Phân tích hiệu quả kỹ thuật và tài chính của nghề lưới kéo xa bờ (>90 CV) ở tỉnh Bến Tre
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KỸ THUẬT VÀ TÀI CHÍNH
CỦA NGHỀ LƯỚI KÉO XA BỜ (>90 CV) Ở TỈNH BẾN TRE
Nguyễn Thanh Long1
1 Khoa Thủy sản, Trường Đại học Cần Thơ
ABSTRACT
Thông tin chung:
Ngày nhận: 07/08/2014
Ngày chấp nhận: 09/06/2015
Studying offshore trawler activities was conducted from January to June
2014 in three coastal districts of Ben Tre province such as Ba Tri, Binh
Dai and Thanh Phu districts. It was interviewed with 35 offshore trawler
households with main contents such as number of boats, fishing crops,
fishing grounds, main exploited species, yields and financial performance.
Results showed that the number of offshore trawler in Ben Tre province
was 687 fishing boats, accounting for 18.8% of the total number of fishing
vessels in Ben Tre. Offshore trawlers with average capacity of 258
CV/vessel and average tonnage 25.3 tons/vessel. The average of yield was
91.3 tons/vessel/year, which accounted for 52% of trash fish. The total
average cost of a fishing trip was 276 million VND and net return was
39.2 million VND/fishing trip, benefit ratio was 0.19. No household trawl
fishermen offshore was lost. Difficulties of the present offshore trawlers
application were high fuel prices, consumer product market instability,
lack of capital and labor shortage.
Title:
Performance analysis of
financial and technical the
offshore trawlers (> 90 CV)
in Ben Tre Province
Từ khóa:
Khai thác thủy sản, xa bờ,
lưới kéo, kỹ thuật, tài chính
Keywords:
Fishing, offshore, trawler,
technical, financial
TÓM TẮT
Nghiên cứu hoạt động của nghề lưới kéo xa bờ được thực hiện từ tháng 01
đến tháng 6/2014 tại 3 huyện ven biển của tỉnh Bến Tre là huyện Ba Tri,
Bình Đại và Thạnh Phú. Đề tài đã tiến hành phỏng vấn 35 hộ ngư dân làm
nghề lưới kéo đơn xa bờ với nội dung về số tàu thuyền, ngư trường, mùa
vụ khai thác, những loài khai thác chính, sản lượng khai thác và hiệu quả
tài chính. Kết quả cho thấy nghề lưới kéo đơn xa bờ của tỉnh Bến Tre có
687 chiếc, chiếm 18,8% tổng số tàu khai thác thủy sản của tỉnh Bến Tre.
Tàu có công suất trung bình là 258 CV/tàu và trọng tải trung bình 25,3
tấn/tàu. Sản lượng khai thác trung bình là 91,3 tấn/tàu/năm, trong đó cá
tạp chiếm 52%. Tổng chi phí trung bình của một chuyến biển là 276 triệu
đồng và lợi nhuận trung bình là 39,2 triệu đồng/chuyến biển, với tỉ suất lợi
nhuận là 0,19. Không có hộ ngư dân làm nghề lưới kéo đơn xa bờ nào bị
thua lỗ. Khó khăn chung hiện nay của nghề lưới kéo đơn xa bờ là giá
nhiên liệu tăng cao, thị trường tiêu thụ sản phẩm không ổn định, thiếu vốn
và thiếu lao động.
1 GIỚI THIỆU
1.1 Đặt vấn đề
nhỏ trải dọc bờ biển cùng hệ thống sông ngòi
chằng chịt và hồ chứa tạo nên tiềm năng lớn về
khai thác thủy sản (KTTS) (Lê Trần Nguyên Hùng,
Việt Nam có 3.260 km bờ biển, 12 đầm phá, eo
biển và vịnh, 112 cửa sông và hàng ngàn đảo lớn
2009).
88
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
Tổng sản lượng thủy sản (SLTS) năm 2012 đạt
5,7 triệu tấn trong đó KTTS đóng góp một phần
lớn trong SLTS của toàn ngành với sản lượng khai
thác (SLKT) đạt 2,6 triệu tấn chiếm gần 45,8%
tổng SLTS của cả nước (Tổng cục Thống kê,
2013).
1.2 Mục tiêu nghiên cứu
Khảo sát phân tích hiệu quả kỹ thuật và tài
chính của nghề lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
nhằm cung cấp thông tin làm cơ sở cho việc quản
lý nghề khai thác xa bờ nói chung và nghề lưới kéo
đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre nói riêng hoạt động khai
thác ổn định ở vùng biển xa bờ.
Đồng bằng sông Cửu Long với bờ biển dài trên
780 km chiếm 23% chiều dài bờ biển cả nước,
vùng đặc quyền kinh tế khoảng 297.000 km2 giáp
biển Đông và Vịnh Thái Lan, vùng thềm lục địa có
thế mạnh về thủy sản với trữ lượng thủy sản ước
trên 2 triệu tấn và khả năng khai thác khoảng
830.000 tấn/năm, rất thuận lợi cho phát triển kinh
tế biển. Sản lượng KTTS hàng năm luôn đứng đầu
cả nước (Lê Văn Ninh, 2006).
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1/2014 đến
tháng 5/2013 tại huyện Ba Tri, huyện Bình Đại và
huyện Thạnh Phú thuộc tỉnh Bến Tre.
2.2 Số liệu thứ cấp
Số liệu thứ cấp gồm số lượng tàu thuyền, sản
lượng khai thác thủy sản, hình thức quản lý khai
thác thủy sản… được tổng hợp từ các báo cáo của
Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bến
Tre, Chi cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thủy
sản. Các nghiên cứu có liên quan, tạp chí chuyên
ngành, luận văn tốt nghiệp đại học và các website
chuyên ngành cũng được tham khảo để viết báo
cáo này.
SLKT của nghề lưới kéo chiếm khoảng
40%/năm tổng sản lượng cá biển khai thác, số
lượng tàu thuyền của nghề chiếm khoảng 27% tổng
số tàu thuyền lắp máy của cả nước. Theo công suất,
tàu lưới kéo từ 20-90 CV chiếm 24,3%, tàu lớn hơn
90 CV chiếm 46,7% cơ cấu tàu thuyền trong cơ
cấu nghề KTHS. Tuy nhiên, cơ cấu nghề khai thác
lưới kéo đang giảm dần (từ 22,5% năm 2001 còn
17,6% năm 2010). Hiện nay, theo quy hoạch phát
triển thủy sản, tàu thuyền lưới kéo khai thác sẽ
giảm, không được khai thác tại vùng biển ven bờ;
ngư dân hoạt động nghề lưới kéo ven bờ phải
chuyển đổi nghề hoặc khai thác xa bờ theo hướng
dẫn, hỗ trợ của cơ quan chức năng (Tổng cục
Thống kê, 2013).
2.3 Số liệu sơ cấp
Nghiên cứu đã phỏng vấn trực tiếp 35 hộ làm
nghề lưới kéo đơn xa bờ theo bảng câu hỏi soạn
sẵn để tìm hiểu những thông tin như:
Những thông tin chung về chủ tàu và
thuyền trưởng.
Bến Tre là tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông
Cửu Long, có nhiều điều kiện tự nhiên - xã hội
thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, đặc biệt là
kinh tế thủy sản. Tỉnh có diện tích tự nhiên là 2.360
km2, do phù sa của 4 con sông lớn bồi tụ thành
(sông Tiền, sông Ba Lai, sông Hàm Luông, sông
Cổ Chiên) và đã chia địa hình tỉnh thành ba dãy cù
lao lớn: cù lao An Hóa, cù lao Bảo và cù lao Minh;
tỉnh có hơn 65 km bờ biển, với hệ thống kênh rạch
chằng chịt trong nội đồng, nhiều bãi bồi, cồn nổi là
điều kiện thích hợp cho phát triển kinh tế thủy sản
(Lê Ngọc Bữu, 2012).
Lực lượng lao động trong gia đình và
trên tàu.
Số năm kinh nghiệm của thuyền trưởng.
Hiện trạng khai thác của nghề lưới kéo (kết
cấu tàu, ngư cụ, ngư trường, mùa vụ, thời gian khai
thác của chuyến biển và trong năm.
Những loài khai thác (loài kinh tế và cá tạp)
Sản lượng khai thác thủy sản theo chuyến
và theo năm.
Hình thức tiêu thụ sản phẩm.
Đánh giá hiệu quả tài chính (chi phí, doanh
Hàng năm, nguồn lợi thủy sản (NLTS) khai
thác từ nghề lưới kéo đã mang lại thu nhập và là
nguồn sinh kế chính cho ngư dân vùng ven biển.
Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển nghề
KTTS xa bờ nhưng nghề này chưa được phát triển
mạnh và ổn định, để hiểu rõ về hoạt động của nghề
khai thác xa bờ đặc biệt là nghề lưới kéo, đề tài
“Phân tích hiệu quả tài chính của nghề lưới kéo xa
bờ (>90 CV) ở tỉnh Bến Tre” đã được thực hiện.
thu, lợi nhuận).
Những thuận lợi và khó khăn của nghề lưới
kéo xa bờ.
2.4 Phương pháp xử lí và phân tích số liệu
Phần mềm Excel được sử dụng để nhập và phân
tích số liệu. Các số liệu về khí cạnh kỹ thuật và tài
chính được thể hiện qua tần số suất hiện, giá trị
89
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị lớn nhất, giá trị
nhỏ nhất.
nghề câu… chiếm tỉ trọng nhỏ trong KTTS ở tỉnh
Bến Tre. Lưới vây ánh sáng có số lượng tàu khai
thác thấp (chiếm khoảng 2,3% tổng số lượng tàu
KTTS), nhưng hiệu quả tương đối cao với SLKT
chiếm gần 6% tổng SLKT (Chi cục KT&BVNLTS
tỉnh Bến Tre, 2013).
Các chỉ tiêu hiệu quả tài chính được tính dựa
trên những công thức sau (tính cho 1 chuyến biển):
Tổng thu nhập = tổng số tiền bán sản phẩm.
Tổng chi phí = Tổng chi phí biến đổi +
Tổng chi phí cố định (chi phí khấu hao một
chuyến).
Song song đó, dịch vụ hậu cần nghề cá ngày
càng được hoàn thiện, kết cấu hạ tầng đã được đầu
tư khá đồng bộ. Toàn tỉnh có 5 nhà máy chế biến
thủy sản, với tổng công suất thiết kế là 50.000
tấn/năm. Hai cảng cá Ba Tri và Bình Đại hàng năm
tiếp nhận trên 60.000 tấn thủy sản các loại và cung
cấp nhu yếu phẩm cho tàu cá ra khơi hoạt động;
cảng cá Thạnh Phú, khu neo đậu tránh trú bão cho
tàu cá của huyện Bình Đại hoạt động cũng đạt hiệu
quả góp phần quan trọng đưa nghề KTTS tỉnh Bến
Tre phát triển ổn định (Chi cục KT&BVNLTS tỉnh
Bến Tre, 2013).
Lợi nhuận = Tổng thu nhập – Tổng chi phí.
Tỉ suất lợi nhuận = Tổng lợi nhuận/Tổng
chi phí.
Đối với các câu hỏi mở (nêu những thuận và
khó khăn) thì 1 ý trả lời được cho 1 lần quan sát,
sau đó các ý được xếp hạng từ cao đến thấp để xác
định tầm quan trọng của các ý.
3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.2 Khía cạnh kỹ thuật của nghề lưới kéo
xa bờ ở tỉnh Bến Tre
3.1 Tình hình phát triển nghề KTTS ở Bến Tre
Nghề KTTS ở tỉnh Bến Tre đã có từ lâu đời,
hầu hết cộng đồng dân cư ven biển đông đúc chủ
yếu sinh kế dựa vào nghề KTTS truyền thống. Tính
đến tháng 12/2013, toàn tỉnh có 3.651 tàu KTTS,
với tổng SLKT là 152.659 tấn. Từ năm 2008 đến
năm 2013, số lượng tàu KTTS có xu hướng giảm,
từ 4.422 chiếc năm 2008 giảm xuống còn 3.651
chiếc vào năm 2013. Nhưng SLKT lại tăng, từ
89.983 tấn năm 2008 tăng lên 152.659 tấn trong
năm 2013. Các nghề chủ lực là lưới kéo với 2.571
tàu, chiếm 70,4% tổng số tàu thuyền KTTS và lưới
rê với 547 tàu, chiếm 15% tổng số tàu thuyền
KTTS.
Kết quả khảo sát cho thấy lưới kéo đơn xa bờ ở
tỉnh Bến Tre có công suất trung bình là 258
CV/tàu, tải trọng trung bình là 25,3 tấn/tàu (Bảng
2). Loại tàu có công suất từ 90-150 CV/tàu chiếm
khoảng 18% tổng số tàu làm nghề lưới kéo đơn xa
bờ (Chi cục KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre, 2013).
Bảng 2: Công suất và tải trọng của tàu lưới kéo
đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Nội dung
Tải trọng của tàu (tấn)
Công suất của máy tàu (CV)
Giá trị
25,3±8,9
258±92
Để trang bị cho tàu hoạt động xa bờ, máy tàu
thường được trang bị công suất lớn, những tàu có
công suất từ 90-150 CV thường là những tàu
chuyển đổi nghề từ khai thác ven bờ ra xa bờ. Đây
cũng là hướng đi chung của ngành KTTS cả nước,
để bảo vệ NLTS và phát triển bền vững nghề
KTTS.
Bảng 1: Số lượng và sản lượng của tàu KTTS
theo nghề năm 2013 ở tỉnh Bến Tre
Số lượng tàu
Chiếc Tỉ lệ (%)
Sản lượng
Tấn Tỉ lệ (%)
49,8 41.731 27,3
Nghề khai
thác
Cào đơn
Cào đôi
Lưới rê
Nghề câu
Vây
1.799
772
547
160
82
21,4 89.839
58,9
4,91
0,21
5,97
2,71
100
15,1
4,43
2,34
6,93
7.502
322
9.104
4.161
Lưới kéo đơn xa bờ có kích thước mắt lưới lớn
nhất ở cánh trung bình là 2a=226 mm, giảm dần
xuống đụt lưới, có kích thước nhỏ nhất trung bình
là 2a=20,3 mm (Bảng 3).
Nghề khác
250
Tổng
3.610
100 152.659
Bảng 3: Kích thước mắt lưới của lưới kéo đơn
xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Nghề lưới kéo đơn có số lượng tàu KTTS nhiều
nhất, chiếm 49,8% tổng số lượng tàu KTTS toàn
tỉnh nhưng SLKT chỉ chiếm 27,3% tổng SLKT
toàn tỉnh. Lưới kéo đôi có 772 tàu, chiếm 21,4%
tổng số lượng tàu KTTS toàn tỉnh nhưng SLKT rất
lớn, chiếm 58,9% SLKT toàn tỉnh (Bảng 1). Các
ngành nghề KTTS khác như: lưới rê, lưới vây,
Nội dung
Giá trị
226±58
Kích thước 2a ở cánh lưới (mm)
Kích thước 2a ở thân lưới (mm)
Kích thước 2a ở đụt lưới (mm)
94,8±24,2
20,3±4,01
90
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
Theo qui định kích thước tối thiểu 2a phải lớn
hơn hoặc bằng 40 mm (Bộ Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn, 2013). Theo kết quả nghiên cứu thì
kích thước mắt lưới ở đụt lưới kéo nhỏ hơn kích
thước mắt lưới qui định, đều này cho thấy hoạt
động của nghề lưới kéo xa bờ sẽ làm ảnh hưởng
đến nguồn lợi thủy sản vì lưới đánh bắt nhiều cá
con. Chính vì vậy, cần phải thường xuyên kiểm tra
ngư cụ đồng thời tuyên truyền cho ngư dân để đảm
bảo kích thước mắt lưới đúng với quy định, bảo vệ
và phát triển bền vững NLTS.
Bảng 4: Lực lượng lao động của tàu lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Nội dung
Giá trị
2,54±0,89
1,97±0,71
3,91±1,72
5,88±1,34
Tỉ lệ (%)
Tổng số lao động trong gia đình (người/hộ)
Số lao động trong gia đình tham gia nghề này (người)
Số lao động thuê mướn thêm trên tàu (người)
Tổng số lao động trên tàu (người/tàu)
33,5
66,5
100
di chuyển ra vùng Tây Nam Bộ; vụ cá Nam tàu tập
trung ở vùng biển miền Đông Nam Bộ (Chi cục
KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre, 2013).
Trung bình mỗi hộ KTTS có 2,54 lao động,
trong đó có 1,97 lao động gia đình tham gia sản
xuất trực tiếp trên tàu (77,6%), ngoài ra ở một số
hộ có lao động gia đình tham gia lao động gián tiếp
như quản lý tài chính, tiêu thụ sản phẩm KTTS
hoặc chuẩn bị nhiên liệu, lương thực và các thứ cần
thiết phục vụ cho chuyến khai thác trên biển. Bên
cạnh đó, qua kết quả khảo sát cho thấy tổng số lao
động trên tàu lưới kéo xa bờ trung bình là 5,88
người/tàu (Bảng 4) thì lao động gia đình chỉ đáp
ứng được 33,5% lao động trên tàu, còn lại là 66,5%
phải thuê mướn thêm lao động, có nghĩa là phát
triển nghề lưới kéo xa bờ không những tạo việc
làm cho gia đình mà còn tạo việc làm cho người
dân sống vùng ven biển. Tuy nhiên thời gian qua
do giá nhiên liệu tăng cao, thu nhập không ổn định
và thấp nên nhiều lao động vùng ven biển đã tìm
những việc làm khác có thu nhập cao hơn nên việc
thuê mướn nhân công để KTTS hiện nay cũng gặp
nhiều khó khăn.
Bảng 5: Thời gian khai thác của nghề lưới kéo
đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Nội dung
Giá trị
Thời gian trung bình một mẻ lưới (giờ)
5,03±1,04
Số ngày khai thác/một chuyến biển (ngày) 32,5±8,41
Số chuyến biển/năm (chuyến) 11,4±3,14
Số tháng khai thác trong một năm (tháng) 7,63±1,46
Sản lượng trung bình của một chuyến biển là
17.080 kg/tàu và SLKT trung bình cả năm là 91,3
tấn/tàu/năm (Bảng 6). SLKT cao nhất vào tháng 4
và tháng 5, thấp nhất vào tháng 1 chủ yếu do tập
quán nghỉ mùa của ngư dân, tàu ngưng hoạt động
với số lượng lớn. Kết quả cho thấy SLKT của nghề
lưới kéo đơn là rất cao so với các ngành nghề khai
thác khác (chỉ kém hơn SLKT của lưới kéo đôi xa
bờ), tuy nhiên chất lượng sản phẩm khai thác còn
kém, tỉ lệ cá tạp cao. Nghề cào đơn năm 2013 giảm
nhiều so với 2012 do kém hiệu quả trong khai
thác và xu hướng chuyển từ nghề cào đơn sang
cào đôi, từ 55.657 tấn trong năm 2012 giảm xuống
còn 41.731 tấn trong năm 2013 (Chi cục
KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre, 2013).
Thời gian kéo một mẻ lưới trung bình là 5,03
giờ, thời gian khai thác một chuyến biển của nghề
lưới kéo đơn xa bờ tương đối dài (trung bình kéo
dài 32,5 ngày/chuyến biển). Trung bình mỗi năm
có thể khai thác được 11,3 chuyến biển. Ở các ngư
trường khai thác gần vùng biển Bến Tre, thời gian
khai thác chỉ khoảng 5-6 tháng/năm. Hàng năm,
các tàu lưới kéo đơn xa bờ có thể khai thác được
trung bình 7,63 tháng (Bảng 5).
Bảng 6: Sản lượng của nghề lưới kéo đơn xa bờ
ở tỉnh Bến Tre
Nội dung
Giá trị
Với hình thức tổ chức tổ đội tàu KTTS ngày
càng phổ biến thì thời gian bám biển của tàu lưới
kéo đơn xa bờ ngày càng tăng, SLKT cũng tăng
đáng kể, tiết kiệm được chi phí vận chuyển đồng
thời chất lượng sản phẩm cũng tốt hơn.
Sản lượng một mẻ lưới (kg)
267±56,6
Sản lượng một chuyến (kg/tàu/chuyến) 17.080±8.701
Sản lượng một năm (tấn/tàu/năm) 91,3±23,5
Lưới kéo đơn xa bờ khai thác chủ yếu các loài
có giá trị kinh tế như: mực (9,46% tổng SLKT), cá
hố (8,21%), cá đổng (7,11%). Ngoài ra, còn có
những loài có giá trị kinh tế cao nhưng sản lượng
tương đối thấp như: ghẹ (2,82%), tôm các loại
(4,77%). Cá tạp chiếm 52% tổng SLKT của tàu
lưới kéo đơn xa bờ (Bảng 7).
Tàu lưới kéo xa bờ ở tỉnh Bến Tre khai thác ở
cả 2 ngư trường là Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.
Mùa vụ khai thác hải sản có 2 vụ chính, đó là vụ cá
Nam (tháng 4 - 10) và vụ cá Bắc (tháng 11 đến
tháng 3 năm sau). Hàng năm, tùy theo mùa vụ mà
tàu di chuyển ngư trường khác nhau. Vụ Bắc, tàu
91
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
Bảng 7: SLKT theo thành phần loài của nghề lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Tên loài
Sản lượng bình quân/mẻ (kg)
43,1±15
Tỷ lệ (%)
9,46
8,21
7,11
6,72
5,62
4,77
3,29
2,82
52
Mực (Sthenoteuthis oualaniensis)
Cá hố (Trihiurus muiticus)
Cá đổng (Branchiostegus japonicus)
Cá mối (Saurida tumbil)
Cá đù (Argyrosomus argentatus)
Tôm (các loại)
Cá chai (Platyce phalus indicus)
Ghẹ (Portunus pelagicus)
Tỉ lệ cá tạp
37,5±3,54
32,5±14,3
30,6±14
25,7±10,2
21,7±7,12
15
12,5±4,98
140±53,7
Tổng
267±86,6
100
3.3 Khía cạnh tài chính của nghề lưới kéo
xa bờ ở tỉnh Bến Tre
trung bình là 258 triệu đồng (Bảng 9), chủ yếu là
chi phí nhiên liệu (69,9%) và tiền nhân công
(16,5%). Các chi phí khác như lương thực, nhớt,
nước đá… chiếm tỉ lệ thấp. Chi phí cho một
chuyến biển chủ yếu là nhiên liệu, nhưng do không
có vốn, vay ngân hàng khó khăn nên đa số ngư dân
phải chấp nhận lấy dầu với giá cao hơn thị trường
hoặc chịu lãi suất cao hơn lãi suất của ngân hàng
để đầu tư sản xuất. Chi phí biến đổi thường tăng
cao trong khi giá bán sản phẩm chỉ tăng nhẹ hoặc
biến động thất thường làm cho thu nhập của ngư
dân làm nghề kéo đơn xa bờ giảm đáng kể.
Kết quả khảo sát cho thấy để đầu tư cho một
tàu lưới kéo đơn xa bờ cần trung bình khoảng 943
triệu đồng (Bảng 8), trong đó tàu và máy tàu chiếm
tỉ lệ cao (chiếm hơn 90%), ngư cụ và các chi phí
khác chỉ chiếm chưa đến 10% tổng vốn đầu tư.
Thời gian khấu hao cho vỏ tàu từ 15-20 năm tùy
thuộc vào chất liệu gỗ và điều kiện sửa chữa của
chủ tàu. Trong khi đó, máy tàu thường được sử
dụng khoảng 10 năm. Tổng chi phí khấu hao cho
một chuyến biển trung bình là 18,9 triệu đồng.
Bảng 9: Chi phí biến đổi cho một chuyến biển của
tàu lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Bảng 8: Chi phí cố định và chi phí khấu hao của
tàu lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Giá trị
(triệu đồng/
chuyến)
Giá trị
(triệu
đồng/năm)
Tỷ lệ
(%)
Chi phí cố định Chi phí khấu
Nội dung
hao (Triệu
đồng/chuyến)
7,37±2,88
6,37±3,82
4,17±3,62
0,76±1,04
1,37±2,04
2,05±1,25
18,9±6,1
Nội dung
Triệu
đồng
562±85 59,5
341±94 36,2
24,4±5,25 2,59
5,43±1,42 0,58
3,81±3,78 0,41
6,73±1,23 0,72
943±131 100
Tỉ lệ
(%)
Nhiên liệu
185±29 69,9 911±171
44±19,4 16,5 231±93
Vỏ tàu
Máy tàu
Ngư cụ
Chi phí khác
Máy định vị
Máy bộ đàm
Tổng
Tiền nhân công
Tiền lãi ngân hàng
Chi phí sửa chữa
Nước đá
Lương thực
Chi phí khác
Nhớt
1±1,37 0,37 4,26±2,11
5,71±2,52 2,14 31,4±10,4
15,7±8,1 5,91 51,9±12,6
7,66±3,30 2,88 43,7±11,8
3,06±1,13 1,15 20,5±3,92
2,83±1,92 1,09 21,2±8,4
258±103 100 1.319±325
Tổng chi phí
Tổng chi phí biến đổi cho một chuyến biển
Bảng 10: Hiệu quả tài chính của nghề lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Nội dung
Tổng chi phí (triệu đồng)
Tổng chi phí khấu hao (triệu đồng)
Tổng chi phí biến đổi (triệu đồng)
Tổng doanh thu (triệu đồng)
Lợi nhuận (triệu đồng)
Chuyến biển
276±117
Cả năm
1.337±340
18,9±3,1
1.319±725
1.662±839
343±83
18,2±2,7
258±93
315±68
39,2±13,2
0,19±0,12
Tỉ suất lợi nhuận (lần)
0,19±0,12
đối cao, tuy nhiên vốn đầu tư là tương đối lớn nên
tỉ suất lợi nhuận vẫn còn thấp (0,19 lần). Nếu so
với nghề lưới kéo ven bờ có tổng lợi nhuận trung
bình từ 123 triệu đồng/tàu/năm (Lê Xuân Sinh và
Tổng thu nhập một chuyến biển trung bình là
315 triệu đồng và có lợi nhuận trung bình một
chuyến là 39,2 triệu đồng (Bảng 10). Kết quả cho
thấy nghề lưới kéo đơn xa bờ có lợi nhuận tương
92
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
ctv., 2009) thì nghề kéo đơn xa bờ đạt hiệu quả tài
chính cao hơn nhiều (trung bình lợi nhuận đạt 343
triệu đồng/năm), nhưng nếu so với nghề lưới kéo
đôi (lợi nhuận trung bình khoảng 1,2 tỉ đồng/cặp
tàu/năm) hay nghề lưới vây ánh sáng (lợi nhuận
trung bình khoảng 1 tỉ đồng/tàu/năm) thì hiệu quả
sản xuất của nghề lưới kéo đơn xa bờ là không cao
(Chi cục KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre, 2013).
thác được nhiều sản phẩm cùng loại thì vựa lại ép
giá. Đây cũng là khó khăn chung trong đầu tư
sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của ngành KTTS.
Bên cạnh đó, do thu nhập không ổn định và thấp,
nên nhiều lao động vùng ven biển đã tìm những
việc làm khác có thu nhập cao hơn nên việc thuê
mướn nhân công để KTTS hiện nay cũng gặp
nhiều khó khăn.
3.4 Những thuận lợi và khó khăn của nghề
lưới kéo đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Bảng 12: Những khó khăn của nghề lưới kéo
đơn xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Kết quả cho thấy ngư dân ở Bến Tre duy trì
nghề lưới kéo đơn xa bờ là do những thuận lợi chủ
yếu như: (i) Lợi nhuận tương đối cao, (ii) Có hỗ trợ
của Nhà nước và chính quyền địa phương, (iii)
Ngân hàng cho vay vốn ưu đãi.
Số quan Xếp
Nội dung
sát hạng
Giá dầu cao
Nhân công ít, khó tìm
Vựa ép giá
Không vay được vốn ưu đãi
Sản lượng giảm
Thị trường tiêu thụ không ổn định
Thủ tục vay vốn khó
Tàu KTTS tăng nhanh, nhiều
26
24
15
10
9
6
5
4
1
2
3
4
5
6
7
8
Bảng 11: Những thuận lợi khi thực hiện nghề
lưới kéo xa bờ ở tỉnh Bến Tre
Số quan Xếp
Nội dung
sát hạng
Lợi nhuận cao
33
32
1
2
4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
4.1 Kết luận
Có hỗ trợ của Nhà nước và chính
quyền địa phương
Ngân hàng cho vay ưu đãi
Vốn đầu tư phù hợp
Kinh nghiệm đi biển
Khác
12
10
9
3
4
5
6
Nghề lưới kéo đơn xa bờ của tỉnh Bến Tre
có 687 chiếc, chiếm 18,8% tổng số tàu khai thác
thủy sản của tỉnh Bến Tre. Tàu có công suất
trung bình là 258 CV/tàu và trọng tải trung bình
25,3 tấn/tàu.
4
Để giảm áp lực cho KTTS ven bờ gây ảnh
hưởng xấu đến NLTS nên công tác vận động, hỗ
trợ ngư dân chuyển đổi từ khai thác ven bờ ra khai
thác xa bờ theo định hướng chung của cả nước
được chính quyền địa phương cũng như Uỷ ban
nhân dân tỉnh Bến Tre tổ chức triển khai rất tốt,
đặc biệt, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu tàu
thuyền cũng như chuyển đổi ngành nghề khai thác
là Chi cục KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre. Vì vậy,
ngư dân yên tâm bám biển, chuẩn bị tích cực trong
chuyển đổi ra khai thác xa bờ nhằm nâng cao hiệu
quả sản xuất.
Nghề lưới kéo xa bờ ở tỉnh Bến Tre có thể
khai thác quanh năm ở cả hai ngư trường Đông
Nam Bộ và Tây Nam Bộ và khai thác trung bình
11,4 chuyến biển/năm. Kích thước mắt lưới ở đụt
2a=20,3 mm nhỏ hơn qui định nên sản lượng khai
thác trung bình đạt khá cao (91,3 tấn/tàu/năm) và
cá tạp chiếm tỉ lệ cao (52%).
Tổng chi phí trung bình của một chuyến
biển là 276 triệu đồng và lợi nhuận trung bình là
39,2 triệu đồng/chuyến biển, với tỉ suất lợi nhuận
là 0,19. Không có hộ ngư dân làm nghề lưới kéo
đơn xa bờ nào bị thua lỗ.
Bên cạnh đó, nghề lưới kéo đơn xa bờ còn gặp
nhiều khó khăn như: (i) giá nhiên liệu cao, (ii) nhân
công khó tìm, (iii) thị trường tiêu thụ sản phẩm
không ổn định, vựa ép giá.
Khó khăn chung hiện nay của nghề lưới kéo
đơn xa bờ là giá nhiên liệu tăng cao, thị trường tiêu
thụ sản phẩm không ổn định, thiếu vốn và thiếu
lao động.
Giá dầu tăng lên thường xuyên, đa số ngư dân
lại không có sẵn nguồn vốn, phải mua dầu với giá
cao hơn giá thị trường hoặc chịu lãi suất cao là khó
khăn lớn nhất trong đầu tư sản xuất của các hộ ngư
dân làm nghề lưới kéo đơn xa bờ. Ngoài ra, thị
trường tiêu thụ sản phẩm thường không ổn định,
giá cả chỉ tăng nhẹ so với sự tăng cao của chi phí
đầu tư sản xuất. Nếu các tàu kéo đơn xa bờ khai
4.2 Đề xuất
Các cơ quan quản lý khai thác thủy sản địa
phương cần tổ chức liên kết sản xuất trong nghề
lưới kéo xa bờ để hỗ trợ nhau trong sản xuất, giảm
chi phí sản xuất, ổn định đầu ra, bảo quản tốt sản
phẩm thủy sản khai thác nhầm tăng lợi nhuận cho
ngư dân và nghề khai thác phát triển ổn định.
93
Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ
Phần B: Nông nghiệp, Thủy sản và Công nghệ Sinh học: 38 (2015)(1): 88-94
4. Lê Trần Nguyên Hùng, 2009. Tổng quan
mô hình đồng quản lý nghề cá ở Việt Nam.
Báo cáo tham luận tại Hội nghị Đồng quản
lý nghề cá quy mô nhỏ tại Việt Nam, Đà
Nẵng từ 26 -27 tháng 10/2009, 22 trang.
Nhà nước cần tiếp tục chính sách hỗ trợ chi
phí dầu để ngư dân có thể tiếp tục khai thác xa bờ.
Nhà nước cần có chính sách, tạo điều kiện
cho ngư dân vay vốn để ngư dân có đủ chi phí sản
xuất dài ngày ở vùng biển xa bờ.
5. Lê Văn Ninh, 2006. Hiện trạng nghề khai
thác hải sản tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu và một
số định hướng phát triển trong thời gian tới.
Tạp chí thuỷ sản số 11/2006.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,
2013. Quy định về quản lý nghề lưới kéo khai
thác hải sản tại vùng biển Việt Nam. 6 trang.
6. Lê Xuân Sinh, Nguyễn Thanh Long và Đỗ
Minh Chung, 2009. Phân tích hiện trạng
nghề lưới kéo ven bờ và nhận thức của ngư
dân ở Đồng bằng sông Cửu Long. Tuyển tập
Hội nghị khoa học toàn quốc về sinh học
biển và phát triển bền vững. Nhà xuất bản
Khoa học Tự nhiên và Công nghệ. 275-285
2. Chi cục KT&BVNLTS tỉnh Bến Tre, 2013.
Báo cáo Tổng kết tình hình khai thác thủy
sản năm 2013. 11 trang.
3. Lê Ngọc Bữu, 2012. Tài liệu dạy học
Chương trình địa lí địa phương Trung học
cơ sở tỉnh Bến Tre. Nhà xuất bản giáo dục
Việt Nam. Bến Tre. 36 trang.
7. Tổng cục Thống kê, 2013. Niên giám
Thống kê 2012. NXB Thống kê Hà Nội
94
7 trang
09/01/2024
20680
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phân tích hiệu quả kỹ thuật và tài chính của nghề lưới kéo xa bờ (>90 CV) ở tỉnh Bến Tre", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phan_tich_hieu_qua_ky_thuat_va_tai_chinh_cua_nghe_luoi_keo_x.pdf
