Dinh dưỡng cần cho tæng hîp
VSV d¹ cá
Vi sinh vật đòi hỏi cân bằng dinh dưỡng
tốt nhất cũng như các điều kiện nhất định
về môi trường cho chính nó:
¾ Vi khuÈn d¹ cá cã thÓ sö
dung amoniac ®Ó tæng hîp
protein
Kho¸ng NPN Protein
Gluxit & Lipit
¾ Amoniac trong d¹ cá ®−îc
hÊp thu rÊt nhanh
Amoniac cÇn cã ë møc tèi
thÝch cïng víi gluxit ®−îc
ph©n gi¶i (®Ó cung cÊp ®ång
thêi N vµ n¨ng l−îng)
N
Vi sinh vËt
d¹ cá
• Dinh dưỡng (năng lượng, N, khoáng,…)
• Nhiệt độ (39,5 °C)
• Yếm khí
¾
N¨ng l−îng
Kho¸ng
Protein
¾ VSV d¹ cá cã nhu cÇu vÒ
kho¸ng (S, P)
• Độ ẩm (80 – 85%)
• pH 6 – 7
¾ VSV d¹ cá cÇn mét sè axit
amin (m¹ch nh¸nh) nh− lµ
nh÷ng yÕu tè sinh tr−ëng cÇn
thiÕt.
Nếu thiếu các yếu tố trên ⇒ xẩy ra “rối loạn vi sinh vật” => rối loạn
tiêu hoá hoặc chuyển hoá và/hoặc vi sinh vật gây bệnh
back22
21
<
Phối hợp các loại thức ăn để cung cÊp
®ång thêi N vμ n¨ng l−îng cho VSV d¹ cá
Cung cấp gluxít có thể lên men và
protéin dễ phân giải cần phải:
⇒ Đủ cho tổng hợp và hoạt động của VSV – để động vật nhai lại thu được
nhiều năng lượng và protéin.
⇒ Cân bằng – theo quy luật chung về yếu tố hạn chế – mức năng lượng
hoặc protéin thiếu sẽ quyết định hiệu quả sử dụng và phần cung cấp lãng
phí.
⇒ Đồng thời – các vi khuẩn cần đồng thời năng lượng và N vì chúng không
có khả năng dự trữ.
⇒ Liên tục– hoạt động vi khuẩn ở mức cao, đều đặn và thường xuyên – rất
Thức ăn giàu gluxit
Thức ăn giàu N
hiệu quả. Phân bố thức ăn dần dần theo từng bữa nhỏ.
@@
24
23
21
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
¶nh h−ëng cña pH d¹ cá ®Õn ho¹t
lùc cña c¸c nhãm VSV
Thay ®æi pH d¹ cá phô thuéc vμo tÇn suÊt
cung cÊp thøc ¨n tinh
Ho¹t lùc
VSV
pH
Cho ¨n nhiÒu lÇn/ngµy
VSV
ph©n gi¶i x¬
6
VSV ph©n
gi¶i tinh bét
Cho ¨n 2 lÇn/ngµy
5
6
7
pH
back26
25
27
Hoạt động của VSV dạ cỏ
Thøc ¨n
Hoạt động của VSV dạ cỏ
CHC tiªu ho¸
Protein
(N)
Kho¸ng:
S, P, Co, Cu, ...
S -
Gluxit
Lipit
NH3
Na, K, P, etc
Glucoza
VSV
§−êng ph©n
Amoniac
ATP
ChÊt trung gian
NH3
-
C¸c chÊt lªn
men trung gian
Tæng hîp
VSV
S2
Tæng hîp
CO2
Methane
Lªn men
(A)
ATP
(B)
Mªtan
NhiÖt
NhiÖt
Duy tr×
ABBH
Sinh khèi
VSV
ADP
TÕ bµo VSV
(Axetat, Propionat
Butyrat)
Axit bÐo bay h¬i:
acetic, propionic & butyric
Tiªu ho¸
trong ruét
HÊp thu
qua v¸ch d¹ cá
28
<
Vai trß cña vi sinh vËt d¹ cá ®èi
víi vËt chñ
1. Cung cÊp n¨ng l−îng
C¸c axit bÐo bay h¬i (axetic, propionic, butiric vµ mét
l−îng nhá izobytyric, valeric, izovaleric) cung cÊp
kho¶ng 70-80% tæng sè nhu cÇu n¨ng l−îng.
ĐẶC THÙ CÁC QUÁ TRÌNH TIÊU
HOÁ VÀ TRAO ĐỔI CHẤT
¾ Sự nhai lại
2. Cung cÊp protein
¾ Động thái phân giải thức ăn trong dạ cỏ
¾ Tiêu hoá gluxit
C¸c hîp chÊt chøa nit¬ (kÓ c¶ NPN) ®−îc VSV sö
dông ®Ó tæng hîp nªn sinh khèi protein cã chÊt l−îng
cao vµ ®−îc tiªu ho¸ hÊp thu ë ruét non.
3. ChuyÓn ho¸ lipit
¾ Tiêu hoá protein
- Ph©n gi¶i triaxylglycerol vµ galactolipit cña thøc ¨n
- No ho¸ vµ ®ång ph©n ho¸ c¸c axit bÐo kh«ng no.
- Tæng hîp lipit cã chøa c¸c axit bÐo l¹.
4. Cung cÊp vitamin: nhãm B vµ K
5. Gi¶i ®éc
¾ Tiêu hoá lipit
¾ Chuyển hoá các chất dinh dưỡng
30
<<
<<
22
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
SỰ NHAI LẠI
ĐỘNG THÁI PHÂN GIẢI THỨC ĂN
TRONG DẠ CỎ
¾ Thức ăn bò ăn vào thường dưới
dạng các mẩu thức ăn dài với kích cỡ
quá to nên các vi khuẩn dạ cỏ khó có
¾ Động thái phân giải thức ăn tinh
¾ Động thái phân giải thức ăn thô
thể lên men hoàn toàn
¾ Sự lên men các loại thức ăn khác
nhau trong dạ cỏ
¾ Bò ợ lên để nhai lại nhiều lần cho cho đến khi các mẩu thức ăn đủ
nhỏ
¾ Bò nhai lại 6 đến 8 tiếng và tiết 160 đến 180 lít nước bọt mỗi ngày
BACK
31
BACK
32
Động thái phân giải thức ăn tinh
Động thái phân giải thức ăn thô ở
(protein) ở dạ cỏ
dạ cỏ
100
100
80
80
i
i
Vách tế bào
(NDF)
60
60
40
20
c
c
40
b
(a+b)
P = a + b (1 - e-ct
)
B
(A+B)
P = a + b (1 - e-ct
)
20
L
a
A
Chất chứa TB
0
0
a
0
20
40
60
80
100
0
20
40
60
Thời gian (h)
80
100
-20
Thời gian (h)
-20
33
34
Lên men gluxit ở dạ cỏ
TIÊU HOÁ GLUXIT Ở GSNL
Gluxit phi cÊu tróc (NSC)
Gluxit v¸ch tÕ bµo (CW)
Xenluloza
Tinh bét
§−êng
Hemixenluloza
Pectin
ABBH
Sinh khèi VSV
D¹ cá
Lªn men
Lªn men
D¹ cá
Pentoza
Chu tr×nh pentoza
Polysaccarit
CW
kh«ng ph©n gi¶i
NSC
kh«ng ph©n gi¶i
Hexoza
§−êng ph©n
Pyruvat
Axetyl CoA
VSV
Glucoza
Ruét non
Ruét non
Tiªu ho¸
NSC
kh«ng tiªu
CW
kh«ng tiªu
Focmat
Co2+H2
Metan
Acrylat
Succinat
ABBH
Sinh khèi VSV
(vËt chñ kh«ng sö dông ®−îc)
Lªn men
Ruét giµ
Ruét giµ
Lªn men
Ph©n
Butyrat
Propionat 6
35
Acetat
23
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Thay ®æi tû lÖ c¸c ABBH phô thuéc vμo
cÊu tróc khÈu phÇn
Lên men đường sinh axit béo bay hơi
Acetic acid (C2)
C 6 H12O6 + 2H2O
2 CH3COOH + 2CO2 + 4H2
Propionic acid (C3)
C 6 H12O6 + 2H2
2 CH3CH2COOH +2H2O
Butyric acid (C4)
C 6 H12O6
CH3 CH2 CH2 COOH + 2CO2 + 2 H2
CH4 + 2H2O
4H2 + CO2
37
38
Tốc độ lên men của các loại thức ăn
Tốc độ lên men các loại gluxít ở dạ cỏ
Cỏ : được nhai thành từng đoạn
• Đường lên men nhanh
chóng và gần như hoàn
toàn
dài, thấm nhiều nước bọt, lên men
chậm ⇒ giải phóng dần dần axít
béo bay hơi – được trung hoà tốt
và dễ dàng hấp thụ dần
§−êng
(NSC)
• Tinh bột lên men khá
nhanh, nhưng một phần có
thể thoát qua dạ cỏ (sẽ
Tinh bét
(NSC)
được tiêu hoá trong ruột non
nhờ enzym)
Thức ăn tinh : lên men quá dễ ⇒ ăn
vào nhanh và tiết ít nước bọt ⇒ sản
xuất nhanh và nhiều axít béo bay hơi
⇒ tích tụ gây ra sự giảm mạnh pH dạ
cỏ
X¬
(CW)
• Xơ lên men chậm, bình
quân 70 - 80% được lên
men (biến đổi tuỳ theo mức
độ trùng hợp cuả xenluloza
và lignin hoá)
BACK
39
40
TIÊU ho¸ PROTEIN ë GSNL
Tiêu ho¸ protein (N) ë GSNL
Protein th« (N) thøc ¨n
Protein thøc ¨n
NPN
N−íc
bät
Protein
ph©n gi¶i
Protein
kh«ng ph©n gi¶i
Protein
ph©n gi¶i
NH3
Urea
Protein Protein
ph©n gi¶i nhanh ph©n gi¶i chËm
d¹ cá
Protein
VSV
Protein
kh«ng ph©n gi¶i
D¹ cá
Urª
NH3
A. amin
Peptit
(Gan)
N−íc
tiÓu
Axit amin
Ruét non
Protein VSV
Tiªu ho¸
D¹ khÕ vμ
ruét non
Ph©n
Ph©
Protein
kh«ng tiªu ho¸
NH3
Urea
Protein VSV
tiªu ho¸ ®−îc
Protein tho¸t qua
tiªu ho¸ ®−îc
Protein
kh«ng tiªu
Protein
VSV
Ruét giμ
A. amin
Protein m« bµo
41
42
Ph©n
24
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
ChuyÓn ho¸ N ë gia sóc
Tổng hợp protein
VSV
Sự tổng hợp protéin VSV dạ cỏ đảm bảo cung cấp các axít
amin cần thiết cho vật chủ
• Thiếu N – tăng sinh và hoạt động của VSV không tốt
• Thừa N => nhiễm độc amoniac với những hậu quả như
vô sinh, ngộ độc nitơ thức ăn, ...
BACK
43
44
CHUYỂN HOÁ LIPIT Ở GSNL
Lipit thøc ¨n (LCFA)
CHUYỂN HOÁ DINH DƯỠNG Ở GSNL
Sinh khèi VSV
D¹ cá
Dù tru
c¬ thÓ
Lªn men
d¹ cá
Dinh d−ìng
tho¸t qua
LCFA
không tiêu
Lipit VSV
Protein
C2
C4
C3
Tinh bét
Protein
Lipit
Lipit
VSV
Ruét non
Lipit hÊp thu
LCFA
không tiêu
•Thuû ph©n triaxylglycerol vµ
galactolipit cña thøc ¨n
Glucoza
Acetic
C2
C6
Axit amin
AA
• Làm no ho¸ vµ ®ång ph©n ho¸ c¸c
axit bÐo kh«ng no.
•Tæng hîp lipit cã chøa c¸c axit bÐo l¹.
Ruét giµ
Ph©n
Glycerol
Lipit
BACK
45
46
Tiêu hoá gluxít và thành phần sữa
dạ cỏ
ruột non
ruột già
Xenluloza
Tinh bột
Đường hoà tan
và pectin
+ năng lượng
khí
nhiệt
AXBH
glucoza
AXBH
axit butyric(C4)
axit axetic (C2)
(45 - 70%)
tỉ lệ bơ
(5 à-15%)
axit propionic (C3)
tỉ lệ protéin
(15 - 25%)
BACK
48
25
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
HỆ THỐNG DINH DƯỠNG
HỆ THỐNG DINH DƯỠNG
NUÔI GSNL
•Khái niệm
NHU CẦU VỀ
DINH DƯỠNG
CỦA GIA SÚC
THÀNH PHẦN VÀ GIÁ
TRỊ DINH DƯỠNG CỦA
THỨC ĂN
•Hệ thống dinh dưỡng năng lượng
•Hệ thống dinh dưỡng protein
contents
49
50
<<
Trao ®æi n¨ng l−îng ë GSNL
¨n 10kg
HỆ THỐNG DINH DƯỠNG NĂNG LƯỢNG
7kg ®−îc
NL th« (GE = 18,4 MJ/kgVCK)
sö dông
3kg trong
ph©n
NL tiªu ho¸
(DE)
NL th«
(GE)
NL trao ®æi
(ME)
NL thuÇn
(NE)
Tû lÖ tiªu ho¸ 70%
NL ph©n (10-80%)
NL tiªu ho¸ (DE)
NL s¶n xuÊt
NL n−íc tiÓu (5-10%)
NL khÝ mªtan (6-12%)
NL trao ®æi (ME)
NL duy tr×
NL gia nhiÖt
NL khÝ
NL n−íc tiÓu
NL gia nhiÖt (HI)
NL thuÇn (NE)
NL ph©n
51
52
Sö dông n¨ng l−îng trao ®æi
Nång ®é vµ hiÖu suÊt sö dông ME
NL trao ®æi
(ME)
=
NL thuÇn
(NE)
+
NL gia nhiÖt
(HI)
Nång ®é ME
ME
GE
ME (MJ/kg VCK)
18,4
qm
=
=
ME duy tr×
ME lao t¸c
ME nu«i thai
ME t¹o s÷a
=
=
=
=
NE duy tr×
NE lao t¸c
NE nu«i thai
NE t¹o s÷a
+
+
+
+
+
HI duy tr×
HI lao t¸c
HI nu«i thai
HI t¹o s÷a
HI t¨ng träng
HiÖu suÊt sö dông ME
NE
ME
ME - HI
ME
k
=
=
ME t¨ng träng = NE t¨ng träng
>
NhiÖt
26
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
VÝ dô tÝnh gi¸ trÞ n¨ng l−îng thøc ¨n
HiÖu suÊt sö dông n¨ng l−îng ME
Mét con bß (180kg) ®−îc nu«i ë møc duy tr×,
HÖ sè
k
Môc ®Ých
(c«ng thøc)
¦íc tÝnh
(theo ARC)
mçi ngµy ¨n mét l−îng thøc ¨n chøa 45 MJ,
th¶i ra 15 MJ theo ph©n, 3 MJ theo n−íc tiÓu, 3
MJ theo khÝ mªtan (î h¬i) vµ 24 MJ d−íi d¹ng
nhiÖt (17,3MJ NE duy tri + 6,7MJ HI duy tr×).
TÝnh l−îng thu nhËn theo DE, ME vµ NE.
km
kg
kl
Duy tr×
(NEm/MEm)
T¨ng träng
(NEg/MEg)
TiÕt s÷a
= 0.35qm + 0.053
= 0.78qm + 0.006
= 0.35qm + 0.420
= 0.35qm + 0.053
Gi¶i:
Thu nhËn (GE):
Th¶i ra: 24 + 15 + 3 + 3 = 45 MJ/ngµy
45 MJ/ngµy
(NEl/MEl)
Lao t¸c
kw
S¶n xuÊt:
0 MJ/ngµy
45 - 15
45 - 15 -3 -3
17,3 MJ/ngµy
(NEw/MEw)
DE =
=
30 MJ/ngµy
24 MJ/ngµy
ME=
=
55
56
NE =
VÝ dô tÝnh n¨ng l−îng thøc ¨n
VÝ dô tÝnh n¨ng l−îng thøc ¨n
Gi¶i:
Thu nhËn (GE):
Th¶i ra:
18,4 MJ/ngµy
6,0 + 0,9 + 1,5 + 7,5 = 15,9MJ/ngµy
2,5 MJ/ngµy
Mét con cõu (35 kg) mçi ngµy ¨n mét l−îng thøc ¨n
(1,1kg cá kh«) chøa 18,4 MJ, th¶i ra 6,0 MJ theo ph©n,
0,9 MJ theo n−íc tiÓu, 1,5 MJ theo khÝ mªtan (î h¬i) vµ
7,5 MJ d−íi d¹ng nhiÖt (gåm 4,3 MJ NE duy tri + 1,9
MJ HI duy tr× + 1,3 MJ HI s¶n xuÊt). Cõu t¨ng träng
140 g/ngµy (2,5 MJ). TÝnh l−îng thu nhËn theo DE, ME,
MEm, MEg , NE, NEm, NEg . Tinh qm, k, km , kg ?
S¶n xuÊt (NEp):
DE
ME
MEm
MEg
NE
NEm
NEg
qm
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
18,4
-
6,0
=
=
=
=
=
12,4MJ/ngµy
10,0MJ/ngµy
6,2 MJ/ngµy
3,8 MJ/ngµy
6,8MJ/ngµy
12,4 - (0,9 + 1,5)
4,3
10
+
-
1,9
6,2
10
-
(1,9 + 1,3)
4,3
3,8
-
1,3
=
2,5 MJ/ngµy
ME/GE
NE/ME
=
10/18,4
6,8/10
4,3/ 6,2
2,5/ 3,8
=
=
=
=
k
=
km
NEm/MEm
NEg/MEg
=
=
kg
57
58
C¸c hÖ thèng n¨ng l−îng nu«i GSNL
C¸c hÖ thèng n¨ng l−îng nu«i GSNL
1. C¸c hÖ thèng cò
…
ꢀ D−¬ng l−îng tinh bét (Kellner, 1900)
3. HÖ thèng n¨ng l−îng thuÇn (NE)
ꢀ
ꢀ
ꢀ
§¬n vÞ yÕn m¹ch
ꢀ
N¨ng l−îng cña thøc ¨n ®−îc tÝnh b»ng NE: cã
c¸c gi¸ trÞ NE kh¸c nhau cho c¸c môc ®Ých sö
dông kh¸c nhau ë c¸c lo¹i gia sóc kh¸c nhau
N¨ng l−îng thuÇn cña Armsby (1900)
TDN (tæng c¸c chÊt dinh d−ìng tiªu ho¸ ®−îc)
2. HÖ thèng n¨ng l−îng trao ®æi (ME)
ꢀ
ꢀ
Gi¸ trÞ NE cña khÈu phÇn ®−îc tÝnh b»ng c¸ch
céng gép NE cña c¸c thøc ¨n cã trong khÈu phÇn.
ꢀ
ꢀ
ꢀ
N¨ng l−îng cña thøc ¨n ®−îc tÝnh theo ®¬n vÞ ME t−¬ng
øng víi c¸c lo¹i gia sóc kh¸c nhau
Nhu cÇu n¨ng l−îng cña gia sóc ®−îc thÓ hiÖn
b»ng NE trªn c¬ së nhu cÇu NE cho duy tr× vµ s¶n
xuÊt.
Gi¸ trÞ ME cña khÈu phÇn ®−îc tÝnh b»ng c¸ch céng gép
ME cña c¸c thøc ¨n cã trong khÈu phÇn.
Nhu cÇu n¨ng l−îng cña gia sóc ®−îc thÓ hiÖn b»ng NE
hoÆc ME trªn c¬ së nhu cÇu duy tr× vµ c¸c nhu cÇu s¶n
xuÊt kh¸c nhau. Cã thÓ chuyÓn ®æi NE = k ME.
59
60
<<
27
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt
l−îng protein thøc ¨n cña GSNL
HỆ THỐNG DINH DƯỠNG PROTEIN
1. Kh¶ n¨ng ph©n gi¶i cña protein ë d¹ cá
b (1 - e-ct)
=>
Protein
Gluxit
P =
Trong ®ã:
a
+
P: tû lÖ ph©n gi¶i t¹i sau thêi gian t
a: tû lÖ ph©n gi¶i tøc th×
b: phÇn kh«ng hoµ tan nh−ng cã
Nit¬
NPN
Vi sinh vËt
Protein
thÓ lªn men
Kho¸ng
c: tèc ®é ph©n gi¶i cña b
N¨ng l−îng
* Tû lÖ ph©n gi¶i h÷u hiÖu:
P
Trong ®ã: r lµ tèc ®é chuyÓn dêi cña thøc ¨n qua
=
a
+
bc/(c + r)
d¹ cá
61
62
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt
l−îng protein thøc ¨n cña GSNL
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt
l−îng protein thøc ¨n cña GSNL
3. N¨ng suÊt protein VSV
2. HiÖu suÊt lîi dông ni-t¬ trong d¹ cá cña VS
- Phô thuéc vµo l−îng protein (N) cña thøc
¨n nÕu n¨ng l−îng kh«ng bÞ h¹n chÕ
Phô thuéc:
- Tèc ®é ph©n gi¶i protein cña thøc ¨n: ph©n
gi¶i chËm => hiÖu suÊt sö dông cao
- Phô thuéc vµo l−îng chÊt h÷u c¬ hay
n¨ng l−¬ng cña thøc ¨n cã kh¶ n¨ng lªn
men trong d¹ cá nÕu protein (N) kh«ng bÞ
h¹n chÕ
- N¨ng l−îng dÔ lªn men cung cÊp kÞp thêi cho
qu¸ tr×nh tæng hîp protein VSV
- Thay ®æi theo l−îng thu nhËn vµ tèc ®é
chuyÓn dêi thøc ¨n qua d¹ cá: thu nhËn
t¨ng => n¨ng suÊt protein VSV t¨ng
- C¸c yÕu tè kh¸c: kho¸ng (S, P), iso-axit, axit
amin
63
64
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt
l−îng protein thøc ¨n cña GSNL
C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn chÊt
l−îng protein thøc ¨n cña GSNL
5. HiÖu suÊt sö dông axit amin hÊp thu
4. Tû lÖ tiªu ho¸ cña protein VSV vμ protein
tho¸t qua
- Phô thuéc thµnh phÇn hçn hîp axit amin
®−îc hÊp thu vµ thµnh phÇn cña protein
®−îc tæng hîp
-Tû lÖ protein thùc trong protein th« cña
VSV dao ®éng trong kho¶ng 0.6-0.8.
- Phô thuéc vµo gi¸ trÞ sinh häc cña protein
VSV (cao vµ æn ®Þnh) vµ cña protein tho¸t
qua ®−îc tiªu ho¸ (thay ®æi).
- Tû lÖ tiªu ho¸ cña protein vi khuÈn (0.75)
thÊp h¬n protein protozoa (0.9).
- Tû lÖ tiªu ho¸ protein tho¸t qua phô
thuéc vµo lo¹i thøc ¨n vµ tû lÖ nghÞch víi
phÇn N liªn kÕt víi x¬ kh«ng hoµ tan.
65
- Phô thuéc vµo môc ®Ých mµ c¸c axit amin
hÊp thu ®−îc sö dông
66
28
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
ThÝ dô vÒ c¸ch ®¸nh gi¸ protein
HÖ thèng ®¸nh gi¸ protein ARC (1992)
GHI CHó:
CP thøc ¨n
a, b, c, r : c¸c hÖ sè ®éng th¸i
ph©n gi¶i protein (in-vitro)
CP: Protein th«
QDP: Protein ph©n gi¶i
nhanh
SDP: Protein ph©n gi¶i chËm
Gia sóc:
Hçn hîp thøc ¨n tinh chøa:
CP (g/kg VCK)
DÉn suÊt kh«ng N (g/kg VCK) =
Bß v¾t s÷a (y = 11g MCP/MJ FME)
a
bc/(c + r)
SDP
1 - a - bc/(c + r)
UDP
QDP
=
550
20
0.8
1.0
0.9(UDP-6.25ADIN)
UDP: Protein kh«ng ph©n
gi¶i
FME: ME dÔ lªn men
FME (MJ/ngµy)
8-11g MCP/MJ
0.1UDP/6.25 ADIN
ME (MJ/kg VCK)
=
=
12,5
MCP < ERDP
(Protein VSV)
ERDP: Protein ph©n gi¶i thùc
sù
a
b
c
r
=
=
=
=
0,20
0,65
0,06
0,05
ADIN: Acid detergent
insoluble N
MCP: Protein VSV
0.75
0.25MCP
6.25
MTP
MTP: Protein thùc cña VSV
NP:
Protein thuÇn
DMTP: Protein tiªu ho¸ cña
VSV
0.85
0.15 MTP
6.25
NP
km
DMTP + DUP = MP
(Protein trao ®æi)
ADIN (g/kg VCK)
0,20
DUP: Protein (tiªu ho¸)
tho¸t qua
(1-km)/6.25
MP: Protein trao ®æi
BEN: Nit¬ néi sinh
BEN
68
N n−íc tiÓu
N ph©n
HÖ thèng PDI (ProtÐines Digestibles dans l’Intestine)
ThÝ dô vÒ c¸ch ®¸nh gi¸ protein (tiÕp)
NPN
ERDP (g/kg DM)
= 550(0,8x0,2 + 0,65x0,06/(0,06 + 0,05))
= 283
Protein vi sinh
vËt (PDIM)
Protein
thøc ¨n
PDI
Gi¸ trÞ protein cña
mét thøc ¨n lµ tæng
l−îng protein ®−îc
tiªu ho¸ ë ruét (PDI):
FME (MJ/kg VCK) = 12,5 - (35x0,02)
ERDP/FME= 283/11,8 = 23,98 > y => ME bÞ h¹n chÕ
VËy:
DMP (g)
DUP (g/kg VCK) = 0,9 ((550(1-0,2-0,65/(0,06 + 0,05)) - 6,25 x
= 11,8
NH3
AA
NL
= 11,8 x 11 x 0,75 x 0,85
=
82,7
PDI = PDIA + PDIM
Trong ®ã:
0,02)
=
DMP
82,7
219,4
Protein kh«ng
ph©n gi¶i (PDIA)
MP (g/kg)
=
=
+
+
DUP
219,4
=
302,1
- PDIM: PhÇn protein cña VSV tiªu ho¸ ë ruét (ProtÐines
Digestibles dans l’Intestine d’orgigine Microbienne)
- PDIA: PhÇn protein cña khÈu phÇn kh«ng bÞ ph©n gi¶i ë
d¹ cá nh−ng ®−îc tiªu ho¸ ë ruét (ProtÐines Digestibles dans
l’Intestine d’orgigine Alimantaire)
VËy:
ERDP
DUP
MP
=
=
=
283 g/kg VCK
219 g/kg VCK
302 g/kg VCK
69
70
Tiêu hoá N ở động vật nhai lại
C¸ch tÝnh PDIM vµ PDI
Đạm thức ăn
Cã 2 c¸ch tÝnh PDIM:
dạ cỏ
ruột non
ruột già
Protéin
không phân giải
phân giải
Đạm
phân
+ Sè l−îng PDIM cã ®−îc tõ nguån N ph©n gi¶i
cña thøc ¨n khi mμ n¨ng l−îng vμ c¸c chÊt
dinh d−ìng kh¸c trong d¹ cá kh«ng bÞ chÕ
®−îc gäi lμ PDIMN.
Năng lượng
+ khoáng
Đạm phi protéin
VSV
PDIM
PDIA
NH3
+ Sè l−îng PDIM cã ®−îc tõ nguån n¨ng l−îng
cña thøc ¨n khi N vμ c¸c chÊt dinh d−ìng kh¸c
trong d¹ cá kh«ng bÞ h¹n chÕ ®−îc gäi lμ
PDIME.
PDI
Hấp thụ theo pH dạ cỏ
Î Mét thøc ¨n cã hai gi¸ trÞ protein:
PDIN = PDIA + PDIMN
PDIE = PDIA + PDIME
>
bài tiết đạm qua
nước tiểu
Giải độc nhờ gan
Lãng phí đạm …
71
72
29
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
C¸ch tÝnh to¸n gi¸ trÞ protein cña thøc
¨n tõ thùc nghiÖm
C¸ch tÝnh to¸n gi¸ trÞ protein cña thøc
¨n tõ thùc nghiÖm (tiÕp)
Gi¸ trÞ protein tiªu ho¸ ë ruét (PDIN vµ PDIE) cña mçi
lo¹i thøc ¨n cã thÓ tÝnh ®−îc tõ 4 th«ng tin sau ®©y
cña thøc ¨n:
Tõ nh÷ng th«ng tin trªn, ¸p dông c¸c c«ng thøc sau ®©y
®Ó tÝnh to¸n gi¸ trÞ protein tiªu ho¸ ë ruét (g/kg VCK):
(1) Hµm l−îng protein th« (CP). Hµm l−îng nµy ®−îc
tÝnh b»ng c¸ch lÊy hµm l−îng N (®Þnh l−îng theo
ph−¬ng ph¸p Kjeldalh) nhÇn víi hÖ sè 6,25.
PDIA
= 1,11 x CP x (1-DT) x dr
PDIMN
PDIME
PDIN
= 0,8 x 0,8 x CP x (DT-0,1)
(2) Tû lÖ ph©n gi¶i cña protein th« trong d¹ cá (DT). Tû
lÖ nµy cã ®−îc tõ c¸c nghiªn cøu in sacco theo c¸c
qui tr×nh tiªu chuÈn.
= 0,145 x 0,8 x 0,8 x [DOM - CP(1-DT) - Mì]
(3) Hµm l−îng chÊt h÷u c¬ lªn men (FOM) cña thøc ¨n.
Hµm l−îng nµy b»ng hµm l−îng chÊt h÷u c¬ tiªu ho¸
(DOM) sau khi ®· trõ ®i hµm l−îng lipit (kh«ng lªn
men ®−îc), hµm l−îng protein tho¸t qua vµ c¸c axit
h÷u c¬ (trong tr−êng hîp c¸c thøc ¨n ñ chua).
=
=
PDIA + PDIMN
PDIA + PDIME
PDIE
(4) Tû lÖ tiªu ho¸ ë ruét non cña protein tho¸t qua (dr).
Tû lÖ nµy cã thÓ x¸c ®Þnh b»ng ph−¬ng ph¸p tói nylon
di ®éng (mobile nylon bag technique).
73
74
NHU CẦU DINH DƯỠNG
Nhu cầu nước
⇒ Gia sóc cÇn ®−îc cung cÊp n−íc
th−êng xuyªn ®Ó ®¸p øng c¸c chøc n¨ng
sinh lý cña c¬ thÓ.
Protein
Gluxit
•
NNHUHCUẦU DCUẦY TURÌ:NƯỚC
• LƯỢNG VCK THU
Nit¬
NHẬN
NPN
⇒ Nhu cÇu n−íc cña c¬ thÓ con vËt phô
thuéc vµo b¶n chÊt thøc ¨n, ®iÒu kiÖn
nhiÖt ®é, ®é Èm cña m«i tr−êng vµ t×nh
tr¹ng sinh lý cña c¬ thÓ.
Vi sinh vËt
Protein
• NHU CẦU NĂNG
LƯỢNG
Kho¸ng
•NHUCẦU PROTEIN
N¨ng l−îng
•NHUCẦU KHOÁNG
VÀ VITAMIN
⇒ Nếu nước ngon, đầy đủ thường xuyên
về số lượng, bò có thể tự điều chỉnh được
mức uống phù hợp.
Nếu cung cấp không đủ dinh dưỡng, con
vật huy động dinh dưỡng dự trữ của nó
Î gầy đi
contents
75
76
Nước uống
Cho uống nước
• Tổng các nhu cầu nước
(nước trong thức ăn + nước tự nhiên)
• Các yêu cầu về chất lượng
nhiệt độ môi trường
ở 4 – 5°C
ở 26 – 27°C
27
41
⇒ Sạch – không có thức ăn thừa, nhiễm phân hoặc nước tiểu cũng như
không có sự phát triển của tảo
duy trì
chửa
37
58
chu kì vắt sữa
45
65
67
9 l sữa/ngày
⇒ Lành – không có kí sinh, không quá nhiều thuốc trừ sâu cũng như nitrat,
không nhiễm nhiều sắt và các kim loại nặng
18 l sữa/ngày
27 l sữa/ngày
36 l sữa/ngày
45 l sữa/ngày
94
85
120
147
173
100
⇒ ngon – thoáng khí, ít khoáng, độ pH trung tính, không mùi không vị khó
120
(số lít / bò sữa có trọng lượng hơi là 635 kg / ngày)
chịu, nhiệt độ bình thường (khoảng 15oC)
hoặc bình quân : 4 – 5 lít / kg chất khô hoặc
3 lít / lít sữa (+ nhu cầu duy trì)
77
78
30
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ LƯỢNG THU NHẬN
Lượng thu nhân VCK
THỨC ĂN
L−îng thu nhËn VCK phụ thuộc:
- Nhu cÇu dinh d−ìng: Gia sóc thu nhËn thøc ¨n theo
nhu cÇu cña c¬ thÓ.
5
4
Ie = If
- Giíi h¹n cña ®−êng tiªu ho¸: Gia sóc chØ thu nhËn
®−îc khèi l−îng thøc ¨n mµ ®−êng tiªu ho¸ cho
phÐp.
- Chất lượng của thức ăn: Thức ăn dễ tiêu Î ăn được
nhiều
- Giíi h¹n thêi gian: Gia sóc chØ thu nhËn ®−îc thøc ¨n
trong thêi gian cã thøc ¨n; mÆt kh¸c, gia sóc cÇn thêi
gian nhai l¹i, lao t¸c (nÕu cã) vµ nghØ ng¬i trong
ngµy.
Thu nhËn max
Nhu cÇu NL
3
2
1
0
Søc chøa d¹ cá
§é cho¸n max
NL min
0
20
40
60
60
80
100
0
Do choan/kg VCK
- C¸c yÕu tè kh¸c: Tr¹ng th¸i sinh lý, søc khoÎ, kinh
nghiÖm víi thøc ¨n, ®é ngon miÖng cña thøc ¨n, t¸c
100
80
40
20
N¨ng l−îng/kg VCK
79
®éng cña c¸c gia sóc kh¸c trong ®µn, v.v...
Gia súc, khẩu phần và mối quan hệ của chúng
Khả năng ăn vào
• là số lượng thức ăn mà bò có thể ăn tự do
Khả năng
ăn vào
GIA SÚC
KHẨU PHẦN
• phụ thuộc vào dung tích của dạ cỏ ( tuỳ thuộc vào
thể trọng và trạng thái sinh lý của bò)
⇑ số lượng thức ăn
(cỏ) trong dạ cỏ
ngừng ăn vào
bò lại ăn tiếp
dạ cỏ đầy
mức độ dễ
ăn vào
khả năng
ăn vào
Lượng thu nhận
dạ cỏ quy định số
⇑ phân giải thức ăn
(cỏ) trong dạ cỏ
lượng chất khô ăn vào
dạ dày rỗng
GiÁ TRỊ DiNH
DƯỠNG
(năng lượng, protéin,
PHẦN
ĐÓNG
GÓP
NHU CẦU
(duy trì và sản
=> Dạ cỏ rỗng nhanh hay chậm tuỳ thuộc khả năng tiêu hoá của khẩu
phần
xuất)
khoáng, vitamin…)
• rơm giàu xenluloza và nghèo đạm ⇒ tiêu hoá trong dạ cỏ diễn ra chậm ⇒
bò thu nhận ít thức ăn
NĂNG SUẤT
• cây cỏ non ⇒ tiêu hoá nhanh ⇒ bò ăn được nhiều hơn
81
82
<
Khả năng ăn vào
Khả năng thu nhận thức ăn thay đổi
trong chu kỳ tiết sữa
• ít nhất vào lúc đẻ, tăng gần 50 % vào tháng thứ ba và
thứ tư vắt sữa để đạt được năng suất cao nhất (bò cao
sản)
Khả năng
ăn vào
• Các yếu tố khí hậu ảnh hưởng : nhiệt độ cao và độ
ẩm làm giảm sút khả năng ăn vào
bò phải chống lại nhiệt độ cao từ bên ngoài
⇒ tăng nhanh nhịp thở
Tại sao
?
bò phải hạn chế nhiệt sản sinh do lên men
trong dạ cỏ ⇒ giảm lượng thức ăn ăn vào
Thời gian của chu kỳ sữa
83
84
<
31
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Mức độ dễ ăn vào
Lượng thu nhận phụ thuộc chất
lượng thức ăn
•tương ứng với lượng chất khô mà một con
bò «bình thường» ăn tự do
Mức độ dễ
ăn vào
ChÊt l−îng cá
L−îng thu nhËn VCK
(% thÓ träng)
• phụ thuộc tính chất của cỏ
RÊt tèt
Tèt
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
• phụ thuộc vào mức ngon của thức ăn và
khả năng tiêu hoá của chúng
Trung b×nh
XÊu
• Cỏ ở vùng nhiệt đới chứa nhiều các chất cấu trúc thành tế
bào (xenluloza và hemixenluloza, lignin) => hạn chế lượng
thu nhận thức ăn => năng suất sản xuất bị hạn chế
RÊt xÊu
VÝ dô, víi cá xanh trung binh (20% VCK) bß 500kg cã thÓ thu
nhËn 500 x 2/100 x 100/20 = 50 kg.
85
86
Yếu tố ảnh hưởng đến lượng
thu nhận thức ăn thô ở GSNL
Nhu cÇu n¨ng l−îng cña bß (INRA, 1989)
- Nhu cÇu duy tr×:
UFL/ngµy
=
1,4 + 0,6W/100
¾ Mức hoà tan (A)
HiÖu chØnh:
T¨ng 10% cho bß nu«i nhèt kh«ng hoµn toµn.
T¨ng 5% cho bß nu«i nhèt hoµn toµn.
T¨ng tõ 20 ®Õn 60% cho bß ch¨n th¶
- Nhu cÇu sinh tr−ëng:
¾ Mức lên men (B)
¾ Thức ăn
¾ Tốc độ lên men (c)
¾ Pha dừng (L)
UFL/ngµy = W0,75 (0,0732 + 0,0218 G1,4 )
- Nhu cÇu mang thai:
T¨ng 20, 35 vµ 55 % so víi nhu cÇu duy tr× t−¬ng øng cho
c¸c th¸ng chöa thø 7, 8 vµ 9.
- Nhu cÇu tiÕt s÷a:
¾ Gia súc
¾ Tốc độ giảm độ lớn TA
¾ Tốc độ thoát khỏi dạ cỏ
¾ Dung tích dạ cỏ
0,44 UFL/kg s÷a tiªu chuÈn (4% mì), hay
0,44x(0,4+0,15x% mì thùc tÕ)/kg s÷a thùc tÕ
¾ Thành phần khẩu phần, v.v.
87
88
Nhu cÇu protein (PDI) cña bß
Nhu cÇu Ca và P cña bß (INRA, 1978)
- Nhu cÇu duy tr×
PDI (g/ngµy) = 3,25W0,75
PDI (g/ngµy) = 95 + 0,5W
Nhu cÇu duy tr×:
Ca (g/ngµy)
P (g/ngµy)
=
=
6W/100
5W/100
- Nhu cÇu t¨ng träng
280 g PDI/kg t¨ng träng.
- Nhu cÇu mang thai
Nhu cÇu s¶n xuÊt
- Nhu cÇu sinh tr−ëng:
19,5, 33 vµ 51g PDI/ngµy/10 kg khèi l−îng bª s¬
sinh t−¬ng øng cho c¸c th¸ng chöa thø 7, 8 vµ 9
3,2g Ca vµ 1,8g P/kg t¨ng träng
- Nhu cÇu mang thai:
TÝnh cho 10 kg khèi l−îng bª s¬ sinh cho th¸ng chöa
thø 7, 8 vµ 9:
- Nhu cÇu tiÕt s÷a
48 g PDI/ kg s÷a tiªu chuÈn
hay
Ca: 2,25, 4,0 vµ 25 g/ngµy
P: 0,75, 1,4 vµ 2,13 g/ngµy
- Nhu cÇu tiÕt s÷a:
48x(0,4+0,15x% mì thùc tÕ) g PDI/kg s÷a thùc tÕ
- Nhu cÇu lao t¸c
4,2 g Ca vµ 1,7g P/kg s÷a tiªu chuÈn
contents
0,1 UFL/100kg thÓ träng/giê lao t¸c
89
90
32
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Nhu cầu vitamin
• Ở vùng nhiệt đới, bò thường cần bổ sung vitamin A và E (đối với
bò chăn thả tự do) và vitamin D (đối với bò nuôi nhốt)
• Các vitamin B và K được tổng hợp trong các dạ dày trước và đáp ứng
đủ nhu cầu
• Các nhu cầu về vitamin A và E được đáp ứng với cỏ xanh đầy đủ
¾ Thiếu vitamin A – lông «dựng», loạn thị,
hiệu quả sinh sản kém, dễ mắc bệnh.
¾ Thiếu vitamin E – tác động đến chất lượng sữa
(sữa và bơ dễ bị hôi khét)
91
33
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
NGUỒN THỨC ĂN
• THỨC ĂN XANH
THỨC ĂN & NUÔI DƯỠNG
• THỨC ĂN Ủ XANH
• CỎ KHÔ
• CỦ QUẢ
• PHỤ PHẨM CÂY TRỒNG
• PHỤ PHẨM CHẾ BIẾN
• THỨC ĂN BỔ SUNG
contents
Thức ăn xanh hoà thảo
thøc ¨n XANH
Ngon và giàu năng lượng Î giải phóng năng lượng dần
dần từ 3 loại gluxít
• Cỏ xanh là thức ăn chiến lược của trâu bò Î là khẩu phần
cơ sở Î cho ăn được càng nhiều càng tốt
- đường từ thân cây
- tinh bột từ hạt
• Bò ăn tự do khoảng10% thể trọng
- xenluloza từ thân cây và các lõi (ít hoá gỗ)
TRỒNG CỎ
Thức ăn xanh hä ®Ëu
• Tính toán diện tích trồng cỏ
=>
– Căn cứ vào nhu cầu về thức ăn thô xanh của bò: khoảng
10% thể trọng theo VCT hay 2% thể trọng theo VCK
– Căn cứ vào năng suất của cỏ: phụ thuộc giống cỏ, đất
trồng và trình độ thâm canh
– Khả năng của các nguồn thức ăn thay thế
Leucaena leucocephala
Trichanthera gigantea
•
Chọn giống cỏ trồng
=>
– Căn cứ đặc điểm thổ nhưỡng và khí hậu thời tiết
– Đặc điểm của các giống cỏ có thể tìm được
– Kinh nghiệm trồng cỏ ở địa phương
• Thường sử dụng như là thức ăn bổ sung protein
• Có thể chứa chất kháng dinh dưỡng.
34
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Ví dụ về tính toán diện tích trồng cỏ
THỨC ĂN Ủ XANH
Tính diện tích cỏ cần trồng để nuôi 10 bò sữa HF
- Giả sử bò có khối lượng bình quân là 500 kg/con
- Cỏ định trồng là cỏ voi, ước tính năng suất 180
tấn/ha/năm
Cách tính:
-Nhu cầu: 500kg/con x 10% x10 con x365 ngày/năm
= 182 500 kg/năm
- Diện tích cỏ voi cần trồng = 182 500//180 000 = 1 ha
<
Thức ăn có thể ñ chua
Mục đích ủ xanh?
• Cá t−¬i:
Phụ phẩm xanh
– Cá voi
– Cá tù nhiªn…
100
• Th©n l¸ c©y ng«:
TA thừa
– Sau thu b¾p non
Nhu cầu
– Cây ng« gieo dµy
Sản lượng cỏ
0
• Phụ phẩm khác:
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10 11 12
– Ngọn lá mía
– Thân lá l¹c
– Ngän l¸ s¾n…
Bảo quản dự trữ thức ăn
Khö ®éc (l¸ s¾n, cao lương…)
Chuẩn bị nguyên liệu ủ
Dụng cụ dùng để ủ chua
•
•
Nguyên liệu ủ
– Số lượng thức ăn dự định ủ
– Tình trạng thức ăn
• Xanh, non (nhiều nước) Æ Phơi
héo
• Già, khô: trộn thêm cỏ non…
– Chặt, thái nhỏ 2-4cm
Các chất bổ sung:
– Cám (Bột ngô, sắn): 2-3%
– Rỉ mật: 2-3%
– Muối: 0,5%
•
Ủ c©y ng« cã b¾p xanh kh«ng cÇn thªm rØ mËt vµ
c¸m
35
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Kü thuËt
ñ chua b»ng tói nylon
Bước 3: Cho nguyên liệu đã
được thái vào túi nylon theo
từng lớp dày khoảng 20cm rồi
nén
Bước 1: Chuẩn bị túi ủ
•
•
Cắt túi ủ: 2,5-3,5m dài ???
Kiểm tra túi ủ (có bị thủng
không…)
•
Buộc chặt đầu dưới của túi
Bước 4: Tưới rỉ mật và rắc các
chất bổ sung (cám, bột sắn…)
lên mỗi lớp rồi nén chặt cho đến
khi đầy
Bước 2: Chuẩn bị nguyên liệu và
dụng cụ
•
•
Chặt, thái nhỏ (2-4 cm)
Chuẩn bị các chất bổ sung
(theo số lượng thức ăn ủ)
Bước 5: Rải một lớp rơm khô lên trên thức ăn ủ
chua rồi dùng dây cao su buộc chặt miệng túi
Kiểm tra chất lượng thức ăn ủ
Thức ăn ủ có chất lượng tốt: Mùi chua nhẹ, màu vàng sáng
Thức ăn kém chất lượng: Mùi lạ, màu đen hoặc bị mốc
Bước 6: Để nơi râm mát, tránh
nước mưa và chuột cắn làm
hỏng túi và thức ăn ủ chua
Lấy thức ăn ủ chua
Sử dụng thức ăn ủ chua
Kiểm tra thức ăn ủ chua xem
có bị mốc không
Tập cho bò ăn dần
Lấy vừa đủ lượng cho bò ăn
Có thể cho ăn 5-7kg/100 kg thể trọng
Đậy và buộc kín sau mỗi lần
lấy
Lưu ý: Đối với bò sữa không cho ăn trước khi vắt sữa
36
Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
Lợi ích của việc dự trữ cỏ khô
CỎ KHÔ
• Dự trữ thức ăn lâu dài
• Phương pháp đơn giản
• Không cần đầu tư nhiều trang thiết bị
• Trâu bò ăn được nhiều, không gây rối
loạn tiêu hoá
Nguyên liệu làm cỏ khô
Kỹ thuật làm khô cỏ
• Loại cỏ: Cỏ tự nhiên, cỏ trồng có thân cành nhỏ,
ít mọng nước
•
•
Cắt cỏ ở giai đoạn tối ưu
• Thời gian cắt cỏ: lúc cỏ mới ra hoa (28 – 42
ngày tái sinh)
Phơi khô cho đến lúc còn 85% chất khô:
–
Rải đều và mỏng phơi dưới nắng 4-5 giờ
–
–
Cào dồn cỏ thành băng để phơi 2– 3 ngày
25
Lúc có mưa nên gom cỏ thành đống, che phủ giữ
cho cỏ khỏi mất phẩm chất.
20
Protein
–
Tránh phơi quá nắng, cỏ sẽ mất nhiều chất dinh
dưỡng, nhất là vitamin
15
B¾t ®Çu
mïa m−a
10
5
Kho¸ng
•
Cỏ khô phẩm chất tốt giữ được màu xanh,
thân, cuống và lá đều mềm và có mùi thơm dễ
chịu.
0
Cất trữ cỏ khô
Sử dụng cỏ khô
• Đánh đống: nơi cao ráo, lót cành
cây, dá, xỉ than, hoặc dùng gạch và
cành cây, tre để kê giá đánh đống.
Cỏ tốt xếp ở giữa và nén chặt, phía
trên để dốc thành mái cho thoát
nước, có thể dùng rơm, rạ, cỏ xấu
phủ lên trên.
• Kho chứa: Cỏ khô chiếm thể tích
lớn (14-15 m3/tấn). Muốn tăng sức
chứa của nhà kho thì bó cỏ thành
bó, tốt nhất là dùng máy đóng bánh
(chỉ còn 6 m3/tấn).
• Trâu bß cã thÓ ¨n tù do ®−îc kho¶ng 2,5-3
kg cá kh«/100kg thÓ träng
• Không nên cho ăn quá 50% thức ăn thô
trong khẩu phần
• Nên phối hợp với cỏ xanh, thức ăn ủ chua,
thức ăn tinh, củ quả, rỉ mật và phụ phẩm
chế biến rau quả.
37
Tải về để xem bản đầy đủ
30 trang
09/01/2024
19060
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 2: Dinh dưỡng và thức ăn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_chan_nuoi_trau_bo_chuong_2_dinh_duong_va_thuc_an_h.pdf
